ՀՀ զինված ուժերը միջազգային համագործակցության ոլորտում 1991-2011 թթ. / The armed forces of Ra in the field of the international military cooperation

Экономика

Գիրքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության զբոսաշրջային կազմակերպություններում ներքին վերահսկողության և աուդիտի համակարգերի կատարելագործման հիմնահարցերին՝ ուսումնասիրելով դրանց դերը կազմակերպությունների ֆինանսական կայունության, արդյունավետ կառավարման և ռիսկերի նվազեցման գործում։ Աշխատության մեջ ներքին վերահսկողությունը դիտարկվում է որպես կառավարման կարևոր բաղադրիչ, որի միջոցով հնարավոր է վերահսկել ֆինանսական և գործառնական գործընթացները, կանխել սխալներն ու չարաշահումները, ապահովել ռեսուրսների նպատակային օգտագործումը և բարձրացնել կազմակերպության գործունեության թափանցիկությունը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում զբոսաշրջային կազմակերպությունների գործունեության առանձնահատկություններին՝ հաշվի առնելով ծառայությունների բազմազանությունը, հաճախորդների հետ ֆինանսական հարաբերությունների առանձնահատկությունները, սեզոնայնությունը, գործընկերային կապերը և եկամուտների ու ծախսերի կառավարման խնդիրները։ Գիրքը ներկայացնում է ներքին վերահսկողության կառուցվածքը, դրա հիմնական տարրերը, վերահսկողական ընթացակարգերը, պատասխանատվության բաշխման սկզբունքները և տեղեկատվական հոսքերի կազմակերպումը։ Աուդիտի շրջանակում ուսումնասիրվում են ֆինանսական հաշվետվությունների ստուգման, ներքին գործընթացների գնահատման, ռիսկերի բացահայտման և վերահսկողության արդյունավետության վերլուծության մեթոդները։ Հեղինակը կարևորում է աուդիտի և ներքին վերահսկողության փոխկապակցվածությունը՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարող են աուդիտորական արդյունքները օգտագործվել կառավարման համակարգի թերությունների բացահայտման և դրանց վերացման համար։ Աշխատության գործնական ուղղվածությունը դրսևորվում է զբոսաշրջային կազմակերպություններում վերահսկողության համակարգի բարելավման հնարավորությունների ուսումնասիրությամբ՝ ներառելով ռիսկերի կառավարման, փաստաթղթավորման, հաշվապահական հաշվառման, ներքին աուդիտի կազմակերպման և կառավարման տեղեկատվական համակարգերի կատարելագործման հարցերը։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում ժամանակակից տեխնոլոգիաների կիրառմանը, վերահսկողական գործընթացների ավտոմատացմանը և կազմակերպության գործունեության նկատմամբ շարունակական վերահսկողության ապահովմանը։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել զբոսաշրջային կազմակերպությունների ղեկավարների, ֆինանսական և հաշվապահական ծառայությունների աշխատակիցների, ներքին և արտաքին աուդիտորների, տնտեսագետների, կառավարման մասնագետների, ինչպես նաև զբոսաշրջության և ֆինանսների ոլորտների ուսանողների ու հետազոտողների համար։

Технология

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է ճնշումային հիդրոտեխնիկական թունելներում խորքային ցեմենտման գործընթացների ուսումնասիրմանը և դրանց հիմնական պարամետրերի որոշման մեթոդների մշակմանը։ Հեղինակը վերլուծում է ստորգետնյա հիդրոտեխնիկական կառույցների ամրության, ջրաթափանցելիության նվազեցման և շահագործման հուսալիության ապահովման խնդիրները՝ անդրադառնալով ապարների հատկություններին, ցեմենտային լուծույթների ներթափանցման պայմաններին, ներարկման տեխնոլոգիաներին և հաշվարկային մոտեցումներին։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են խորքային ցեմենտման արդյունավետության գնահատման մեթոդներ, ինժեներական հաշվարկներ, նախագծման սկզբունքներ և գործնական առաջարկություններ, որոնք ուղղված են հիդրոտեխնիկական թունելների անվտանգության և երկարակեցության բարձրացմանը։ Հրատարակությունը նախատեսված է հիդրոտեխնիկայի, շինարարական ճարտարագիտության և ստորգետնյա կառույցների նախագծման ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Медицина

