Պուշկին. Ընտիր երկեր

Биология

Աշխատանքը նվիրված է ռենտգենյան ճառագայթման ազդեցության ուսումնասիրությանը Candida guilliermondii НП-4 խմորասնկերի կենսունակության, բջջային վիճակի և ԴՆԹ-ի ֆիզիկաքիմիական հատկությունների վրա։ Հետազոտության հիմքում ընկած է իոնացնող ճառագայթման՝ կենդանի բջիջների վրա ունեցած ազդեցության բացահայտումը՝ հատկապես այն փոփոխությունների տեսանկյունից, որոնք կարող են առաջանալ գենետիկական նյութում և անդրադառնալ բջիջների գոյատևման ու վերականգնման կարողությունների վրա։ Ուսումնասիրվող խմորասնկային շտամը գիտական աշխատանքներում դիտարկվել է որպես կենսաբանորեն և գյուղատնտեսական առումով արժեքավոր միկրոօրգանիզմ, իսկ դրա նկատմամբ ռենտգենյան ճառագայթման ազդեցության հետազոտությունները ներառում են ինչպես բջջային կենսունակության և մորֆոլոգիայի, այնպես էլ ԴՆԹ-ի կառուցվածքային ու ֆիզիկաքիմիական փոփոխությունների գնահատում։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ճառագայթահարման տարբեր պայմաններում խմորասնկերի գոյատևման ուսումնասիրությունը, քանի որ ճառագայթման ազդեցությունը կարող է առաջացնել բջջային կառուցվածքների վնասումներ, նյութափոխանակության փոփոխություններ և բազմացման ակտիվության նվազում։ Միաժամանակ առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ԴՆԹ-ին՝ որպես ճառագայթման նկատմամբ զգայուն և բջջի կենսագործունեության համար առանցքային մոլեկուլային համակարգի։ ԴՆԹ-ի փոփոխությունները կարող են ուսումնասիրվել ֆլյուորեսցենտային, էլեկտրոֆորետիկ և հալման բնութագրերի միջոցով, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատելու մոլեկուլի կառուցվածքային վիճակը, էթիդիումի բրոմիդով հագեցման առանձնահատկությունները, հալման ջերմաստիճանը և հալման միջակայքը։ Հետազոտական տվյալները ցույց են տալիս, որ ռենտգենյան ճառագայթահարումը կարող է փոփոխել ԴՆԹ-ի ֆիզիկաքիմիական բնութագրերը՝ վկայելով դրա կառուցվածքային կազմակերպման վրա ազդեցության մասին։ Ուսումնասիրվել են նաև ճառագայթումից հետո ընթացող վերականգնողական գործընթացները, ինչը կարևոր հնարավորություն է տալիս տարբերակելու անմիջական ճառագայթային վնասումը բջջի հետճառագայթային վերականգնման հետևանքներից։ ԴՆԹ-ի էլեկտրոֆորետիկ պատկերում լրացուցիչ ցածրամոլեկուլային ֆրակցիաների հայտնվելը կարող է մատնանշել ԴՆԹ-ի առաջնային և երկրորդային կառուցվածքների փոփոխություններ, մինչդեռ ֆլյուորեսցենտային և հալման ցուցանիշների փոփոխությունները լրացուցիչ տեղեկատվություն են տալիս մոլեկուլի կառուցվածքային վիճակի մասին։ Այսպիսով, աշխատանքը դիտարկում է ճառագայթային ազդեցությունը ոչ թե միայն որպես բջիջների ոչնչացման գործոն, այլ որպես բարդ կենսաբանական սթրես, որի հետևանքները ներառում են ԴՆԹ-ի կառուցվածքային փոփոխություններ, բջջային ֆունկցիաների խանգարում և հետագա վերականգնման գործընթացներ։ Թեմայի ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի ռադիոբիոլոգիայի, մոլեկուլային կենսաբանության, կենսաքիմիայի և միկրոօրգանիզմների ֆիզիոլոգիայի համար, քանի որ հնարավորություն է տալիս ավելի լավ հասկանալու իոնացնող ճառագայթման և կենդանի համակարգերի փոխազդեցության մեխանիզմները։ Աշխատանքի շրջանակում ստացված արդյունքները նաև արժեքավոր են ճառագայթային վնասման և վերականգնման գործընթացների ուսումնասիրման համար, քանի որ խմորասնկային բջիջները հարմար մոդելային համակարգ են բջջային և մոլեկուլային մակարդակներում ճառագայթման ազդեցության տարբեր կողմերը հետազոտելու նպատակով։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը համադրում է բջջաբանական և մոլեկուլային մոտեցումները՝ ցույց տալու համար, թե ինչպես կարող է ռենտգենյան ճառագայթումը փոխել խմորասնկերի կենսունակությունը և դրանց գենետիկական նյութի ֆիզիկաքիմիական հատկությունները, ինչպես նաև ինչպիսի վերականգնողական գործընթացներ կարող են զարգանալ ճառագայթահարումից հետո։

