Մեծ Պահքի շրջանում ընթերցվող առակների մեկնությունը հայ մատենագրության մեջ

Литература

Աշխատությունը նվիրված է X–XVIII դարերի հայ միջնադարյան բանաստեղծական մշակույթի ժանրային համակարգի և չափածո խոսքի կառուցվածքային առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է տաղերգության ձևավորման ու զարգացման պատմական ընթացքի, տարբեր բանաստեղծական ժանրերի բնորոշ հատկանիշների, դրանց թեմատիկ բովանդակության և տաղաչափական կառուցվածքի վրա։ Քննության են առնվում միջնադարյան հայ քնարերգության հոգևոր և աշխարհիկ ուղղությունները՝ բացահայտելով դրանց փոխհարաբերությունները, զարգացման փուլերը և գեղարվեստական արտահայտչամիջոցների փոփոխությունները տարբեր դարաշրջաններում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում տաղի՝ որպես միջնադարյան հայ պոեզիայի կարևոր ժանրային ձևերից մեկի կառուցվածքին, թեմատիկ բազմազանությանը և գեղարվեստական առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրվում են հոգևոր, ծիսական, խրատական, սիրային, բնության, հայրենասիրական և այլ թեմատիկ ուղղվածություն ունեցող բանաստեղծական ստեղծագործությունների առանձնահատկությունները՝ դրանք դիտարկելով ժամանակաշրջանի գրական, կրոնական և մշակութային միջավայրի համատեքստում։ Կարևորվում է միջնադարյան բանաստեղծական ժանրերի փոխազդեցությունը և այն հանգամանքը, որ առանձին ստեղծագործություններում տարբեր ժանրերի հատկանիշները կարող են միահյուսվել՝ ձևավորելով բարդ և բազմաշերտ գեղարվեստական կառուցվածք։ Տաղաչափության ուսումնասիրության շրջանակում քննության են առնվում բանաստեղծական տողի կառուցման սկզբունքները, վանկերի քանակը, շեշտադրությունը, տողերի և տների հարաբերակցությունը, հանգավորման ձևերը, ռիթմական կազմակերպումը և կրկնությունների դերը։ Առանձին նշանակություն է տրվում չափական ձևերի պատմական զարգացմանը՝ բացահայտելով տարբեր ժամանակաշրջաններում դրանց պահպանման, փոփոխման և նոր ձևերով հարստացման օրինաչափությունները։ Ուսումնասիրվում է նաև չափածո խոսքի և երաժշտական կատարման փոխհարաբերությունը, քանի որ միջնադարյան բազմաթիվ բանաստեղծական ստեղծագործություններ կապված էին երգային ավանդույթի հետ և նախատեսված էին ոչ միայն ընթերցման, այլև երաժշտական կատարման համար։ Այդ կապը հնարավորություն է տալիս տաղաչափական կառուցվածքը դիտարկել ռիթմի, մեղեդայնության և բանաստեղծական խոսքի միասնական համակարգում։ Հատուկ ուշադրություն է հատկացվում նշանավոր միջնադարյան հեղինակների ստեղծագործական ժառանգությանը՝ նրանց պոեզիայի միջոցով ցույց տալով ժանրային և տաղաչափական ձևերի զարգացման տարբեր փուլերը։ Գրական նյութի համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել հեղինակային անհատականության, գրական ավանդույթի և ժամանակաշրջանի գեղագիտական պատկերացումների փոխազդեցությունը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ժողովրդական բանահյուսության և գրավոր բանաստեղծական մշակույթի կապերին, որոնք կարող էին արտահայտվել լեզվական ձևերի, պատկերային համակարգի, ռիթմի և բանաստեղծական կառուցվածքի մեջ։ Լեզվական տեսանկյունից կարևորվում են գրաբարի, միջին հայերենի և հետագա լեզվական ձևերի ազդեցությունները տաղերգության զարգացման վրա՝ ցույց տալով, թե լեզվի պատմական փոփոխություններն ինչպես են անդրադարձել բանաստեղծական խոսքի կառուցվածքի և արտահայտչական հնարավորությունների վրա։ Երկար ժամանակահատված ընդգրկող նյութի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հետևել հայ չափածո գրականության ժանրային և կառուցվածքային շարունակականությանը, ինչպես նաև բացահայտել նորարարական միտումները, որոնք աստիճանաբար նախապատրաստել են հետագա շրջանի բանաստեղծական մշակույթի զարգացումը։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հայ գրականության պատմության, պոետիկայի և տաղաչափության տեսության ուսումնասիրության համար և կարող է օգտակար լինել միջնադարագետների, գրականագետների, բանասերների, երաժշտագետների, հայոց լեզվի ու գրականության մասնագետների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Философия

