More in Geography

    View all arrow_right_alt

    Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Medicine

    Взаимосвязь патологических отклонений слизистой оболочки полости рта и тканей пародонта с изменениями липидных компонентов биомембран при лейкемии (клинико-экспериментальное исследование)

    Կլինիկական և փորձարարական բժշկության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է լեյկեմիայի պայմաններում բերանի խոռոչի լորձաթաղանթի և պարոդոնտի հյուսվածքների ախտաբանական փոփոխությունների ու կենսաթաղանթների լիպիդային բաղադրիչների տեղաշարժերի փոխկապակցվածության ուսումնասիրմանը։ Քննության են առնվում բերանի խոռոչում զարգացող կառուցվածքային և գործառական խանգարումները, դրանց արտահայտվածության առանձնահատկությունները և հիմնական հիվանդության ընթացքի հետ հնարավոր կապերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բջջային կենսաթաղանթների լիպիդային կազմի փոփոխություններին և դրանց նշանակությանը հյուսվածքային վնասման ու նյութափոխանակային խանգարումների ձևավորման գործընթացներում։ Վերլուծվում են կլինիկական դիտարկումների և փորձարարական հետազոտությունների միջոցով ստացվող ցուցանիշները՝ բերանի խոռոչի ախտաբանական երևույթների զարգացման մեխանիզմները պարզաբանելու նպատակով։ Քննարկվում են նաև պարոդոնտի վիճակի, լորձաթաղանթի փոփոխությունների և բջջային թաղանթների կենսաքիմիական առանձնահատկությունների միջև առկա հարաբերությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս խորացնելու պատկերացումները արյունաբանական հիվանդությունների դեպքում բերանի խոռոչում զարգացող ախտաբանական գործընթացների կենսաքիմիական հիմքերի վերաբերյալ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ստոմատոլոգիայի, պարոդոնտոլոգիայի, արյունաբանության և բժշկական կենսաքիմիայի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

    Updated: 2026-10-08
    Взаимосвязь патологических отклонений слизистой оболочки полости рта и тканей пародонта с изменениями липидных компонентов биомембран при лейкемии (клинико-экспериментальное исследование)
    Online

