Փարիզի գաղտնիքները, հատոր Զ

История

Աշխատությունը ներկայացնում է միջնադարյան հայ պատմագրության կարևոր սկզբնաղբյուրներից մեկի թարգմանական և գիտական հրատարակությունը՝ նվիրված VIII դարի Հայաստանի և հարակից տարածաշրջանների քաղաքական, ռազմական, հասարակական ու կրոնական զարգացումներին։ Պատմական շարադրանքի առանցքում արաբական տիրապետության հաստատման և ամրապնդման պայմաններում հայկական իշխանական տների, եկեղեցու և բնակչության դրությունն է, ինչպես նաև տեղի քաղաքական ուժերի հարաբերությունները խալիֆայության վարչական համակարգի հետ։ Հեղինակի պատմական պատումը կարևոր տեղեկություններ է հաղորդում հայ-արաբական հարաբերությունների, հարկային ու վարչական քաղաքականության, իշխանական վերնախավի դիրքի և տարբեր ժամանակաշրջաններում տեղի ունեցած դիմադրությունների վերաբերյալ։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի VIII դարի հայկական ապստամբական շարժումների նկարագրությունը, որի միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել տեղի ազնվականության քաղաքական նպատակները, ներքին հակասությունները և արտաքին ուժերի հետ հարաբերությունները։ Պատմական իրադարձությունները ներկայացվում են միջնադարյան քրիստոնեական աշխարհընկալմանը բնորոշ մեկնաբանական համակարգում, որտեղ քաղաքական զարգացումները հաճախ իմաստավորվում են բարոյական, կրոնական և աստվածաբանական պատկերացումների միջոցով։ Այդ հանգամանքը նյութը կարևոր է դարձնում ոչ միայն քաղաքական պատմության, այլև միջնադարյան հայ հասարակության մտավոր աշխարհի ուսումնասիրության համար։ Շարադրանքում զգալի տեղ են զբաղեցնում հայկական իշխանական տների գործունեությունը, եկեղեցական գործիչները, ռազմական հակամարտությունները և Հայաստանի տարբեր շրջաններում տեղի ունեցած իրադարձությունները։ Միաժամանակ աղբյուրը հնարավորություն է տալիս դիտարկել Հայաստանը ավելի լայն տարածաշրջանային միջավայրում՝ Բյուզանդական կայսրության, Արաբական խալիֆայության և Հարավային Կովկասի քաղաքական գործընթացների փոխկապակցվածության շրջանակում։ Հատուկ արժեք ունի նաև պատմական աշխատության մեջ պահպանված նամակագրական և վավերագրական բնույթի նյութը, որն ընդլայնում է ժամանակաշրջանի գաղափարական ու քաղաքական հարաբերությունների վերաբերյալ պատկերացումները։ Թարգմանությունն ու գիտական մեկնաբանությունները նպաստում են բնագրում հանդիպող անձանց, տեղանունների, պատմական իրադարձությունների և հասկացությունների նույնականացմանն ու ժամանակագրական համատեքստի պարզաբանմանը։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը կարևոր աղբյուրագիտական նշանակություն ունի վաղ միջնադարյան Հայաստանի պատմության, հայ-արաբական հարաբերությունների և հայկական պատմագրական ավանդույթի ուսումնասիրության համար՝ հնարավորություն տալով VIII դարի իրադարձությունները դիտարկել ժամանակակցին մոտ հայ պատմագրական ընկալման տեսանկյունից։

