Откройте для себя другие интересные и полезные материалы
Вот коллекция других файлов, которые могут вас заинтересовать и помочь в учебе или творческой работе. Чтобы увидеть больше, вы можете перейти в раздел материаловИстория
Հայ-վրացական հարաբերությունները հետխորհրդային շրջանում (1991-1999թթ.)
Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի և Վրաստանի միջև հարաբերությունների ձևավորմանն ու զարգացմանը Խորհրդային Միության փլուզումից հետո՝ 1991-1999 թվականների ընթացքում։ Ուսումնասիրության կենտրոնում երկու նորանկախ պետությունների միջև քաղաքական, տնտեսական, դիվանագիտական և տարածաշրջանային փոխգործակցության հիմնական ուղղություններն են, ինչպես նաև այն ներքին և արտաքին գործոնները, որոնք ազդեցություն են ունեցել երկկողմ հարաբերությունների բնույթի և զարգացման ընթացքի վրա։ Աշխատանքը ներկայացնում է հետխորհրդային առաջին տասնամյակի քաղաքական իրողությունները, երբ Հայաստանը և Վրաստանը միաժամանակ կանգնած էին պետական կառավարման նոր համակարգերի ձևավորման, տնտեսական վերափոխումների, ազգային անվտանգության ապահովման և արտաքին քաղաքականության ինքնուրույն առաջնահերթությունների մշակման անհրաժեշտության առաջ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատմանը, բարձր մակարդակի քաղաքական շփումներին, փոխադարձ պետական և հասարակական շահերի համադրմանը, ինչպես նաև տարածաշրջանային կայունության պահպանման խնդիրներին։ Ուսումնասիրվում է նաև տնտեսական համագործակցությունը, մասնավորապես՝ առևտրատնտեսական կապերը, տրանսպորտային հաղորդակցությունները և հաղորդակցության ուղիների նշանակությունը երկու երկրների համար։ Կարևոր տեղ է հատկացվում տարածաշրջանային հակամարտություններին և դրանց ազդեցությանը երկկողմ հարաբերությունների վրա, այդ թվում՝ Աբխազիայի և Հարավային Օսիայի հակամարտությունների հետևանքներին, տարածաշրջանային անվտանգության խնդիրներին և հարևան պետությունների հետ Հայաստանի ու Վրաստանի հարաբերությունների փոխազդեցությանը։ Աշխատությունը դիտարկում է նաև Հայաստանի և Վրաստանի աշխարհաքաղաքական դիրքի առանձնահատկությունները, Ռուսաստանի ազդեցությունը տարածաշրջանում, Թուրքիայի և Ադրբեջանի գործոնը, ինչպես նաև միջազգային և տարածաշրջանային կազմակերպությունների շրջանակներում ձևավորվող նոր հարաբերությունները։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է երկու երկրների արտաքին քաղաքական առաջնահերթությունների համեմատական դիտարկումը և այն հարցի վերլուծությունը, թե ինչպես են տարբեր ազգային ու ռազմավարական շահերը համադրվել ընդհանուր տարածաշրջանային և երկկողմ հետաքրքրությունների հետ։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու հետխորհրդային Հարավային Կովկասում պետությունների միջև հարաբերությունների ձևավորման բարդ գործընթացի մասին և հասկանալու Հայաստանի ու Վրաստանի փոխհարաբերությունների զարգացման պատմական հիմքերը։ Նյութը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, քաղաքագետներին, միջազգային հարաբերությունների մասնագետներին, տարածաշրջանագիտությամբ զբաղվող հետազոտողներին, դասախոսներին և ուսանողներին, ինչպես նաև Հարավային Կովկասի քաղաքական պատմությամբ և հայ-վրացական կապերի զարգացմամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։
Обновлено. 2026-09-14
Политология
Ազգային ժողովի ատենագրություններ, նիստ երկրորդ
