Նոր գրքեր : Գյուղատնտեսություն : Ինֆորմացիոն ցանկ (1980, Մարտ, թիվ 3)

История

Աշխատությունը նվիրված է 1960-1980-ական թվականներին Հայաստանում հասարակության սոցիալական կառուցվածքի ձևավորման, փոփոխության և զարգացման հիմնական միտումների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են խորհրդային ժամանակաշրջանի տվյալ փուլում հանրապետության սոցիալական կազմի, հասարակական խմբերի հարաբերակցության և սոցիալական շերտավորման փոփոխությունները՝ դրանք դիտարկելով տնտեսական, ժողովրդագրական, քաղաքական և մշակութային գործընթացների համատեքստում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արդյունաբերացման և քաղաքաշինության ազդեցությանը հասարակության սոցիալական կառուցվածքի վրա, քաղաքային և գյուղական բնակչության հարաբերակցության փոփոխություններին, ինչպես նաև բնակչության զբաղվածության և մասնագիտական կազմի վերափոխումներին։ Ուսումնասիրությունը անդրադառնում է բանվոր դասակարգի, մտավորականության, կոլտնտեսային գյուղացիության և հասարակության այլ սոցիալական խմբերի դիրքի ու դերի փոփոխություններին, նրանց միջև ձևավորվող փոխհարաբերություններին և սոցիալական շարժունակության դրսևորումներին։ Կարևոր տեղ է հատկացվում կրթության տարածմանը, մասնագիտական պատրաստվածության աճին և բարձրագույն կրթություն ունեցող բնակչության թվի ավելացմանը, որոնք էական ազդեցություն են ունեցել հասարակության մասնագիտական և սոցիալական կազմի վրա։ Քննարկվում են նաև ժողովրդագրական փոփոխությունները, ներքին միգրացիան, քաղաքների ընդլայնումը, բնակչության կենսամակարդակի փոփոխությունները և դրանց ազդեցությունը հասարակական հարաբերությունների վրա։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու այն հիմնական գործոնները, որոնք պայմանավորել են Հայաստանի հասարակության սոցիալական կառուցվածքի վերափոխումները 1960-1980-ական թվականներին, ինչպես նաև հասկանալու խորհրդային տնտեսական և սոցիալական քաղաքականության ազդեցությունը տարբեր հասարակական խմբերի ձևավորման ու դիրքավորման վրա։ Ուսումնասիրության մեջ սոցիալական փոփոխությունները դիտարկվում են որպես փոխկապակցված գործընթացների ամբողջություն՝ հաշվի առնելով արտադրական հարաբերությունների, կրթական համակարգի, ժողովրդագրական զարգացումների, քաղաքայնացման և սոցիալական քաղաքականության փոխազդեցությունը։ Նյութը կարևոր է Հայաստանի խորհրդային շրջանի սոցիալական պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից և կարող է օգտակար լինել պատմաբաններին, սոցիոլոգներին, ժողովրդագետներին, հասարակագետներին, հետազոտողներին, դասախոսներին և ուսանողներին, ինչպես նաև 20-րդ դարի երկրորդ կեսի Հայաստանի հասարակական կյանքի զարգացումներով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

История

Պատմագիտական և դիվանագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է 1918–1920 թվականներին Հայաստանի տարածքային խնդիրների քննարկմանը միջազգային խորհրդաժողովներում, բանակցություններում և պայմանագրերում։ Քննության են առնվում Հայաստանի առաջին հանրապետության ձևավորման ժամանակաշրջանում սահմանների որոշման, հարևան պետությունների հետ տարածքային վեճերի և հայկական պատվիրակությունների ներկայացրած պահանջների հետ կապված հարցերը։ 1918 թվականի Բաթումի բանակցություններն ու պայմանագրերը, 1919 թվականի Փարիզի խաղաղության խորհրդաժողովը և 1920 թվականի միջազգային բանակցությունները Հայաստանի սահմանների հարցը դարձրեցին տարածաշրջանային ու միջազգային դիվանագիտության կարևոր թեմաներից մեկը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայկական պատվիրակությունների գործունեությանը, մեծ տերությունների քաղաքական մոտեցումներին և Հայաստանի տարածքային սահմանների վերաբերյալ ներկայացված տարբեր նախագծերին։ Վերլուծվում են նաև Սևրի պայմանագրի դրույթները, որոնց շրջանակում Հայաստան–Թուրքիա սահմանի որոշման հարցը հանձնվեց ԱՄՆ նախագահ Վուդրո Վիլսոնի իրավարարությանը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հայկական տարածքային պահանջների, միջազգային քաղաքական շահերի և Հարավային Կովկասում ստեղծված ռազմաքաղաքական իրավիճակի փոխազդեցությունը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, հայագետների, միջազգային հարաբերությունների և դիվանագիտության պատմության մասնագետների, հետազոտողների ու համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Медицина