Право

Աշխատությունը նվիրված է հանցագործություն կատարած անձի բռնման ընթացքում վնաս պատճառելու քրեաիրավական կարգավորման ուսումնասիրությանը, դրա ժամանակակից վիճակի գնահատմանը և հետագա կատարելագործման հնարավոր ուղղությունների բացահայտմանը։ Հետազոտության շրջանակում տվյալ իրավական ինստիտուտը դիտարկվում է քրեական իրավունքի այն կառուցակարգերի համատեքստում, որոնք որոշակի պայմանների առկայության դեպքում կարող են բացառել արարքի հանցավորությունը կամ ազդել դրա իրավական գնահատման վրա։ Վերլուծվում են անձին բռնելու իրավաչափ նպատակը, անհրաժեշտության և համաչափության պահանջները, ինչպես նաև այն իրավական սահմանները, որոնց շրջանակում հնարավոր է հարկադրանքի կիրառում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բռնման անհրաժեշտության և պատճառված վնասի բնույթի միջև հարաբերակցությանը, քանի որ իրավական գնահատման համար կարևոր է տարբերակել իրավաչափ գործողությունը սահմանազանցումից։ Քննության են առնվում այն հանգամանքները, որոնք կարող են նշանակություն ունենալ կիրառված միջոցների իրավաչափությունը որոշելիս՝ ստեղծված իրավիճակը, վտանգի բնույթը, անձի վարքագիծը և այլ փաստական պայմաններ։ Ուսումնասիրվում են նաև անհրաժեշտ պաշտպանության և հանցանք կատարած անձի բռնման ընթացքում վնաս պատճառելու ինստիտուտների տարբերություններն ու փոխհարաբերությունները, քանի որ դրանց նպատակները և կիրառման իրավական հիմքերը կարող են տարբերվել։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է գործող քրեական օրենսդրության համապատասխան դրույթների, իրավակիրառ պրակտիկայում առաջացող մեկնաբանման խնդիրների և տեսական մոտեցումների համադրումը։ Անդրադարձ է կատարվում քաղաքացու և իրավապահ մարմինների գործողությունների իրավական գնահատման առանձնահատկություններին, մարդու իրավունքների պաշտպանության պահանջներին և պետական հարկադրանքի սահմաններին։ Համեմատական իրավական ուսումնասիրությունը կարող է ընդգրկել նաև այլ երկրների համապատասխան կարգավորումները՝ տարբեր մոդելների առավելություններն ու խնդիրները բացահայտելու նպատակով։ Աշխատության արդյունքում առանձնացվում են օրենսդրական ձևակերպումների հստակեցման, իրավակիրառ պրակտիկայի միասնականության ապահովման և իրավաչափ ու անհամաչափ գործողությունների տարբերակման չափանիշների կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի քրեական իրավունքի տեսության և իրավակիրառ գործունեության համար՝ նպաստելով անձի բռնման իրավական հիմքերի, թույլատրելի սահմանների և պատասխանատվության պայմանների առավել հստակ ու համակարգված ընկալմանը։

Технология

Աշխատությունը նվիրված է ջերմամշակմամբ ամրացվող ալյումինային համաձուլվածքների կառուցվածքի և ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների ձևավորման գործընթացների ուսումնասիրությանը՝ փայլաթիթեղի արտադրության տեխնոլոգիական փուլերի համատեքստում։ Գրքում դիտարկվում են ալյումինային համաձուլվածքների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, դրանց քիմիական բաղադրության ազդեցությունը, դեֆորմացիայի և ջերմային ազդեցությունների փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև արտադրության տարբեր փուլերում նյութի միկրոկառուցվածքի փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ջերմամշակման գործընթացներին, դրանց ռեժիմների ընտրությանը և այն մեխանիզմներին, որոնց միջոցով ջերմային մշակումը ազդում է համաձուլվածքի ամրության, պլաստիկության, կարծրության և այլ տեխնիկական բնութագրերի վրա։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում է փայլաթիթեղի ստացման տեխնոլոգիական շղթան՝ ներառյալ ձուլումը, նախապատրաստական մշակումները, գլանվածքը, միջանկյալ և վերջնական ջերմամշակումները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը նյութի կառուցվածքային վիճակի և վերջնական հատկությունների վրա։ Հեղինակը վերլուծում է դեֆորմացիոն և ջերմային գործընթացների ընթացքում տեղի ունեցող կառուցվածքային փոփոխությունները, մասնավորապես՝ պինդ լուծույթի, դիսպերս մասնիկների, վերականգնման, վերաբյուրեղացման և այլ մետալուրգիական երևույթների դերը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում տեխնոլոգիական պարամետրերի և ստացվող արտադրանքի որակի միջև կապի բացահայտմանը, ինչը հնարավորություն է տալիս հիմնավորել արտադրական գործընթացի օպտիմալ ռեժիմները։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են նպաստել բարձր որակի, պահանջվող մեխանիկական և տեխնոլոգիական հատկություններով ալյումինե փայլաթիթեղի ստացման գործընթացի կատարելագործմանը, ինչպես նաև արտադրական կորուստների նվազեցմանը և նյութի օգտագործման արդյունավետության բարձրացմանը։ Աշխատությունը միավորում է նյութագիտության, մետալուրգիայի և արտադրական տեխնոլոգիայի մոտեցումները՝ հնարավորություն տալով խորությամբ հասկանալու, թե ինչպես են տեխնոլոգիական գործողությունները ձևավորում վերջնական արտադրանքի կառուցվածքն ու հատկությունները։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել մետալուրգների, նյութագետների, մեքենաշինության և մետաղամշակման ոլորտների մասնագետների, ինժեներների, հետազոտողների, ասպիրանտների և ուսանողների համար, ինչպես նաև ալյումինային համաձուլվածքների և գլանվածքային արտադրության տեխնոլոգիաներով հետաքրքրվող մասնագետների համար։

