Րաֆֆի Մինն այսպես, մյուսն այնպես

Математика

Աշխատությունը նվիրված է Ֆրանկլինի ընդհանուր համակարգով ներկայացվող շարքերի զուգամիտության և միակության խնդիրների տեսական ուսումնասիրությանը՝ իրական և հարմոնիկ անալիզի մեթոդների կիրառմամբ։ Հետազոտության կենտրոնում օրթոնորմավորված ֆունկցիոնալ համակարգերի նկատմամբ ֆունկցիաների վերլուծության առանձնահատկություններն են, շարքերի մասնակի գումարների վարքը և այն պայմանները, որոնց դեպքում համապատասխան վերլուծությունները զուգամիտում են տրված ֆունկցիային։ Քննվում են կետային, գրեթե ամենուր և համապատասխան ֆունկցիոնալ տարածությունների նորմով զուգամիտության հետ կապված հարցեր՝ ուշադրություն դարձնելով տարբեր տեսակի զուգամիտությունների միջև գոյություն ունեցող հարաբերություններին։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի ներկայացման միակության խնդիրը, որի շրջանակում ուսումնասիրվում է, թե ինչ պայմաններում է ֆունկցիան իր համապատասխան շարքով որոշվում միարժեքորեն և երբ գործակիցների համակարգը կարող է վերականգնվել ներկայացվող ֆունկցիայի հատկություններից։ Ֆրանկլինի համակարգի կառուցվածքային առանձնահատկությունները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրել դասական օրթոգոնալ համակարգերի տեսության մի շարք խնդիրներ այլ տեսանկյունից և բացահայտել մասնակի գումարների ու հիմքային ֆունկցիաների տեղայնացման հատկությունների նշանակությունը։ Հետազոտության ընթացքում կարող են կիրառվել չափի տեսության, ֆունկցիոնալ անալիզի, օրթոգոնալ շարքերի և մոտարկումների տեսության գործիքներ։ Կարևորվում են նաև շարքերի գործակիցների վարքի, մասնակի գումարների օպերատորների և առավելագույն ֆունկցիաների գնահատականները, որոնք հնարավորություն են տալիս ձևակերպելու զուգամիտության համար բավարար կամ անհրաժեշտ պայմաններ։ Միակության թեորեմների ուսումնասիրությունը սերտորեն կապված է զրոյական ֆունկցիայի ներկայացումների և բացառիկ բազմությունների հատկությունների հետ՝ նպաստելով ֆունկցիոնալ ներկայացումների կառուցվածքի ավելի խոր ըմբռնմանը։ Աշխատանքը կարող է ներառել նաև Ֆրանկլինի համակարգի և այլ դասական համակարգերի միջև տեսական համեմատություններ՝ ընդհանուր օրինաչափություններն ու առանձնահատկությունները բացահայտելու նպատակով։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը զարգացնում է օրթոգոնալ շարքերի տեսության այն ուղղությունը, որը վերաբերում է ֆունկցիաների ներկայացման գոյությանը, զուգամիտությանը և միակությանը՝ խորացնելով Ֆրանկլինի ընդհանուր համակարգի անալիտիկ հատկությունների վերաբերյալ պատկերացումները։

Медицина

Աշխատությունը նվիրված է պուլպիտի սկզբնական ձևերի և խոր կարիեսի բուժման կենսաբանական մեթոդների ուսումնասիրությանը՝ օստեոգեն խթանիչների կիրառմամբ։ Հետազոտությունը կրում է կլինիկափորձարարական բնույթ և նպատակ ունի գնահատել այն բուժական մոտեցումները, որոնք ուղղված են ատամի պուլպայի կենսունակության պահպանմանը, վնասված հյուսվածքների վերականգնմանը և բորբոքային գործընթացի վերահսկմանը։ Ուսումնասիրության հիմքում այն մոտեցումն է, որ համապատասխան կլինիկական պայմաններում հնարավոր է ոչ միայն հեռացնել ախտահարված հյուսվածքները, այլև խթանել օրգանիզմի սեփական վերականգնողական մեխանիզմները՝ պահպանելով ատամի բնական կենսաբանական ներուժը։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել խոր կարիեսի և պուլպիտի վաղ փուլերի ախտորոշման չափանիշները, հիվանդության կլինիկական դրսևորումները և այն պայմանները, որոնց դեպքում նպատակահարմար է կենսաբանական բուժման կիրառումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում օստեոգեն խթանիչների կենսաբանական ազդեցությանը, դրանց՝ հյուսվածքների վերականգնման և կարծր հյուսվածքների ձևավորման գործընթացներին հնարավոր ազդեցությանը։ Փորձարարական հատվածում կարող են ուսումնասիրվել կիրառվող նյութերի փոխազդեցությունը կենսաբանական հյուսվածքների հետ, բորբոքային արձագանքը, վերականգնողական գործընթացների դինամիկան և ձևավորվող հյուսվածքի կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Կլինիկական ուսումնասիրության ընթացքում կարող են գնահատվել բուժման անմիջական և երկարաժամկետ արդյունքները՝ հաշվի առնելով ցավի վերացումը, պուլպայի կենսունակության պահպանումը, բուժված ատամի ֆունկցիոնալ վիճակը և հետագա բարդությունների առաջացման հաճախականությունը։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև կլինիկական և փորձարարական տվյալների համադրումը, ինչը հնարավորություն է տալիս ավելի հիմնավորված գնահատել կիրառվող կենսաբանական մեթոդների արդյունավետության մեխանիզմները։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ բուժական նյութերի ընտրությանը, դրանց կիրառման տեխնիկային, դոզավորմանը և բուժման ընթացքում անհրաժեշտ վերահսկողության սկզբունքներին։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն գործոններին, որոնք կարող են ազդել բուժման արդյունքի վրա՝ ախտահարման խորությունը, պուլպայի վիճակը, բորբոքման աստիճանը, հիվանդի անհատական առանձնահատկությունները և բուժման ժամանակին իրականացումը։ Աշխատության կարևոր նշանակությունն այն է, որ այն ուսումնասիրում է ատամի կենսաբանական կառուցվածքների պահպանմանն ուղղված մոտեցումներ՝ հակադրելով դրանք այն բուժական ռազմավարություններին, որոնց դեպքում կենսունակ հյուսվածքը ամբողջությամբ հեռացվում է։ Ստացված արդյունքները կարող են նպաստել պահպանողական ստոմատոլոգիայի և կենսաբանական էնդոդոնտիայի զարգացմանը, ինչպես նաև ատամի բնական հյուսվածքների պահպանմանն ուղղված բուժական մեթոդների կատարելագործմանը։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել ատամնաբույժ-թերապևտներին, էնդոդոնտիստներին, ստոմատոլոգիական հետազոտողներին, կենսանյութերի մասնագետներին, բժշկական բուհերի դասախոսներին և ուսանողներին։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է բնակչության եկամուտների բաշխման անհավասարության սոցիալ-տնտեսական պատճառների, դրսևորումների և դրա նվազեցմանն ուղղված պետական սոցիալական քաղաքականության մեխանիզմների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական պայմանների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում եկամուտների ձևավորման և վերաբաշխման գործընթացներն են, բնակչության տարբեր խմբերի տնտեսական հնարավորությունների տարբերությունները, աղքատության և սոցիալական խոցելիության հետ անհավասարության փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև պետական քաղաքականության այն գործիքները, որոնց միջոցով հնարավոր է մեղմել եկամուտների չափազանց մեծ տարբերությունները և նպաստել սոցիալական ներառականությանը։ Եկամուտների անհավասարությունը դիտարկվում է որպես բազմագործոն երևույթ, որի ձևավորման վրա կարող են ազդել աշխատանքի շուկայի կառուցվածքը, զբաղվածության մակարդակը, աշխատավարձերի տարբերությունները, կրթության և մասնագիտական կարողությունների հասանելիությունը, սեփականության և կապիտալի բաշխումը, տարածքային զարգացման անհամաչափությունները, ժողովրդագրական առանձնահատկությունները և պետական հարկաբյուջետային ու սոցիալական քաղաքականությունը։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս խնդիրը չսահմանափակել միայն բնակչության դրամական եկամուտների համեմատությամբ, այլ ուսումնասիրել այն հասարակության տնտեսական և սոցիալական կառուցվածքի ավելի լայն շրջանակում։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է եկամուտների անհավասարության չափման և գնահատման մեթոդաբանական խնդիրների վրա։ Բնակչության եկամուտների բաշխման ուսումնասիրության համար կարող են կիրառվել տարբեր վիճակագրական ցուցանիշներ, որոնք հնարավորություն են տալիս համեմատել եկամտային խմբերի դիրքերը, գնահատել եկամուտների կենտրոնացման աստիճանը և հետևել ժամանակի ընթացքում տեղի ունեցող փոփոխություններին։ Քանակական ցուցանիշները կարևոր են անհավասարության ընդհանուր մակարդակը բնութագրելու համար, սակայն դրանց մեկնաբանությունը պահանջում է նաև եկամուտների կառուցվածքի և սոցիալական խմբերի առանձնահատկությունների ուսումնասիրություն։ Նույն ընդհանուր ցուցանիշի պայմաններում տարբեր հասարակություններում կարող են գոյություն ունենալ անհավասարության տարբեր պատճառներ և սոցիալական հետևանքներ, ինչի պատճառով անհրաժեշտ է համադրել վիճակագրական ու կառուցվածքային վերլուծությունը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում առաջնային և վերաբաշխումից հետո ձևավորվող եկամուտների տարբերությանը։ Բնակչության սկզբնական եկամուտները հիմնականում ձևավորվում են աշխատավարձերի, ինքնազբաղվածությունից ստացվող միջոցների, ձեռնարկատիրական գործունեության, սեփականությունից և այլ աղբյուրներից ստացվող եկամուտների միջոցով։ Պետությունը հարկային համակարգի, սոցիալական տրանսֆերտների, կենսաթոշակների, նպաստների և հանրային ծառայությունների միջոցով կարող է փոփոխել այդ սկզբնական բաշխումը։ Հետևաբար սոցիալական քաղաքականության արդյունավետության գնահատման համար կարևոր է հասկանալ, թե պետական վերաբաշխման համակարգը որքանով է փոխում տարբեր եկամտային խմբերի հարաբերական դիրքը և ինչ ազդեցություն է ունենում առավել խոցելի տնային տնտեսությունների կենսամակարդակի վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություն է աշխատանքի շուկայի ազդեցության ուսումնասիրությունը։ Աշխատանքային եկամուտները տնային տնտեսությունների զգալի մասի բարեկեցության հիմնական աղբյուրներից են, ուստի զբաղվածության հնարավորությունների, աշխատավարձերի մակարդակի և աշխատանքի որակի տարբերությունները կարող են անմիջականորեն անդրադառնալ եկամուտների բաշխման վրա։ Գործազրկությունը, ոչ լիարժեք զբաղվածությունը, ցածր վարձատրվող աշխատանքը և աշխատանքի արտադրողականության տարբերությունները կարող են խորացնել սոցիալական խմբերի միջև տնտեսական հեռավորությունը։ Այս պատճառով անհավասարության նվազեցման քաղաքականությունը կարող է ներառել ոչ միայն դրամական սոցիալական աջակցություն, այլև զբաղվածության խթանում, մասնագիտական վերապատրաստում, աշխատուժի որակավորման բարձրացում և աշխատանքի շուկա մուտք գործելու հնարավորությունների ընդլայնում։ Առանձին նշանակություն ունի կրթության և մարդկային կապիտալի դերը։ Կրթական մակարդակը և մասնագիտական հմտությունները կարող են էական ազդեցություն ունենալ անձի զբաղվածության հնարավորությունների և ապագա եկամուտների վրա։ Եթե որակյալ կրթության հասանելիությունը զգալիորեն տարբերվում է սոցիալական կամ տարածքային խմբերի միջև, եկամտային անհավասարությունը կարող է վերարտադրվել նաև հաջորդ սերունդներում։ Հետևաբար կրթական քաղաքականությունը կարող է դիտարկվել որպես երկարաժամկետ սոցիալական քաղաքականության կարևոր բաղադրիչ։ Կրթության հասանելիության, մասնագիտական ուսուցման և շարունակական