Սա բժշկական-էպիդեմիոլոգիական և հանրային առողջապահության ոլորտին պատկանող գիտական ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է վերարտադրողական տարիքի կանանց վերարտադրողական առողջության գնահատմանը կլաստերային և պոպուլյացիոն մոտեցումների կիրառմամբ, որտեղ վերլուծվում են բնակչության խմբերի ներսում առողջական ցուցանիշների բաշխվածության առանձնահատկությունները, ռիսկի գործոնների տարածվածությունը և դրանց ազդեցությունը պտղաբերության, հղիության ընթացքի և գինեկոլոգիական հիվանդությունների հաճախականության վրա, աշխատանքը ընդգրկում է նաև վիճակագրական և համաճարակաբանական մեթոդների կիրառումը՝ տվյալների խմբավորման, համեմատական վերլուծության և առողջական կլաստերների հայտնաբերման նպատակով, միաժամանակ դիտարկվում են սոցիալ-տնտեսական, կենսաբանական և վարքային գործոնների փոխազդեցությունները, որոնք ձևավորում են կանանց վերարտադրողական առողջության ընդհանուր պատկերը, և առաջարկվում են հանրային առողջապահության քաղաքականությունների բարելավման ուղիներ՝ ուղղված կանխարգելման, վաղ ախտորոշման և ռիսկերի նվազեցման ռազմավարություններին։

Педагогика

Այս թեման վերաբերում է երեխայի կյանքի առաջին վեց ամիսներին, որը համարվում է զարգացման ամենակարևոր և զգայուն փուլերից մեկը, քանի որ այդ ժամանակ ձևավորվում են ինչպես ֆիզիկական աճի հիմքերը, այնպես էլ հոգեբանական և զգայական կապերը։ Ծննդյան պահից սկսած երեխայի հիմնական կարիքներն են սնունդը, քունը, ջերմությունը և անվտանգ միջավայրը, իսկ այս բոլոր գործոնների ճիշտ կազմակերպումը մեծ ազդեցություն է ունենում նրա առողջ զարգացման վրա։ Առաջին ամիսներին երեխայի հիմնական սնունդը մայրական կաթն է, որը ապահովում է անհրաժեշտ սննդարար նյութեր և իմունային պաշտպանություն, ինչպես նաև նպաստում է մոր և երեխայի միջև էմոցիոնալ կապի ձևավորմանը։ Այս փուլում կարևոր է նաև հիգիենայի պահպանումը, կանոնավոր բժշկական հսկողությունը և պատվաստումների ժամանակին իրականացումը, որոնք կանխում են բազմաթիվ հիվանդություններ։ Երեխայի դաստիարակության կարևոր բաղադրիչ է նաև հոգեբանական խնամքը՝ նրան մշտապես սիրով, ուշադրությամբ և հանգստությամբ շրջապատելը, քանի որ այդ ժամանակ ձևավորվում է վստահության զգացումը արտաքին աշխարհի նկատմամբ։ Մոտավորապես 2–3 ամսականից երեխան սկսում է արձագանքել ձայներին, դեմքերին և լուսային փոփոխություններին, իսկ 4–6 ամսականում զարգանում են շարժողական ունակությունները, ինչպիսիք են գլուխը պահելը, շրջվելը և ձեռքերով առարկաներին արձագանքելը։ Ծնողի հետ շփումը՝ խոսելը, երգելը և ժպիտը, կարևոր դեր ունի խոսքի և սոցիալական զարգացման նախադրյալների ձևավորման գործում։ Այս փուլում չափազանց կարևոր է երեխայի անվտանգ միջավայրը՝ վնասվածքներից և վտանգավոր առարկաներից պաշտպանված տարածքը, ինչպես նաև հստակ օրվա ռեժիմը, որը ներառում է քնի և սննդի կարգավորված ժամանակացույց։ Վեց ամսականին մոտ երեխան արդեն սկսում է ավելի ակտիվորեն ուսումնասիրել շրջապատը, ինչը հիմք է դառնում հետագա ճանաչողական զարգացման համար։

