Ռադիոաստղագիտական եղանակների կիրառումը որոշ ռադիոֆիզիկական խնդիրներում

История

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայկական ԽՍՀ-ի (Խորհրդային Հայաստանի) մասնակցության ուսումնասիրությանը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի՝ խորհրդային պատմագրության մեջ հայտնի որպես Հայրենական մեծ պատերազմի (1941–1945 թթ.) համատեքստում՝ ընդգծելով հանրապետության ռազմական, տնտեսական և սոցիալական ներդրումը ընդհանուր խորհրդային հաղթանակի գործում։ Գրքում վերլուծվում է Հայաստանի արդյունաբերության վերակառուցումը պատերազմի պայմաններում, արտադրական կարողությունների ռազմականացման գործընթացը, ինչպես նաև ռազմաճակատին մատակարարվող զինամթերքի, պարենի և այլ ռազմավարական ռեսուրսների ապահովման կազմակերպումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հայկական զորամիավորումների ձևավորմանը, հայ զինվորների մասնակցությանը տարբեր ռազմաճակատներում մղվող մարտերին և նրանց ներդրմանը կարևոր ռազմավարական գործողություններում՝ սկսած Մոսկվայի պաշտպանությունից մինչև Բեռլինի գրավումը։ Աշխատությունում քննարկվում է նաև թիկունքի դերը՝ բնակչության աշխատանքային մոբիլիզացիան, գիտական և բժշկական ներուժի օգտագործումը, ինչպես նաև հասարակական-մշակութային կյանքի վերակազմակերպումը պատերազմի տարիներին։ Վերլուծվում են ժողովրդագրական կորուստները, հետպատերազմյան վերականգնման խնդիրները և պատերազմի ազդեցությունը Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական զարգացման վրա։ Գրքի նպատակն է ներկայացնել Հայաստանի բազմակողմանի ներդրումը Հայրենական մեծ պատերազմի հաղթանակում՝ պատմական փաստերի և արխիվային նյութերի հիման վրա։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է 1950-ականներից մինչև 2020-ական թվականներն ընդգրկող ժամանակաշրջանում հայ ոճագիտական մտքի ձևավորման, զարգացման և տեսական վերափոխումների հիմնական խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է հայ լեզվաբանության և գրականագիտության շրջանակներում ոճի, ոճական համակարգի, լեզվական արտահայտչականության և խոսքի կազմակերպման վերաբերյալ գիտական պատկերացումների զարգացման վրա։ Քննության են առնվում տարբեր ժամանակաշրջաններում ձևավորված տեսական մոտեցումները, գիտական հայեցակարգերը և մեթոդաբանական սկզբունքները՝ բացահայտելով դրանց ընդհանրությունները, տարբերությունները և փոխազդեցությունները։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում ոճագիտության՝ որպես ինքնուրույն գիտակարգի կայացման ընթացքին, դրա ուսումնասիրության առարկայի և հիմնական հասկացությունների սահմանման խնդիրներին, ինչպես նաև լեզվաբանության, գրականագիտության, տեքստաբանության և հաղորդակցական ուսումնասիրությունների հետ ունեցած կապերին։ Դիտարկվում են գործառական ոճերի դասակարգման, անհատական հեղինակային ոճի, գեղարվեստական խոսքի, լեզվական միջոցների ընտրության և արտահայտչական հնարավորությունների վերաբերյալ հայ գիտական մտքում առաջադրված տեսակետները։ Ուսումնասիրվում է նաև հասարակական, մշակութային և լեզվական փոփոխությունների ազդեցությունը ոճագիտական ուսումնասիրությունների ուղղությունների վրա՝ խորհրդային շրջանի գիտական ավանդույթներից մինչև անկախության ժամանակաշրջանում ձևավորված նոր տեսական ու մեթոդաբանական մոտեցումներ։ Կարևորվում է ժամանակակից լեզվաբանության նոր ուղղությունների ազդեցությունը, որոնց շնորհիվ ոճը կարող է դիտարկվել ոչ միայն լեզվական միավորների ընտրության, այլև տեքստի կառուցվածքի, հաղորդակցական նպատակի, խոսքային իրավիճակի և լեզվակիրների փոխազդեցության համատեքստում։ Տարբեր հեղինակների աշխատությունների և գիտական դպրոցների համեմատական քննությունը հնարավորություն է տալիս հետևել տերմինաբանական համակարգի փոփոխություններին, տեսական դրույթների շարունակականությանը և գիտական բանավեճերի զարգացմանը։ Աշխատությունը միաժամանակ համակարգում է մի քանի տասնամյակների ընթացքում կուտակված գիտական ժառանգությունը և հնարավորություն տալիս բացահայտել այն հիմնահարցերը, որոնք շարունակել են պահպանել իրենց արդիականությունը նորագույն ուսումնասիրություններում։ Նյութը կարևոր նշանակություն ունի հայ լեզվաբանական մտքի պատմության, ոճագիտական տեսությունների զարգացման և ժամանակակից հայերենի ուսումնասիրության մեթոդաբանական հիմքերի գնահատման տեսանկյունից։ Այն կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, գրականագետների, ոճագիտության և հայոց լեզվի պատմության մասնագետների, բանասիրական ուղղությունների դասախոսների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Медицина