    Literature

    Հայնրիխ Բյոլի փոքր արձակը

    Աշխատությունը նվիրված է XX դարի գերմանական գրականության նշանավոր ներկայացուցիչ, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Հայնրիխ Բյոլի փոքրածավալ արձակ ստեղծագործությունների գրականագիտական ուսումնասիրությանը՝ դրանց գաղափարական, գեղարվեստական, կառուցվածքային և ոճական առանձնահատկությունների բացահայտման տեսանկյունից։ Հետազոտության առանցքում են գրողի պատմվածքներն ու կարճ արձակ ստեղծագործությունները, որոնցում արտացոլվում են հետպատերազմյան գերմանական հասարակության սոցիալական, բարոյական և հոգեբանական հիմնախնդիրները, անհատի ներաշխարհի հակասությունները, մարդկային հարաբերությունների բարդությունները և հասարակական արժեքների վերաիմաստավորման գործընթացները։ Անդրադարձ է կատարվում Բյոլի ստեղծագործական աշխարհայացքի ձևավորմանը, նրա գրական ժառանգության զարգացման հիմնական ուղղություններին և գերմանական հետպատերազմյան գրականության մեջ ունեցած նշանակությանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի և դրա հետևանքների գեղարվեստական արտացոլմանը, պատերազմի պայմաններում մարդկային արժանապատվության պահպանման, բարոյական պատասխանատվության, խղճի, կարեկցանքի և մարդասիրության գաղափարներին։ Քննարկվում են գրողի փոքր արձակին բնորոշ թեմատիկ առանձնահատկությունները, մասնավորապես հասարակ մարդու առօրյա կյանքը, սոցիալական անարդարությունը, նյութական և հոգևոր արժեքների հակադրությունը, անհատի օտարացումը, հասարակական անտարբերությունը և բարոյական ընտրության հիմնախնդիրները։ Կարևորվում է Բյոլի ստեղծագործություններում ներկայացվող մարդու և հասարակության փոխհարաբերությունների բազմակողմանի պատկերումը, սոցիալական պայմանների ազդեցությունը անհատականության ձևավորման վրա և հասարակական համակարգերի նկատմամբ գրողի քննադատական վերաբերմունքը։ Ուսումնասիրվում են փոքրածավալ արձակի ժանրային առանձնահատկությունները, պատմվածքի կառուցվածքային կազմակերպումը, սյուժեի զարգացման սկզբունքները, կերպարների համակարգը, ժամանակի և տարածության գեղարվեստական ընկալումը, ինչպես նաև պատումի ձևավորման լեզվաոճական միջոցները։ Հատուկ ուշադրություն է հատկացվում Բյոլի արձակին բնորոշ հակիրճությանը, արտահայտչական զսպվածությանը, առօրյա մանրամասների խորհրդանշական նշանակությանը, երկխոսությունների կառուցման առանձնահատկություններին և ենթատեքստի միջոցով գաղափարական բովանդակության բացահայտմանը։ Դիտարկվում են հեգնանքի, երգիծանքի, հակադրության, խորհրդանշական պատկերների և հոգեբանական մանրամասների կիրառման եղանակները, որոնց միջոցով գրողը ներկայացնում է հասարակական հակասությունները և մարդկային վարքագծի բարոյական կողմերը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև Բյոլի ստեղծագործություններում քրիստոնեական բարոյականության, կրոնական մտածողության, անհատի ազատության և սոցիալական պատասխանատվության գաղափարների արտահայտմանը՝ հաշվի առնելով գրողի քննադատական վերաբերմունքը հասարակական կեղծավորության և ձևական բարեպաշտության նկատմամբ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել «Ճամփորդ, երբ դու Սպա գաս...», «Իմ թանկարժեք ոտքը», «Ծիծաղողը», «Կամուրջի մոտ» և այլ պատմվածքներ, որոնցում առանձնահատուկ արտահայտչականությամբ ներկայացվում են պատերազմի հետևանքները, մարդկային ճակատագրերը, հասարակության բարոյական հակասությունները և անհատի ներքին ապրումները։ Կարևորվում է նաև գրողի փոքր արձակի կապը նրա վիպական ստեղծագործության հետ, թեմատիկ և գաղափարական շարունակականությունը, ինչպես նաև կարճ պատմողական ձևերի դերը նրա գեղարվեստական մտածողության զարգացման գործընթացում։ Ուսումնասիրվում են Բյոլի ստեղծագործությունների տեղն ու նշանակությունը «փլատակների գրականության» ձևավորման և զարգացման համատեքստում, հետպատերազմյան գերմանական գրականության գեղագիտական որոնումները և գրողի արձակի ազդեցությունը ժամանակակից եվրոպական գրական մտածողության վրա։ Աշխատության թեմատիկան հնարավորություն է տալիս խորությամբ հասկանալու Բյոլի փոքր արձակի գաղափարական բազմաշերտությունը, գեղարվեստական ինքնատիպությունը, հոգեբանական խորությունը և մարդասիրական ուղղվածությունը։ Այն կարևոր նշանակություն ունի գերմանական գրականության պատմության, համեմատական գրականագիտության, արձակի պոետիկայի և գրական ժանրերի ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել գրականագետների, բանասերների, գերմանագիտության մասնագետների, թարգմանիչների, ուսանողների, դասախոսների, հետազոտողների, ինչպես նաև XX դարի եվրոպական գրականությամբ, հետպատերազմյան արձակով և համաշխարհային գրականության զարգացման հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար:

    Updated: 2026-10-10
    Հայնրիխ Բյոլի փոքր արձակը
    Online

    Linguistics

    Պայման արտահայտող կառույցների իմաստագործառական առանձնահատկությունները ժամանակակից անգլերենում

    Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից անգլերենում պայման արտահայտող կառույցների իմաստագործառական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով դրանց կառուցվածքային, սեմանտիկ և պրագմատիկ դրսևորումները։ Գրքում վերլուծվում են պայմանական նախադասությունների տարբեր տիպերը, դրանց քերականական ձևերը և գործածական առանձնահատկությունները խոսքային և գրավոր դիսկուրսում։ Հեղինակը ուսումնասիրում է «if»-կառույցների դասական և ոչ դասական ձևերը, ինվերսիաները, մոդալային կոնստրուկցիաները և իմաստային շերտավորումները, որոնք արտահայտում են հնարավորություն, հավանականություն, հիպոթետիկություն և իրականության տարբեր աստիճաններ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պայմանական կառուցվածքների գործառույթներին տարբեր հաղորդակցական իրավիճակներում՝ ակադեմիական, հրապարակախոսական և առօրյա խոսքում, ինչպես նաև դրանց ազդեցությանը խոսքային ինտենցիայի ձևավորման վրա։ Քննարկվում են նաև լեզվամշակութային առանձնահատկությունները, որոնք պայմանավորում են պայման արտահայտելու տարբեր ռազմավարությունները անգլերենում։ Աշխատությունը նախատեսված է լեզվաբանների, անգլերենագետների, ուսանողների և հաղորդակցության ոլորտի հետազոտողների համար՝ որպես տեսական և կիրառական կարևոր ուսումնասիրություն։

    Updated: 2026-08-19
    Պայման արտահայտող կառույցների իմաստագործառական առանձնահատկությունները ժամանակակից անգլերենում
    Online

    Linguistics

    Формирование коммуникативных механизмов использования побудительных предложений при обучении русскому языку (на неспециальных факультетах)

    Աշխատությունը նվիրված է ռուսաց լեզվի ուսուցման գործընթացում հաղորդակցական կարողությունների ձևավորմանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով դրդողական նախադասությունների ճիշտ ընկալմանը, կառուցմանը և գործնական կիրառմանը։ Հեղինակը դիտարկում է այն լեզվական և հաղորդակցական մեխանիզմները, որոնց միջոցով սովորողները կարողանում են տարբեր իրավիճակներում արտահայտել խնդրանք, խորհուրդ, առաջարկ, հրահանգ, կոչ, ցանկություն կամ գործողության մղող այլ մտադրություններ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ոչ մասնագիտական ֆակուլտետներում սովորող ուսանողների լեզվական պատրաստվածությանը, քանի որ նրանց համար ռուսերենը հիմնական մասնագիտական առարկա չէ, և ուսուցման մեթոդները պետք է միաժամանակ նպաստեն ինչպես քերականական գիտելիքների ամրապնդմանը, այնպես էլ իրական հաղորդակցական միջավայրում լեզուն վստահորեն օգտագործելու կարողության զարգացմանը։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են դրդողական կառույցների լեզվաբանական առանձնահատկությունները, դրանց իմաստային և գործառական տարբերությունները, խոսքային իրավիճակից կախված կիրառման ձևերը և հաղորդակցական նպատակի արտահայտման միջոցները։ Ներկայացվում են նաև ուսուցման այն սկզբունքներն ու մեթոդական մոտեցումները, որոնք հնարավորություն են տալիս սովորողին ոչ միայն յուրացնել համապատասխան քերականական կառուցվածքները, այլև հասկանալ, թե երբ, ինչ պայմաններում և ինչպիսի լեզվական ձևակերպմամբ է նպատակահարմար դրանք կիրառել։ Կարևորվում է տեսական գիտելիքի և գործնական խոսքային գործունեության փոխկապակցումը, քանի որ արդյունավետ լեզվական ուսուցումը ենթադրում է սովորած կառույցների օգտագործում կենդանի հաղորդակցության ընթացքում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել ռուսաց լեզվի դասավանդման մեթոդիկայով հետաքրքրվող ուսանողների, դասախոսների, լեզվաբանների և մանկավարժների համար, ինչպես նաև նրանց համար, ովքեր ուսումնասիրում են օտար կամ երկրորդ լեզվի ուսուցման ընթացքում հաղորդակցական հմտությունների զարգացման առանձնահատկությունները։

