Մարդկային կապիտալ

История

Հրատարակությունը ներկայացնում է Ազգային ժողովի տասներորդ նիստի արձանագրությունը՝ փաստագրելով ժողովական աշխատանքի ընթացքը, քննարկված հարցերը և պաշտոնական գրառումները։ Այն կարևոր սկզբնաղբյուր է 19-րդ դարի հայ հասարակական ու քաղաքական կյանքի, ազգային հաստատությունների գործունեության և հայ համայնքի ինքնակառավարման համակարգի ուսումնասիրության համար։ Արձանագրությունը հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու ժողովի օրակարգին, քննարկումների ընթացակարգերին, մասնակիցների արտահայտած դիրքորոշումներին և որոշումների կայացման ձևերին։ Նման փաստաթղթերը բացահայտում են համայնքային կառավարման կազմակերպման առանձնահատկությունները, հասարակական խնդիրների քննարկման եղանակները և ազգային ներկայացուցչական մարմնի դերակատարությունը հայության կյանքում։ Դրանք նաև պահպանում են ժամանակաշրջանի պաշտոնական լեզվի ու վարչական գրագրության բնորոշ ձևակերպումները՝ արժեքավոր նյութ դառնալով պատմական և լեզվաբանական ուսումնասիրությունների համար։ Այլ նիստերի արձանագրությունների հետ համադրությամբ այս նյութը հնարավորություն է տալիս հետևելու ժողովական գործունեության շարունակականությանը, քննարկվող հարցերի զարգացմանը և համայնքային կառավարման առաջնահերթություններին։ Հրատարակությունը կարևոր փաստաթղթային աղբյուր է հայ քաղաքական պատմության, ազգային ինքնակառավարման ավանդույթների և 19-րդ դարի հայ հասարակական կյանքի հետազոտության համար։