Աշխատությունը նվիրված է սեռական ճանապարհով փոխանցվող հիվանդությունների խնդրին՝ ընդգծելով դրանց ազդեցությունը մարդու առողջության և կյանքի վրա։ Վերնագրի փոխաբերական ձևակերպումը մատնանշում է հիվանդությունների հնարավոր ծանր հետևանքների վերաբերյալ հասարակությանը նախազգուշացնելու և առողջապահական իրազեկվածությունը բարձրացնելու նպատակը։ Նմանատիպ բժշկական-լուսավորչական հրատարակությունները կարևոր դեր ունեին այն ժամանակաշրջանում, երբ բժշկական գիտելիքները լայն հանրությանը հասանելի դարձնելու և վարակիչ հիվանդությունների կանխարգելման վերաբերյալ տեղեկություններ տարածելու անհրաժեշտություն կար։ Գրքում քննարկվող թեման առնչվում է հիվանդությունների առաջացման, տարածման, առողջական հետևանքների և կանխարգելման վերաբերյալ բժշկական պատկերացումներին։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի երիտասարդների առողջության պահպանման հարցը, քանի որ առողջապահական գիտելիքների տարածումը, անձնական հիգիենայի կարևորության գիտակցումը և պատասխանատու վարքագծի ձևավորումը դիտարկվում էին որպես հիվանդությունների դեմ պայքարի կարևոր միջոցներ։ Հրատարակությունը հայերեն բժշկական և հանրային առողջապահական գրականության պատմության ուսումնասիրության արժեքավոր նյութ է։ Այն արտացոլում է 19-րդ դարի հայ հասարակական միջավայրում առողջապահական խնդիրների շուրջ հետաքրքրության աճը և բժշկական լուսավորության միջոցով բնակչության իրազեկման ձգտումը։

