Исследование электрон-позитронного вaкyyma и некоторых индуцированных процессов в сильных лазерных полях

Культура

Գիրքը ներկայացնում է ՀՍՍՀ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր հրատարակությունների մատենագիտական տեղեկատու՝ նպատակ ունենալով համակարգված ձևով ներկայացնել տվյալ ժամանակաշրջանի գիտական, մշակութային և արվեստագիտական գրականությունը։ Այն ներառում է տարբեր բնագավառներին վերաբերող հրատարակությունների վերաբերյալ տեղեկություններ՝ ընդգրկելով մշակույթի պատմությունը, արվեստի տարբեր ճյուղերը, ստեղծագործական գործունեությունը, մշակութային հաստատությունների աշխատանքը և հասարակական նշանակություն ունեցող թեմաներ։ Հրատարակությունը կարևոր դեր է կատարում մշակութային տեղեկատվության հավաքագրման, պահպանման և տարածման գործում՝ հնարավորություն տալով հետազոտողներին և ընթերցողներին հետևելու նոր գրականության զարգացման ընթացքին։ Տեղեկատուն արժեքավոր նյութ է տրամադրում գրադարանների, գիտական հաստատությունների, մշակույթի ոլորտի մասնագետների և ուսումնասիրողների համար՝ նպաստելով հայ մշակույթի ու արվեստի վերաբերյալ գրական ժառանգության ճանաչմանը և հետագա հետազոտությանը։

Литература

Աշխատությունը նվիրված է Գրիգոր Արծրունու գրական-հասարակական գործունեության և նրա ստեղծագործական ժառանգության ուսումնասիրությանը՝ XIX դարի երկրորդ կեսի հայ մշակութային ու հասարակական կյանքի համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է Արծրունու՝ որպես գրական գործչի ձևավորման ընթացքը, նրա ստեղծագործական հայացքները, գրական-քննադատական գործունեությունը և հայ հասարակական մտքի զարգացման գործում ունեցած ազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նրա հրապարակախոսական ու գրական գործունեությանը, հասարակական երևույթների նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքին և ժամանակի կարևոր խնդիրների արտացոլմանը նրա ստեղծագործություններում։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ Արծրունու լեզվական և ոճական առանձնահատկություններին, գրական ժանրերի նկատմամբ նրա մոտեցումներին, կերպարների ու թեմաների ընտրությանը և հասարակական գաղափարների գեղարվեստական արտահայտությանը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նրա գրական-քննադատական հայացքների ուսումնասիրությունը, քանի որ նա նշանակալի դեր է ունեցել ժամանակի գրական գործընթացների գնահատման, նոր գրական ուղղությունների տարածման և ընթերցող հասարակության ձևավորման գործում։ Հետազոտության մեջ կարող են դիտարկվել նաև Արծրունու կապերը ժամանակի հայ մտավորականների և գրական գործիչների հետ, ինչպես նաև նրա գործունեության ազդեցությունը արևելահայ հասարակական և մշակութային կյանքի վրա։ Նրա ժառանգության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու XIX դարի հայ գրականության և հասարակական մտքի փոխկապակցված զարգացումը, երբ գրականությունը հաճախ հանդես էր գալիս ոչ միայն որպես գեղարվեստական արտահայտության միջոց, այլև որպես հասարակական խնդիրների քննարկման և ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման կարևոր հարթակ։ Աշխատությունը կարող է գնահատել Արծրունու տեղը հայ գրականության պատմության մեջ, նրա ստեղծագործական ժառանգության նշանակությունը և հետագա գրական ու հասարակական գործընթացների վրա թողած ազդեցությունը։ Այն կարող է հետաքրքրել գրականագետներին, պատմաբաններին, լրագրության և հրապարակախոսության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, հայ գրականության պատմության մասնագետներին, ուսանողներին և XIX դարի հայ մշակութային կյանքի ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Экономика