Հրատարակությունը ներկայացնում է Ազգային ժողովի երկրորդ նիստի արձանագրային նյութերը՝ պահպանելով տվյալ ժամանակաշրջանի ազգային ներկայացուցչական և հասարակական կառավարման գործընթացների մասին փաստական տեղեկություններ։ Ատենագրությունները կարևոր սկզբնաղբյուր են ժողովի գործունեության, քննարկումների ընթացքի, մասնակիցների դիրքորոշումների և ընդունված որոշումների ուսումնասիրության համար։ Դրանց միջոցով հնարավոր է պատկերացում կազմել այն հարցերի մասին, որոնք տվյալ ժամանակաշրջանում կարևոր էին հայ համայնքի կազմակերպական, կրթական, եկեղեցական, վարչական և հասարակական կյանքի համար։ Նիստերի արձանագրություններում սովորաբար արտացոլվում են օրակարգային հարցերի ներկայացումը, ելույթները, առաջարկությունները, տարաձայնությունները, քննարկումների արդյունքները և որոշումների ձևակերպումները։ Այս նյութերը հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու ազգային ներկայացուցչական կառույցի ներքին աշխատանքը, որոշումների կայացման ընթացակարգերը, պատասխանատվության բաշխումը և համայնքային շահերի ներկայացման մեխանիզմները։ Դրանք արժեքավոր են նաև պատմական լեզվի, պաշտոնական գրագրության և հասարակական-քաղաքական բառապաշարի ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Արձանագրային բնույթը հրատարակությանը հաղորդում է փաստավավերագրական նշանակություն՝ այն դարձնելով ոչ միայն իրադարձությունների մասին տեղեկություն հաղորդող նյութ, այլև տվյալ ժամանակի կառավարման մշակույթն ու հասարակական մտածողությունն արտացոլող վկայություն։ Այն օգտակար աղբյուր է հայոց նոր շրջանի պատմությամբ, ազգային հաստատությունների զարգացմամբ, համայնքային ինքնակազմակերպմամբ և քաղաքական ու հասարակական կյանքով հետաքրքրվող հետազոտողների համար։
Обновлено. 2026-11-09
Право
Սեփականության իրավունքի էությունը և բովանդակային առանձնահատկությունները տարբեր իրավական համակարգերում. տեսական և իրավահամեմատական հետազոտություն
Աշխատությունը նվիրված է սեփականության իրավունքի էության, իրավական բնույթի, բովանդակության և կարգավորման առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ տարբեր իրավական համակարգերի տեսական և իրավահամեմատական վերլուծության շրջանակում։ Քննարկվում են սեփականության իրավունքի ձևավորման պատմական նախադրյալները, դրա զարգացման հիմնական փուլերը, իրավափիլիսոփայական հիմքերը և տեղը մասնավոր ու հանրային իրավունքի համակարգերում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սեփականության իրավունքի հիմնական իրավազորություններին՝ տիրապետմանը, օգտագործմանը և տնօրինմանը, դրանց փոխհարաբերություններին, իրականացման սահմաններին և իրավական պաշտպանության մեխանիզմներին։ Ուսումնասիրվում են ռոմանագերմանական, անգլոսաքսոնական և այլ իրավական համակարգերում սեփականության իրավունքի ընկալման ու կարգավորման տարբերությունները, ինչպես նաև իրավական ավանդույթների ազդեցությունը սեփականատիրոջ իրավունքների և պարտականությունների սահմանման վրա։ Դիտարկվում են սեփականության իրավունքի բացարձակ և հարաբերական բնույթի վերաբերյալ տեսական մոտեցումները, սեփականության օբյեկտների և սուբյեկտների իրավական կարգավիճակը, սեփականության ձեռքբերման ու դադարման հիմքերը և գույքային հարաբերությունների կարգավորման սկզբունքները։ Կարևորվում են մասնավոր սեփականության պաշտպանության, հանրային շահի ապահովման, սեփականության իրավունքի սահմանափակումների իրավաչափության