Նոր գրականություն կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ : Մատենագիտական ցանկ (1978, Ապրիլ, թիվ 4)

Медицина

Այս գիտական հետազոտությունը նվիրված է հեմորֆինների՝ էնդոգեն օփիոիդային պեպտիդների դերին նյարդային, էնդոկրին և իմունային համակարգերի փոխազդեցության կարգավորման գործընթացներում, ինչպես նաև վիրահատական միջամտության և տարիքային գործոնի ազդեցությանը այդ փոխկապակցված համակարգերի վրա։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են նեյրոէնդոկրին և իմունային համակարգերի ինտեգրատիվ գործունեության հիմնական մեխանիզմները՝ ընդգծելով հեմորֆինների մասնակցությունը սթրեսային պատասխանների, իմունային ռեակտիվության և հորմոնալ կարգավորման գործընթացներում։ Հեղինակը վերլուծում է, թե ինչպես են վիրահատական միջամտությունները փոխում օրգանիզմի հոմեոստազը, ազդում հեմորֆինների մակարդակների վրա և այդ միջոցով փոփոխում իմունային պատասխանների բնույթը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նաև տարիքային առանձնահատկություններին՝ կապված նյարդաէնդոկրին կարգավորման զգայունության նվազման, իմունային համակարգի ռեակտիվության փոփոխությունների և վերականգնման գործընթացների դանդաղման հետ։ Հետազոտությունը հիմնված է փորձարարական և կլինիկական տվյալների վերլուծության վրա և նպաստում է օրգանիզմի ինտեգրատիվ կարգավորման ավելի խոր ըմբռնմանը, հատկապես սթրեսի, վիրաբուժական տրավմայի և ծերացման պայմաններում։ Աշխատությունը կարևոր է բժշկության, ֆիզիոլոգիայի, իմունոլոգիայի, նյարդաբանության և էնդոկրինոլոգիայի ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

История

Այս աշխատությունը վերաբերում է 1905–1907 թվականների ռուսական առաջին հեղափոխության վերաբերյալ գրականության պրոպագանդային՝ որպես մեթոդական և բիբլիոգրաֆիական նյութերի ժողովածու, ընդգծելով պատմագիտական, գաղափարախոսական և գրադարանագիտական մոտեցումների փոխկապակցվածությունը խորհրդային գիտական միջավայրում։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է համակարգել և ներկայացնել այն գրականությունն ու մեթոդական ուղեցույցները, որոնք օգտագործվել են 1905–1907 թթ. հեղափոխության թեմայի ուսումնասիրության, դասավանդման և գաղափարական լուսաբանման համար։ Ուսումնասիրվում են հեղափոխության վերաբերյալ պատմագիտական աշխատությունները, կուսակցական և խորհրդային մեկնաբանությունները, ինչպես նաև դրանց տարածման և ընթերցողին հասանելի դարձնելու ձևերը գրադարանների և տեղեկատվական կենտրոնների միջոցով։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում պրոպագանդիստական գրականության դերին հասարակական գիտակցության ձևավորման գործընթացում, ինչպես նաև մեթոդական նյութերի նշանակությանը ուսումնական գործընթացում՝ դպրոցներում և բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է բիբլիոգրաֆիական աշխատանքի սկզբունքները՝ աղբյուրների ընտրություն, դասակարգում և թեմատիկ համակարգում, որոնք ապահովում են նյութի արդյունավետ օգտագործումը հետազոտական և կրթական նպատակներով։ Միաժամանակ վերլուծվում է խորհրդային պատմագրության գաղափարական շրջանակը և դրա ազդեցությունը հեղափոխության ընկալման վրա։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր աղբյուր է պատմագիտության և գրադարանագիտության համար՝ ներկայացնելով հեղափոխական թեմատիկ գրականության կազմակերպման և տարածման մեթոդական փորձը։

География

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության տարածքում ձևավորված տարաբնակեցման համակարգի պատմական նախադրյալների, տարածական կազմակերպման առանձնահատկությունների և զարգացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում տարաբնակեցումը դիտարկվում է որպես բնակչության տեղաբաշխման, բնակավայրերի ձևավորման ու փոխկապակցման, քաղաքային և գյուղական բնակավայրերի հարաբերակցության, ինչպես նաև տարածքի սոցիալ-տնտեսական յուրացման ամբողջական համակարգ։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են այն պատմական, աշխարհագրական, ժողովրդագրական և տնտեսական գործոնները, որոնք ազդեցություն են ունեցել տարածաշրջանի բնակավայրերի ցանցի ձևավորման և հետագա փոփոխությունների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բնակչության տարածքային բաշխմանը, բնակավայրերի հիերարխիկ կառուցվածքին, քաղաքային կենտրոնների դերակատարությանը և գյուղական բնակավայրերի զարգացման առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես են բնական պայմանները, տնտեսական գործունեության բնույթը, տրանսպորտային հաղորդակցությունները, վարչատարածքային կազմակերպումը և ժողովրդագրական գործընթացները փոխազդել միմյանց հետ՝ ձևավորելով տարածաշրջանի տարաբնակեցման յուրահատուկ պատկեր։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նաև բնակչության թվաքանակի և կազմի փոփոխությունների, միգրացիոն տեղաշարժերի, բնակավայրերի աճի կամ նվազման և սոցիալ-տնտեսական անհավասարությունների վերլուծությունը։ Հեղինակը դիտարկում է տարաբնակեցման համակարգի զարգացմանը խոչընդոտող խնդիրները՝ կապված բնակչության տեղաբաշխման անհամաչափության, առանձին բնակավայրերի սոցիալ-տնտեսական սահմանափակ հնարավորությունների, ենթակառուցվածքների զարգացման անհրաժեշտության և տարածքային կապերի արդյունավետ կազմակերպման հետ։ Կարևորվում է նաև բնակավայրերի փոխկապակցվածության ամրապնդման և տարածքային զարգացման ավելի հավասարակշռված մոդելների ձևավորման խնդիրը։ Աշխատությունը արժեքավոր է նրանով, որ տարաբնակեցման գործընթացները ներկայացնում է փոխկապակցված աշխարհագրական և սոցիալ-տնտեսական երևույթների համատեքստում՝ փորձելով բացահայտել տարածաշրջանի բնակավայրային համակարգի զարգացման ներքին օրինաչափությունները։ Այն կարող է օգտակար լինել աշխարհագրությամբ, ժողովրդագրությամբ, քաղաքաշինությամբ, տարածքային պլանավորմամբ և տարածաշրջանային զարգացման հարցերով զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։ Միաժամանակ ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացնելու, թե ինչպիսի գործոնների համադրությամբ է ձևավորվում բնակավայրերի տարածական համակարգը և ինչ հիմնախնդիրներ կարող են առաջանալ դրա կայուն ու համաչափ զարգացման ճանապարհին։