Культура

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանում 1960–1980-ական թվականներին դիզայնի՝ որպես ինքնուրույն գեղարվեստական և մասնագիտական ոլորտի ձևավորման գործընթացի ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով դրա զարգացման վրա ազդած գեղարվեստակիրառական, մշակութային, հասարակական և պատմական նախադրյալները։ Հետազոտության հեղինակը Լիլիթ Ռաֆայելի Մելիքյանն է, իսկ աշխատանքը պաշտպանվել է 2014 թվականի հունիսի 12-ին ՀՀ ԳԱԱ Արվեստի ինստիտուտում՝ «Կերպարվեստ, դեկորատիվ և կիրառական արվեստ, դիզայն» մասնագիտությամբ։ Ուսումնասիրության ժամանակագրական շրջանակը ներառում է խորհրդային Հայաստանի մշակութային կյանքի կարևոր մի փուլ, երբ արդյունաբերության, քաղաքաշինության, կենցաղի, արտադրության և հասարակական միջավայրի փոփոխությունները նոր պահանջներ էին առաջադրում առարկայական և տեսողական միջավայրի կազմակերպման նկատմամբ։ Այս պայմաններում դիզայնը աստիճանաբար առանձնանում էր զուտ դեկորատիվ-կիրառական գործունեությունից և ձեռք էր բերում ավելի լայն գործառույթ՝ կապված մարդու առօրյա միջավայրի, արտադրանքի, հանրային տարածքների, գրաֆիկական հաղորդակցության և արդյունաբերական արտադրության գեղարվեստական կազմակերպման հետ։ Աշխատանքում կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել դեկորատիվ և կիրառական արվեստի ավանդույթների ազդեցության ուսումնասիրությունը, քանի որ հայկական գեղարվեստական մշակույթում ձևավորված նյութերի, զարդանախշերի, գունային լուծումների, ձեռարվեստի և ազգային պատկերային մտածողության փորձը հիմք էր ստեղծում նոր մասնագիտական դիզայնի լեզվի ձևավորման համար։ Միաժամանակ հետազոտությունը դիտարկում է խորհրդային արդիականացման ազդեցությունը, որի պայմաններում զանգվածային արտադրության, նոր նյութերի և տեխնոլոգիաների տարածումը փոխում էր առարկաների և միջավայրերի գեղագիտական ընկալումը։ Դիզայնի զարգացման կարևոր նախադրյալներից էր նաև արդյունաբերական արտադրության ընդլայնումը, քանի որ արտադրանքի զանգվածային թողարկումը պահանջում էր ոչ միայն տեխնիկական, այլև ձևագեղագիտական լուծումներ՝ հաշվի առնելով օգտագործողի հարմարավետությունը, արտադրանքի արտաքին տեսքը, նյութի հատկությունները և արտադրական հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են վերլուծվել նաև կենցաղային առարկաների, կահույքի, արտադրանքի ձևավորման, ցուցադրական միջավայրերի, փաթեթավորման, գրաֆիկական նյութերի և այլ կիրառական ոլորտների գեղարվեստական առանձնահատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե ինչպես էին ազգային գեղարվեստական ավանդույթները համադրվում ժամանակակից ձևաստեղծման սկզբունքների հետ։ Այս համադրությունը հնարավորություն էր տալիս ստեղծելու նոր գեղարվեստական լեզու, որը միաժամանակ արձագանքում էր ժամանակակից տեխնիկական և սոցիալական պահանջներին և պահպանում էր հայկական մշակութային ինքնատիպության որոշակի դրսևորումներ։ Հասարակական նախադրյալների ուսումնասիրությունը ևս առանցքային նշանակություն ունի, քանի որ դիզայնի զարգացումը պայմանավորված էր ոչ միայն արվեստի ներքին գործընթացներով, այլև հասարակության կենսակերպի, սպառման մշակույթի, քաղաքային միջավայրի և առօրյա պահանջների փոփոխությամբ։ Երևանում և Հայաստանի մյուս քաղաքներում նոր բնակելի ու հասարակական տարածքների, արտադրական ձեռնարկությունների և մշակութային հաստատությունների զարգացումը ձևավորում էր նոր միջավայր, որի կազմակերպման մեջ աստիճանաբար մեծանում էր դիզայներական մտածողության նշանակությունը։ Ժամանակաշրջանի ճարտարապետական և քաղաքաշինական զարգացումները նույնպես կարևոր համատեքստ են, քանի որ ինտերիերի, կահավորման, ցուցանակների, գրաֆիկական ձևավորման և հանրային միջավայրի տարրերը փոխկապակցված էին կառուցված տարածքի ընդհանուր գեղագիտական կերպարի հետ։ Հետազոտության գիտական արժեքը կայանում է նրանում, որ այն դիզայնի ձևավորումը դիտարկում է բազմակողմանի՝ արվեստագիտական գործընթացները կապելով սոցիալական, տնտեսական, տեխնոլոգիական և մշակութային փոփոխությունների հետ։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչու հենց այդ ժամանակաշրջանում ձևավորվեցին դիզայնի զարգացման համար անհրաժեշտ պայմաններ և ինչպես փոխվեց հասարակության վերաբերմունքը առարկայական միջավայրի գեղագիտական ու գործառական կազմակերպման նկատմամբ։ Աշխատությունը կարևոր է նաև հայկական դիզայնի պատմության վերականգնման տեսանկյունից, քանի որ 1960–1980-ական թվականների փորձը հետագայում դարձավ անկախ Հայաստանի դիզայնի զարգացման նախադրյալներից մեկը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են հետաքրքրել արվեստաբաններին, դիզայներներին, ճարտարապետներին, մշակույթի պատմաբաններին և խորհրդահայ արվեստի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը բացահայտում է Հայաստանում դիզայնի ձևավորման պատմական ընթացքը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են հայկական դեկորատիվ-կիրառական արվեստի ժառանգությունը, խորհրդային արդյունաբերական ու քաղաքային արդիականացումը, հասարակական կյանքի փոփոխությունները և նոր գեղարվեստական պահանջները փոխազդելով նպաստել ժամանակակից դիզայներական մտածողության կայացմանը