վերապատրաստման հնարավորությունների ընդլայնումը կարող է նպաստել մարդկանց տնտեսական ինքնուրույնության բարձրացմանը և նվազեցնել սոցիալական աջակցության համակարգից երկարաժամկետ կախվածության ռիսկը։ Հետազոտության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում աղքատության և անհավասարության հարաբերակցության վերլուծությունը։ Չնայած այս հասկացությունները փոխկապակցված են, դրանք նույնական չեն։ Աղքատությունը հիմնականում բնութագրում է անհրաժեշտ կենսամակարդակ ապահովելու համար ռեսուրսների անբավարարությունը, իսկ անհավասարությունը՝ հասարակության ներսում եկամուտների և տնտեսական հնարավորությունների տարբերությունները։ Հետևաբար աղքատության նվազումը միշտ չէ, որ ինքնաբերաբար նշանակում է եկամուտների բաշխման տարբերությունների նվազում։ Սոցիալական քաղաքականության մշակման ժամանակ անհրաժեշտ է միաժամանակ գնահատել ինչպես առավել ցածր եկամուտ ունեցող խմբերի նյութական վիճակը, այնպես էլ ընդհանուր բաշխման կառուցվածքը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում սոցիալական տրանսֆերտների համակարգին։ Դրամական նպաստները, կենսաթոշակները և սոցիալական աջակցության այլ ձևերը կարող են կարևոր դեր ունենալ այն տնային տնտեսությունների եկամուտների պահպանման գործում, որոնք սահմանափակ հնարավորություններ ունեն բավարար միջոցներ ստանալու աշխատանքի շուկայից։ Սակայն սոցիալական տրանսֆերտների արդյունավետությունը կախված է դրանց հասցեականությունից, չափից, տրամադրման պայմաններից և վարչարարության որակից։ Եթե աջակցության համակարգը բավարար չափով չի տարբերակում իրական կարիքները կամ ստեղծում է հասանելիության բարդություններ, սահմանափակ պետական միջոցները կարող են օգտագործվել ոչ ամբողջական արդյունավետությամբ։ Այդ պատճառով կարևոր է սոցիալական ծրագրերի ազդեցության պարբերական գնահատումը և շահառուների ընտրության մեխանիզմների կատարելագործումը։ Հետազոտության առանցքային ուղղություններից է հարկային քաղաքականության վերաբաշխիչ դերի ուսումնասիրությունը։ Հարկային համակարգը պետական եկամուտների ձևավորման հիմնական մեխանիզմներից է և կարող է տարբեր կերպ ազդել եկամտային խմբերի վրա՝ կախված հարկման կառուցվածքից և առանձին հարկատեսակների հարաբերակցությունից։ Հարկային քաղաքականության գնահատման ժամանակ անհրաժեշտ է հաշվի առնել ոչ միայն պետական բյուջեի եկամուտների ապահովումը, այլև տարբեր եկամտային խմբերի վրա հարկային բեռի հարաբերական ազդեցությունը։ Հարկային և սոցիալական քաղաքականությունների համատեղ ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել պետական վերաբաշխման ամբողջական ազդեցությունը տնային տնտեսությունների տնօրինվող եկամուտների վրա։ Կարևոր տեղ է հատկացվում տարածքային անհավասարություններին։ Տնտեսական հնարավորությունները, աշխատատեղերի հասանելիությունը, աշխատավարձերի մակարդակը և հանրային ծառայությունների որակը կարող են տարբեր լինել մայրաքաղաքի, քաղաքային այլ բնակավայրերի և գյուղական տարածքների միջև։ Տարածքային տարբերությունները կարող են նպաստել եկամուտների անհավասարության խորացմանը, եթե տնտեսական ակտիվությունը և բարձր վարձատրվող աշխատատեղերը կենտրոնացած են սահմանափակ տարածքներում։ Հետևաբար տարածաշրջանային զարգացման քաղաքականությունը դիտարկվում է սոցիալական անհավասարության նվազեցման կարևոր ուղղություններից մեկը։ Տեղական տնտեսական նախաձեռնությունների, ենթակառուցվածքների և ծառայությունների հասանելիության զարգացումը կարող է ընդլայնել բնակչության եկամուտ ստանալու հնարավորությունները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ժողովրդագրական