Հայ ժողովրդական հեքիաթներ, հատոր առաջին

Պատմություն

Աշխատությունը հայ ժողովրդին նվիրված պատմամշակութային ուսումնասիրություն է, որը ներկայացնում է հայերի ծագումը, պատմական զարգացումը, ազգային ինքնությունը, մշակույթը և հասարակական կյանքը՝ տարբեր ժամանակաշրջանների ու տարածաշրջանների համատեքստում։ Գիրքը ձգտում է ընթերցողին ամբողջական պատկերացում տալ հայ ժողովրդի ձևավորման և պատմական ճակատագրի մասին՝ անդրադառնալով Հայկական բարձրավանդակին, հայկական պետականության տարբեր փուլերին, օտար տիրապետությունների ժամանակաշրջաններին և սփյուռքի ձևավորմանը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում հայերի ազգային ինքնության պահպանման մեխանիզմներին, հատկապես այն պայմաններում, երբ քաղաքական սահմանների փոփոխությունը և օտար իշխանությունների տիրապետությունը հաճախ հանգեցրել են հայկական բնակչության մասնատման։ Ուսումնասիրության մեջ կարող են քննարկվել հայերի լեզուն, կրոնը, եկեղեցական ավանդույթները, գրականությունը, արվեստը, ճարտարապետությունը և կրթական մշակույթը՝ որպես ազգային ինքնության պահպանման ու սերունդներին փոխանցման կարևոր բաղադրիչներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայ Առաքելական եկեղեցու դերին, որը դարերի ընթացքում հանդես է եկել ոչ միայն որպես կրոնական հաստատություն, այլև որպես համայնքային և մշակութային ինքնության պահպանման կարևոր կենտրոն։ Աշխատանքը անդրադառնում է նաև հայկական համայնքների տարածմանը Օսմանյան կայսրությունում, Ռուսական կայսրությունում, Մերձավոր Արևելքում և աշխարհի այլ տարածաշրջաններում՝ ցույց տալով, թե ինչպես են ձևավորվել հայկական սփյուռքի տարբեր կենտրոններ։ Հայերի տնտեսական և հասարակական գործունեությունը ներկայացվում է որպես պատմական զարգացման առանձին կարևոր ուղղություն՝ ընդգրկելով արհեստները, առևտուրը, քաղաքային կյանքը, կրթությունը և մտավոր գործունեությունը։ Միաժամանակ ուսումնասիրության մեջ կարող է անդրադարձ կատարվել 19-րդ դարի ազգային-քաղաքական շարժումներին, հայկական հարցի ձևավորմանը և Օսմանյան կայսրության հայ բնակչության նկատմամբ իրականացված բռնությունների ու զանգվածային տեղահանությունների հետևանքներին։ Հայոց ցեղասպանության թեման այս պատմական պատկերի առանցքային հատվածներից է, քանի որ այն արմատապես փոխեց արևմտահայության ժողովրդագրական, սոցիալական և մշակութային վիճակը և դարձավ ժամանակակից հայկական սփյուռքի ձևավորման կարևոր գործոններից մեկը։ Աշխատությունը նաև կարող է դիտարկել ցեղասպանությունից հետո հայ համայնքների վերակազմավորման գործընթացը, մշակութային ժառանգության պահպանման խնդիրները և տարբեր երկրներում հայկական ինքնության շարունակականությունը։ Կարևոր է նաև ժամանակակից հայության բազմազանության ներկայացումը՝ Հայաստանի և սփյուռքի միջև գոյություն ունեցող պատմական, մշակութային և հասարակական կապերի տեսանկյունից։ Գիրքը հայերին ներկայացնում է ոչ միայն պատմական իրադարձությունների շրջանակում, այլև որպես մշակութային ինքնուրույնություն պահպանած ժողովուրդ, որի լեզուն, հիշողությունը, կրոնական ավանդույթները և մշակութային ժառանգությունը ձևավորվել են երկարատև ու բարդ պատմական գործընթացների արդյունքում։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը համադրում է պատմական, մշակութային և ազգագրական դիտարկումները՝ ընթերցողին ներկայացնելով հայ ժողովրդի ծագման, պատմության, մշակույթի, հասարակական կյանքի և սփյուռքյան գոյության հիմնական առանձնահատկությունները։ Այն կարող է հետաքրքրել հայագիտությամբ, Կովկասի և Մերձավոր Արևելքի պատմությամբ, ազգագրությամբ, հայկական մշակույթով և հայ ժողովրդի ժամանակակից ինքնության ձևավորման գործընթացներով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է Մովսես Խորենացու պատմագրական ժառանգության գիտական և քննադատական ուսումնասիրության