    Updated: 2026-09-18
    Формирование коммуникативных механизмов использования побудительных предложений при обучении русскому языку (на неспециальных факультетах)
    Online

    Religion

    Բուրվառ աղոթից

    «Բուրվառ աղօթից» խորագրով հրատարակությունը պատկանում է հայ քրիստոնեական հոգևոր գրականության այն ստեղծագործությունների շարքին, որոնք նվիրված են աղոթական կյանքի, աստվածապաշտության և հոգևոր բարեպաշտության ձևավորմանն ու խորացմանը։ Գրքի վերնագիրը խորհրդանշական և հոգևոր իմաստ ունի․ բուրվառը Հայ առաքելական եկեղեցու ծիսակարգում խորհրդանշում է աղոթքի բարձրացումը դեպի Աստված, հավատացյալի հոգևոր նվիրումը և աստվածային ներկայության հանդեպ ակնածանքը։ Խունկի ծուխը քրիստոնեական խորհրդաբանության մեջ կապվում է աղոթքի, մաքրագործման, օրհնության և հոգևոր հաղորդակցության գաղափարների հետ։ Այս իմաստով «Բուրվառ աղօթից» խորագիրը կարող է ընկալվել որպես աղոթքների հոգևոր բույրի և հավատացյալի ներքին նվիրումի խորհրդանշական արտահայտություն։ Աղոթքը քրիստոնեական աշխարհայացքում մարդու և Աստծո հաղորդակցության կարևորագույն միջոցն է։ Այն արտահայտում է հավատացյալի գոհությունը, փառաբանությունը, խնդրանքը, զղջումն ու ապաշխարությունը։ Աղոթքի միջոցով մարդը ձգտում է հոգևոր մաքրության, ներքին խաղաղության և աստվածային ողորմության։ Հայ եկեղեցական ավանդության մեջ աղոթական գրականությունը դարեր շարունակ ունեցել է կարևոր դեր՝ նպաստելով քրիստոնեական հավատքի տարածմանը, ծիսական կյանքի կազմակերպմանը և հավատացյալների հոգևոր դաստիարակությանը։ Աղոթագրքերը նախատեսված են եղել ինչպես եկեղեցական գործածության, այնպես էլ անհատական բարեպաշտական ընթերցանության համար։ Դրանք հնարավորություն են տվել հավատացյալներին ծանոթանալու աղոթքի ընդունված ձևերին, քրիստոնեական հիմնական գաղափարներին և հոգևոր կյանքի տարբեր իրավիճակներում կիրառվող աղոթական խոսքին։ Նման հրատարակությունների գաղափարական առանցքը հավատքի ամրապնդումն է, Աստծո նկատմամբ վստահությունը, մեղքերի գիտակցումն ու ներումը հայցելը, ինչպես նաև աստվածային ողորմության և պաշտպանության ակնկալիքը։ Քրիստոնեական աղոթական մշակույթում առանձնահատուկ տեղ ունեն փառաբանական աղոթքները, որոնց միջոցով հավատացյալը գովերգում է Արարչին և արտահայտում իր երախտագիտությունը արարչագործության ու ստացած շնորհների համար։ Խնդրական աղոթքներն ուղղված են աստվածային օգնության հայցմանը, իսկ ապաշխարական աղոթքները՝ մեղքերի խոստովանությանը, հոգևոր վերափոխմանն ու ներքին մաքրագործմանը։ Գոհության աղոթքները, իրենց հերթին, ընդգծում են մարդու երախտագիտությունը Աստծո հանդեպ՝ կյանքի, առողջության, հոգևոր առաջնորդության և փրկության համար։ Այս բազմազան աղոթական ձևերը քրիստոնեական հոգևոր կյանքը դարձնում են շարունակական երկխոսություն մարդու և Աստծո միջև։ Հայ եկեղեցու ավանդության մեջ աղոթքը սերտորեն կապված է նաև ծիսական կյանքի հետ։ Եկեղեցական ժամերգությունները, սուրբ պատարագը, տոնական արարողությունները և տարբեր հոգևոր խորհուրդներ ուղեկցվում են աղոթքներով, օրհնություններով ու սրբազան երգեցողությամբ։ Բուրվառի գործածությունը ծիսակարգում ընդգծում է աղոթքի խորհրդանշական բնույթը։ Խնկարկությունը, որպես