Сельское хозяйство

Հեղինակներ Պ. Կ. Տեր-Զաքարյանը և Գ. Մ. Մելիքյանը գրքում ներկայացնում են մելիորատիվ և ջրամատակարարման համակարգերի հիմնական բաղադրիչները՝ ջրանցքներ, պոմպակայաններ, ոռոգման ցանցեր, դրենաժային համակարգեր և ջրի բաշխման կառույցներ՝ բացատրելով դրանց կառուցվածքը և աշխատանքի սկզբունքները։ Աշխատությունը ընդգրկում է նաև գործնական պարապմունքների կազմակերպման մեթոդիկան՝ չափումներ, հաշվարկներ, դաշտային դիտարկումներ և հիդրոտեխնիկական համակարգերի արդյունավետության գնահատում։ Գրքում մանրամասն ներկայացվում են ոռոգման տարբեր եղանակները, ջրի խնայող օգտագործման տեխնոլոգիաները, հողի ջրային ռեժիմի կարգավորման սկզբունքները և երկրորդային աղակալման կանխարգելման միջոցառումները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նաև մելիորատիվ համակարգերի շահագործման և տեխնիկական սպասարկման գործնական հմտություններին՝ ապահովելու դրանց անխափան և երկարաժամկետ աշխատանքը։ Աշխատությունը ներառում է նաև անվտանգության կանոններ և դաշտային աշխատանքների կազմակերպման պահանջներ, որոնք կարևոր են հիդրոտեխնիկական կառույցների հետ աշխատելիս։ Այն նախատեսված է գյուղատնտեսական բուհերի ուսանողների, ինժեներների և մելիորացիայի ոլորտի մասնագետների համար, ովքեր ցանկանում են ձեռք բերել գործնական կարողություններ հողերի բարելավման և ջրամատակարարման համակարգերի կառավարման մեջ։

Лингвистика

Անգլերենի հայերեն ինքնուսույց /Փորձնական տարբերակ/- Արսեն Մարտիրոսյան աշխատությունը նախատեսված է անգլերեն լեզուն ինքնուրույն սովորելու համար հայախոս ընթերցողների համար և կառուցված է այնպես, որ սկսնակ կամ տարրական մակարդակի սովորողը աստիճանաբար կարողանա յուրացնել լեզվի հիմնական քերականական կառուցվածքները, բառապաշարը և հաղորդակցական հմտությունները՝ առանց ուսուցչի անմիջական օգնության, որտեղ նյութը ներկայացվում է պարզ բացատրություններով, օրինակներով և վարժություններով, որոնք օգնում են ամրապնդել տեսական գիտելիքները գործնական կիրառության միջոցով, իսկ փորձնական տարբերակ լինելու հանգամանքը ենթադրում է, որ գիրքը կարող է ներառել ուսումնական մեթոդների փորձարկում և քայլ առ քայլ մոտեցում լեզվի ուսուցմանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով հայերեն բացատրությունների միջոցով անգլերենի ընկալումը հեշտացնելուն և սովորողի համար ուսուցման գործընթացը մատչելի դարձնելուն։