Աշխատությունը նվիրված է Հայոց ցեղասպանության ուսումնասիրության կրոնագիտական ուղղություններին և պատմական իրադարձությունների մեջ կրոնական գործոնի դերի վերլուծության տեսական ու մեթոդաբանական խնդիրներին։ Հետազոտության կենտրոնում կրոնական ինքնության, ազգային պատկանելության, հասարակական հարաբերությունների և քաղաքական գործընթացների փոխազդեցությունն է՝ ուշադրություն դարձնելով այն հանգամանքին, որ կրոնական գործոնը պատմական վերլուծության մեջ չի կարող դիտարկվել մեկուսացված սոցիալական, էթնիկական, քաղաքական և գաղափարական պայմաններից։ Քննվում են կրոնական համայնքների կարգավիճակի, քրիստոնեական ինքնության, եկեղեցական հաստատությունների և հոգևոր մշակույթի նշանակությունը հայ բնակչության հասարակական կյանքի ու ինքնության պահպանման համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն մեթոդաբանական հարցին, թե ինչպես կարելի է տարբերակել կրոնական շարժառիթները քաղաքական, ազգային և սոցիալական գործոններից՝ խուսափելով պատմական բարդ գործընթացները մեկ պատճառի վերագրելուց։ Ուսումնասիրվում են կրոնական հռետորաբանության, ինքնության սահմանազատման, կրոնափոխության, եկեղեցական կառույցների նկատմամբ քաղաքականության և հոգևոր-մշակութային ժառանգության ճակատագրի հետ կապված հարցերը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում սկզբնաղբյուրների քննադատական օգտագործումը՝ եկեղեցական փաստաթղթերի, վկայությունների, հուշագրությունների, դիվանագիտական նյութերի և ժամանակաշրջանի այլ գրավոր աղբյուրների համադրման միջոցով։ Կրոնագիտական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու նաև ողբերգական պատմական փորձի հետագա ընկալումը կրոնական հիշողության, համայնքային ինքնության, հիշատակի ծեսերի և հոգևոր մշակույթի շրջանակներում։ Անդրադարձ է կատարվում տարբեր քրիստոնեական եկեղեցիների և կրոնական կազմակերպությունների արձագանքների ուսումնասիրման նշանակությանը՝ դրանք դիտարկելով համապատասխան պատմական միջավայրի և աղբյուրագիտական սահմանափակումների համատեքստում։ Հետազոտությունը կարևորում է պատմագիտության, կրոնագիտության, աստվածաբանության, սոցիոլոգիայի և մշակութային հիշողության ուսումնասիրությունների միջև միջգիտակարգային կապը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը նպատակ ունի համակարգելու կրոնական բաղադրիչի ուսումնասիրման հիմնական խնդիրները և ցույց տալու, թե կրոնագիտական վերլուծությունը ինչպես կարող է լրացնել պատմական հետազոտությունը՝ նպաստելով ցեղասպանության պատճառների, հետևանքների, հիշողության և հայ հասարակության հոգևոր-մշակութային փորձառության առավել բազմակողմանի ըմբռնմանը։

Экономика

Տնտեսագիտական և բնապահպանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում տնտեսական գործունեության էկոլոգիական հետևանքների գնահատման տեսական, մեթոդաբանական և գործնական հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում տնտեսական զարգացման և շրջակա միջավայրի պահպանության փոխհարաբերությունները, բնական ռեսուրսների օգտագործման առանձնահատկությունները և տնտեսական գործունեության արդյունքում առաջացող բնապահպանական ազդեցությունների գնահատման հիմնական սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արդյունաբերության, էներգետիկայի, գյուղատնտեսության, հանքարդյունաբերության և տնտեսական այլ ոլորտների գործունեության հնարավոր ազդեցություններին օդի, ջրային ռեսուրսների, հողային համակարգերի և կենսաբազմազանության վրա։ Վերլուծվում են շրջակա միջավայրին հասցվող վնասի տնտեսական գնահատման մեթոդները, էկոլոգիական ծախսերի հաշվարկման մոտեցումները, բնապահպանական ռիսկերի բացահայտման և տնտեսական որոշումների ընդունման գործընթացներում դրանց հաշվառման հիմնախնդիրները։ Քննարկվում են բնապահպանական ազդեցության գնահատման իրավական և կազմակերպական մեխանիզմները, պետական կարգավորման գործիքները, տնտեսական խթանների կիրառման հնարավորությունները և բնապահպանական պատասխանատվության ապահովման սկզբունքները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են Հայաստանի Հանրապետության բնական ռեսուրսների կառավարման, շրջակա միջավայրի աղտոտման կանխարգելման, էկոլոգիական վնասների նվազեցման և բնապահպանական քաղաքականության արդյունավետության բարձրացման հնարավոր ուղղությունները։ Անդրադարձ է կատարվում կայուն զարգացման սկզբունքների ներդրմանը, տնտեսական աճի և էկոլոգիական անվտանգության նպատակների համադրմանը, ինչպես նաև բնապահպանական ցուցանիշների կիրառմանը տնտեսական գործունեության արդյունավետության գնահատման գործընթացում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել բնապահպանական տնտեսագիտության, էկոլոգիայի, բնական ռեսուրսների կառավարման, տնտեսական քաղաքականության և Հայաստանի Հանրապետության կայուն զարգացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Другие предметы

