Նոր Նախիջևանի հայ ժողովրդական երգերն ու երաժշտական եղանակները

Религия

Այս աշխատանքը նվիրված է շարականի՝ որպես հայ միջնադարյան հոգևոր երաժշտության և բանաստեղծական ժանրի ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով դրա ձևավորման պատմական արմատները, կառուցվածքային առանձնահատկությունները և գեղարվեստական-աստվածաբանական բովանդակությունը։ Շարականը ներկայացվում է որպես հայ եկեղեցական երգարվեստի կարևոր բաղադրիչ, որը զարգացել է վաղ քրիստոնեական շրջանից սկսած և իր բարձրակետին է հասել միջնադարում՝ հատկապես Ներսես Շնորհալու և այլ հոգևոր հեղինակների ստեղծագործական գործունեության շնորհիվ։ Հեղինակը վերլուծում է շարականի երաժշտական կառուցվածքը՝ մեղեդիական ձևերը, ռիթմիկ առանձնահատկությունները և կատարողական ավանդույթները, որոնք փոխանցվել են բանավոր և գրավոր ձևերով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տեքստային բովանդակությանը՝ աստվածաբանական գաղափարների, հոգևոր խորհրդածությունների և սրբերի կյանքի փառաբանման թեմաներին, որոնք արտահայտվում են բարձր գեղարվեստական լեզվով։ Աշխատությունը նաև ուսումնասիրում է շարականի դերը հայ մշակութային ինքնության պահպանման, եկեղեցական ծեսերի ձևավորման և ազգային երաժշտական մտածողության զարգացման գործում։ Ներկայացվում է նրա կապը հայ հոգևոր դպրոցի, ձեռագիր ավանդույթի և երաժշտական նոտագրության համակարգերի հետ։ Շեշտվում է, որ շարականը ոչ միայն կրոնական երգատեսակ է, այլև հայ միջնադարյան արվեստի և հոգևոր մտածողության ամբողջական արտահայտություն, որը կարևոր տեղ ունի համաշխարհային հոգևոր երաժշտության ժառանգության մեջ։

История

Աշխատությունը նվիրված է Հանդաբերդի վանական համալիրին, նրա պատմական նշանակությանը, ճարտարապետական առանձնահատկություններին և հնագիտական ուսումնասիրություններին։ Հանդաբերդը միջնադարյան հայկական պատմամշակութային ժառանգության կարևոր հուշարձաններից է, որի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու տարածաշրջանի պատմական զարգացման, հոգևոր կյանքի և բնակավայրերի մշակութային միջավայրի մասին։ Հնագիտական պեղումները կարևոր նշանակություն ունեն հուշարձանի կառուցման ու գործածության փուլերի, շինարարական տեխնիկայի, տարածքի կազմակերպման և տարբեր ժամանակաշրջաններին պատկանող նյութական մնացորդների բացահայտման համար։ Պեղումների ընթացքում ուսումնասիրվող ճարտարապետական կառույցները, հնագիտական շերտերը և հայտնաբերված առարկաները կարող են տեղեկություններ հաղորդել վանական համալիրի գործունեության, նրա տնտեսական ու հասարակական կապերի և շրջակա տարածքի պատմական միջավայրի մասին։ Վանքի ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև միջնադարյան հայկական ճարտարապետության զարգացման առանձնահատկությունները, շինարարական ավանդույթներն ու կրոնական կառույցների տեղը համայնքային կյանքում հասկանալու տեսանկյունից։ Հուշարձանի փաստագրումն ու հնագիտական նյութերի գիտական մեկնաբանությունը նպաստում են մշակութային ժառանգության պահպանությանը և պատմական տեղեկությունների համակարգմանը։ Հրատարակությունը միավորում է հայագիտության, հնագիտության և ճարտարապետության ուսումնասիրության համար կարևոր ուղղություններ՝ ընթերցողին ներկայացնելով պատմական հուշարձանի հետազոտության գիտական մոտեցումները։ Այն օգտակար է միջնադարյան Հայաստանի պատմությամբ, վանական համալիրներով, հնագիտական մեթոդներով և հայկական մշակութային ժառանգության պահպանությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների, ուսանողների ու ընթերցողների համար։