և պետության միջամտության թույլատրելի սահմանների հետ կապված հիմնախնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում սահմանադրական և քաղաքացիաիրավական կարգավորումներին, միջազգային իրավական չափանիշներին, մարդու իրավունքների պաշտպանության համակարգում սեփականության իրավունքի նշանակությանը և դատական պրակտիկայի ազդեցությանը դրա բովանդակության մեկնաբանման վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել տարբեր երկրների օրենսդրական լուծումները, իրավաբանական գիտության հայեցակարգերը և դատական մոտեցումները՝ բացահայտելու սեփականության իրավունքի կարգավորման ընդհանրություններն ու առանձնահատկությունները։ Առանձնացվում են սեփականության իրավունքի իրականացման իրավական երաշխիքների կատարելագործման, գույքային հարաբերությունների կայունության ապահովման, սեփականատիրոջ և երրորդ անձանց շահերի հավասարակշռման, ինչպես նաև իրավական կարգավորումների ներդաշնակեցման խնդիրները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի քաղաքացիական իրավունքի տեսության զարգացման, սեփականության իրավունքի ինստիտուտի խորքային ուսումնասիրության և համեմատական իրավագիտության մեթոդաբանական հնարավորությունների ընդլայնման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, քաղաքացիական իրավունքի մասնագետների, դատավորների, փաստաբանների, իրավունքի տեսության հետազոտողների և իրավաբանական մասնագիտությունների ուսանողների համար։
Обновлено. 2026-10-15
Религия
Հայոց եկեղեցու արարողակարգով ընթերցանության կարգը
Հայ առաքելական եկեղեցու ծիսական և պաշտամունքային ավանդությանը նվիրված աշխատություն, որը ներկայացնում է եկեղեցական արարողությունների ընթացքում կատարվող սուրբգրային և հոգևոր ընթերցումների կարգը, դրանց կազմակերպման սկզբունքներն ու տեղը եկեղեցական պաշտամունքի ընդհանուր համակարգում։ Աշխատության հիմնական նշանակությունը կապված է եկեղեցական ընթերցանության կանոնակարգման, պաշտամունքային ավանդության պահպանման և հոգևոր արարողությունների հաջորդականության ապահովման հետ։ Հայ եկեղեցու ծիսական կյանքում ընթերցանությունը կարևորագույն դեր ունի, քանի որ դրա միջոցով հավատացյալներին հաղորդվում են Սուրբ Գրքի պատգամները, քրիստոնեական վարդապետության հիմնադրույթները, հոգևոր խրատներն ու բարոյական արժեքները։ Եկեղեցական ընթերցումները պաշտամունքի անբաժանելի մասն են և նպաստում են հավատացյալների հոգևոր կրթությանը, աստվածաշնչյան գիտելիքների խորացմանը և եկեղեցական ավանդության շարունակականությանը։ Աշխատության գաղափարական առանցքը Սուրբ Գրքի և հոգևոր ընթերցանության կարևորության արժևորումն է՝ որպես քրիստոնեական հավատքի ճանաչման, պահպանման և փոխանցման հիմնական միջոցներից մեկի։ Եկեղեցական արարողակարգով ընթերցանությունը ենթադրում է որոշակի կարգի, ժամանակի, հաջորդականության և ծիսական պայմանների պահպանում։ Այսպիսի կարգավորումը հնարավորություն է տալիս ընթերցումները ներառելու պաշտամունքի ընդհանուր կառուցվածքում՝ ապահովելով դրանց համապատասխանությունը եկեղեցական օրացույցին, տոներին, հիշատակություններին և պատարագային ու ժամերգական ավանդություններին։ Ընթերցանության միջոցով եկեղեցական համայնքը ոչ միայն լսում է աստվածաշնչյան խոսքը, այլև մասնակցում է դարերով փոխանցվող հոգևոր հիշողության վերարտադրմանը։ Սուրբգրային ընթերցումները քրիստոնեական պաշտամունքում ունեն նաև խորհրդանշական նշանակություն․ դրանք միավորում են անցյալի աստվածային հայտնության հիշատակումը, ներկա հավատացյալ համայնքի հոգևոր կյանքը և քրիստոնեական պատգամի շարունակական փոխանցումը հաջորդ սերունդներին։ Աշխատության գործնական ուղղվածությունը կարևոր է հատկապես եկեղեցական ծառայության կազմակերպման տեսանկյունից։ Այն առնչվում է ընթերցանության կարգի պահպանմանը, հոգևոր սպասավորների պարտականություններին և պաշտամունքային արարողությունների միասնական ընթացքին։ Այս առումով գիրքը կարող է դիտարկվել որպես եկեղեցական ծառայության կանոնակարգմանն ուղղված ձեռնարկ, որի նշանակությունը տարածվում է ինչպես հոգևորականների, այնպես էլ եկեղեցական արարողություններին մասնակցող ընթերցողների ու համայնքների վրա։ Դրա բովանդակային նշանակությունը կապված է նաև այն սկզբունքի հետ, որ եկեղեցական ընթերցանությունը պետք է լինի ոչ միայն տեքստի արտասանություն, այլև աստվածային խոսքի գիտակցված ընկալում և հոգևոր յուրացում։ Գրական և կառուցվածքային առումով աշխատությունը պատկանում է հայ ծիսական գրականության այն ժանրին, որը միավորում է կարգադրական, ուսուցողական և պաշտամունքային տարրերը։ Նման գրքերին բնորոշ են կանոնակարգված շարադրանքը, եկեղեցական տերմինաբանության գործածությունը, ծիսական հաջորդականության պահպանումը և հոգևոր ծառայության համար անհրաժեշտ ցուցումների ներկայացումը։ Լեզվական առումով դրանք արտացոլում են հայ եկեղեցական գրականության ձևավորված ավանդույթը, որտեղ աստվածաշնչյան լեզուն, հոգևոր բառապաշարը և ծիսական ձևակերպումները փոխկապակցված են։ Այսպիսի աշխատությունները կարևոր են նաև հայերեն կրոնական տերմինաբանության, ծիսական լեզվի և եկեղեցական գրավոր մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Պատմամշակութային առումով հրատարակությունը նշանակալի է 19-րդ դարի հայ եկեղեցական կրթության, ծիսական գրականության և Մխիթարյան միաբանության տպագրական գործունեության պատմության տեսանկյունից։ Այն լույս է տեսել Վենետիկի Սուրբ Ղազար կղզում՝ Մխիթարյան միաբանության տպարանում, որը հայերեն հոգևոր, աստվածաբանական, լեզվաբանական, պատմական և գիտական գրականության հրատարակման կարևորագույն կենտրոններից էր։ Միաբանության գործունեությունը մեծապես նպաստել է հայ գրավոր մշակույթի պահպանմանը, եկեղեցական ժառանգության համակարգմանը և հայ ընթերցողին եվրոպական կրթական ու գիտական միջավայրի հետ հաղորդակից դարձնելուն։ Հատկապես կարևոր էր ծիսական գրքերի հրատարակությունը, քանի որ դրանք ապահովում էին եկեղեցական արարողությունների կանոնավորությունը, հոգևոր ծառայության միասնականությունը և ավանդական պաշտամունքային ձևերի փոխանցումը։ 19-րդ դարում նման գրքերի տարածումը նպաստում էր հայ եկեղեցական կյանքի կազմակերպմանը ոչ միայն պատմական Հայաստանի տարածքում, այլև աշխարհի տարբեր երկրներում բնակվող հայկական համայնքներում։ Աշխատությունը արժեքավոր նյութ է Հայ առաքելական եկեղեցու ծիսագիտության, եկեղեցական ընթերցանության պատմության, աստվածաշնչյան մեկնության, հայ հոգևոր մատենագրության և Մխիթարյան միաբանության հրատարակչական ժառանգության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել աստվածաբաններին, հայագետներին, եկեղեցու պատմաբաններին, ծիսագետներին, մատենագետներին և հայ քրիստոնեական մշակույթով զբաղվող հետազոտողներին։ Ընթերցողական արժեքը պայմանավորված է եկեղեցական պաշտամունքի կառուցվածքի, սուրբգրային խոսքի դերի և հոգևոր կրթության ավանդական ձևերի ճանաչման հնարավորությամբ։ Իր բովանդակային և պատմամշակութային նշանակությամբ աշխատությունը ներկայացնում է հայ եկեղեցական ծիսական գրականության կարևոր ուղղություններից մեկը՝ վկայելով սուրբգրային ընթերցանության նկատմամբ ձևավորված ուշադրության, եկեղեցական կարգապահության պահպանման և հոգևոր գիտելիքի սերնդեսերունդ փոխանցման կարևորության մասին։