Տնտեսագիտական, մաթեմատիկական և տնտեսաչափական բնույթի գիտական աշխատությունը նվիրված է անցումային տնտեսություններում տեղի ունեցող կառուցվածքային վերափոխումների ուսումնասիրությանը, դրանց զարգացման օրինաչափությունների բացահայտմանը և տնտեսական գործընթացների մոդելավորման հավանականային ու վիճակագրական մեթոդների կիրառմանը։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը կապված է կենտրոնացված պլանային տնտեսությունից շուկայական հարաբերությունների անցման պայմաններում տնտեսական համակարգի կառուցվածքային փոփոխությունների, արտադրական ռեսուրսների վերաբաշխման, սեփականության հարաբերությունների վերակազմակերպման և տնտեսական աճի վրա ազդող անորոշ գործոնների գնահատման հետ։ Անցումային տնտեսությունները բնութագրվում են տնտեսական ինստիտուտների վերափոխմամբ, շուկայական մեխանիզմների ձևավորմամբ, արտադրության ճյուղային կառուցվածքի փոփոխություններով, ֆինանսական համակարգի զարգացմամբ և պետական կարգավորման նոր գործիքների ներդրմամբ։ Նման գործընթացները հաճախ ընթանում են բարձր անորոշության պայմաններում, երբ տնտեսական ցուցանիշների փոփոխությունները կախված են ոչ միայն կանխատեսելի տնտեսական գործոններից, այլև պատահական տատանումներից, արտաքին ազդեցություններից և ինստիտուցիոնալ փոփոխությունների առանձնահատկություններից։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է կառուցվածքային տնտեսական փոփոխությունների տեսական հիմքերը, անցումային տնտեսությունների զարգացման հիմնական փուլերը, տնտեսական համակարգերի դինամիկայի մաթեմատիկական նկարագրությունը և պատահական գործընթացների կիրառման հնարավորությունները տնտեսական երևույթների ուսումնասիրության մեջ։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի տնտեսության ճյուղային կառուցվածքի փոփոխությունները, արդյունաբերության, գյուղատնտեսության և ծառայությունների ոլորտների հարաբերակցության վերափոխումները, ինչպես նաև զբաղվածության, ներդրումների և արտադրողականության կառուցվածքային տեղաշարժերը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է տնտեսական համակարգերի դինամիկայի ուսումնասիրությունը ժամանակային շարքերի, հավանականային բաշխումների և ստոխաստիկ մոդելների միջոցով։ Ստոխաստիկ մոտեցումը հնարավորություն է տալիս տնտեսական գործընթացների նկարագրության մեջ ներառելու պատահական ազդեցությունները և գնահատելու տարբեր տնտեսական ցուցանիշների փոփոխության հնարավոր տարբերակները։ Ի տարբերություն զուտ դետերմինիստական մոդելների, որոնցում համակարգի զարգացումը որոշվում է նախապես սահմանված կախվածություններով և սկզբնական պայմաններով, ստոխաստիկ մոդելները հաշվի են առնում տնտեսական միջավայրի անորոշությունը, պատահական շեղումները և փոփոխականների հավանականային բնույթը։ Այս համատեքստում առանձնահատուկ նշանակություն ունեն տնտեսական ցուցանիշների տատանումների, կառուցվածքային փոփոխությունների արագության և տնտեսական համակարգի տարբեր վիճակների միջև անցումների ուսումնասիրությունը։ Աշխատության շրջանակում կարող են դիտարկվել Մարկովյան գործընթացների, պատահական դիֆերենցիալ հավասարումների, ժամանակային շարքերի հավանականային մոդելների և տնտեսաչափական գնահատման մեթոդների կիրառման հնարավորությունները։ Նման մոդելները կարող են օգտագործվել տնտեսական կառուցվածքի փոփոխությունների հավանականային նկարագրության, զարգացման տարբեր սցենարների համեմատության և տնտեսական ցուցանիշների ապագա շարժընթացի գնահատման նպատակով։ Առանձին հետաքրքրություն են ներկայացնում տնտեսական համակարգի կայունության և անկայունության հիմնախնդիրները, քանի որ անցումային ժամանակաշրջանում շուկայական ինստիտուտների ձևավորումը կարող է ուղեկցվել արտադրության ծավալների փոփոխությամբ, ներդրումային ակտիվության տատանումներով, զբաղվածության կառուցվածքի վերափոխմամբ և ֆինանսական անհավասարակշռություններով։ Հետազոտության թեմատիկան ընդգրկում է նաև տնտեսական կառուցվածքային փոփոխությունների վրա ազդող ներքին և արտաքին գործոնների ուսումնասիրությունը։ Ներքին գործոնների շարքում կարող են դիտարկվել սեփականաշնորհման գործընթացները, ձեռնարկությունների վերակազմակերպումը, ֆինանսական շուկաների զարգացումը, պետական տնտեսական քաղաքականության փոփոխությունները և շուկայական