Литература

Աշխատությունը նվիրված է հայ ժողովրդական հեքիաթներում նվիրատուի և խորհրդատուի կերպարների ուսումնասիրությանը՝ դրանց տիպաբանական առանձնահատկությունների, սյուժետային գործառույթների և համեմատական վերլուծության տեսանկյունից։ Քննարկվում են ժողովրդական հեքիաթի կառուցվածքային օրինաչափությունները, կերպարների փոխհարաբերությունները և հերոսի գործողությունների զարգացման մեջ օժանդակ դերակատարների նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նվիրատուի կերպարին, որը հեքիաթներում կարող է հանդես գալ որպես կախարդական առարկա, արտասովոր կարողություն կամ անհրաժեշտ միջոց տրամադրող անձնավորություն, ինչպես նաև խորհրդատուին, որի խորհուրդներն ու ցուցումները նպաստում են հերոսի փորձությունների հաղթահարմանը։ Ուսումնասիրվում են այս կերպարների դրսևորման տարբեր ձևերը, նրանց գործողությունների շարժառիթները, հերոսի հետ ունեցած հարաբերությունները և պատմողական կառուցվածքում զբաղեցրած տեղը։ Անդրադարձ է կատարվում հեքիաթային կերպարների դասակարգման, կրկնվող սյուժետային մոտիվների բացահայտման և տարբեր պատումների միջև ընդհանրությունների ու տարբերությունների համեմատական քննությանը։ Կարևորվում են ժողովրդական աշխարհայացքի, բարոյական պատկերացումների, ավանդական հավատալիքների և խորհրդանշական մտածողության արտահայտությունները նվիրատուի ու խորհրդատուի կերպարներում։ Դիտարկվում են նաև հայկական հեքիաթների առնչությունները այլ ժողովուրդների բանահյուսական ավանդույթների հետ՝ համընդհանուր հեքիաթային տիպերի և ազգային առանձնահատկությունների բացահայտման նպատակով։ Աշխատությունը կարող է նպաստել հայ ժողովրդական հեքիաթների կառուցվածքային ու տիպաբանական ուսումնասիրության խորացմանը և բանահյուսական ժառանգության մեկնաբանմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել բանագետների, գրականագետների, ազգագրագետների, մշակութաբանների, հայագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության արտաքին առևտրային գործունեության արդյունավետության վրա լոգիստիկ համակարգի ազդեցության ուսումնասիրությանը և միջազգային շուկաներում երկրի մրցունակությունը պայմանավորող տրանսպորտային, ենթակառուցվածքային, կազմակերպական ու տնտեսական գործոնների վերլուծությանը։ Հետազոտության առանցքում ապրանքների միջազգային տեղաշարժի ամբողջական շղթան է՝ փոխադրումից, պահեստավորումից և բեռնաբաշխումից մինչև մաքսային ձևակերպումներ, սահմանային ընթացակարգեր և տեղեկատվական հոսքերի կառավարում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում Հայաստանի աշխարհագրական դիրքով և դեպի ծով անմիջական ելքի բացակայությամբ պայմանավորված լոգիստիկ սահմանափակումներին, որոնք մեծացնում են տարանցիկ ուղիների, հարևան երկրների տրանսպորտային ենթակառուցվածքների և միջազգային փոխադրումների կազմակերպման նշանակությունը։ Քննվում է տրանսպորտային ծախսերի, առաքման ժամկետների, երթուղիների հուսալիության և սահմանային ընթացակարգերի ազդեցությունը ներմուծվող ու արտահանվող ապրանքների վերջնական արժեքի և հայկական տնտեսավարող սուբյեկտների մրցակցային հնարավորությունների վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ավտոմոբիլային, երկաթուղային, օդային և համակցված փոխադրումների հնարավորությունների գնահատումը՝ դրանց տնտեսական արդյունավետության և արտաքին առևտրի պահանջներին համապատասխանության տեսանկյունից։ Կարևորվում են նաև պահեստային տնտեսության, բաշխիչ կենտրոնների, բեռնափոխադրող և լոգիստիկ ծառայություններ մատուցող կազմակերպությունների գործունեությունը և մատակարարման շղթաների համակարգված կառավարումը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում մաքսային վարչարարությանը և արտաքին առևտրային ընթացակարգերի պարզեցմանը, քանի որ փաստաթղթաշրջանառության արդյունավետությունը, տեղեկատվության թվայնացումը և սահմանային գործընթացների կազմակերպումը կարող են էականորեն ազդել ապրանքների շրջանառության արագության վրա։ Քննվում են լոգիստիկ ռիսկերը՝ կապված փոխադրման հնարավոր խափանումների, երթուղիների սահմանափակ ընտրության, ծախսերի փոփոխականության և արտաքին տնտեսական միջավայրի անկայունության հետ։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև միջազգային լոգիստիկ ցուցանիշներին և համեմատական գնահատման մեթոդներին՝ Հայաստանի դիրքը այլ երկրների համեմատ բնութագրելու և առավել խնդրահարույց ոլորտները բացահայտելու նպատակով։ Լոգիստիկ մրցունակությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես տրանսպորտային խնդիր, այլև որպես արտաքին առևտրի, ներդրումային միջավայրի և տնտեսության ընդհանուր մրցունակության բաղադրիչ։ Համակարգային վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ենթակառուցվածքների, պետական կառավարման, մասնավոր հատվածի և միջազգային տրանսպորտային կապերի փոխկախվածությունը։ Աշխատությունը նպաստում է արտաքին առևտրի լոգիստիկ արդյունավետության բարձրացման գործոնների և մատակարարման շղթաների կառավարման տնտեսական նշանակության առավել ամբողջական ընկալմանը։

