Հրանտ Մաթևոսյան և Վասիլի Շուկշին. արձակի գրական զուգահեռներ

История

Աշխատությունը նվիրված է հայերի և վրացիների ծագման հարցի ուսումնասիրությանը և նրանց՝ Փոքր Ասիայի հնագույն բնակչության հետ ունեցած պատմական ու մշակութային կապերի քննությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է քննարկել Հայկական բարձրավանդակի և հարակից տարածքների հնագույն բնակչության էթնիկական կազմավորման գործընթացները, տարբեր ժողովուրդների փոխհարաբերությունները և այն պատմական պայմանները, որոնց ներքո ձևավորվել են հայ և վրաց ժողովուրդների վաղ պատմական ինքնությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են համադրվել պատմական աղբյուրների, հնագիտական տվյալների, տեղանունների, լեզվաբանական նյութերի և հին հեղինակների հաղորդած տեղեկությունների հիման վրա ձևավորված տեսակետները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Փոքր Ասիայի հնագույն ժողովուրդներին և նրանց հնարավոր փոխառնչություններին Հայկական բարձրավանդակի ու Կովկասի բնակչության հետ։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ տարբեր պատմական դարաշրջանների՝ սկսած հնագույն ժամանակներից մինչև ավելի ուշ փուլեր, և փորձել վերականգնել բնակչության տեղաշարժերի, մշակութային շփումների ու քաղաքական փոխազդեցությունների ընդհանուր պատկերը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև էթնոգենեզի խնդիրը, որի ուսումնասիրությունը պահանջում է տարբեր տեսակի աղբյուրների համադրություն և պատմական գործընթացների բազմակողմանի դիտարկում։ Լեզվաբանական տեսանկյունից կարող են քննության առնվել հայերենի, վրացերենի և տարածաշրջանի հնագույն լեզուների միջև հնարավոր կապերը, փոխառությունները, տեղանունները և լեզվական շփումների հետքերը։ Հնագիտական նյութերի օգտագործումը, իր հերթին, հնարավորություն է տալիս համեմատելու տարբեր մշակույթների նյութական ժառանգությունը, բնակավայրերի կառուցվածքը, թաղման ծեսերը, խեցեղենը և այլ հնագիտական համալիրներ։ Աշխատության կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ այն փորձում է հայերի և վրացիների վաղ պատմությունը դիտարկել ոչ թե մեկուսացված, այլ Փոքր Ասիայի և Հարավային Կովկասի ավելի լայն պատմամշակութային միջավայրում։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել տարածաշրջանի ժողովուրդների միջև երկարատև շփումները և փոխազդեցությունները՝ միաժամանակ տարբերակելով մշակութային ընդհանրությունները էթնիկական ծագման ուղղակի ապացույցներից։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել հայագետներին, վրացագետներին, հնագետներին, պատմաբաններին, լեզվաբաններին, հնագույն աշխարհի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին և Հայկական բարձրավանդակի ու Կովկասի հնագույն բնակչության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է