գործոններին։ Տնային տնտեսության անդամների թիվը, աշխատունակ և ոչ աշխատունակ անդամների հարաբերակցությունը, երեխաների առկայությունը և տարիքային կառուցվածքը կարող են էական ազդեցություն ունենալ մեկ անձի հաշվով տնօրինվող ռեսուրսների վրա։ Այս պատճառով սոցիալական քաղաքականության արդյունավետությունը գնահատելիս անհրաժեշտ է հաշվի առնել ոչ միայն անվանական եկամուտը, այլև տնային տնտեսության կազմը և դրա իրական սոցիալական կարիքները։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ավելի ճշգրիտ առանձնացնել այն խմբերը, որոնք տնտեսական կամ ժողովրդագրական պատճառներով ունեն սոցիալական խոցելիության բարձր ռիսկ։ Հետազոտության մեջ կարող է ուսումնասիրվել նաև սոցիալական ծառայությունների դերը։ Եկամուտների անհավասարության ազդեցությունը հասարակության բարեկեցության վրա կախված է ոչ միայն դրամական եկամուտների բաշխումից, այլև առողջապահության, կրթության, սոցիալական պաշտպանության և այլ հանրային ծառայությունների հասանելիությունից։ Եթե ցածր եկամուտ ունեցող ընտանիքները կարողանում են օգտվել որակյալ հանրային ծառայություններից առանց անհամաչափ ֆինանսական բեռի, նրանց փաստացի կենսամակարդակը կարող է զգալիորեն տարբերվել միայն դրամական եկամուտների հիման վրա ստացվող պատկերից։ Հետևաբար սոցիալական քաղաքականության գնահատման ժամանակ կարևոր է դրամական և ոչ դրամական աջակցության միջոցների համատեղ ուսումնասիրությունը։ Առանձին ուղղություն է սոցիալական քաղաքականության հասցեականության և համընդհանուրության հարաբերակցության ուսումնասիրությունը։ Հասցեական ծրագրերը հնարավորություն են տալիս պետական ռեսուրսները կենտրոնացնել առավել խոցելի խմբերի վրա, մինչդեռ համընդհանուր ծրագրերը կարող են ապահովել հանրային ծառայությունների լայն հասանելիություն և նվազեցնել սոցիալական բացառման որոշ ձևեր։ Յուրաքանչյուր մոտեցում ունի իր ֆինանսական, վարչական և սոցիալական առանձնահատկությունները։ Այդ պատճառով արդյունավետ համակարգի ձևավորումը պահանջում է տարբեր ծրագրերի նպատակների, շահառուների շրջանակի և ակնկալվող արդյունքների հստակ սահմանում։ Կարևորվում է նաև սոցիալական ծրագրերի արդյունավետության գնահատման մեթոդաբանությունը։ Ծրագրի իրականացումը և ֆինանսավորումը դեռևս բավարար չեն դրա սոցիալական ազդեցության մասին եզրակացություն կատարելու համար։ Անհրաժեշտ է գնահատել, թե որքանով է այն բարելավել շահառուների նյութական վիճակը, նպաստել աշխատանքի շուկա ներգրավմանը, նվազեցրել աղքատության խորությունը կամ փոփոխել եկամուտների բաշխումը։ Արդյունքների գնահատման համակարգը կարող է ներառել ինչպես ֆինանսական և վիճակագրական ցուցանիշներ, այնպես էլ սոցիալական ազդեցության չափումներ։ Սա հնարավորություն է տալիս համեմատել տարբեր քաղաքական գործիքները և սահմանափակ պետական ռեսուրսները ուղղել առավել արդյունավետ ծրագրերին։ Հետազոտության կարևոր ուղղություն է տնտեսական աճի և եկամուտների բաշխման փոխհարաբերությունը։ Տնտեսական աճը կարող է ընդլայնել զբաղվածությունը և բնակչության եկամուտների ընդհանուր ծավալը, սակայն դրա արդյունքները կարող են տարբեր կերպ բաշխվել սոցիալական խմբերի միջև։ Այդ պատճառով սոցիալական քաղաքականության խնդիրներից մեկը տնտեսական զարգացման հնարավորությունները բնակչության ավելի լայն շրջանակի համար հասանելի դարձնելն է։ Ներառական տնտեսական զարգացման մոտեցումը կարևորում է ոչ միայն տնտեսական ցուցանիշների աճը, այլև մարդկանց՝ կրթության, աշխատանքի, ձեռնարկատիրության և սոցիալական ծառայությունների հնարավորություններին մասնակցելու պայմանների