Религия

Պատմաճարտարապետական և հայագիտական բնույթի այս աշխատությունը նվիրված է Սանկտ Պետերբուրգի Նևսկի պողոտայի 40 և 42 հասցեներում գտնվող Հայ առաքելական եկեղեցուն պատկանող երկու պատմական շենքերի կառուցման, զարգացման և մշակութային նշանակության ուսումնասիրությանը։ Մ. Ս. Կրուգլիկովայի հեղինակած հրատարակությունը ներկայացնում է XVIII դարի վերջին ձևավորված ճարտարապետական համալիրի պատմությունը, որի կենտրոնական կառույցը Սուրբ Եկատերինա հայկական եկեղեցին է։ Քննության են առնվում շենքերի կառուցման պատմական նախադրյալները, ճարտարապետական առանձնահատկությունները և դրանց կապը Սանկտ Պետերբուրգի հայ համայնքի հասարակական ու կրոնական կյանքի հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ճարտարապետ Յուրի Ֆելտենի նախագծային գործունեությանը, շենքերի պատմական նշանակությանը և քաղաքային ճարտարապետական միջավայրում դրանց զբաղեցրած տեղին։ Դիտարկվում են եկեղեցապատկան բնակելի և եկամտաբեր շենքերի տնտեսական նշանակությունը, դրանց օգտագործման առանձնահատկությունները և եկեղեցական հաստատությունների ֆինանսական ապահովման գործում ունեցած դերը։ Անդրադարձ է կատարվում Սանկտ Պետերբուրգի հայ համայնքի պատմությանը, հայկական հոգևոր և մշակութային ժառանգության պահպանմանը, ինչպես նաև հայ-ռուսական պատմամշակութային առնչություններին։ Հրատարակությունը ներառում է պատկերազարդ նյութեր և ներկայացնում պատմական շինությունները որպես քաղաքի ճարտարապետական ու մշակութային ժառանգության բաղկացուցիչ մաս։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ճարտարապետության պատմության, հայագիտության, եկեղեցական պատմության, մշակութային ժառանգության պահպանության և Ռուսաստանի հայ համայնքների պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու ընթերցողների համար։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է կենսապոլիմերների կոնֆորմացիոն անցումների ուսումնասիրությանը՝ դրանց տարածական և ժամանակային մասշտաբների տեսանկյունից։ Հետազոտության կենտրոնում կենսապոլիմերների կառուցվածքային վիճակների փոփոխությունն է, որը կարող է պայմանավորված լինել արտաքին միջավայրի, ջերմաստիճանի, լուծույթի հատկությունների, փոխազդեցությունների և այլ ֆիզիկաքիմիական գործոնների ազդեցությամբ։ Ուսումնասիրության շրջանակում քննարկվում են այն մեխանիզմները, որոնց միջոցով կենսապոլիմերային համակարգերը անցնում են տարբեր կոնֆորմացիոն վիճակների, ինչպես նաև այդ գործընթացների արագությունը, կառուցվածքային փոփոխությունների բնույթը և դրանց փոխկապակցվածությունը։ Տարածական մասշտաբների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել մոլեկուլային կառուցվածքի տարբեր մակարդակներում տեղի ունեցող փոփոխությունները՝ առանձին հատվածների շարժումներից մինչև ամբողջական մակրոմոլեկուլային կառուցվածքի վերակազմավորում։ Ժամանակային մասշտաբների ուսումնասիրությունը, իր հերթին, անդրադառնում է արագ և դանդաղ դինամիկ գործընթացներին ու դրանցում առկա միջանկյալ վիճակներին։ Աշխատանքում կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել կենսապոլիմերների կառուցվածքային դինամիկայի և ֆունկցիոնալ հատկությունների կապի ուսումնասիրությունը, քանի որ կոնֆորմացիոն փոփոխությունները հաճախ անմիջականորեն կապված են կենսաբանական ակտիվության և մոլեկուլային փոխազդեցությունների հետ։ Հետազոտությունը միավորում է կենսաֆիզիկական, ֆիզիկաքիմիական և մոլեկուլային մոտեցումներ՝ հնարավորություն տալով ավելի խորությամբ հասկանալու բարդ մակրոմոլեկուլային համակարգերի դինամիկ վարքը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել կենսաֆիզիկայի, կենսաքիմիայի, մոլեկուլային կենսաբանության և ֆիզիկական քիմիայի մասնագետներին, ինչպես նաև կենսապոլիմերների կառուցվածքադինամիկ գործընթացներն ուսումնասիրող հետազոտողներին ու ուսանողներին։