սկզբնական փուլերին՝ ուշադրության կենտրոնում պահելով աղբյուրների, պատմական տեղեկությունների, ժամանակագրության և հեղինակային մոտեցումների վերլուծությունը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են պատմագրական երկի կառուցվածքը, բովանդակային առանձնահատկությունները, ներկայացված իրադարձությունների պատմական հիմքերը և այն աղբյուրները, որոնցից կարող էր օգտվել հեղինակը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տարբեր պատմական վկայությունների համադրմանը, հին հեղինակների հաղորդած տեղեկությունների հետ հնարավոր առնչություններին, ինչպես նաև հայկական բանավոր ու գրավոր ավանդությունների օգտագործման խնդրին։ Քննադատական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու պատմական նյութի հավաստիության, ժամանակագրական համապատասխանությունների, անձանց և իրադարձությունների ներկայացման, ինչպես նաև առանձին հատվածների ծագման վերաբերյալ առաջացած գիտական հարցերը։ Քննարկվում են պատմագրական սկզբնաղբյուրի ստեղծման ժամանակաշրջանի, հեղինակության և տեքստային շերտերի վերաբերյալ գիտական տեսակետները՝ դրանք դիտարկելով հայագիտության և պատմագիտության զարգացման համատեքստում։ Կարևորվում է նաև պատմական փաստի և ավանդական պատումի փոխհարաբերության խնդիրը, քանի որ աշխատության մեջ պահպանված նյութերը միաժամանակ արժեքավոր տեղեկություններ են հաղորդում Հայաստանի հնագույն անցյալի, ազգային ավանդությունների, տոհմական հիշողության և պատմական ինքնագիտակցության վերաբերյալ։ Ուսումնասիրության ընթացքում ուշադրություն է դարձվում պատմական քննադատության մեթոդների կիրառմանը, որոնց օգնությամբ հնարավոր է համադրել տարբեր աղբյուրներ, բացահայտել դրանց միջև եղած ընդհանրություններն ու հակասությունները և գնահատել առանձին հաղորդումների պատմագիտական արժեքը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև հայ պատմագրության ձևավորման առանձնահատկություններին և այն նշանակությանը, որն ունեցել է Խորենացու ժառանգությունը հետագա դարերի պատմական մտածողության ու ազգային պատմության ընկալման համար։ Աշխատությունը կարևոր է նաև հայագիտության պատմության տեսանկյունից, քանի որ արտացոլում է պատմական սկզբնաղբյուրների նկատմամբ գիտաքննական վերաբերմունքի ձևավորումը և ավանդական պատկերացումների վերանայման գործընթացը։ Նյութը հնարավորություն է տալիս հետևելու, թե ինչպես են պատմագիտական մեթոդների զարգացմամբ առաջադրվել նոր հարցադրումներ աղբյուրների ծագման, ժամանակագրության, փոխառությունների և պատմական տեղեկությունների հավաստիության վերաբերյալ։ Հետազոտությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել հայոց պատմության, հայ պատմագրության, աղբյուրագիտության, բանասիրության և Մովսես Խորենացու ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է բարձր արագագործությամբ վերածրագրավորվող հիշողության տարրերի մշակմանն ու դրանց ֆիզիկական, էլեկտրական և կառուցվածքային հատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ֆեռոէլեկտրական և մետաղ–օքսիդ–կիսահաղորդիչ կառուցվածքների կիրառմամբ։ Հետազոտության կենտրոնում տեղեկատվության գրանցման, պահպանման և վերարտադրման համար նախատեսված կիսահաղորդչային տարրերի աշխատանքի սկզբունքներն են, ինչպես նաև դրանց արագագործության, կայունության և բազմակի վերածրագրավորման հնարավորությունների բարելավման խնդիրները։ Ֆեռոէլեկտրական նյութերի կիրառումը դիտարկվում է դրանց մնացորդային բևեռացման և արտաքին էլեկտրական դաշտի ազդեցությամբ վիճակը փոփոխելու հատկությունների տեսանկյունից, ինչը հնարավորություն է տալիս տարբեր կայուն վիճակները համապատասխանեցնել պահպանվող տեղեկատվությանը։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են մետաղ–օքսիդ–կիսահաղորդիչ համակարգերին բնորոշ էլեկտրական երևույթները և դրանց համատեղումը ֆեռոէլեկտրական