Начало критического изучения "Истории Армении" Моисея Хоренского

Մաթեմատիկա

Курс дифференциального и интегрального исчисления. Том 1 աշխատությունը բարձրագույն մաթեմատիկայի դասական հիմնարար ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է մաթեմատիկական անալիզի առաջին մասի հիմունքները՝ ընդգրկելով սահմանների, շարունակականության, ածանցյալների և ինտեգրալների հիմնական գաղափարներն ու դրանց հատկությունները, այն բացատրում է մեկ փոփոխականի ֆունկցիաների վարքագիծը, դիֆերենցման կանոնները, միջին արժեքի թեորեմները և Տեյլորի շարքերը, ինչպես նաև որոշակի և անորոշ ինտեգրալների հաշվարկման մեթոդները և դրանց երկրաչափական ու ֆիզիկական մեկնաբանությունները, գիրքը միաժամանակ ներկայացնում է խիստ մաթեմատիկական ապացույցներ և բազմաթիվ օրինակներ ու վարժություններ, որոնք օգնում են զարգացնել անալիտիկ մտածողություն և պատրաստում են հետագա խորացված ուսումնասիրությունների՝ բազմաչափ անալիզի, դիֆերենցիալ հավասարումների և կիրառական մաթեմատիկայի ոլորտներում, ինչը այն դարձնում է կարևոր հիմք ինժեներական և բնական գիտությունների ուսանողների համար։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի և Լեռնային Ղարաբաղի տարածքներում տարածված կարստային քարանձավների կենսաբազմազանության ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով ստորգետնյա էկոհամակարգերի կենդանական, բուսական և մանրէաբանական բաղադրիչների առանձնահատկությունները, դրանց տարածվածությունն ու էկոլոգիական փոխհարաբերությունները։ Հետազոտության առանցքում քարանձավային միջավայրի յուրահատուկ պայմաններն են՝ մշտական կամ հարաբերականորեն կայուն ջերմաստիճանը, բարձր խոնավությունը, լուսավորության բացակայությունը, սահմանափակ սննդային ռեսուրսները և արտաքին միջավայրի հետ նյութերի ու էներգիայի փոխանակման առանձնահատկությունները։ Քննվում են ստորգետնյա կենսակերպին տարբեր աստիճաններով հարմարված օրգանիզմների խմբերը՝ տարբերակելով քարանձավները մշտապես բնակեցնող, պարբերաբար օգտագործող և պատահականորեն ներթափանցող տեսակները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում անողնաշար կենդանիներին, չղջիկներին և այլ օրգանիզմներին, որոնք կարևոր դեր ունեն քարանձավային էկոհամակարգերի սննդային շղթաների ու նյութափոխանակության գործընթացներում։ Ուսումնասիրվում են մթության պայմաններին հարմարվելու ձևաբանական, ֆիզիոլոգիական և վարքային առանձնահատկությունները, ինչպես նաև մեկուսացված ստորգետնյա միջավայրերում հազվագյուտ կամ սահմանափակ տարածում ունեցող տեսակների ձևավորման հնարավոր օրինաչափությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում քարանձավների կենսաբազմազանության և դրանց երկրաբանական ու հիդրոլոգիական բնութագրերի փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը, քանի որ ստորգետնյա ջրերը, ապարների կառուցվածքը, մուտքերի ձևը և արտաքին էկոհամակարգերի հետ կապերը կարող են էապես պայմանավորել տեսակային կազմը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև քարանձավային օրգանիզմների տարածական բաշխմանը և տարբեր քարանձավների կենսաբանական համայնքների համեմատությանը։ Բնապահպանական տեսանկյունից կարևորվում է ստորգետնյա էկոհամակարգերի խոցելիությունը մարդու գործունեության, աղտոտման, ջրաբանական ռեժիմի փոփոխությունների, անկանոն այցելությունների և բնական միջավայրի այլ խախտումների նկատմամբ։ Քարանձավների կենսաբազմազանության փաստագրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու բնապահպանական արժեք ներկայացնող տարածքները և գիտական հիմքեր ստեղծելու հազվագյուտ տեսակների ու դրանց բնակավայրերի պահպանության համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է կենսաբանության, էկոլոգիայի, կենսաշխարհագրության, քարանձավագիտության և բնապահպանության մոտեցումները՝ ներկայացնելով կարստային ստորգետնյա միջավայրերը որպես ինքնատիպ և պահպանության կարիք ունեցող բնական էկոհամակարգեր։