Технология

Այս աշխատանքը նվիրված է բազմաֆունկցիոնալ ֆոտոընդունիչ կառուցվածքների մշակմանը և դրանց ֆիզիկական ու էլեկտրական հատկությունների ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել լուսազգայունության արդյունավետությունը և ընդլայնել կիրառման ոլորտները։ Նյութում ներկայացվում են ֆոտոընդունիչների աշխատանքի հիմնական սկզբունքները, կիսահաղորդչային կառուցվածքների նախագծման մոտեցումները և տարբեր նյութերի (օրինակ՝ սիլիցիում, III–V խմբի միացություններ) ազդեցությունը սարքերի զգայունության, արագության և աղմուկի մակարդակի վրա։ Աշխատությունը ներառում է նաև փորձարարական հետազոտություններ՝ լուսային հոսքի կախվածությունը ելքային ազդանշանից, սպեկտրալ արձագանքը և ջերմաստիճանային կայունությունը գնահատելու համար։ Քննարկվում են բազմաֆունկցիոնալության հնարավորությունները՝ միաժամանակյա սպեկտրալ վերլուծություն, բարձր արագությամբ ազդանշանների գրանցում և տարբեր օպտոէլեկտրոնային համակարգերում կիրառություն։ Աշխատությունը կարևոր է օպտոէլեկտրոնիկայի, նանոտեխնոլոգիաների և կիսահաղորդչային ֆիզիկայի ոլորտների մասնագետների համար՝ նպաստելով նոր սերնդի բարձր արդյունավետությամբ ֆոտոսենսորների զարգացմանը։

Литература

Գիրքը, դատելով վերնագրում ներկայացված չորս առանձին անվանումներից, հավանաբար միավորում է մի քանի գեղարվեստական ստեղծագործություններ, որոնցում ուշադրության կենտրոնում են հասարակ մարդկանց կյանքը, ընտանեկան հարաբերությունները, մարդկային ապրումները և սոցիալական դժվարությունները։ «Ձկնորսին հյուղը» վերնագիրը կարող է մատնանշել ձկնորսի համեստ կենցաղը, նրա ընտանիքի առօրյան և ապրուստի միջոցների հետ կապված դժվարությունները՝ ընթերցողին ներկայացնելով աշխատավոր մարդու կյանքն ու նրա հոգսերը։ «Որդեկոտոր մայր մը» վերնագիրը վերաբերում է զավակներին կորցրած մոր կերպարին և հուշում է ողբերգական, հուզական բովանդակության մասին։ Այս ստեղծագործության մեջ, ըստ վերնագրի, հնարավոր է, որ շեշտադրված լինեն մայրական սերը, կորստի ցավը, վիշտը և մարդկային տոկունությունը։ «Մանրավաճառին աղջիկը» վերնագիրը ուշադրություն է հրավիրում մանրավաճառի ընտանիքի և նրա դստեր կերպարի վրա՝ հնարավոր հիմք ստեղծելով հասարակական տարբեր խավերի կենցաղը, ընտանեկան դաստիարակությունը, երիտասարդության խնդիրներն ու անձնական ընտրությունները ներկայացնելու համար։ «Ալպեանց խրճիթը» վերնագիրը, իր հերթին, ակնարկում է Ալպյան լեռնաշխարհի միջավայրում ծավալվող պատմություն՝ կապված լեռնային բնակավայրի, համեստ կացարանի և այնտեղ ապրող մարդկանց կյանքի հետ։ Այս չորս վերնագրերի համադրությունը կարող է վկայել տարբեր միջավայրերում ապրող մարդկանց ճակատագրերը ներկայացնելու և ընթերցողի մեջ կարեկցանք, բարոյական դատողություն ու մարդկային արժեքների նկատմամբ ուշադրություն ձևավորելու ձգտման մասին։ Նման ժողովածուները 19-րդ դարի հայալեզու ընթերցանության մշակույթում կարող էին նպաստել գեղարվեստական գրականության տարածմանը և ընթերցողներին ծանոթացնել ընտանիքի, աշխատանքի, աղքատության, կորստի ու հասարակական հարաբերությունների թեմաներին։ Սուրբ Ղազարի տպարանում հրատարակված գրքերի համատեքստում այս հրատարակությունը նաև հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ տպագրության և ընթերցողական մշակույթի պատմության ուսումնասիրության համար։ Սակայն միայն վերնագրերի հիման վրա հնարավոր չէ հաստատել ստեղծագործությունների հեղինակներին, ծագումը, թարգմանված լինելու հանգամանքը կամ դրանց ճշգրիտ սյուժեները։