ընդլայնումը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում փոքր և միջին ձեռնարկատիրության, ինքնազբաղվածության և տնտեսական ակտիվության խթանման սոցիալական նշանակությանը։ Եթե սոցիալական քաղաքականությունը սահմանափակվում է միայն եկամուտների հետագա վերաբաշխմամբ, այն կարող է բավարար չլինել անհավասարության երկարաժամկետ պատճառների նվազեցման համար։ Եկամուտ ստեղծելու հնարավորությունների ընդլայնումը կարող է նպաստել տնային տնտեսությունների տնտեսական ինքնուրույնությանը և սոցիալական շարժունակությանը։ Այդ պատճառով զբաղվածության և ձեռնարկատիրության քաղաքականությունները կարող են դիտարկվել եկամտային անհավասարության նվազեցման ավելի լայն ռազմավարության բաղադրիչներ։ Հետազոտության մեջ կարևորվում է սոցիալական շարժունակության խնդիրը։ Բարձր անհավասարությունը հատկապես նշանակալի սոցիալական խնդիր է դառնում այն դեպքում, երբ մարդկանց տնտեսական դիրքը մեծապես պայմանավորված է ընտանիքի սկզբնական հնարավորություններով և սահմանափակ են կրթության, աշխատանքի կամ ձեռնարկատիրության միջոցով սոցիալական առաջընթացի հնարավորությունները։ Հետևաբար պետական քաղաքականության գնահատումը կարող է ներառել նաև այն հարցը, թե որքանով են ստեղծվում հավասար մեկնարկային հնարավորություններ տարբեր սոցիալական խմբերի համար։ Կրթության, առողջապահության և աշխատանքի շուկայի ինստիտուտների զարգացումը այս տեսանկյունից դիտարկվում է ոչ միայն սոցիալական պաշտպանության, այլև երկարաժամկետ տնտեսական զարգացման գործոն։ Առանձին ուղղություն է սոցիալական քաղաքականության ֆինանսական կայունության ուսումնասիրությունը։ Սոցիալական ծրագրերի ընդլայնումը պահանջում է համապատասխան բյուջետային ռեսուրսներ, ուստի անհրաժեշտ է համադրել սոցիալական նպատակները պետական ֆինանսների երկարաժամկետ հնարավորությունների հետ։ Արդյունավետ քաղաքականությունը ենթադրում է ոչ միայն աջակցության ծավալների որոշում, այլև ֆինանսավորման աղբյուրների, ծրագրերի վարչական ծախսերի և ակնկալվող սոցիալական արդյունքների գնահատում։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս սոցիալական պաշտպանությունը դիտարկել որպես երկարաժամկետ համակարգ, որի կայունությունը կախված է տնտեսական աճից, զբաղվածությունից, հարկային եկամուտներից և պետական ծախսերի արդյունավետությունից։ Մեթոդաբանական տեսանկյունից աշխատանքում կարող են կիրառվել վիճակագրական, տնտեսաչափական, համեմատական և կառուցվածքային վերլուծության մեթոդներ։ Տնային տնտեսությունների եկամուտների և ծախսերի վերաբերյալ տվյալների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել տարբեր սոցիալական խմբերի վիճակը, իսկ ժամանակային շարքերի վերլուծությունը՝ բացահայտել անհավասարության փոփոխությունների միտումները։ Տարբեր սոցիալական ծրագրերի ազդեցության համեմատությունը կարող է օգտագործվել պետական քաղաքականության արդյունավետության գնահատման համար։ Միաժամանակ որակական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել այն ինստիտուցիոնալ և վարչական գործոնները, որոնք միշտ չէ, որ ամբողջությամբ արտացոլվում են քանակական ցուցանիշներում։ Հետազոտության գիտագործնական նշանակությունը պայմանավորված է սոցիալական քաղաքականության և եկամուտների բաշխման միջև կապերի համակարգային ուսումնասիրությամբ։ Անհավասարության նվազեցման արդյունավետ ռազմավարությունը կարող է պահանջել հարկային, զբաղվածության, կրթական, սոցիալական պաշտպանության և տարածաշրջանային զարգացման քաղաքականությունների փոխհամաձայնեցված իրականացում։ Առանձին ծրագրերի մեկուսացված կիրառումը կարող է սահմանափակ արդյունք տալ, եթե