Обновлено. 2026-11-13
Религия
Սուրբ Գրքի վկայությունների ժողովածու
Քրիստոնեական աստվածաբանական և աստվածաշնչագիտական գրականությանն առնչվող ժողովածու է, որի հիմնական նպատակն է մեկտեղել Սուրբ Գրքի տարբեր վկայությունները՝ ներկայացնելով աստվածաշնչյան ուսմունքի հիմնարար դրույթները, կրոնական ճշմարտությունները և քրիստոնեական հավատքի գաղափարական հիմքերը։ Աշխատությունն իր բնույթով կրոնագիտական և ուսուցողական նշանակություն ունեցող երկ է, որը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու աստվածաշնչյան տեքստերում արտահայտված գաղափարների փոխկապակցվածությունը, դրանց աստվածաբանական բովանդակությունը և նշանակությունը քրիստոնեական աշխարհայացքի ձևավորման գործում։ Սուրբ Գրքի վկայությունների հավաքումն ու համակարգումը քրիստոնեական գրականության մեջ կարևոր ավանդույթ է, քանի որ այն ընթերցողին հնարավորություն է տալիս տարբեր աստվածաշնչյան հատվածների միջոցով բացահայտելու հավատքի հիմնարար սկզբունքները, աստվածային հայտնության գաղափարը և Հին ու Նոր Կտակարանների միջև առկա գաղափարական կապերը։ Ժողովածուի բովանդակային ուղղվածությունը կապված է աստվածաշնչյան հեղինակության, Աստծո գոյության և նախախնամության, արարչագործության, մարդկային բնության, մեղքի ու փրկության, աստվածային ողորմության, արդարության և հավիտենական կյանքի քրիստոնեական ընկալման հետ։ Այսպիսի ժողովածուներում առանձնահատուկ նշանակություն ունեն այն վկայությունները, որոնք ներկայացնում են Հիսուս Քրիստոսի աստվածային և փրկագործական առաքելությունը, նրա ուսուցումները, մարդկության փրկության խորհուրդը, հավատքի և բարոյական կյանքի փոխհարաբերությունը։ Աստվածաշնչյան վկայությունների համադրումը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին տարբեր գրքերի ու հատվածների միջոցով հետևելու միևնույն գաղափարների զարգացմանը և հասկանալու քրիստոնեական դավանանքի միասնականությունը։ Կարևոր տեղ են զբաղեցնում նաև քրիստոնեական բարոյագիտության հիմնարար հարցերը՝ սերը, ներողամտությունը, խոնարհությունը, հավատարմությունը, արդարությունը, ողորմածությունը, համբերությունը և մերձավորի նկատմամբ պատասխանատվությունը։ Այս արժեքները ներկայացվում են ոչ միայն որպես կրոնական պատվիրաններ, այլև որպես մարդու անհատական և հասարակական կյանքի կազմակերպման բարոյական հիմքեր։ Սուրբ Գրքի վկայությունների հավաքման մեթոդը կարևոր նշանակություն ունի նաև կրոնական կրթության և աստվածաբանական գիտելիքների յուրացման համար։ Տարբեր հատվածների համադրությունը նպաստում է աստվածաշնչյան գաղափարների համակողմանի ընկալմանը, կրոնական հարցերի շուրջ խորհրդածությանը և հավատքի վերաբերյալ գիտակցված դիրքորոշման ձևավորմանը։ Նման աշխատությունները կարող են ծառայել որպես ուսումնաօժանդակ նյութ հոգևոր կրթության, անձնական ընթերցանության, քարոզչական գործունեության և աստվածաշնչյան ուսումնասիրությունների համար։ Գրական և մեթոդական առումով ժողովածուի կարևոր առանձնահատկությունը աստվածաշնչյան նյութի ընտրության ու համակարգման սկզբունքն