պորֆիրինների ազդեցության ուսումնասիրությանը երկշերտ լիպիդային թաղանթների վրա՝ կենսաֆիզիկայի, կենսաքիմիայի և թաղանթային համակարգերի հետազոտության շրջանակում։ Հետազոտության կենտրոնում պորֆիրինների և լիպիդային թաղանթների փոխազդեցության մեխանիզմներն են, ինչպես նաև այդ փոխազդեցության հետևանքով թաղանթի կառուցվածքային, ֆիզիկաքիմիական և ֆունկցիոնալ հատկությունների հնարավոր փոփոխությունները։ Պորֆիրինները բարդ օրգանական միացություններ են, որոնք առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում իրենց կառուցվածքային, օպտիկական և ֆոտոքիմիական հատկությունների շնորհիվ, իսկ լիպիդային երկշերտերը կենսաբանական թաղանթների կառուցվածքային հիմնական մոդելներից են։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել պորֆիրինների տեղակայումը լիպիդային երկշերտում, դրանց փոխազդեցությունը լիպիդային մոլեկուլների հետ և թաղանթի կառուցվածքային կազմակերպվածության վրա ունեցած ազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել թաղանթի հեղուկության, կայունության, թափանցելիության և լիպիդների դասավորվածության փոփոխություններին՝ կախված պորֆիրինի կառուցվածքից, կոնցենտրացիայից և փորձարարական պայմաններից։ Հետազոտության կարևոր ուղղություն է նաև պորֆիրինների լուսային ակտիվությունը, քանի որ լուսավորման պայմաններում դրանց որոշ տեսակներ կարող են առաջացնել ակտիվ թթվածնային ձևեր և առաջացնել օքսիդատիվ փոփոխություններ թաղանթի բաղադրիչներում։ Այդ երևույթների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի լավ հասկանալու լուսաքիմիական գործընթացների ազդեցությունը կենսաբանական թաղանթների վրա։ Աշխատանքը կարող է ներառել նաև պորֆիրինների և տարբեր լիպիդային բաղադրությամբ մոդելային թաղանթների փոխազդեցության համեմատական ուսումնասիրություն՝ բացահայտելու համար մոլեկուլային կառուցվածքի և թաղանթային միջավայրի առանձնահատկությունների դերը։ Նման հետազոտությունները կարևոր են ինչպես թաղանթային կենսաֆիզիկայի հիմնարար խնդիրների, այնպես էլ պորֆիրինների հնարավոր կիրառությունների տեսանկյունից՝ մասնավորապես ֆոտոդինամիկ թերապիայի, կենսաբժշկական նյութերի և ֆոտոակտիվ համակարգերի մշակման բնագավառներում։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են նպաստել պորֆիրին-թաղանթ փոխազդեցությունների մոլեկուլային մեխանիզմների բացահայտմանը և կենսաբանական միջավայրում այդ միացությունների վարքագծի ավելի խոր ըմբռնմանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը համադրում է կենսաֆիզիկայի, ֆիզիկական քիմիայի և կենսաքիմիայի մոտեցումները՝ բացահայտելու պորֆիրինների ազդեցությունը լիպիդային երկշերտերի կառուցվածքի և հատկությունների վրա ու գնահատելու այդ փոխազդեցությունների հիմնարար և կիրառական նշանակությունը։