Քիմիա

Աշխատությունը նվիրված է β- կամ γ-հիդրօքսիլ պարունակող իմինների քիմիական վարքագծի և դրանց մասնակցությամբ ընթացող կարևոր օրգանական ռեակցիաների ուսումնասիրությանը։ Ուսումնասիրության հիմնական ուղղություններն են ացիլացման, ալկիլացման և տաուտոմերացման գործընթացները, որոնց միջոցով բացահայտվում են տվյալ միացությունների կառուցվածքային առանձնահատկությունների, ֆունկցիոնալ խմբերի փոխազդեցության և ռեակցիոնունակության օրինաչափությունները։ Աշխատության շրջանակում քննարկվում է β- և γ-հիդրօքսիլ խմբերի դիրքային ազդեցությունը իմինային համակարգի էլեկտրոնային կառուցվածքի և քիմիական հատկությունների վրա, ինչպես նաև տարբեր ռեակցիոն պայմաններում հնարավոր փոխակերպումների ընթացքը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ացիլացման և ալկիլացման ռեակցիաների մեխանիզմներին, ռեակցիայի ուղղության վրա ազդող գործոններին, ստացվող արգասիքների կառուցվածքին և գործընթացների ընտրողականությանը։ Տաուտոմերացման ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալ իմինների կառուցվածքային վերադասավորումների, տարբեր տաուտոմեր ձևերի հավասարակշռության և դրանց հարաբերական կայունության հարցերին։ Աշխատությունը կարևոր է նաև այն տեսանկյունից, որ նման միացությունների ռեակցիոն վարքի ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել նոր օրգանական միացությունների նպատակային սինթեզի, ռեակցիաների օպտիմալ պայմանների ընտրության և օրգանական սինթեզում կիրառելի մեթոդների կատարելագործման գործընթացին։ Հետազոտության ընթացքում ստացված արդյունքները կարող են հետաքրքրություն ներկայացնել օրգանական և ֆիզիկական օրգանական քիմիայի, ինչպես նաև հիդրօքսիլ և իմինային ֆունկցիոնալ խմբեր համատեղ պարունակող միացությունների քիմիայի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների համար։

Այլ առարկաներ

Հրատարակությունը տեղեկատվական և փաստագրական բնույթի տարեկան ժողովածու է, որում ամփոփվում են 2019 թվականի ընթացքում զանգվածային լրատվության միջոցներում հրապարակված արձագանքները, անդրադարձները և մեկնաբանությունները՝ կապված որոշակի կազմակերպության, հաստատության, գործունեության ոլորտի կամ հասարակական նշանակության իրադարձությունների հետ։ Ներկայացվող նյութերը հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու տվյալ ժամանակաշրջանի տեղեկատվական միջավայրը, հանրային հետաքրքրության հիմնական ուղղությունները և լրատվամիջոցների կողմից տարբեր իրադարձությունների լուսաբանման առանձնահատկությունները։ Ժողովածուում կարող են ընդգրկվել մամուլի հրապարակումներ, լրատվական հաղորդագրություններ, հարցազրույցներ, վերլուծական հոդվածներ, մեկնաբանություններ և տեղեկատվական այլ նյութեր։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում լրատվական արձագանքների համակարգմանը, դրանց ժամանակագրական ներկայացմանը և հասարակական ընկալումների ձևավորման գործում զանգվածային լրատվության միջոցների ունեցած դերին։ Հրապարակումների համադրումը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու տարբեր լրատվամիջոցների մոտեցումները, թեմատիկ առաջնահերթությունները, տեղեկատվության ներկայացման եղանակները և հանրային հաղորդակցության առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է լրատվական նյութերի փաստագրական նշանակությունը՝ որպես տվյալ տարվա իրադարձությունների, նախաձեռնությունների և հասարակական քննարկումների վերաբերյալ տեղեկությունների պահպանման միջոց։ Ժողովածուն կարող է ներառել ինչպես տպագիր, այնպես էլ էլեկտրոնային լրատվամիջոցներում հրապարակված նյութերի ընտրանի՝ ներկայացնելով դրանց բովանդակային բազմազանությունն ու տեղեկատվական ընդգրկումը։ Անդրադարձ է կատարվում հասարակական կարծիքի ձևավորման, տեղեկատվության տարածման և հանրային հաղորդակցության գործընթացներում լրատվամիջոցների մասնակցությանը։ Հրատարակությունը կարևոր նշանակություն ունի ժամանակագրական և փաստագրական նյութերի հավաքագրման, տեղեկատվական գործունեության արդյունքների ամփոփման, ինչպես նաև հետագա պատմական, հասարակագիտական և մեդիագիտական ուսումնասիրությունների համար։ Այն կարող է օգտակար լինել լրագրողների, մեդիահետազոտողների, հասարակագետների, պատմաբանների, տեղեկատվության և հանրային կապերի մասնագետների, ինչպես նաև համապատասխան թեմաներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Այլ առարկաներ