է։ Առանձին վկայությունները դիտարկվում են որպես ավելի լայն գաղափարական ամբողջության բաղադրիչներ, ինչի շնորհիվ ընթերցողը հնարավորություն է ստանում համադրելու տարբեր հատվածներ և բացահայտելու դրանց միջև գոյություն ունեցող թեմատիկ ու իմաստային կապերը։ Այս մոտեցումը նպաստում է Սուրբ Գրքի բովանդակության ավելի խորքային ընկալմանը և աստվածաբանական մտածողության զարգացմանը։ Պատմամշակութային առումով հրատարակությունը կարևոր տեղ ունի XIX դարի հայ կրոնական գրականության և սփյուռքահայ տպագրական մշակույթի պատմության մեջ։ Զմյուռնիան այդ ժամանակաշրջանում հայ համայնքային, կրթական և մշակութային կյանքի նշանակալի կենտրոններից էր, որտեղ զարգանում էին հայերեն գրքի հրատարակությունը, դպրոցական կրթությունը և հոգևոր-կրոնական գրականության տարածումը։ Գուլիելմոս Գրիֆիտի տպարանում լույս տեսած այս ծավալուն հրատարակությունը վկայում է հայերեն կրոնական գրականության նկատմամբ շարունակական հետաքրքրության և քրիստոնեական գիտելիքը հայ ընթերցողին հասանելի դարձնելու ձգտման մասին։ Այն արտացոլում է նաև հայ համայնքների՝ ազգային լեզվով հոգևոր կրթությունը զարգացնելու, Սուրբ Գրքի ուսումնասիրությունը խրախուսելու և քրիստոնեական արժեքները հաջորդ սերունդներին փոխանցելու մշակութային ձգտումը։ Գիրքը կարևոր մատենագիտական և պատմամշակութային արժեք ունի հայ աստվածաբանական գրականության, աստվածաշնչագիտության, կրոնական կրթության և XIX դարի Զմյուռնիայի հայ տպագրական գործունեության ուսումնասիրության համար։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում աստվածաբանների, աստվածաշնչագետների, հայագետների, կրոնագետների, հոգևորականների, մանկավարժների և քրիստոնեական գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ որպես Սուրբ Գրքի գաղափարական ժառանգության համակարգման ու տարածման հայերեն գրավոր ավանդույթի կարևոր նմուշ։
Обновлено. 2026-11-11
Политология
Ազգային ժողովի արձանագրություններ, նիստ քսանմեկերորդ
Աշխատությունը ներկայացնում է Ազգային ժողովի քսանմեկերորդ նիստի պաշտոնական արձանագրությունը՝ պահպանելով ժողովի գործունեության ընթացքի, քննարկումների և ընդունված որոշումների փաստաթղթային հետքը։ Նման արձանագրությունները կարևոր սկզբնաղբյուրներ են 19-րդ դարի հայ համայնքային կյանքի, ազգային ինքնակազմակերպման և հասարակական կառավարման պատմությունն ուսումնասիրելու համար։ Դրանք հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմելու ժողովական աշխատանքի կանոնակարգի, հարցերի քննարկման ձևերի, մասնակիցների ելույթների, առաջարկությունների ներկայացման և որոշումների ձևակերպման մասին։ Փաստաթուղթը արժեքավոր է հատկապես Կոստանդնուպոլսի հայ համայնքի ազգային կառույցների գործունեության ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ Ազգային ժողովը կարևոր դեր ուներ համայնքի ներքին կառավարման, հասարակական հարաբերությունների կարգավորման և հավաքական խնդիրների քննարկման գործում։ Արձանագրության լեզուն և ձևակերպումները կարող են տեղեկություններ հաղորդել նաև ժամանակաշրջանի վարչական ու հասարակական բառապաշարի, պաշտոնական գրագրության ոճի և ժողովական մշակույթի մասին։ Այն օգտակար նյութ է հայոց նոր շրջանի պատմությամբ, ազգային հաստատությունների զարգացմամբ, համայնքային ինքնակառավարմամբ և պատմական փաստաթղթերի ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվողների համար։
Обновлено. 2026-11-06