Литература

Գրականագիտական և մատենագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է խորհրդահայ գրականության գեղարվեստական ժողովածուների մատենագիտական հաշվառմանը, համակարգմանը և ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում խորհրդային ժամանակաշրջանում Հայաստանում հրատարակված գրական-գեղարվեստական ժողովածուները՝ որպես հայ գրական կյանքի, հրատարակչական գործունեության և մշակութային զարգացման պատմությունն արտացոլող կարևոր սկզբնաղբյուրներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր տարիներին լույս տեսած արձակ, չափածո, դրամատիկական և բազմաժանր ժողովածուների մատենագիտական նկարագրությանը, դրանց հրատարակության ժամանակագրությանը և թեմատիկ առանձնահատկություններին։ Դիտարկվում են առանձին հեղինակների ստեղծագործություններն ընդգրկող, ինչպես նաև տարբեր գրողների գործերը միավորող ժողովածուների դասակարգման և ներկայացման սկզբունքները։ Աշխատանքի շրջանակներում կարևորվում են հրատարակությունների վերնագրերի, կազմողների, խմբագիրների, հրատարակչությունների, հրատարակման տարեթվերի և այլ մատենագիտական տվյալների ճշգրիտ արձանագրման ու համակարգման խնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում գրական ժողովածուների նշանակությանը խորհրդահայ գրականության ժանրային բազմազանության, թեմատիկ ուղղությունների, գրական սերունդների և հրատարակչական գործընթացների ուսումնասիրության համար։ Մատենագիտական նյութերի համակարգումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրողներին կողմնորոշվելու խորհրդային շրջանի հայ գեղարվեստական գրականության հրատարակությունների շրջանակում, բացահայտելու համապատասխան աղբյուրները և իրականացնելու համեմատական ու պատմագրական հետազոտություններ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել գրականագետների, մատենագետների, գրադարանավարների, գրականության պատմաբանների, հրատարակչական գործի մասնագետների և հայ գրական ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է ալոքսանի միջոցով փորձարարական եղանակով մոդելավորված շաքարային դիաբետի պայմաններում ֆոսֆոլիպիդային նյութափոխանակության, ազատ ռադիկալային օքսիդացման գործընթացների և արյան մակարդելիության համակարգի խանգարումների ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև դրանց շտկման հնարավոր մեխանիզմների արդյունավետության գնահատմանը։ Քննարկվում են շաքարային դիաբետի զարգացման ընթացքում առաջացող նյութափոխանակային փոփոխությունները, բջջաթաղանթների լիպիդային կազմի խանգարումները և դրանց ազդեցությունը բջիջների կառուցվածքային ու գործառական վիճակի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆոսֆոլիպիդների կենսաբանական նշանակությանը, լիպիդային գերօքսիդացման ակտիվացմանը, ազատ ռադիկալների առաջացմանը և օքսիդատիվ սթրեսի ազդեցությանը հյուսվածքների կենսագործունեության վրա։ Ուսումնասիրվում են հակաօքսիդանտային պաշտպանական համակարգի փոփոխությունները, ֆերմենտային ակտիվության առանձնահատկությունները և օրգանիզմի հարմարվողական արձագանքները նյութափոխանակային խանգարումների պայմաններում։ Անդրադարձ է կատարվում արյան մակարդման և հակամակարդիչ համակարգերի հավասարակշռությանը, հեմոստազի փոփոխություններին և դրանց հնարավոր փոխկապակցվածությանը լիպիդային նյութափոխանակության ու օքսիդատիվ գործընթացների հետ։ Կարևորվում են փորձարարական դիաբետի մոդելների կիրառման գիտական նշանակությունը, կենսաքիմիական ցուցանիշների համեմատական գնահատումը և ախտաբանական փոփոխությունների զարգացման օրինաչափությունների բացահայտումը։ Դիտարկվում են նաև նյութափոխանակային և հեմոստատիկ խանգարումների շտկմանն ուղղված փորձարարական մոտեցումները, դրանց ազդեցության գնահատման չափանիշները և պաշտպանական մեխանիզմների ուսումնասիրության հնարավորությունները։ Հետազոտության թեման կարևոր նշանակություն ունի շաքարային դիաբետի ախտածագման, օքսիդատիվ սթրեսի և արյան մակարդելիության խանգարումների փոխկապակցվածության առավել խորքային ըմբռնման համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել կենսաքիմիկոսների, ֆիզիոլոգների, էնդոկրինոլոգների, հեմատոլոգների, դեղաբանների, փորձարարական բժշկության հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Информатика