Տնտեսության կառավարման պետական մարմինների կազմը ներառում է պետական իշխանության այն ինստիտուտները, որոնք պատասխանատու են տնտեսական քաղաքականության մշակման, իրականացման և վերահսկման համար, ապահովելով երկրի տնտեսական համակարգի կայունությունն ու զարգացման ուղղությունները։ Այս համակարգի կենտրոնական դերակատարն է Հայաստանի Հանրապետության կառավարություն-ը, որը սահմանում է տնտեսական զարգացման ռազմավարությունը, հաստատում է պետական բյուջեն, իրականացնում է հարկաբյուջետային քաղաքականություն և համակարգում է նախարարությունների գործունեությունը։ Համապետական կառավարման կարևոր մարմիններից է նաև Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողով-ը, որը օրենսդիր իշխանության բարձրագույն մարմինն է և ընդունում է տնտեսական հարաբերությունները կարգավորող օրենքներ, հաստատում է պետական բյուջեն և վերահսկում է գործադիր իշխանության գործունեությունը։ Տնտեսության ոլորտում առանցքային դեր ունի նաև Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկ-ը, որը իրականացնում է դրամավարկային քաղաքականություն, կարգավորում է ֆինանսական համակարգը, վերահսկում է բանկային ոլորտը և ապահովում գների կայունությունը։ Բացի այդ, կարևոր դեր են կատարում ոլորտային նախարարությունները, մասնավորապես տնտեսական, ֆինանսների, ենթակառուցվածքների և այլ գերատեսչությունները, որոնք իրականացնում են կոնկրետ ոլորտային քաղաքականություններ, պետական ծրագրեր և վերահսկողական գործառույթներ՝ ուղղված տնտեսական աճի խթանմանը, ներդրումային միջավայրի բարելավմանը և պետական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը։

Պատմություն

Հրատարակությունը պատմական սկզբնաղբյուր է, որն արտացոլում է 1920-ական թվականների կեսերին Ղրիմի հայկական համայնքի կազմակերպված հասարակական կյանքի, ներքին խնդիրների և զարգացման առաջնահերթությունների վերաբերյալ ընդունված որոշումները։ Փաստաթղթային նյութերը հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու տվյալ ժամանակաշրջանի հայ բնակչության սոցիալական, տնտեսական, կրթական և մշակութային դրությունը, ինչպես նաև համայնքային կառույցների գործունեության հիմնական ուղղությունները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի համաժողովի անկուսակցական բնույթը, որը ցույց է տալիս տարբեր հասարակական շրջանակների մասնակցությամբ համայնքային նշանակության հարցերը քննարկելու և ընդհանուր մոտեցումներ ձևավորելու ձգտումը։ Ընդունված բանաձևերի միջոցով հնարավոր է բացահայտել այն խնդիրների շրջանակը, որոնք տվյալ ժամանակաշրջանում առաջնային էին Ղրիմի հայության համար՝ կրթության կազմակերպումից և մշակութային գործունեությունից մինչև տնտեսական ու սոցիալական հարցեր։ Կարևորվում են մայրենի լեզվի պահպանման, կրթական հաստատությունների գործունեության, մշակութային աշխատանքի և համայնքի տարբեր խմբերի հասարակական ներգրավվածության հետ կապված խնդիրները։ Նյութերը կարող են տեղեկություններ պարունակել նաև բնակչության զբաղվածության, գյուղատնտեսական կամ այլ տնտեսական գործունեության, կազմակերպական կառույցների և սոցիալական աջակցության վերաբերյալ՝ հնարավորություն տալով ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել համայնքի առօրյա կյանքի մասին։ Փաստաթղթերը արժեքավոր են նաև խորհրդային վաղ շրջանի ազգային քաղաքականության և տեղական հայկական համայնքների փոխհարաբերությունների ուսումնասիրման համար՝ ցույց տալով, թե ինչ պայմաններում էին ձևակերպվում ազգային-մշակութային պահանջներն ու հասարակական նախաձեռնությունները։ Բանաձևերի լեզուն, կառուցվածքը և թեմատիկ առաջնահերթությունները միաժամանակ հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու ժամանակաշրջանի պաշտոնական ու հասարակական խոսույթի առանձնահատկությունները։ Աղբյուրագիտական տեսանկյունից հրատարակությունը կարևոր է նրանով, որ ներկայացնում է ոչ միայն հետագա պատմագիտական մեկնաբանություն, այլև տվյալ ժամանակաշրջանի կազմակերպված հավաքի կողմից ձևակերպված դիրքորոշումների փաստաթղթային արձանագրում։ Ընդհանուր առմամբ նյութերի ուսումնասիրությունը նպաստում է Ղրիմի հայ համայնքի միջպատերազմյան շրջանի պատմության, հասարակական կազմակերպվածության, ազգային-մշակութային կյանքի և խորհրդային միջավայրում հայկական համայնքային հաստատությունների գործունեության առավել ամբողջական վերականգնմանը։