Финансы

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ինովացիոն գործունեության կազմակերպման ֆինանսական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել նորարարական նախագծերի իրականացման ընթացքում ֆինանսական ռեսուրսների ձևավորման, ներգրավման և արդյունավետ օգտագործման հետ կապված խնդիրները, ինչպես նաև առաջարկել դրանց լուծման և ֆինանսավորման համակարգի կատարելագործման հնարավոր ուղղություններ։ ՀՀ օրենսդրությամբ ինովացիոն գործունեության ֆինանսավորման հիմնական աղբյուրների շարքում նախատեսվում են պետական բյուջեի միջոցները, ինովացիոն գործունեության սուբյեկտների սեփական միջոցները, տեղական և օտարերկրյա ներդրողների ու միջազգային ֆինանսական կազմակերպությունների միջոցները, ինչպես նաև վենչուրային հիմնադրամների ֆինանսավորումը։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել ինովացիոն նախագծերի ֆինանսավորման տարբեր փուլերը՝ գիտական գաղափարի ձևավորումից և հետազոտական աշխատանքներից մինչև փորձնական մշակում, արտադրության կազմակերպում, տեխնոլոգիական ներդրում և նոր արտադրանքի կամ ծառայության շուկայականացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ ինովացիոն նախագծերը սովորաբար բնութագրվում են բարձր անորոշությամբ և ռիսկայնությամբ, ինչի պատճառով դրանց ֆինանսավորումը կարող է դժվար լինել ավանդական վարկային և ներդրումային մեխանիզմների միջոցով։ Այս համատեքստում ուսումնասիրվում է պետական աջակցության դերը՝ դրամաշնորհների, համաֆինանսավորման, երաշխիքների, հարկային և այլ տնտեսական խթանների կիրառման միջոցով։ ՀՀ օրենսդրությունը պետական աջակցության ուղղությունների շարքում ներառում է նաև վենչուրային և ներդրումային հիմնադրամների ձևավորման, ֆինանսական ու ներդրումային աջակցության, ինչպես նաև ինովացիոն ենթակառուցվածքների զարգացման խթանումը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ֆինանսական համակարգի տարբեր օղակների՝ առևտրային բանկերի, ապահովագրական ընկերությունների, կենսաթոշակային ֆոնդերի և արժեթղթերի շուկայի հնարավորությունների ուսումնասիրությունը՝ ինովացիոն նախագծերին երկարաժամկետ ֆինանսական ռեսուրսներ ուղղելու տեսանկյունից։ ՀՀ-ում այս ուղղությամբ կատարված հետազոտությունները շեշտադրում են «երկար փողերի» օգտագործման, ներդրումային ռեսուրսների առավել արդյունավետ ուղղորդման և ֆինանսավորման հասանելիության բարձրացման անհրաժեշտությունը։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել նաև նախնական կամ «seed» ֆինանսավորման պակասը, մասնավոր ներդրողների սահմանափակ ակտիվությունը, վենչուրային կապիտալի շուկայի զարգացման խնդիրները, գիտության և բիզնեսի միջև կապերի ոչ բավարար մակարդակը և ինովացիոն ենթակառուցվածքների ֆինանսական ապահովվածության հարցերը։ Այս խնդիրները կարևոր են հատկապես այն փուլերում, երբ նորարարական գաղափարը դեռևս չունի կայացած շուկա կամ բավարար եկամտաբերության պատմություն և, հետևաբար, դժվարությամբ է ներգրավում ավանդական ֆինանսավորում։ ՀՀ-ում ինովացիոն համակարգի զարգացման վերաբերյալ պետական ծրագրերում նույնպես ընդգծվել են մասնավոր կապիտալի ներգրավումը, համաֆինանսավորման սկզբունքի կիրառումը, ինովացիոն ռիսկերի նվազեցման մեխանիզմների զարգացումը և ֆինանսավորման աղբյուրների վերաբերյալ տեղեկատվական համակարգերի ձևավորումը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են վերլուծվել նաև պետական և պետական մասնակցությամբ ընկերությունների ինովացիոն գործունեության ֆինանսավորման հնարավորությունները, արժեթղթերի շուկայի օգտագործումը և ներդրումային նախագծերի ֆինանսավորման այլընտրանքային գործիքները։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են ուղղված լինել ՀՀ-ում ինովացիոն գործունեության ֆինանսավորման ավելի բազմազան և կայուն համակարգի ձևավորմանը՝ պետական աջակցության և մասնավոր կապիտալի արդյունավետ համադրման, վենչուրային ֆինանսավորման ընդլայնման, ներդրումային ռիսկերի նվազեցման և ֆինանսական ռեսուրսների նպատակային բաշխման միջոցով։ Թեմայի արդիականությունը պայմանավորված է նրանով, որ ինովացիոն գործունեության ֆինանսական միջավայրի բարելավումը կարող է նպաստել տեխնոլոգիական զարգացմանը, բարձր ավելացված արժեք ունեցող արտադրության ընդլայնմանը, ընկերությունների մրցունակության բարձրացմանը և Հայաստանի տնտեսության երկարաժամկետ կառուցվածքային զարգացմանը։