Այս կլինիկա-փորձարարական ուսումնասիրությունը նվիրված է իդիոպաթիկ դիլատացիոն կարդիոմիոպաթիայի պայմաններում սրտամկանի ռեմոդելավորման մեխանիզմների հետազոտությանը և այդ գործընթացում պրոբորբոքային ցիտոկինների ու աճի հորմոնների դերի բացահայտմանը։ Աշխատության հիմքում սրտամկանի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ փոփոխությունների ուսումնասիրությունն է, որոնք զարգանում են հիվանդության ընթացքում և կարող են հանգեցնել սրտի խոռոչների լայնացման, կծկողականության նվազման և սրտային անբավարարության խորացման։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում է իմունային և հորմոնային կարգավորման համակարգերի փոխազդեցությունը սրտամկանի վերակառուցման գործընթացում՝ ուշադրություն դարձնելով բորբոքային միջնորդների ազդեցությանը սրտի հյուսվածքի բջջային և կառուցվածքային փոփոխությունների վրա։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում պրոբորբոքային ցիտոկիններին, որոնք մասնակցում են բորբոքային պատասխանի ձևավորմանը և կարող են ազդել կարդիոմիոցիտների, միջբջջային նյութի, անոթային համակարգի և սրտամկանի մեխանիկական հատկությունների վրա։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում է աճի հորմոնների և դրանց հետ կապված կարգավորիչ մեխանիզմների հնարավոր մասնակցությունը սրտամկանի կառուցվածքի ու ֆունկցիայի փոփոխություններին։ Կլինիկական հատվածում կարող են գնահատվել հիվանդների սրտի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ վիճակը, հիվանդության ընթացքի առանձնահատկությունները, սրտային անբավարարության արտահայտվածությունը և կենսաքիմիական կամ իմունաբանական ցուցանիշների փոփոխությունները։ Փորձարարական հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս առավել մանրամասն ուսումնասիրելու այն բջջային և մոլեկուլային մեխանիզմները, որոնք դժվար է անմիջականորեն բացահայտել միայն կլինիկական դիտարկումների միջոցով։ Կլինիկական և փորձարարական տվյալների համադրումը կարող է օգնել պարզելու ցիտոկինային և հորմոնային գործոնների միջև փոխկապակցվածությունը և դրանց նշանակությունը սրտամկանի ռեմոդելավորման տարբեր փուլերում։ Հետազոտության կարևոր խնդիրներից է նաև այնպիսի կենսաբանական ցուցանիշների հայտնաբերումը, որոնք կարող են կապված լինել հիվանդության ծանրության, առաջընթացի կամ կանխատեսման հետ։ Աշխատությունը կարող է նպաստել դիլատացիոն կարդիոմիոպաթիայի պաթոգենեզի ավելի խոր ըմբռնմանը և հիվանդության բուժման ու կանխարգելման նոր թիրախների որոնմանը։ Ստացված արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ սրտային անբավարարության զարգացման մեխանիզմների ուսումնասիրության, հիվանդության ընթացքի գնահատման և անհատականացված բուժական մոտեցումների կատարելագործման համար։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել սրտաբաններին, պաթոֆիզիոլոգներին, իմունոլոգներին, էնդոկրինոլոգներին, կենսաբժշկական հետազոտողներին, կլինիկական մասնագետներին և բժշկական բուհերի ուսանողներին։