Այս աշխատանքը նվիրված է բազմաչափ ավտոմատ կարգավորման համակարգերի նախագծման և հետազոտության մեթոդներին՝ օգտագործելով սկալյար չափանիշներ՝ նպատակ ունենալով պարզեցնել բազմաչափ օպտիմալացման խնդիրները և ապահովել կառավարման համակարգերի կայուն և արդյունավետ աշխատանքը։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են բազմափոփոխական դինամիկ համակարգեր, որտեղ կառավարման ազդակները և ելքային մեծությունները փոխկապակցված են, ինչը բարդացնում է դասական կարգավորման մեթոդների կիրառումը։ Հեղինակը ներկայացնում է մոտեցումներ, որոնց միջոցով բազմաչափ օպտիմալացման խնդիրները վերածվում են սկալյար չափանիշներով արտահայտված խնդիրների՝ օգտագործելով կշռային գործակիցներ, Լյապունովի ֆունկցիաներ և որակի ինդեքսներ, որոնք թույլ են տալիս գնահատել համակարգի ընդհանուր արդյունավետությունը մեկ միասնական չափման միջոցով։ Աշխատությունում վերլուծվում են նաև կայունության պայմանները, անցումային գործընթացների որակը և կարգավորման ճշգրտությունը տարբեր կառուցվածք ունեցող համակարգերում՝ ընդգծելով, թե ինչպես են սկալյար չափանիշները նպաստում նախագծման գործընթացի պարզեցմանը։ Բացի տեսական վերլուծությունից, քննարկվում են նաև կիրառական օրինակներ, որտեղ բազմաչափ համակարգերի կառավարումը իրականացվում է ինժեներական պրակտիկայում՝ արդյունաբերական ավտոմատացման, էներգետիկ համակարգերի և տեխնոլոգիական գործընթացների ոլորտներում։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ներկայացնում է մեթոդաբանական մոտեցում, որը հնարավորություն է տալիս արդյունավետորեն նախագծել և գնահատել բարդ բազմաչափ ավտոմատ կարգավորման համակարգերը՝ օգտագործելով պարզեցված սկալյար գնահատման գործիքներ։

История

Պատմագիտական, սփյուռքագիտական և մշակութաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է 1920–1930-ական թվականներին Սիրիայի և Լիբանանի հայ համայնքների կրթամշակութային կյանքի զարգացման և հայապահպանության հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում Հայոց ցեղասպանությունից հետո Մերձավոր Արևելքում հաստատված հայ գաղթականների սոցիալական, հասարակական և մշակութային կյանքի կազմակերպման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև հայկական համայնքային կառույցների ձևավորման պատմական պայմանները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայկական դպրոցների, կրթական հաստատությունների, մշակութային միությունների և հասարակական կազմակերպությունների գործունեությանը՝ ազգային ինքնության պահպանման գործընթացում դրանց ունեցած նշանակության տեսանկյունից։ Վերլուծվում են հայոց լեզվի ուսուցման, ազգային դաստիարակության, հայկական գրականության, մամուլի և մշակութային ավանդույթների պահպանման ուղղությամբ իրականացված նախաձեռնությունները։ Քննարկվում են հայկական եկեղեցու, բարեգործական կազմակերպությունների, քաղաքական կուսակցությունների և համայնքային ղեկավարության դերերը կրթամշակութային կյանքի կազմակերպման գործում։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել Սիրիայի և Լիբանանի հայ համայնքների զարգացման ընդհանրություններն ու տարբերությունները՝ պայմանավորված տեղական քաղաքական, սոցիալ-տնտեսական և հասարակական միջավայրերով։ Անդրադարձ է կատարվում ֆրանսիական մանդատային կառավարման ժամանակաշրջանի ազդեցությանը հայկական համայնքների հաստատությունների գործունեության և կրթական հնարավորությունների վրա։ Կարևորվում են սերունդների միջև ազգային մշակութային ժառանգության փոխանցման, մայրենի լեզվի պահպանման և համայնքային համախմբվածության ապահովման հիմնախնդիրները։ Աշխատանքը կարող է հիմնվել ժամանակաշրջանի հայկական մամուլի, արխիվային փաստաթղթերի, հուշագրությունների և համայնքային կազմակերպությունների գործունեության վերաբերյալ պատմական աղբյուրների ուսումնասիրության վրա։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել Մերձավոր Արևելքի հայկական սփյուռքի պատմության առավել ամբողջական լուսաբանմանը և հայապահպանության պատմական փորձի գնահատմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել հայոց պատմության, սփյուռքագիտության, կրթության պատմության, մշակութաբանության և Մերձավոր Արևելքի հայ համայնքների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։