История

Ժողովածուն նվիրված է Հայաստանի հնագույն մշակույթի ուսումնասիրությանը և հնագետ, գիտնական Էմմա Խանզադյանի գիտական վաստակի արժևորմանը։ Այն միավորում է գիտաժողովի շրջանակում ներկայացված հետազոտական նյութեր, որոնք առնչվում են Հայկական լեռնաշխարհի հնագույն բնակչության կյանքին, նյութական մշակույթին, պատմական զարգացմանը և հնագիտական ժառանգությանը։ Հնագույն մշակույթի ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի Հայաստանի վաղ շրջանի պատմության վերակազմության համար, քանի որ հնագիտական գտածոները, բնակավայրերի հետքերը, թաղման կառույցները, կենցաղային առարկաներն ու արվեստի նմուշները տեղեկություններ են հաղորդում անցյալի հասարակությունների տնտեսական գործունեության, սոցիալական հարաբերությունների, հավատալիքների և գեղարվեստական պատկերացումների մասին։ Ժողովածուի գիտական նյութերը հնարավորություն են տալիս դիտարկելու հնագիտական հետազոտությունների տարբեր ուղղություններ և դրանց նշանակությունը հայկական մշակույթի պատմության բացահայտման գործում։ Էմմա Խանզադյանի հոբելյանին նվիրված լինելը ժողովածուին հաղորդում է նաև գիտապատմական արժեք՝ ընդգծելով հնագիտության զարգացման, գիտական ավանդույթների շարունակականության և հետազոտողների ներդրման կարևորությունը։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել հնագետներին, պատմաբաններին, մշակութաբաններին, ուսանողներին և Հայաստանի հնագույն անցյալով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Другие предметы

Այն ընդգրկում է տավարաբուծության առարկայի շրջանակներում իրականացվող լաբորատոր և գործնական պարապմունքների ամբողջական շարքը՝ տրամադրելով հստակ ցուցումներ, մեթոդական մոտեցումներ և կիրառական օրինակներ։ Նյութում ներկայացվում են խոշոր եղջերավոր անասունների կենսաբանական և ֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունները, ցեղատեսակների բնութագրերը, ինչպես նաև դրանց ընտրության և բարելավման սկզբունքները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կերակրման կազմակերպմանը՝ լաբորատոր աշխատանքների միջոցով ուսանողներին սովորեցնելով կերաբաժինների հաշվարկման և հավասարակշռման մեթոդները։ Ձեռնարկը ներառում է նաև կենդանիների խնամքի, պահվածքի և արտադրողականության գնահատման գործնական առաջադրանքներ, որոնք նպաստում են ուսանողների վերլուծական մտածողության և մասնագիտական հմտությունների զարգացմանը։ Բացի այդ, մանրամասն ներկայացվում են կաթի և մսի արտադրության ցուցանիշների ուսումնասիրման, որակի գնահատման և հաշվառման մեթոդները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև անասնաբուժական և սանիտարահիգիենիկ միջոցառումներին՝ ընդգծելով հիվանդությունների կանխարգելման և առողջ հոտի պահպանման կարևորությունը։ Նյութում ներառված են փորձարարական աշխատանքներ, չափումների իրականացում և արդյունքների վերլուծություն, ինչը թույլ է տալիս ուսանողներին ձեռք բերել իրական արտադրական պայմաններին մոտ հմտություններ։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է մեքենական թարգմանության տեսության շրջանակում լեզվական իմաստի ներկայացման, ձևական նկարագրության և միջլեզվական փոխանցման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են բնական լեզվի իմաստաբանական կառուցվածքի առանձնահատկությունները, բառերի, բառակապակցությունների և նախադասությունների նշանակությունների փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև լեզվական տեղեկատվության համակարգչային մշակման տեսական սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բառային և քերականական իմաստների տարբերակմանը, բազմիմաստության, համանունության, հոմանիշության և համատեքստային կախվածության երևույթներին, որոնք էական դժվարություններ են առաջացնում ավտոմատ թարգմանության ընթացքում։ Ուսումնասիրվում են իմաստի ձևական ներկայացման տարբեր մոտեցումները, իմաստաբանական հատկանիշների համակարգերը, տրամաբանական և կառուցվածքային մոդելները, ինչպես նաև լեզվական միավորների միջև իմաստային հարաբերությունների նկարագրման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում շարահյուսական և իմաստաբանական վերլուծությունների փոխազդեցությանը, նախադասության կառուցվածքի մեկնաբանմանը, բառերի նշանակությունների տարբերակմանը և թարգմանության ընթացքում սկզբնաղբյուր տեքստի բովանդակության պահպանման խնդիրներին։ Կարևորվում են լեզուների միջև իմաստային համապատասխանությունների հաստատումը, թարգմանական համարժեքության ապահովումը, լեզվամշակութային առանձնահատկությունների հաշվառումը և իմաստային երկիմաստությունների հաղթահարման մեթոդները։ Դիտարկվում են նաև մեքենական թարգմանության կանոնահեն, վիճակագրական և ժամանակակից նեյրոնային մոտեցումների շրջանակում իմաստաբանական տեղեկատվության օգտագործման հնարավորությունները, ինչպես նաև դրանց տեսական առավելություններն ու սահմանափակումները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել լեզվաբանության, տրամաբանության, իմաստաբանության, հաշվողական լեզվաբանության և արհեստական բանականության մեթոդները՝ լեզվական իմաստի առավել ճշգրիտ մոդելավորման նպատակով։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի մեքենական թարգմանության որակի բարձրացման, բնական լեզվի ավտոմատ վերլուծության, իմաստային տեղեկատվության մշակման և բազմալեզու համակարգերի կատարելագործման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, թարգմանության տեսության մասնագետների, հաշվողական լեզվաբանների, ծրագրավորողների, արհեստական բանականության հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Математика