մրցակցության ձևավորումը։ Արտաքին գործոնների շարքում կարևոր նշանակություն ունեն միջազգային առևտրի պայմանները, օտարերկրյա ներդրումների հոսքերը, համաշխարհային շուկաների տատանումները և միջազգային տնտեսական հարաբերությունների փոփոխությունները։ Այս գործոնների ազդեցության գնահատումը ստոխաստիկ մեթոդներով հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու տնտեսական վերափոխումների տարբեր հնարավոր ընթացքները և բացահայտելու կառուցվածքային փոփոխությունների նկատմամբ առավել զգայուն ոլորտները։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է տնտեսական աճի և կառուցվածքային վերափոխումների փոխհարաբերության վերլուծությունը։ Տնտեսական աճը կարող է ուղեկցվել արտադրության ճյուղային հարաբերակցության փոփոխությամբ, տեխնոլոգիական նորարարությունների տարածմամբ, աշխատուժի տեղաշարժով և կապիտալի վերաբաշխմամբ։ Միաժամանակ կառուցվածքային փոփոխությունները կարող են ազդել տնտեսական աճի տեմպերի, արտադրողականության և տնտեսական համակարգի երկարաժամկետ արդյունավետության վրա։ Այս փոխազդեցությունների ուսումնասիրությունը պահանջում է մաթեմատիկական այնպիսի մոտեցումներ, որոնք հնարավորություն են տալիս հաշվի առնելու տնտեսական ցուցանիշների փոխկապակցվածությունը և դրանց փոփոխությունների պատահական բաղադրիչները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նաև տնտեսական կառուցվածքի հավասարակշռության, անցումային վիճակների և զարգացման հնարավոր հետագծերի գնահատման խնդիրները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի կառուցվածքային փոփոխությունների քանակական չափումը, որի համար կարող են կիրառվել ճյուղային մասնաբաժինների, արտադրության ծավալների, զբաղվածության կառուցվածքի, ներդրումների բաշխման և տնտեսական ակտիվության այլ ցուցանիշներ։ Նման տվյալների վիճակագրական մշակումը հնարավորություն է տալիս գնահատելու կառուցվածքային տեղաշարժերի ինտենսիվությունը, տարբեր ժամանակահատվածներում դրանց փոփոխության ուղղությունները և տնտեսական համակարգի զարգացման առանձնահատկությունները։ Աշխատության թեմատիկան առնչվում է նաև տնտեսաչափական մոդելների պարամետրերի գնահատման, դրանց վիճակագրական նշանակալիության ստուգման և մոդելավորման արդյունքների հուսալիության հիմնախնդիրներին։ Տնտեսական գործընթացների հավանականային նկարագրության համար կարևոր է համապատասխան տվյալների ընտրությունը, դրանց որակի գնահատումը և մոդելների հիմքում դրված ենթադրությունների ստուգումը։ Հատկապես անցումային տնտեսությունների դեպքում վիճակագրական տվյալների համադրելիությունը կարող է դժվարանալ հաշվառման համակարգերի, տնտեսական դասակարգումների և ինստիտուցիոնալ պայմանների փոփոխության պատճառով։ Այս հանգամանքը անհրաժեշտ է հաշվի առնել մաթեմատիկական մոդելների կառուցման և ստացված արդյունքների մեկնաբանման ընթացքում։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է կառուցվածքային փոփոխությունների կանխատեսման մեթոդների ուսումնասիրությունը։ Ստոխաստիկ մոդելները կարող են հնարավորություն տալ գնահատելու տնտեսական զարգացման հնարավոր սցենարները, դրանց հավանականային բնութագրերը և տարբեր արտաքին ազդեցությունների պայմաններում տնտեսական համակարգի արձագանքը։ Միաժամանակ նման կանխատեսումները պետք է դիտարկել որպես մոդելային գնահատականներ, որոնց ճշգրտությունը կախված է օգտագործված տվյալներից, ընտրված մեթոդներից և տնտեսական միջավայրի փոփոխականությունից։ Աշխատության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև համակարգչային մոդելավորման և Մոնտե Կառլոյի մեթոդի կիրառման հնարավորությունները, որոնք թույլ են տալիս բազմաթիվ պատահական իրագործումների միջոցով ուսումնասիրել տնտեսական համակարգի զարգացման տարբերակները և գնահատել հնարավոր արդյունքների բաշխումը։ Առանձին հետաքրքրություն է ներկայացնում տնտեսական քաղաքականության տարբեր միջոցառումների ազդեցության մոդելավորումը՝ ներառելով ներդրումային խթանները, հարկաբյուջետային փոփոխությունները, կառուցվածքային