Химия

Աշխատությունը նվիրված է հագեցած և α,β-դեհիդրոամինաթթուների քիմիայի բնագավառում իրականացված հետազոտություններին՝ ուսումնասիրելով դրանց կառուցվածքային առանձնահատկությունները, ստացման եղանակները, քիմիական փոխարկումները և հնարավոր կիրառությունները։ Հագեցած ամինաթթուները կենսաբանական և սինթետիկ քիմիայի հիմնարար միացություններից են, քանի որ դրանց կառուցվածքում համակցված են ամինային և կարբօքսիլային ֆունկցիոնալ խմբերը, իսկ դրանց տարբեր կառուցվածքային և ստերեոքիմիական ձևերը կարող են դրսևորել էապես տարբեր հատկություններ։ Դեհիդրոամինաթթուները, իրենց հերթին, առանձնանում են ածխածնային շղթայում կրկնակի կապի առկայությամբ, որը զգալիորեն փոխում է մոլեկուլի էլեկտրոնային կառուցվածքը և ռեակցիոնունակությունը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է այս միացությունների ստացման և փոխակերպման օրինաչափությունների ուսումնասիրությունը։ α,β-դեհիդրոամինաթթուների կրկնակի կապը դրանք դարձնում է արժեքավոր միջանկյալ նյութեր օրգանական սինթեզում, քանի որ կարող են մասնակցել տարբեր տեսակի միացման, վերականգնման, օքսիդացման և այլ փոխարկումների։ Դրանց միջոցով հնարավոր է ստանալ ավելի բարդ կառուցվածք ունեցող ամինաթթուներ և այլ ազոտ պարունակող օրգանական միացություններ։ Հետազոտության շրջանակում կարևոր նշանակություն ունի նաև ռեակցիաների ընտրողականության հարցը։ Քանի որ նման մոլեկուլները պարունակում են մի քանի ֆունկցիոնալ խմբեր և ռեակցիոն կենտրոններ, սինթեզի պայմանների՝ լուծիչի, ջերմաստիճանի, կատալիզատորի, ռեագենտների և պաշտպանիչ խմբերի ճիշտ ընտրությունը կարող է որոշիչ լինել վերջնական արդյունքի համար։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրությունը կարող է ներառել ինչպես նոր միացությունների ստացում, այնպես էլ արդեն հայտնի նյութերի կառուցվածքային և քիմիական հատկությունների ճշգրտում։ Հատուկ ուշադրության է արժանի դեհիդրոամինաթթուների և դրանց ածանցյալների ստերեոքիմիան։ Կրկնակի կապի երկրաչափական կառուցվածքը և հարակից ֆունկցիոնալ խմբերի տարածական դասավորությունը կարող են ազդել միացությունների հետագա քիմիական վարքի վրա։ Այդ պատճառով դրանց նույնականացման և բնութագրման համար կարևոր են սպեկտրոսկոպիական և այլ ֆիզիկաքիմիական մեթոդները։ Նման ուսումնասիրությունները հնարավորություն են տալիս հաստատել ստացված միացությունների կառուցվածքը և պարզել ռեակցիաների մեխանիզմների վերաբերյալ ենթադրությունները։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել նաև հագեցած ամինաթթուների և դրանց դեհիդրացված ածանցյալների փոխադարձ կապի ուսումնասիրությունը։ Դեհիդրացման միջոցով հնարավոր է հագեցած կառուցվածքներից ստանալ չհագեցած միացություններ, իսկ հակառակ ուղղությամբ՝ կրկնակի կապի նպատակային ձևափոխմամբ ստանալ տարբեր ածանցյալներ։ Այս փոխակերպումները կարևոր են օրգանական սինթեզում, քանի որ հնարավորություն են տալիս կառավարել մոլեկուլի կառուցվածքը և փուլային եղանակով կառուցել ավելի բարդ միացություններ։ Աշխատության գիտական արժեքը պայմանավորված է նաև նրանով, որ ամինաթթուների քիմիան գտնվում է մի քանի գիտական ոլորտների հատման կետում՝ օրգանական քիմիա, կենսաքիմիա, դեղաքիմիա և կենսաօրգանական սինթեզ։ Նոր ամինաթթվային կառուցվածքների և դրանց ածանցյալների ստացումը կարող է նշանակություն ունենալ կենսաբանորեն ակտիվ միացությունների, դեղագործական նյութերի և բարդ օրգանական սինթեզների միջանկյալների որոնման համար։ Դեհիդրոամինաթթուների բարձր ռեակցիոնունակությունը հատկապես արժեքավոր է թիրախային սինթեզների ժամանակ, երբ անհրաժեշտ է մեկ նախանյութից ստանալ կառուցվածքային տարբեր հատկություններ ունեցող միացությունների շարք։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է հագեցած և α,β-դեհիդրոամինաթթուների քիմիայի բազմակողմանի հետազոտություն՝ ընդգրկելով դրանց կառուցվածքը, ստացման մեթոդները, ռեակցիոնունակությունը, փոխակերպումների մեխանիզմները և օրգանական սինթեզում կիրառելիության հնարավորությունները։ Այն կարող է հետաքրքրել օրգանական և կենսաօրգանական քիմիայի մասնագետներին, քիմիկոս-հետազոտողներին, դեղաքիմիայի ոլորտի ներկայացուցիչներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