հոգևոր արարողության բաղադրիչ, խորհրդանշում է հավատացյալների աղոթքների բարձրացումը դեպի երկինք և Աստծո առաջ հոգևոր նվիրումը։ Այս խորհրդաբանությունը խորապես արմատավորված է քրիստոնեական ավանդության մեջ և արտացոլված է նաև հայ եկեղեցական գրականության մեջ։ «Բուրվառ աղօթից» հրատարակությունը կարևոր է դիտարկել նաև հայ հոգևոր գրականության զարգացման պատմության համատեքստում։ Հայերեն աղոթագրքերը մեծ նշանակություն են ունեցել ազգային եկեղեցական ավանդույթների պահպանման, գրաբարի հոգևոր լեզվի շարունակականության և քրիստոնեական բարեպաշտության տարածման գործում։ Դրանք ծառայել են որպես հոգևոր դաստիարակության միջոց՝ ընթերցողին ծանոթացնելով աղոթքի մշակույթին և աստվածապաշտական կյանքի սկզբունքներին։ Աղոթական գրականության միջոցով պահպանվել են նաև հայ եկեղեցու դարավոր ծիսական լեզուն, աստվածաբանական պատկերացումները և հոգևոր արտահայտչաձևերը։ Պատմամշակութային առումով հրատարակությունը կարևոր վկայություն է Վենետիկի Սուրբ Ղազար կղզու Մխիթարյան միաբանության տպագրական գործունեության մասին։ 19-րդ դարում Սուրբ Ղազարը հայ գրահրատարակչության, գիտության, կրթության և հոգևոր մշակույթի նշանավոր կենտրոններից էր։ Մխիթարյան միաբանությունը մեծ ներդրում է ունեցել հայերեն գրքերի հրատարակման, հին մատենագրական ժառանգության պահպանման, լեզվաբանական ուսումնասիրությունների և ազգային մշակույթի զարգացման գործում։ Սուրբ Ղազարի տպարանում լույս տեսած կրոնական գրքերը կարևոր դեր են ունեցել հայ եկեղեցական գրականության տարածման և հոգևոր կյանքի շարունակականության ապահովման գործում։ 1831 թվականին հրատարակված «Բուրվառ աղօթից»-ը պատկանում է այդ հարուստ տպագրական ժառանգությանը։ Նրա 358 էջանոց ծավալը վկայում է բավականին ընդարձակ հրատարակության մասին և այն դարձնում է հետաքրքրական ուսումնասիրության նյութ հայ աղոթագրության ու հոգևոր գրահրատարակչության պատմության տեսանկյունից։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել հայ եկեղեցու պատմությամբ, ծիսագիտությամբ, աստվածաբանությամբ, գրաբարի ուսումնասիրությամբ և Մխիթարյան միաբանության հրատարակչական գործունեությամբ զբաղվող մասնագետներին։ Այն արժեքավոր է նաև հայ հին տպագիր գրքի մատենագիտական նկարագրության և 19-րդ դարի հոգևոր գրականության զարգացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրման համար։ Հրատարակության նշանակությունը պայմանավորված է նաև հայ ժողովրդի հոգևոր հիշողության պահպանման գործում աղոթագրքերի ունեցած դերակատարությամբ։ Դրանք սերունդներին են փոխանցել քրիստոնեական հավատքի հիմնարար արժեքները, աղոթքի մշակույթը և եկեղեցական ավանդույթների շարունակականությունը։ «Բուրվառ աղօթից»-ը ներկայացնում է այն հոգևոր միջավայրը, որտեղ աղոթքը ոչ միայն կրոնական պարտականություն է, այլև մարդու ներաշխարհի մաքրագործման, բարոյական կատարելագործման և աստվածայինի հետ հաղորդակցության ճանապարհ։ Իր կրոնական, ծիսական, գրական և պատմամշակութային նշանակությամբ այս հրատարակությունը հայ հոգևոր տպագիր ժառանգության արժեքավոր նմուշ է, որը վկայում է 19-րդ դարում Վենետիկի Մխիթարյան միաբանության կարևոր դերակատարության և հայ աղոթական գրականության շարունակական զարգացման մասին։