բարեփոխումները և արտադրական ռեսուրսների վերաբաշխման գործընթացները։ Նման ուսումնասիրությունները կարող են նպաստել տնտեսական քաղաքականության հնարավոր հետևանքների ավելի բազմակողմանի գնահատմանը՝ հաշվի առնելով անորոշությունն ու ռիսկերը։ Հետազոտության մեթոդաբանական հիմքում կարող են կիրառվել հավանականությունների տեսության, մաթեմատիկական վիճակագրության, տնտեսաչափության, պատահական գործընթացների տեսության, դինամիկ համակարգերի վերլուծության և համակարգչային փորձարարության մեթոդներ։ Դրանց համադրումը հնարավորություն է տալիս կառուցելու տնտեսական կառուցվածքային փոփոխությունների մաթեմատիկական նկարագրություններ, գնահատելու մոդելների պարամետրերը և համեմատելու տարբեր տնտեսական զարգացման սցենարները։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է անցումային տնտեսությունների կառուցվածքային վերափոխումների ուսումնասիրման քանակական մեթոդների զարգացման, տնտեսական անորոշության մոդելավորման և տնտեսության դինամիկայի հավանականային օրինաչափությունների բացահայտման հնարավորություններով։ Հետազոտության կիրառական արժեքը կապված է տնտեսական զարգացման ծրագրերի մշակման, կառուցվածքային բարեփոխումների գնահատման, մակրոտնտեսական կանխատեսումների կատարելագործման և տնտեսական ռիսկերի վերլուծության հետ։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետներին, տնտեսաչափության մասնագետներին, մաթեմատիկոսներին, ֆինանսական վերլուծաբաններին, տնտեսական քաղաքականության հետազոտողներին, պետական կառավարման մասնագետներին, գիտաշխատողներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և ուսանողներին։ Աշխատությունն ունի տնտեսագիտական, մաթեմատիկական, մեթոդաբանական և կիրառական նշանակություն՝ նպաստելով անցումային տնտեսական համակարգերի կառուցվածքային փոփոխությունների, տնտեսական գործընթացների պատահական բնույթի, հավանականային մոդելավորման մեթոդների և տնտեսական զարգացման հնարավոր հետագծերի առավել խորքային ըմբռնմանը։

Технология

Աշխատությունը նվիրված է ճնշման տակ գործող ինժեներական համակարգերի հաշվարկման մեթոդների զարգացմանը, դրանց հիդրավլիկական բնութագրերի առավել ճշգրիտ գնահատմանը և շահագործման տեխնիկատնտեսական արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում խողովակաշարային ցանցերում հեղուկի շարժման օրինաչափություններն են, ճնշման և ծախսի բաշխումը, հիդրավլիկական կորուստների ձևավորումը, պոմպային սարքավորումների աշխատանքային ռեժիմները և համակարգի տարբեր տարրերի փոխազդեցությունը։ Նման համակարգերի արդյունավետ նախագծման և կառավարման համար անհրաժեշտ է ոչ միայն ապահովել պահանջվող հոսքը և ճնշումը, այլև նվազեցնել էներգետիկ կորուստները, բարձրացնել սարքավորումների հուսալիությունը, կանխել վթարային ռեժիմները և երկարացնել ենթակառուցվածքների շահագործման ժամկետը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է հաշվարկային մեթոդների այնպիսի կատարելագործման վրա, որը հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջականորեն հաշվի առնել իրական համակարգերի կառուցվածքային և շահագործական առանձնահատկությունները։ Դասական հիդրավլիկական հաշվարկները հիմնվում են հոսքի անընդհատության, էներգիայի պահպանման և ճնշման կորուստների գնահատման սկզբունքների վրա, սակայն իրական ցանցերում պայմանները կարող են զգալիորեն տարբերվել իդեալականացված հաշվարկային սխեմաներից։ Խողովակների երկարությունը, տրամագիծը, ներքին մակերևույթի վիճակը, տեղային դիմադրությունները, հանգույցների կառուցվածքը, բարձրությունների տարբերությունները և սպառման փոփոխական բնույթը միասին ձևավորում են համակարգի իրական հիդրավլիկական ռեժիմը։ Այդ պատճառով հաշվարկային մոդելների կատարելագործումը ենթադրում է հնարավորինս մեծ թվով էական գործոնների ներառում և դրանց ազդեցության քանակական գնահատում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ճնշման կորուստների որոշմանը։ Հեղուկի շարժման ընթացքում էներգիայի մի