պահպանվում են անհավասարության հիմնական կառուցվածքային պատճառները։ Այդ պատճառով կարևորվում է համալիր մոտեցումը, որի շրջանակում կարճաժամկետ սոցիալական աջակցությունը համադրվում է մարդկանց տնտեսական հնարավորությունների երկարաժամկետ ընդլայնման հետ։ Ընդհանուր առմամբ նյութը ներկայացնում է եկամուտների բաշխման անհավասարության պատճառների, չափման մեթոդների, սոցիալական հետևանքների և դրա նվազեցմանն ուղղված պետական քաղաքականության գործիքների համալիր ուսումնասիրություն՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով աշխատանքի շուկային, հարկային և սոցիալական տրանսֆերտների համակարգերին, կրթությանը, տարածքային զարգացմանը, աղքատության նվազեցմանը և սոցիալական ծրագրերի արդյունավետության գնահատմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել սոցիալական քաղաքականության, տնտեսագիտության, հանրային ֆինանսների, սոցիալական պաշտպանության, աշխատանքի շուկայի և պետական կառավարման ոլորտների հետազոտողների, մասնագետների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Литература

Ժողովածուն ներկայացնում է հայ ժողովրդի բանավոր ստեղծագործական ժառանգության կարևորագույն շերտերից մեկը՝ սերնդեսերունդ փոխանցված ժողովրդական հեքիաթները։ Դրանցում արտացոլված են ժողովրդի աշխարհընկալումը, կենսափորձը, բարոյական պատկերացումները, կենցաղը, սովորույթներն ու հասարակական հարաբերությունները։ Հեքիաթների բազմազան սյուժեների միջոցով բացահայտվում են բարու և չարի, արդարության և անարդարության, ազնվության և խաբեության, խելքի և հիմարության, աշխատասիրության և ծուլության հակադրությունները։ Գործողությունների կենտրոնում հաճախ հայտնվում են սովորական մարդիկ, հնարամիտ հերոսներ, թագավորներ, աղքատներ, արհեստավորներ, կենդանիներ և առասպելական կերպարներ, որոնց փորձություններն ու արարքները փոխանցում են ժողովրդական իմաստություն և կյանքի մասին խրատական պատկերացումներ։ Հեքիաթներին բնորոշ են սրամիտ երկխոսությունները, չափազանցությունները, կրկնվող արտահայտությունները, խորհրդանշական կերպարներն ու անսպասելի հանգուցալուծումները։ Դրանց լեզուն պահպանում է ժողովրդական խոսքի կենդանությունն ու պատկերավորությունը՝ միաժամանակ արտացոլելով հայերենի տարբեր խոսվածքների և բանավոր պատմելու ավանդույթի առանձնահատկությունները։ Ժողովածուն կարևոր նշանակություն ունի հայ բանահյուսության գիտական ուսումնասիրության, ժողովրդական մտածողության, պատմական հիշողության և ազգային մշակութային ինքնության ճանաչման համար։ Այն արժեքավոր ընթերցանության նյութ է ինչպես բանահյուսությամբ ու գրականությամբ հետաքրքրվողների, այնպես էլ հայ ժողովրդի ավանդական կենցաղն ու հոգևոր աշխարհը ուսումնասիրողների համար։

География

Երկրաֆիզիկական և կիրառական մաթեմատիկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է հետախուզական խնդիրների լուծման ընթացքում ստացվող երկրաֆիզիկական տվյալների վիճակագրական մշակման մեթոդների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում չափումների արդյունքների համակարգման, թվային տվյալների նախնական մշակման, պատահական շեղումների գնահատման և օգտակար տեղեկատվության առանձնացման հիմնական մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տվյալների վիճակագրական բնութագրերի որոշմանը, փոխկապակցվածությունների բացահայտմանը, աղմուկների և չափման սխալների ազդեցության նվազեցմանը, ինչպես նաև տարբեր երկրաֆիզիկական ցուցանիշների համեմատական վերլուծությանը։ Վերլուծվում են հավանականային և վիճակագրական մոդելների կիրառման հնարավորությունները երկրաբանական