    Updated: 2026-11-13
    Բուրվառ աղոթից
    Online

    Journalism

    Հայ-թուրքական փոխհարաբերությունները հայ ժամանակակից մամուլում (1990-2010թթ.) քննադատական վերլուծություն

    Այս աշխատանքը քննադատական վերլուծության շրջանակում ուսումնասիրում է հայ-թուրքական փոխհարաբերությունների արտացոլումը հայ ժամանակակից մամուլում 1990-2010 թվականների ընթացքում՝ ընդգծելով լրատվամիջոցների գաղափարական, քաղաքական և տեղեկատվական դերակատարումը հետխորհրդային Հայաստանի արտաքին քաղաքական ընկալումների ձևավորման գործընթացում։ Հետազոտության մեջ մամուլը դիտարկվում է ոչ միայն որպես տեղեկատվության փոխանցման միջոց, այլև որպես հասարակական կարծիքի ձևավորման ակտիվ գործոն, որը տարբեր ժամանակահատվածներում տարբեր կերպ է մեկնաբանել Հայաստանի և Թուրքիայի միջև հարաբերությունների զարգացումները՝ կախված տարածաշրջանային քաղաքական իրադարձություններից, Ղարաբաղյան հակամարտության ընթացքից և դիվանագիտական նախաձեռնություններից։ Աշխատությունը ցույց է տալիս, որ 1990-ականների սկզբին մամուլում գերակշռում էին հարաբերությունների հնարավոր կարգավորման և դիվանագիտական բացման հույսերը, մինչդեռ 1990-ականների կեսերից և հատկապես 2000-ականներին ավելի ուժեղացավ քննադատական և անվստահական դիսկուրսը՝ պայմանավորված սահմանների փակ վիճակով, պատմական հիշողության խնդիրներով և անվտանգության ընկալումներով։ Վերլուծվում են նաև մեդիա դիսկուրսի տարբեր շերտերը՝ պաշտոնական թերթերի, անկախ լրատվամիջոցների և վերլուծական հրապարակումների միջև առկա տարբերություններով, որոնք հաճախ արտահայտում էին քաղաքական ուժերի և հասարակական խմբերի հակադիր դիրքորոշումները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում լեզվական և գաղափարական միջոցներին, որոնց միջոցով մամուլը կառուցում է «մենք-նրանք» հակադրությունը, ձևավորում է ազգային ինքնության և արտաքին վտանգի պատկերներ, ինչպես նաև ազդում է հանրային ընկալումների վրա՝ դառնալով քաղաքական սոցիալականացման կարևոր հարթակ։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը եզրակացնում է, որ 1990-2010 թվականների հայ մամուլը հայ-թուրքական հարաբերությունների հարցում ունեցել է երկակի դեր՝ միաժամանակ արտացոլելով քաղաքական իրողությունները և ակտիվորեն մասնակցելով դրանց իմաստավորման ու հանրային ընկալման ձևավորմանը։

    Updated: 2026-09-16
    Հայ-թուրքական փոխհարաբերությունները հայ ժամանակակից մամուլում (1990-2010թթ.) քննադատական վերլուծություն