մասը ծախսվում է խողովակների պատերի հետ շփման և տարբեր տեղային դիմադրությունների հաղթահարման վրա։ Կորուստների ճիշտ գնահատումը կարևոր է պոմպերի անհրաժեշտ ճնշման, խողովակների օպտիմալ տրամագծերի և ամբողջ համակարգի էներգետիկ պահանջների որոշման համար։ Եթե հաշվարկային կորուստները թերագնահատվում են, համակարգի որոշ հատվածներում կարող է չապահովվել անհրաժեշտ աշխատանքային ճնշումը, իսկ դրանց չափազանց բարձր գնահատումը կարող է հանգեցնել անհարկի հզոր սարքավորումների և մեծ տրամագծով խողովակների ընտրության՝ ավելացնելով ներդրումային ու շահագործական ծախսերը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություն է խողովակաշարերի ներքին մակերևույթի վիճակի ազդեցության ուսումնասիրությունը։ Երկարատև շահագործման ընթացքում խողովակների հիդրավլիկական բնութագրերը կարող են փոփոխվել նստվածքների, կոռոզիոն երևույթների և այլ գործոնների հետևանքով։ Արդյունքում մեծանում է հոսքի նկատմամբ դիմադրությունը և նույն ծախսն ապահովելու համար կարող է պահանջվել ավելի մեծ ճնշում ու էներգիա։ Հետևաբար համակարգի հաշվարկային մոդելներում նպատակահարմար է հաշվի առնել ոչ միայն սկզբնական նախագծային պարամետրերը, այլև շահագործման ընթացքում դրանց հնարավոր փոփոխությունները։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս գնահատել ցանցի տեխնիկական վիճակը և ժամանակին պլանավորել վերականգնման կամ արդիականացման միջոցառումները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ցանցային կառուցվածքի հաշվարկը։ Ճյուղավորված կամ օղակաձև համակարգերում հեղուկի հոսքը բաշխվում է բազմաթիվ ուղղություններով, և մեկ հատվածի պարամետրերի փոփոխությունը կարող է անդրադառնալ ամբողջ ցանցի աշխատանքային ռեժիմի վրա։ Հանգույցներում անհրաժեշտ է ապահովել հոսքերի հավասարակշռությունը, իսկ ցանցի տարբեր ուղղություններով՝ էներգետիկ պայմանների համապատասխանությունը։ Այսպիսի խնդիրների լուծումը պահանջում է թվային մեթոդների և համակարգչային մոդելավորման կիրառում, հատկապես այն դեպքերում, երբ համակարգը ներառում է մեծ թվով հանգույցներ, խողովակաշարեր, կարգավորող սարքեր և պոմպային կայաններ։ Հաշվարկային ալգորիթմների կատարելագործումը կարող է ուղղված լինել լուծումների արագության, կայունության և ճշգրտության բարձրացմանը։ Առանձին ուղղություն է սպառման փոփոխականության ուսումնասիրությունը։ Իրական համակարգերում հեղուկի պահանջարկը ժամանակի ընթացքում հաստատուն չէ և կարող է փոփոխվել օրվա ժամերից, սեզոնից, սպառողների թվից կամ տեխնոլոգիական գործընթացներից կախված։ Հետևաբար միայն մեկ հաշվարկային ռեժիմի ուսումնասիրությունը հաճախ բավարար չէ համակարգի իրական աշխատանքը գնահատելու համար։ Տարբեր սցենարների մոդելավորումը հնարավորություն է տալիս որոշել առավելագույն և նվազագույն բեռնվածության պայմաններում ճնշման բաշխումը, հայտնաբերել անբարենպաստ հատվածները և գնահատել համակարգի պահուստային հնարավորությունները։ Ժամանակային փոփոխությունները հաշվի առնող մոդելները հատկապես կարևոր են շահագործման օպտիմալ կառավարման համար։ Հետազոտության առանցքային բաղադրիչներից է պոմպային սարքավորումների աշխատանքային ռեժիմների վերլուծությունը։ Պոմպերի ընտրությունը և դրանց աշխատանքի կազմակերպումը մեծ ազդեցություն ունեն համակարգի էներգասպառման վրա։ Պոմպային ագրեգատի աշխատանքային կետը ձևավորվում է սարքավորման բնութագրի և ցանցի հիդրավլիկական դիմադրության փոխազդեցությամբ։ Եթե սարքավորումը երկար ժամանակ աշխատում է ոչ նպատակահարմար ռեժիմում, կարող են ավելանալ էներգիայի ծախսերը, նվազել արդյունավետությունը և արագանալ սարքավորումների մաշվածությունը։ Այդ պատճառով հաշվարկային մեթոդների կատարելագործումը կապված է նաև պոմպերի աշխատանքային բնութագրերի և ցանցի փոփոխվող պահանջների համատեղ վերլուծության հետ։ Կարևորվում է կարգավորվող աշխատանքի հնարավորությունը, երբ պոմպային համակարգի արտադրողականությունը համապատասխանեցվում է տվյալ պահին գոյություն ունեցող