Այս հետազոտությունը վերաբերում է նուկլոնի (պրոտոնի կամ նեյտրոնի) սպինային կառուցվածքային ֆունկցիաների ուսումնասիրությանը և Գերասիմով–Դրելլ–Հերնի ընդհանրացված գումարման կանոնի փորձարարական ստուգմանը՝ հիմնվելով HERMES համագործակցության փորձարարական տվյալների վրա, որոնք ստացվել են էլեկտրոնների և նուկլոնների խորանիստ անկայուն ցրման գործընթացների վերլուծությամբ։ Աշխատության հիմնական նպատակն է հասկանալ, թե ինչպես է նուկլոնի ներսում քվարկների և գլյուոնների սպինային բաշխումը ձևավորում ընդհանուր սպինային կառուցվածքը, ինչպես նաև ստուգել տեսական կանխատեսումները քվանտային քրոմոդինամիկայի շրջանակում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում սպինային կառուցվածքային ֆունկցիաների՝ g₁ և g₂ քանակական նկարագրությանը, դրանց կախվածությանը կինեմատիկ փոփոխականներից, ինչպիսիք են Բյորկենի x փոփոխականը և փոխանցված իմպուլսի քառակուսին Q², ինչպես նաև դրանց ինտեգրալային կապերին Գերասիմով–Դրելլ–Հերնի գումարման կանոնի հետ, որը կապում է ցածր էներգիայի սփինային հատկությունները բարձր էներգիայի ցրման տվյալների հետ։ HERMES փորձի բարձր ճշգրտության տվյալների օգտագործումը թույլ է տալիս կատարել ավելի ճշգրիտ համեմատություն տեսության և փորձի միջև, գնահատել քվարկների սպինային ներդրումը նուկլոնի ընդհանուր սպինի մեջ և ուսումնասիրել գլյուոնային և ծովային քվարկների ազդեցությունը։ Այս ուսումնասիրությունը կարևոր դեր ունի մասնիկների ֆիզիկայի հիմնարար հարցերի լուծման մեջ, մասնավորապես՝ նուկլոնի ներքին կառուցվածքի և ուժեղ փոխազդեցության բնույթի ավելի խորը ընկալման համար։