Информатика

Աշխատությունը նվիրված է մթնոլորտային օդի աղտոտվածության վերահսկման համար նախատեսված ոչ գծային հետևող համակարգի մշակման և հետազոտման խնդիրներին։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են օդային միջավայրում աղտոտող նյութերի պարունակության շարունակական չափման, ստացված տվյալների մշակման և դրանց փոփոխություններին ավտոմատ կերպով արձագանքող կառավարման համակարգերի ստեղծման սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ոչ գծային դինամիկական գործընթացների մաթեմատիկական նկարագրմանը, քանի որ իրական պայմաններում չափիչ սարքերի, տվիչների և վերահսկվող միջավայրի միջև փոխազդեցությունը միշտ չէ, որ հնարավոր է բավարար ճշտությամբ ներկայացնել գծային կախվածություններով։ Քննության են առնվում մթնոլորտում տարբեր աղտոտիչների կոնցենտրացիաների փոփոխությունների գրանցման, ազդանշանների փոխակերպման, չափման սխալների նվազեցման և օգտակար տեղեկատվության առանձնացման խնդիրները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում հետևող համակարգի դինամիկական հատկությունների, կայունության, արագագործության, զգայունության և չափումների ճշգրտության գնահատմանը։ Ուսումնասիրվում է համակարգի արձագանքը վերահսկվող ցուցանիշների արագ կամ աստիճանական փոփոխություններին, արտաքին խանգարումներին և չափիչ սարքավորումների պարամետրերի հնարավոր տատանումներին։ Մաթեմատիկական մոդելավորման միջոցով հնարավոր է նկարագրել համակարգի հիմնական տարրերի փոխազդեցությունը, որոշել կարգավորման նպատակահարմար պարամետրերը և գնահատել տարբեր աշխատանքային ռեժիմներում դրա արդյունավետությունը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև տվիչներից ստացվող տվյալների մշակման, ազդանշանների զտման և աղմուկի ազդեցության նվազեցման մեթոդներին, որոնք կարևոր են շրջակա միջավայրի իրական պայմաններում հուսալի չափումներ ապահովելու համար։ Մշակվող համակարգը կարող է հնարավորություն տալ ժամանակին հայտնաբերելու օդի որակի ցուցանիշների փոփոխությունները և ապահովելու աղտոտվածության մակարդակի երկարաժամկետ դիտարկում։ Նման տեխնիկական լուծումները կարող են կիրառվել արդյունաբերական տարածքներում, քաղաքային միջավայրում և բնապահպանական դիտարկման կայաններում՝ օդի վիճակի վերաբերյալ տվյալների ստացման և վերլուծության նպատակով։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի ավտոմատ կառավարման տեսության և բնապահպանական չափիչ տեխնիկայի զարգացման համար՝ նպաստելով մթնոլորտային աղտոտվածության վերահսկման առավել ճշգրիտ, կայուն և արդյունավետ համակարգերի ստեղծմանը։

Другие предметы

Այս հրատարակությունը նվիրված է 1993 թվականին Հայաստանի գրադարանային և տեղեկատվական համակարգում իրականացված աշխատանքների ուսումնասիրությանն ու գնահատմանը։ Նյութում ներկայացվում են այդ ժամանակահատվածում գրադարանների գործունեության հիմնական ուղղությունները, կատարված աշխատանքների արդյունքները, կազմակերպչական գործընթացները և մասնագիտական խնդիրները՝ ուշադրություն դարձնելով համակարգի զարգացման, աշխատանքի արդյունավետության բարձրացման և ծառայությունների բարելավման հնարավորություններին։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչներից է իրականացված գործունեության վերլուծությունը, որի միջոցով փորձ է արվում առանձնացնել գրադարանների աշխատանքի հաջողված կողմերը, առկա դժվարությունները, կազմակերպչական բացերը և այն հարցերը, որոնք պահանջում էին հետագա կատարելագործում։ Հրատարակությունը միաժամանակ ունի գործնական և մեթոդական նշանակություն, քանի որ ներկայացվող հանձնարարականները կարող էին կիրառվել գրադարանների առօրյա գործունեության կազմակերպման, աշխատանքների պլանավորման, հաշվետվությունների կազմման, ընթերցողների սպասարկման, ֆոնդերի օգտագործման և մասնագիտական գործընթացների համակարգման ընթացքում։ Նյութը արժեքավոր է նաև որպես տվյալ ժամանակաշրջանի Հայաստանի գրադարանային ոլորտի վիճակը բնութագրող աղբյուր, քանի որ արտացոլում է 1990-ականների սկզբի սոցիալ-տնտեսական և կազմակերպական փոփոխությունների պայմաններում գրադարանների առջև ծառացած խնդիրներն ու դրանց լուծման ուղղությամբ առաջարկվող մոտեցումները։ Այն կարող է հետաքրքրել գրադարանագիտությամբ, մատենագիտությամբ, տեղեկատվական սպասարկմամբ և Հայաստանի մշակութային ու կրթական հաստատությունների պատմությամբ զբաղվող մասնագետներին, հետազոտողներին, ուսանողներին և ոլորտի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Hրատարակությունը հատկապես օգտակար է այն ուսումնասիրությունների համար, որոնք նպատակ ունեն վերականգնելու Հայաստանի գրադարանային համակարգի զարգացման ընթացքը անկախության առաջին տարիներին, հասկանալու այդ ժամանակաշրջանի աշխատանքային առաջնահերթությունները և ուսումնասիրելու գրադարանային գործունեության կազմակերպման մեթոդական սկզբունքները։