պահանջարկին։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում էներգաարդյունավետությանը։ Ճնշումային համակարգերի շահագործման ծախսերի զգալի մասը կարող է կապված լինել հեղուկի տեղափոխման համար անհրաժեշտ էներգիայի հետ։ Հետևաբար համակարգի արդյունավետության բարձրացումը պահանջում է գնահատել ոչ միայն հիդրավլիկական, այլև էներգետիկ ցուցանիշները։ Էներգիայի անհարկի ծախսը կարող է պայմանավորված լինել չափազանց բարձր աշխատանքային ճնշմամբ, ոչ արդյունավետ պոմպային ռեժիմներով, խողովակաշարերի մեծ դիմադրությամբ կամ կառավարման ոչ օպտիմալ սխեմաներով։ Հիդրավլիկական և էներգետիկ հաշվարկների համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել էներգախնայողության հնարավորությունները և ընտրել այնպիսի տեխնիկական միջոցառումներ, որոնց կիրառումը տալիս է առավել մեծ տնտեսական արդյունք։ Հետազոտության մեջ կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել ճնշման կարգավորման խնդիրը։ Ցանցի տարբեր հատվածներում անհրաժեշտ աշխատանքային ճնշման պահպանումը կարևոր է ինչպես սպառողների սպասարկման որակի, այնպես էլ համակարգի հուսալիության համար։ Չափազանց ցածր ճնշումը կարող է սահմանափակել անհրաժեշտ հոսքի ապահովումը, մինչդեռ չափազանց բարձր ճնշումը մեծացնում է խողովակների և սարքավորումների բեռնվածությունը, կարող է նպաստել արտահոսքերի ավելացմանը և բարձրացնել էներգասպառումը։ Ճնշման կարգավորման սարքերի, պոմպային ռեժիմների և ցանցի գոտիավորման համատեղ ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ձևավորել ավելի հավասարակշռված աշխատանքային պայմաններ։ Առանձին ուղղություն է անցումային հիդրավլիկական գործընթացների ուսումնասիրությունը։ Պոմպերի միացումը կամ անջատումը, փականների աշխատանքի փոփոխությունը և հոսքի արագ վերակազմավորումը կարող են առաջացնել ճնշման ժամանակավոր զգալի տատանումներ։ Նման երևույթները կարող են լրացուցիչ մեխանիկական բեռնվածություն ստեղծել խողովակաշարերի և սարքավորումների համար։ Հետևաբար համակարգի հուսալիության գնահատման ժամանակ անհրաժեշտ է դիտարկել ոչ միայն հաստատված, այլև անցումային ռեժիմները։ Համապատասխան հաշվարկային մոդելների կիրառումը հնարավորություն է տալիս գնահատել հնարավոր ճնշումային տատանումները և նախագծել դրանց ազդեցությունը սահմանափակող տեխնիկական միջոցառումներ։ Կարևոր նշանակություն ունի համակարգի հուսալիության գնահատումը։ Ինժեներական ցանցը պետք է կարողանա անհրաժեշտ մակարդակով պահպանել իր գործառույթները նաև առանձին տարրերի աշխատանքի խանգարման կամ պահանջարկի անսովոր փոփոխությունների դեպքում։ Այդ պատճառով հաշվարկային ուսումնասիրությունները կարող են ներառել տարբեր վթարային սցենարների մոդելավորում՝ առանձին խողովակաշարերի անջատում, պոմպային ագրեգատի աշխատանքի դադարեցում կամ համակարգի որոշ հատվածներում պահանջարկի կտրուկ փոփոխություն։ Նման վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել առավել խոցելի հատվածները և գնահատել պահուստավորման անհրաժեշտությունը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում արտահոսքերի ազդեցությանը։ Ճնշումային ցանցերում չվերահսկվող կորուստները կարող են նվազեցնել համակարգի տնտեսական արդյունավետությունը և մեծացնել անհրաժեշտ պոմպային էներգիան։ Արտահոսքերի ծավալը հաճախ կապված է նաև ցանցում պահպանվող ճնշման մակարդակի հետ, ուստի ճնշման օպտիմալ կառավարումը կարող է դիտարկվել կորուստների նվազեցման միջոցներից մեկը։ Հաշվարկային մոդելների միջոցով հնարավոր է գնահատել տարբեր հատվածներում հնարավոր կորուստների ազդեցությունը ընդհանուր հոսքային հավասարակշռության վրա և առաջնահերթություն սահմանել տեխնիկական ստուգումների կամ վերանորոգումների համար։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է համակարգչային մոդելավորումը։ Ժամանակակից ծրագրային միջոցները հնարավորություն են տալիս ստեղծել իրական ցանցերի թվային մոդելներ, իրականացնել տարբեր աշխատանքային ռեժիմների բազմակի հաշվարկներ և համեմատել նախագծային կամ կառավարչական