կառուցվածքների, օգտակար հանածոների և հետախուզական այլ օբյեկտների վերաբերյալ ստացվող տեղեկատվության մեկնաբանման գործընթացում։ Քննարկվում են տվյալների դասակարգման, օրինաչափությունների հայտնաբերման, կանխատեսումների և հետախուզական որոշումների հիմնավորման հետ կապված հաշվարկային մոտեցումները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բարձրացնելու երկրաֆիզիկական տվյալների մշակման և մեկնաբանման արդյունավետությունը՝ հատկապես մեծածավալ ու տարաբնույթ չափումների դեպքում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել երկրաֆիզիկայի, երկրաբանության, կիրառական վիճակագրության և օգտակար հանածոների հետախուզության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Культура

Աշխատությունը նվիրված է Լենինականում՝ ներկայիս Գյումրիում, հայկական թատերական կյանքի ձևավորման, զարգացման և մշակութային նշանակության ուսումնասիրությանը։ Ներկայացվում են քաղաքի թատերական ավանդույթների պատմական նախադրյալները, մասնագիտական բեմարվեստի կայացման գործընթացը, ստեղծագործական խմբերի գործունեությունը և թատրոնի դերակատարությունը Հայաստանի մշակութային կյանքում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն ժամանակաշրջանին, երբ քաղաքում ձևավորվեց պետական դրամատիկական թատրոնը և ստեղծվեց դերասանական ու ռեժիսորական կայուն միջավայր։ Քննվում է թատերախմբի կազմավորման գործընթացը, այդ թվում՝ տեղական բեմական ուժերի և մասնագիտական կրթություն ստացած դերասանների մասնակցությունը, ինչպես նաև ռեժիսորական դպրոցի ազդեցությունը ներկայացումների գեղարվեստական ուղղության վրա։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է խաղացանկի ուսումնասիրությունը, որի միջոցով բացահայտվում են ազգային դասական դրամատուրգիայի, ժամանակակից հայ հեղինակների, ռուսական և արևմտաեվրոպական թատերգության փոխհարաբերությունները։ Դիտարկվում է, թե ինչպես են տարբեր ժամանակաշրջանների հասարակական և մշակութային փոփոխություններն արտահայտվել բեմադրությունների թեմատիկայի, կերպարային համակարգի, դերասանական խաղի և ռեժիսորական մեկնաբանությունների մեջ։ Ուշադրություն է դարձվում նաև թատրոնի ստեղծագործական նշանավոր գործիչներին, որոնց գործունեությունը նպաստել է ոչ միայն քաղաքի, այլև ամբողջ հայկական բեմարվեստի զարգացմանը։ Թատերական կյանքը ներկայացվում է որպես քաղաքային մշակույթի կարևոր բաղադրիչ, որը ձևավորել է հանդիսատեսի գեղագիտական ճաշակը, ընդլայնել մշակութային հաղորդակցության հնարավորությունները և նպաստել ազգային դրամատուրգիական ժառանգության պահպանմանն ու տարածմանը։ Քննվում են բեմադրությունների գեղարվեստական առանձնահատկությունները, դերասանական արվեստի ավանդույթների փոխանցումը տարբեր սերունդների միջև, թատերախմբի ստեղծագործական որոնումները և նոր բեմական ձևերի յուրացումը։ Միաժամանակ ուշադրություն է հատկացվում թատրոնի և հանդիսատեսի փոխհարաբերություններին, հյուրախաղերին, մշակութային փոխանակումներին և քաղաքի հասարակական կյանքում թատերական հաստատության ունեցած նշանակությանը։ Նյութը հնարավորություն է տալիս հայկական թատրոնի պատմությունը դիտարկել ոչ միայն մայրաքաղաքային կենտրոնների, այլև տարածաշրջանային մշակութային զարգացման տեսանկյունից՝ ընդգծելով Լենինականի առանձնահատուկ տեղը ազգային բեմարվեստի պատմության մեջ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը արժեքավոր է հայկական թատրոնի պատմական զարգացման, ստեղծագործական ավանդույթների, դերասանական ու ռեժիսորական դպրոցների և քաղաքային մշակութային միջավայրի փոխազդեցության ուսումնասիրության համար։