История

Աշխատությունը ներկայացնում է հայկական հնությունների ուսումնասիրմանը, պահպանությանը և հանրահռչակմանը նվիրված ընկերության կազմակերպական գործունեության սկզբունքներն ու նպատակները սահմանող կանոնադրական նախագիծ։ Փաստաթղթի հիմնական գաղափարը հայկական պատմամշակութային ժառանգության նկատմամբ գիտական և հասարակական հետաքրքրության խթանումն է, ինչպես նաև պատմական արժեք ներկայացնող նյութերի հայտնաբերման, հավաքագրման, ուսումնասիրման և պահպանման աշխատանքների կազմակերպումը։ Կարևորվում է հնագիտական, պատմական, ճարտարապետական, վիմագրական, ձեռագրական և մշակութային այլ հուշարձանների վերաբերյալ տեղեկությունների հավաքումը և դրանց գիտական ուսումնասիրության համար համապատասխան պայմանների ստեղծումը։ Նախատեսվող ընկերության գործունեությունը կապված է հայկական անցյալի նյութական և գրավոր վկայությունների պահպանության հետ՝ ընդգրկելով հնությունների հաշվառման, նկարագրման, փաստագրման և գիտական շրջանառության մեջ դնելու խնդիրները։ Ուշադրություն է հատկացվում նաև գիտական ուսումնասիրությունների խրախուսմանը, մասնագետների և հայկական մշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող անձանց համագործակցության ձևավորմանը, գիտելիքների տարածմանը և հասարակության շրջանում պատմական հուշարձանների արժեքի վերաբերյալ իրազեկվածության բարձրացմանը։ Կանոնադրական բնույթի փաստաթուղթը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել ընկերության հնարավոր կառուցվածքի, անդամակցության սկզբունքների, կառավարման մարմինների, անդամների իրավունքների ու պարտականությունների և գործունեության կազմակերպման ձևերի մասին։ Միաժամանակ այն արտացոլում է այն ժամանակաշրջանի գիտական և հասարակական վերաբերմունքը հայկական հնությունների նկատմամբ, երբ պատմական հուշարձանների ուսումնասիրությունն ու պահպանությունը աստիճանաբար ձևավորվում էին որպես կազմակերպված գիտամշակութային գործունեության առանձին ուղղություն։ Փաստաթուղթը կարևոր նշանակություն ունի նաև հայագիտության և հուշարձանապահպանության պատմության ուսումնասիրման տեսանկյունից, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս հասկանալ, թե ինչպիսի նպատակներ և կազմակերպական մեխանիզմներ էին առաջարկվում հայկական մշակութային արժեքների պահպանության ու հետազոտության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել հայագիտությամբ, հնագիտությամբ, պատմությամբ, մշակութային ժառանգության պահպանությամբ, թանգարանագիտությամբ և գիտական կազմակերպությունների պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, մասնագետներին և ուսանողներին։

Педагогика

Տեսողության խանգարումներով նախադպրոցականների տարածական կողմնորոշման կարողությունների ձևավորումն ընտանիքում Այս աշխատանքը նվիրված է տեսողության խանգարում ունեցող նախադպրոցական երեխաների տարածական կողմնորոշման ունակությունների զարգացման գործընթացին՝ ընտանիքում կիրառվող մեթոդների և ռազմավարությունների միջոցով։ Նյութում վերլուծվում են երեխաների տեսողական, լսողական և հպողական զգայական համակարգերի ինտեգրումը՝ տարածական ընկալման ձևավորման համար, ընտանեկան միջավայրի նշանակությունը ուսուցման գործընթացում և ծնողների ներգրավվածությունը։ Աշխատությունը ներկայացնում է տարբեր խաղային և ուսումնաօժանդակ տեխնիկայի կիրառումը, որոնք նպաստում են երեխաների ուղղահայաց և հորիզոնական կողմնորոշմանը, առարկաների և տարածության հարաբերությունների ընկալմանը, ինչպես նաև շարժումների վերահսկմանը։ Կից քննարկվում են անհատական մոտեցումների կարևորությունը՝ հաշվի առնելով երեխայի տեսողության խանգարման աստիճանը, զարգացման առանձնահատկությունները և ընտանեկան ռեսուրսները։ Աշխատությունը ընդգծում է ընտանիքի ու ծնողների ներգրավվածության դերը երեխաների ինքնուրույնության, վստահության և սոցիալական հմտությունների զարգացման մեջ, ինչը նպաստում է մանկապատանեկան զարգացման համապարփակությանը և կրթության արդյունավետությանը։