շերտերի հատկությունների հետ։ Կարևոր տեղ է հատկացվում հիշողության տարրերի վոլտ-ամպերային և ունակային բնութագրերի, լիցքի տեղափոխման, բևեռացման փոփոխության, տեղեկատվության պահպանման կայունության և անջատումից հետո վիճակի պահպանման առանձնահատկությունների վերլուծությանը։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել տարբեր կառուցվածքային լուծումների համեմատություն՝ պարզելու համար դրանց ազդեցությունը գրանցման և ընթերցման արագության, էներգետիկ արդյունավետության, հուսալիության և աշխատանքային ռեսուրսի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նաև տարրերի փոքրացման պայմաններում առաջացող ֆիզիկական սահմանափակումներին և կիսահաղորդչային ինտեգրալային տեխնոլոգիաների հետ դրանց համատեղելիությանը։ Տեսական մոդելավորման և փորձարարական բնութագրումների համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հիշողության տարրերի աշխատանքը պայմանավորող հիմնական ֆիզիկական մեխանիզմները և գնահատելու տարբեր կառուցվածքների կիրառական հեռանկարները։ Նման հետազոտությունները կարևոր նշանակություն ունեն ոչ ցնդող հիշողության տեխնոլոգիաների, միկրոէլեկտրոնիկայի և ինտեգրալային համակարգերի զարգացման համար, որտեղ պահանջվում է տեղեկատվության արագ գրանցում և երկարատև պահպանում։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է կիսահաղորդիչների ֆիզիկայի, ֆեռոէլեկտրական նյութագիտության և միկրոէլեկտրոնիկայի մոտեցումները՝ վերածրագրավորվող հիշողության արդյունավետ տարրերի գիտական հիմքերի զարգացման նպատակով։

Պատմություն

Պատմագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Առաջին Հանրապետության քաղաքական կյանքի ուսումնասիրությանը 1918 թվականի մայիսից մինչև 1919 թվականի մայիս ընկած ժամանակահատվածում՝ Անդրկովկասում և հայկական սփյուռքում հրատարակվող մամուլի նյութերի հիման վրա։ Ուսումնասիրվում է, թե ինչպես են ժամանակաշրջանի թերթերն ու պարբերականները ներկայացրել նորաստեղծ հայկական պետականության ձևավորումը, իշխանության մարմինների գործունեությունը, ներքաղաքական գործընթացները, հասարակական տրամադրությունները և պետության առջև ծառացած քաղաքական խնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում անկախության հաստատումից հետո պետական կառավարման համակարգի ձևավորմանը, քաղաքական ուժերի գործունեությանը, խորհրդարանական կյանքին, ներքին հակասություններին և երկրի սոցիալ-քաղաքական իրավիճակին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր տարածաշրջաններում հրատարակվող հայկական մամուլի դիրքորոշումների և իրադարձությունների մեկնաբանությունների համեմատությանը՝ հնարավորություն տալով բացահայտել միևնույն քաղաքական գործընթացների լուսաբանման տարբեր մոտեցումները։ Մամուլի հրապարակումները դիտարկվում են ոչ միայն որպես ժամանակաշրջանի իրադարձությունների մասին տեղեկատվության աղբյուր, այլև որպես հասարակական և քաղաքական մտքի արտահայտման կարևոր միջոց։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս մամուլի փաստական նյութերի միջոցով առավել ամբողջական պատկերացում կազմել հայկական պետականության առաջին տարվա քաղաքական զարգացումների, հասարակական քննարկումների և ժամանակի քաղաքական միջավայրի մասին։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, մամուլի պատմության և աղբյուրագիտության մասնագետների, հայագիտությամբ զբաղվող հետազոտողների, ուսանողների և Հայաստանի Առաջին Հանրապետության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է պատանիների մասնագիտական կողմնորոշման գործընթացի կազմակերպման մեթոդական հարցերին՝ ընդգծելով դպրոցական տարիքում ճիշտ մասնագիտության ընտրության կարևորությունը անձի զարգացման և ապագա մասնագիտական հաջողության համար։ Հեղինակը վերլուծում է մասնագիտության ընտրության վրա ազդող հիմնական գործոնները՝ հետաքրքրություններ, կարողություններ, արժեքային կողմնորոշումներ, սոցիալական միջավայրի ազդեցություն և աշխատանքի շուկայի պահանջարկ։ Գրքում ներկայացվում են մեթոդական մոտեցումներ և գործիքներ, որոնք օգնում են ուսուցիչներին և հոգեբաններին աջակցել պատանիներին իրենց մասնագիտական ինքնորոշման գործընթացում՝ ներառյալ հարցարաններ, թեստեր, քննարկումներ և իրավիճակային վարժություններ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մասնագիտական տեղեկատվության տրամադրմանը, մասնագիտությունների դասակարգմանը և տարբեր ոլորտների առանձնահատկությունների ներկայացմանը՝ տեխնիկական, հումանիտար, բժշկական և ստեղծագործական ուղղություններով։ Հեղինակը ընդգծում է դպրոց-ընտանիք-հասարակություն համագործակցության կարևորությունը՝ որպես արդյունավետ մասնագիտական կողմնորոշման նախապայման։ Աշխատությունը նպատակ ունի նպաստել պատանիների գիտակցված և հիմնավորված մասնագիտական ընտրությանը՝ նվազեցնելով սխալ կողմնորոշման ռիսկերը և բարձրացնելով նրանց ապագա մասնագիտական բավարարվածությունը։ Այն օգտակար է ուսուցիչների, դպրոցական հոգեբանների և կարիերայի խորհրդատուների համար։

Քաղաքագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է քաղաքական փաստարկման ուսումնասիրությանը՝ որպես քաղաքական հաղորդակցության, հանրային համոզման և քաղաքական դիրքորոշումների ձևավորման կարևոր գործիք։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են քաղաքական խոսքում փաստարկների կառուցման, ներկայացման և ընկալման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց արդյունավետության վրա ազդող տրամաբանական, հռետորական, հոգեբանական և սոցիալական գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քաղաքական գործիչների, կուսակցությունների, հասարակական կազմակերպությունների և այլ քաղաքական դերակատարների կողմից կիրառվող հիմնավորման ռազմավարություններին։ Աշխատության մեջ կարող են վերլուծվել փաստարկի կառուցվածքը, թեզի և հիմնավորումների փոխհարաբերությունը, ապացույցների օգտագործումը, հակափաստարկների ներկայացումը և տարբեր տեսակի տրամաբանական ու հռետորական հնարքների կիրառումը քաղաքական բանավեճերում։ Կարևոր տեղ է հատկացվում քաղաքական խոսքի առանձնահատկություններին, որտեղ փաստարկման արդյունավետությունը հաճախ պայմանավորված է ոչ միայն տրամաբանական հիմնավորվածությամբ, այլև խոսողի հեղինակությամբ, լսարանի արժեքային համակարգով, հույզերով և տվյալ քաղաքական իրավիճակի առանձնահատկություններով։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև քաղաքական բանավեճերի, նախընտրական քարոզարշավների, խորհրդարանական ելույթների, լրատվամիջոցների և հանրային քննարկումների ընթացքում կիրառվող փաստարկման ձևերին։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է քաղաքական փաստարկման և մանիպուլյատիվ հաղորդակցության սահմանների բացահայտումը, ինչպես նաև այն մեխանիզմների վերլուծությունը, որոնց միջոցով փաստարկները կարող են ազդել հանրային կարծիքի և քաղաքական վարքագծի վրա։ Կարող են ուսումնասիրվել նաև քարոզչական տեխնիկաները, հռետորական ազդեցությունը, քաղաքական շրջանակավորումը և տեղեկատվության ընտրովի ներկայացումը։ Աշխատության արդյունքները կարող են նպաստել քաղաքական հաղորդակցության մեխանիզմների, հանրային կարծիքի ձևավորման և քաղաքական բանավեճերի կառուցվածքի ավելի խոր ըմբռնմանը։ Հետազոտությունը կարող է ունենալ ինչպես տեսական, այնպես էլ գործնական նշանակություն՝ քաղաքական խոսքի վերլուծության, ընտրական հաղորդակցության, հանրային բանավեճերի և քննադատական մտածողության զարգացման ոլորտներում։ Այն կարող է հետաքրքրել քաղաքագետներին, փիլիսոփաներին, տրամաբաններին, քաղաքական հաղորդակցության մասնագետներին, լրագրողներին, սոցիալական հոգեբաններին, քաղաքական խորհրդատուներին և համապատասխան ոլորտների ուսանողներին։