Математика

Ավտոմատ կառավարման և կիրառական մաթեմատիկայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է երկու դինամիկ օբյեկտների շարժման կառավարման օրենքների կառուցմանը և օպտիմալացմանը՝ բախումների կանխման խնդիրների շրջանակում։ Քննության են առնվում շարժվող օբյեկտների փոխադարձ դիրքի, արագության, շարժման ուղղության և դինամիկական բնութագրերի հաշվառմամբ անվտանգ հետագծերի ձևավորման սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կառավարման այնպիսի ալգորիթմների մշակմանը, որոնք հնարավորություն են տալիս ժամանակին հայտնաբերելու հնարավոր բախման վտանգը և համապատասխան ձևով փոփոխելու օբյեկտների շարժման պարամետրերը։ Վերլուծվում են շարժման մաթեմատիկական մոդելները, կառավարման սահմանափակումները, հետագծերի ընտրության չափանիշները և օպտիմալ որոշումների ձևավորման մեթոդները։ Քննարկվում են նաև կառավարման արդյունավետության, շարժման անվտանգության, հաշվարկային ծախսերի և համակարգի կայունության միջև փոխկապակցվածության խնդիրները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հիմնավորելու բախումների կանխման համար արդյունավետ կառավարման օրենքների ընտրությունն ու կատարելագործումը տարբեր դինամիկական պայմաններում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ավտոմատ կառավարման, ռոբոտատեխնիկայի, շարժման պլանավորման և դինամիկ համակարգերի մոդելավորման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Математика

Общая алгебра Общая алгебра աշխատությունը բարձրագույն մաթեմատիկայի հիմնարար բաժիններից մեկին նվիրված ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է ընդհանուր ալգեբրայի հիմնական կառուցվածքներն ու գաղափարները՝ խմբեր, օղակներ, դաշտեր և հոմոմորֆիզմներ, այն բացատրում է, թե ինչպես են մաթեմատիկական օբյեկտները սահմանվում իրենց գործողություններով և հատկություններով, և ինչպես են այդ կառուցվածքների միջև կապերը նկարագրվում վերացական ձևով, գիրքը անդրադառնում է Լագրանժի թեորեմին, իզոմորֆիզմների սկզբունքներին, պոլինոմների ալգեբրային հատկություններին և մոդուլների տեսության հիմքերին, միաժամանակ ներկայացնելով ապացույցներ և բազմաթիվ օրինակներ, որոնք օգնում են զարգացնել վերացական մտածողություն և կառուցվածքային մոտեցում մաթեմատիկական խնդիրների նկատմամբ, ինչը այն դարձնում է կարևոր հիմք բարձրագույն մաթեմատիկայի, հանրահաշվի և տեսական գիտությունների ուսումնասիրության համար։

Экономика

Ազգային հաշիվների համակարգը (ԱՀՀ) տնտեսության վիճակի չափման և վերլուծության միասնական միջազգային համակարգ է, որը թույլ է տալիս գնահատել երկրի տնտեսական գործունեությունը ամբողջությամբ։ Այն ներառում է հիմնական մակրոտնտեսական ցուցանիշներ, ինչպիսիք են համախառն ներքին արդյունքը (ՀՆԱ), ազգային եկամուտը, սպառումը, ներդրումները, պետական ծախսերը և արտաքին առևտրի հաշվեկշիռը։ ԱՀՀ-ի հիմնական նպատակն է ապահովել համադրելի և համակարգված տեղեկատվություն երկրի տնտեսության մասին՝ ինչպես ներքին, այնպես էլ միջազգային մակարդակներում։ Այն հնարավորություն է տալիս վերլուծել տնտեսական աճը, արտադրության կառուցվածքը և եկամուտների բաշխումը։ Ազգային հաշիվների համակարգը հիմնված է միջազգային ստանդարտների վրա և կիրառվում է բոլոր զարգացած և զարգացող երկրներում՝ որպես տնտեսական քաղաքականության պլանավորման և գնահատման կարևոր գործիք։