Технология

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է ջրամբարների օգտակար ծավալի մեծացման և ջրառ կառուցվածքների շահագործման արդյունավետության բարձրացմանն ուղղված ինժեներական միջոցառումների ուսումնասիրությանը։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են ջրամբարների շահագործման ընթացքում առաջացող տեխնիկական և հիդրոլոգիական խնդիրները, այդ թվում՝ նստվածքների կուտակման, ջրի կորուստների, ջրառ համակարգերի աշխատանքի արդյունավետության և ջրային պաշարների կառավարման հարցերը։ Հեղինակը ներկայացնում է ժամանակակից ինժեներական լուծումներ և հաշվարկային մոտեցումներ, որոնք նպաստում են ջրամբարների օգտակար տարողության պահպանմանը կամ ավելացմանը, ջրառ կառուցվածքների հուսալի աշխատանքի ապահովմանը և ջրային ռեսուրսների առավել արդյունավետ օգտագործմանը։ Ուսումնասիրությունը հիմնված է տեսական վերլուծությունների, ինժեներական հաշվարկների և գործնական փորձի վրա՝ առաջարկելով տեխնիկապես հիմնավորված միջոցառումներ, որոնք կարող են կիրառվել ջրատնտեսական կառույցների նախագծման, վերակառուցման և շահագործման գործընթացներում։ Գիրքը նախատեսված է հիդրոտեխնիկական և ջրատնտեսական ճարտարագիտության ոլորտի մասնագետների, նախագծողների, գիտաշխատողների, ուսանողների և ջրային ռեսուրսների կառավարման բնագավառի պատասխանատուների համար։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է արաբական լեզվաբանական ավանդույթում «հարֆ» հասկացության բովանդակության, քերականական կարգավիճակի և գործառութային առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ տիպաբանական և համեմատական լեզվաբանության տեսանկյունից։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է դասական արաբական քերականության մեջ բառերի դասակարգման սկզբունքների և հատկապես այն լեզվական միավորների բնույթի բացահայտման վրա, որոնք ավանդաբար ընդգրկվում են «հարֆ» հասկացության շրջանակում։ Քննության են առնվում արաբ քերականների մոտեցումները բառի և խոսքի մասերի սահմանման վերաբերյալ, ինչպես նաև անվան, բայի և հարֆի միջև սահմանվող կառուցվածքային, իմաստային ու գործառութային տարբերությունները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում հարֆերի ձևաբանական անփոփոխությանը, շարահյուսական գործառույթներին, այլ լեզվական միավորների միջև հարաբերություններ արտահայտելու կարողությանը և նախադասության ընդհանուր իմաստի ձևավորման գործում դրանց ունեցած դերին։ Ուսումնասիրվում են նախդիրների, շաղկապների, մասնիկների և գործառութային այլ միավորների դասակարգման սկզբունքները՝ բացահայտելով դրանց ընդհանրություններն ու տարբերությունները ժամանակակից լեզվաբանության մեջ կիրառվող համապատասխան հասկացությունների հետ։ Տիպաբանական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս արաբերենի նյութը դիտարկել տարբեր կառուցվածք ունեցող լեզուների համատեքստում և պարզել, թե որքանով է ավանդական արաբական դասակարգումը համադրելի ժամանակակից խոսքիմասային համակարգերի հետ։ Համեմատական վերլուծության ընթացքում կարևորվում են ոչ միայն ձևական հատկանիշները, այլև իմաստաբանական, շարահյուսական և գործառութային չափանիշները, որոնց հիման վրա հնարավոր է որոշել տվյալ միավորների տեղը լեզվի քերականական համակարգում։ Անդրադարձ է կատարվում նաև դասական արաբական լեզվաբանական մտքի ձևավորմանը, վաղ շրջանի քերականների տեսական մոտեցումներին և հետագա գիտական ավանդույթի վրա դրանց ազդեցությանը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ցույց տալ, որ ավանդական տերմինների բովանդակությունը միշտ չէ, որ ամբողջությամբ համապատասխանում է ժամանակակից եվրոպական լեզվաբանության մեջ ընդունված տերմիններին, ինչի պատճառով դրանց համեմատությունը պահանջում է յուրաքանչյուր հասկացության գործառույթի և տեսական հիմքի մանրամասն քննություն։ Առանձին նշանակություն է տրվում քերականական տերմինաբանության զարգացմանը և տարբեր լեզվաբանական ավանդույթների միջև հասկացությունների համարժեքության խնդրին։ Այս տեսանկյունից նյութը նպաստում է արաբական դասական քերականության տեսական ժառանգության ավելի ամբողջական ընկալմանը և հնարավորություն է տալիս այն գնահատել ընդհանուր լեզվաբանական ու տիպաբանական գաղափարների շրջանակում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել արաբագիտության, ընդհանուր և համեմատական լեզվաբանության, լեզվաբանական տիպաբանության, քերականության պատմության և արևելյան լեզուների ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, լեզվաբանների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Литература