տարբերակները։ Թվային մոդելի արդյունավետությունը մեծապես կախված է սկզբնական տվյալների ճշգրտությունից, ուստի անհրաժեշտ է իրական չափումների միջոցով ստուգել և ճշգրտել դրա պարամետրերը։ Ճնշման, հոսքի և այլ գործառնական ցուցանիշների չափված արժեքների համադրումը հաշվարկային արդյունքների հետ հնարավորություն է տալիս կատարել մոդելի տրամաչափարկում և բարձրացնել հետագա կանխատեսումների հավաստիությունը։ Կարևորվում է նաև մոնիթորինգի համակարգերի կիրառումը։ Ցանցի առանցքային կետերում ճնշման, հոսքի և սարքավորումների աշխատանքային պարամետրերի շարունակական կամ պարբերական գրանցումը հնարավորություն է տալիս ավելի արագ հայտնաբերել աննորմալ ռեժիմները և ստանալ հաշվարկային մոդելների համար անհրաժեշտ իրական տվյալներ։ Մոնիթորինգի և մոդելավորման համադրումը կարող է հիմք դառնալ օպերատիվ կառավարման համակարգերի զարգացման համար, որտեղ որոշումները կայացվում են ոչ միայն նախագծային տվյալների, այլև ցանցի ընթացիկ վիճակի վերաբերյալ տեղեկատվության հիման վրա։ Առանձին ուղղություն է տեխնիկատնտեսական օպտիմալացումը։ Համակարգի կատարելագործման յուրաքանչյուր տարբերակ կարող է պահանջել որոշակի ներդրումներ, ուստի անհրաժեշտ է գնահատել դրանց և սպասվող շահագործական արդյունքի հարաբերակցությունը։ Խողովակաշարի տրամագծի մեծացումը կարող է նվազեցնել հիդրավլիկական կորուստները, սակայն բարձրացնել կառուցման արժեքը։ Ավելի արդյունավետ պոմպի կամ կառավարման համակարգի ներդրումը կարող է պահանջել սկզբնական ֆինանսական միջոցներ, բայց հետագայում նվազեցնել էներգիայի ծախսերը։ Այսպիսի հակասությունների գնահատումը հնարավորություն է տալիս ընտրել ոչ միայն տեխնիկապես աշխատունակ, այլև երկարաժամկետ տեսանկյունից տնտեսապես հիմնավորված լուծումներ։ Կյանքի ամբողջ ցիկլի ծախսերի հաշվառումը կարևոր է հատկապես մեծ ենթակառուցվածքային համակարգերի դեպքում, որոնց շահագործման ժամկետը կարող է ընդգրկել երկար ժամանակահատված։ Հետազոտության մեջ կարող են դիտարկվել նաև համակարգերի վերակառուցման և արդիականացման խնդիրները։ Գործող ցանցերում հաճախ հնարավոր չէ ամբողջությամբ փոխարինել ենթակառուցվածքը, ուստի անհրաժեշտ է որոշել, թե որ հատվածների բարելավումը կտա առավել մեծ արդյունք։ Հաշվարկային մոդելները հնարավորություն են տալիս համեմատել խողովակների փոխարինման, պոմպային սարքավորումների արդիականացման, լրացուցիչ կարգավորող սարքերի տեղադրման և ցանցի կառուցվածքային փոփոխությունների տարբեր սցենարներ։ Այս մոտեցումը նպաստում է ներդրումների առաջնահերթությունների հիմնավորմանը։ Մեթոդաբանական տեսանկյունից աշխատանքում կարող են համադրվել տեսական հիդրավլիկական հաշվարկները, թվային մեթոդները, համակարգչային մոդելավորումը, փորձարարական կամ շահագործական չափումները, վիճակագրական տվյալների մշակումը և տեխնիկատնտեսական վերլուծությունը։ Հաշվարկային արդյունքների համեմատումը իրական համակարգերում ստացված տվյալների հետ կարևոր պայման է առաջարկվող մեթոդների կիրառելիությունը գնահատելու համար։ Տարբեր ռեժիմների և կառուցվածքային տարբերակների բազմագործոն ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս որոշել այն պարամետրերը, որոնք առավել մեծ ազդեցություն ունեն համակարգի աշխատանքի արդյունավետության վրա։ Աշխատության գիտագործնական նշանակությունը պայմանավորված է ճնշումային ինժեներական համակարգերի նախագծման և շահագործման ժամանակ հիդրավլիկական, էներգետիկ, հուսալիության և տնտեսական չափանիշները միասնական մոտեցմամբ դիտարկելու հնարավորությամբ։ Հաշվարկային մեթոդների ճշգրտումը կարող է նպաստել սարքավորումների առավել հիմնավորված ընտրությանը, ցանցի աշխատանքային ռեժիմների օպտիմալացմանը, էներգասպառման և կորուստների նվազեցմանը, ինչպես նաև վթարային իրավիճակների կանխարգելմանը։ Ընդհանուր առմամբ նյութը ներկայացնում է ճնշման տակ գործող խողովակաշարային համակարգերի հաշվարկման, մոդելավորման, կառավարման և տեխնիկական կատարելագործման համալիր ուսումնասիրություն՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով հիդրավլիկական հաշվարկների ճշգրտությանը, պոմպային սարքավորումների արդյունավետությանը, ճնշման կարգավորմանը, էներգախնայողությանը և շահագործման հուսալիությանը։ Այն կարող է օգտակար լինել հիդրավլիկայի, ջրամատակարարման, ինժեներական ցանցերի, պոմպային համակարգերի, էներգաարդյունավետության և ենթակառուցվածքների կառավարման ոլորտներում աշխատող հետազոտողների, նախագծողների, ինժեներների, շահագործող կազմակերպությունների մասնագետների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Технология