Информатика

Այս աշխատությունը նվիրված է Լագրանժյան ռելաքսացիայի վրա հիմնված օպտիմիզացման և վերականգնման համակարգերի տեսական ու գործնական ուսումնասիրությանը։ Ուսումնասիրության կենտրոնում բարդ օպտիմիզացիոն խնդիրների լուծման այն մոտեցումներն են, որոնց դեպքում սկզբնական խնդրի սահմանափակումները վերաձևակերպվում կամ թուլացվում են՝ ավելի մատչելի հաշվարկային խնդիր ստանալու նպատակով, իսկ ստացված լուծումների հիման վրա իրականացվում է սկզբնական խնդրի հնարավոր լուծման կամ օպտիմալության վերաբերյալ գնահատում։ Աշխատության մեջ քննարկվում են Լագրանժյան ֆունկցիայի, երկակիության, ռելաքսացիայի և սահմանափակումներով օպտիմիզացիայի հիմնական գաղափարները, ինչպես նաև դրանց փոխկապակցվածությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն մեթոդներին, որոնց միջոցով հնարավոր է բարդ և մեծածավալ խնդիրները վերածել ավելի պարզ ենթախնդիրների՝ նվազեցնելով հաշվարկային բարդությունը և բարձրացնելով լուծման գործընթացի արդյունավետությունը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է նաև վերականգնման խնդիրը, երբ ռելաքսացված օպտիմիզացիոն խնդրի լուծումը չի բավարարում սկզբնական խնդրի բոլոր սահմանափակումներին և անհրաժեշտ է կառուցել այնպիսի ընթացակարգ, որը ստացված լուծումը կվերածի թույլատրելի կամ մոտավորապես օպտիմալ լուծման։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ վերականգնման տարբեր ռազմավարությունների, դրանց ճշգրտության, կայունության և հաշվարկային արդյունավետության գնահատմանը։ Քննարկվում են նաև տեսական երաշխիքները, որոնք հնարավորություն են տալիս սահմանել ռելաքսացված և սկզբնական խնդիրների լուծումների միջև հնարավոր տարբերությունները և գնահատել ստացված արդյունքի որակը։ Մեթոդների կիրառական արժեքը հատկապես դրսևորվում է մեծ չափի, դիսկրետ կամ բարդ կառուցվածք ունեցող օպտիմիզացիոն խնդիրների դեպքում, որտեղ ուղղակի լուծումը կարող է պահանջել զգալի հաշվողական ռեսուրսներ։ Աշխատության շրջանակում նման մոտեցումները կարող են դիտարկվել որպես արդյունավետ գործիքներ պլանավորման, ռեսուրսների բաշխման, ցանցային խնդիրների, կոմբինատոր օպտիմիզացիայի և այլ կիրառական ոլորտներում առաջացող խնդիրների լուծման համար։ Ուսումնասիրությունը միավորում է մաթեմատիկական մոդելավորման, օպտիմալացման տեսության և ալգորիթմական հաշվարկների մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով մշակել ավելի արդյունավետ և գործնականորեն կիրառելի լուծման մեխանիզմներ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել կիրառական մաթեմատիկայի, օպտիմալացման, համակարգերի վերլուծության և համակարգչային գիտության ոլորտների մասնագետներին, հետազոտողներին, դասախոսներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Политология

Գիրքը նվիրված է ԱՄՆ-ում և Գերմանիայում ձևավորված հայկական և թուրքական համայնքների գործունեության ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի և Թուրքիայի արտաքին քաղաքական գործընթացների համատեքստում։ Աշխատության մեջ իրականացվում է համեմատական վերլուծություն՝ բացահայտելու համայնքային կառույցների, կազմակերպությունների և հասարակական խմբերի ազդեցությունը երկու երկրների միջազգային հարաբերությունների, քաղաքական օրակարգերի և հանրային դիվանագիտության վրա։ Հեղինակը ուսումնասիրում է սփյուռքային համայնքների ձևավորման առանձնահատկությունները, նրանց կազմակերպչական ներուժը, քաղաքական լոբբինգի մեխանիզմները և կապերը համապատասխան պետությունների արտաքին քաղաքական շահերի հետ։ Ներկայացվում են հայկական և թուրքական համայնքների գործունեության հիմնական ուղղությունները, դրանց տարբերություններն ու ընդհանրությունները, ինչպես նաև դրանց դերը պատմական, քաղաքական և հասարակական հարցերի շուրջ ձևավորվող դիրքորոշումների ներկայացման գործում։ Աշխատությունը կարևոր աղբյուր է միջազգային հարաբերությունների, քաղաքագիտության, սփյուռքագիտության և տարածաշրջանային ուսումնասիրությունների ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար՝ նպաստելով համայնքային քաղաքականության և արտաքին հարաբերությունների փոխազդեցության խորքային ըմբռնմանը։

Технология

Գրքում ներկայացվում է տեխնիկական ոլորտի նոր հրատարակությունների համակարգված ինֆորմացիոն ցանկ, որը նախատեսված է ինժեներների, տեխնիկական մասնագետների, ուսանողների և գիտահետազոտողների համար, ընդգրկվում են ժամանակակից տեխնոլոգիաների տարբեր ուղղություններ՝ տեղեկատվական տեխնոլոգիաներ, մեքենաշինություն, էլեկտրատեխնիկա, ավտոմատացում, էներգետիկա, շինարարական տեխնոլոգիաներ և նյութագիտություն, յուրաքանչյուր գրքի վերաբերյալ տրվում է համառոտ բնութագիր՝ ընդգծելով թեմատիկ ուղղվածությունը, գիտական և կիրառական նշանակությունը, ինչպես նաև հիմնական ուսումնասիրվող խնդիրները, ներկայացվում են նորարարական մոտեցումներ, տեխնիկական լուծումներ և հետազոտական մեթոդներ, որոնք կիրառվում են ժամանակակից արդյունաբերության և գիտության մեջ, շեշտադրվում է նոր տեխնոլոգիաների ազդեցությունը արտադրական գործընթացների արդյունավետության բարձրացման, էներգախնայողության և ավտոմատացման զարգացման վրա, գիրքը ծառայում է որպես տեղեկատվական ուղեցույց տեխնիկական գրականության ընտրության համար՝ նպաստելով մասնագիտական գիտելիքների թարմացմանը և նոր գիտական աղբյուրների հասանելիությանը։