Աշխատությունը նվիրված է Մկրտիչ Արմենի 1920–1930-ական թվականների ստեղծագործական գործունեության համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով հեղինակի գրական ձևավորման, գաղափարական որոնումների և գեղարվեստական մտածողության զարգացման հիմնական փուլերը։ Վերլուծվում են այդ ժամանակաշրջանի ստեղծագործությունների թեմատիկ ընդգրկումը, կերպարային համակարգը, սյուժետային կառուցվածքը, լեզվաոճական առանձնահատկությունները և պատմողական եղանակները՝ բացահայտելով հեղինակի անհատական ստեղծագործական ձեռագիրը։ Ուսումնասիրության մեջ անդրադարձ է կատարվում ժամանակի հասարակական, մշակութային և պատմական իրադարձությունների ազդեցությանը գրողի ստեղծագործությունների վրա, ինչպես նաև ազգային ինքնության, մարդու ներաշխարհի, սոցիալական հարաբերությունների և բարոյական արժեքների գեղարվեստական մեկնաբանությանը։ Գրքում ներկայացված գրականագիտական վերլուծություններն ու համեմատական դիտարկումները հնարավորություն են տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել Մկրտիչ Արմենի վաղ շրջանի ստեղծագործական ժառանգության, նրա գրական զարգացման առանձնահատկությունների և հայ գրականության պատմության մեջ ունեցած նշանակալի դերի մասին։ Հրատարակությունը նախատեսված է գրականագետների, հայ բանասիրության մասնագետների, դասախոսների, ուսանողների և հայ գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։