Այս գիտատեխնիկական հետազոտությունը նվիրված է կոմպոզիտային պողպատների կառուցվածքի ձևավորման և մեխանիկական ու ֆիզիկաքիմիական հատկությունների փոփոխության ուսումնասիրությանը ջերմատեխնիկական մշակման գործընթացների ընթացքում։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են ջերմային մշակման հիմնական փուլերը՝ տաքացում, հովացում, կոփում և նորմալացում, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը պողպատների միկրոկառուցվածքի վրա։ Հեղինակը ուսումնասիրում է տարբեր բաղադրությամբ կոմպոզիտային պողպատների փուլային փոխակերպումները, հատիկային կառուցվածքի ձևավորումը և դիսլոկացիոն գործընթացների դերը մեխանիկական հատկությունների՝ ամրության, պլաստիկության և կարծրության փոփոխության մեջ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում լեգիրող տարրերի ազդեցությանը կառուցվածքային կայունության, մաշվածակայունության և ջերմակայունության վրա, ինչպես նաև բազմաշերտ և կոմպոզիտային կառուցվածքների ձևավորման առանձնահատկություններին։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են նաև փորձարարական հետազոտությունների արդյունքներ և մետալոգրաֆիական վերլուծության տվյալներ, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատելու ջերմատեխնիկական մշակման օպտիմալ ռեժիմները։ Հետազոտությունը կարևոր է նյութագիտության, մետալուրգիայի և մեքենաշինության ոլորտների համար՝ նպաստելով բարձր ամրության և հատուկ հատկություններով պողպատների մշակման տեխնոլոգիաների կատարելագործմանը։

Экономика

Հայաստան և Ռուսաստան միջև առևտրատնտեսական կապերը հանդիսանում են երկու երկրների տնտեսական համագործակցության կարևոր ուղղություններից մեկը և ընդգրկում են բազմաբնույթ ոլորտներ՝ ներառյալ արտաքին առևտուրը, էներգետիկան, ներդրումային համագործակցությունը, տրանսպորտային լոգիստիկան և աշխատուժի միգրացիան։ Հայաստանի տնտեսության համար Ռուսաստանի Դաշնությունը ավանդաբար հանդիսանում է գլխավոր առևտրային գործընկերներից մեկը, որտեղ արտահանման և ներմուծման կառուցվածքում զգալի տեսակարար կշիռ ունեն էներգակիրները, սննդամթերքը, արդյունաբերական ապրանքները և հումքային ռեսուրսները, իսկ Հայաստանից Ռուսաստան արտահանվում են հիմնականում գյուղատնտեսական ապրանքներ, վերամշակված սննդամթերք, ալկոհոլային և ոչ ալկոհոլային արտադրանքներ, ինչպես նաև որոշ արդյունաբերական և հանքարդյունաբերական արտադրանքներ։ Երկրների միջև տնտեսական կապերը խորանում են նաև Եվրասիական տնտեսական միության շրջանակում համագործակցության շնորհիվ, ինչը նպաստում է մաքսային կարգավորումների պարզեցմանը, ապրանքների ազատ տեղաշարժին և տնտեսական ինտեգրացիայի մակարդակի բարձրացմանը։ Բացի առևտրային հարաբերություններից, կարևոր դեր ունի նաև ներդրումային համագործակցությունը, որտեղ ռուսական կապիտալը ներգրավված է Հայաստանի էներգետիկայի, հեռահաղորդակցության, բանկային և ենթակառուցվածքային ոլորտներում, իսկ Հայաստանից դեպի Ռուսաստան արտագնա աշխատանքի և միգրացիայի հոսքերը նույնպես զգալի ազդեցություն ունեն երկու երկրների սոցիալ-տնտեսական կապերի վրա։ Այս հարաբերությունները ձևավորվում են նաև աշխարհաքաղաքական և տարածաշրջանային գործոնների ազդեցությամբ, ինչը պայմանավորում է դրանց դինամիկ բնույթը և փոխադարձ կախվածության բարձր աստիճանը, հատկապես էներգետիկ անվտանգության, շուկաների հասանելիության և տարածաշրջանային կայունության համատեքստում։