Ձայնային տրաֆիկի երթուղավորման կառավարումը վերաբերում է հեռախոսային և IP ցանցերում ձայնային զանգերի տվյալների ճիշտ և արդյունավետ ուղղորդման գործընթացին դեպի նպատակային հասցեատեր։ Այն ապահովում է, որ ձայնային հաղորդակցությունը փոխանցվի նվազագույն ուշացումով, բարձր որակով և նվազագույն խափանումներով։ Ժամանակակից համակարգերում այս գործընթացը իրականացվում է տարբեր ալգորիթմների և ցանցային սարքավորումների միջոցով, որոնք ընտրում են ամենաօպտիմալ երթուղին՝ հաշվի առնելով ցանցի ծանրաբեռնվածությունը, կապի որակը և հասանելիությունը։ Ձայնային տրաֆիկի կառավարումը հատկապես կարևոր է VoIP (Voice over IP) տեխնոլոգիաներում, որտեղ տվյալները փոխանցվում են ինտերնետային ցանցերով։ Ճիշտ երթուղավորման ապահովումը բարձրացնում է կապի որակը, նվազեցնում ուշացումները և ապահովում կայուն և հուսալի ձայնային հաղորդակցություն։

Другие предметы

Աշխատությունը ներկայացնում է 2015 թվականին հրատարակված կամ գրադարանային հավաքածուում ընդգրկված նոր գրականության համակարգված տեղեկատվական ցանկ՝ նպատակ ունենալով ընթերցողներին, հետազոտողներին, ուսանողներին և մասնագետներին տեղեկացնել տվյալ ժամանակահատվածում հասանելի դարձած նոր գրքերի մասին։ Նման տեղեկատվական-մատենագիտական հրատարակությունները սովորաբար ծառայում են որպես կողմնորոշիչ աղբյուր՝ տարբեր բնագավառների գրականության արագ հայտնաբերման և ընտրության համար՝ ընդգրկելով գիտական, ուսումնական, մասնագիտական, հասարակական-քաղաքական, մշակութային և գեղարվեստական բնույթի հրատարակություններ։ Ցանկում գրքերի համակարգված ներկայացումը հնարավորություն է տալիս տեղեկանալ նոր հրատարակությունների մատենագիտական տվյալներին, թեմատիկ ուղղություններին և համապատասխան գրականության առկայությանը՝ դյուրացնելով անհրաժեշտ աղբյուրների որոնումն ու հետագա օգտագործումը։ Այսպիսի հրատարակությունների կարևոր գործառույթներից է նաև գրադարանային ֆոնդերի համալրման և ընթերցողների տեղեկատվական սպասարկման գործընթացի կազմակերպումը։ 2015 թվականի գրականության ամփոփ ներկայացումը արժեքավոր է նաև ժամանակաշրջանի հրատարակչական և գիտամշակութային միջավայրի ուսումնասիրման տեսանկյունից, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել տվյալ տարվա ընթացքում շրջանառության մեջ մտած գրականության թեմատիկ բազմազանության և տեղեկատվական պահանջարկի ուղղությունների մասին։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել գրադարանավարների, մատենագետների, հետազոտողների, ուսանողների, դասախոսների և գրականություն որոնող բոլոր ընթերցողների համար՝ որպես նոր հրատարակությունների վերաբերյալ տեղեկություն ստանալու և անհրաժեշտ աղբյուրների ընտրությունը հեշտացնելու գործնական տեղեկատու։

Другие предметы

Եղիշե Չարենցին նվիրված այս մատենագիտական աշխատանքը ներկայացնում է նրա ստեղծագործական ժառանգության, ուսումնասիրությունների և հրապարակումների համակարգված հավաքագրումն ու գիտական դասակարգումը՝ ընդգրկելով երկար ժամանակահատվածի աղբյուրներ, քննադատական վերլուծություններ և տարբեր հրատարակություններ։ Աշխատությունը նպատակ ունի ամբողջական պատկեր տալ հեղինակի ստեղծագործությունների տարածման, ուսումնասիրման և ընկալման պատմությանը՝ սկսած վաղ հրատարակություններից մինչև ժամանակակից գիտական հետազոտություններ։ Այն ներառում է ինչպես բնագրերի և ժողովածուների մատենագիտական տվյալներ, այնպես էլ հոդվածներ, մենագրություններ և ուսումնասիրություններ, որոնք անդրադառնում են հեղինակի պոետիկայի, գաղափարական աշխարհի և գրական ազդեցության տարբեր կողմերին։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում աղբյուրների ճշգրտությանը, ժամանակագրական դասակարգմանը և թեմատիկ խմբավորմանը, ինչը հնարավորություն է տալիս ավելի հստակ պատկերացնել գրական ժառանգության զարգացման ընթացքը։ Միաժամանակ աշխատանքը ծառայում է որպես կարևոր գիտական հենք՝ հետագա չարենցագիտական հետազոտությունների համար՝ հեշտացնելով նյութերի որոնումն ու համակարգված ուսումնասիրությունը։