Տնտեսության վերլուծության մաթեմատիկական եղանակներ-Հտ.1

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է անգլերենի բանասիրական ուղղվածությամբ ուսուցման գործընթացում սովորողների լեզվաբանական իրազեկության ձևավորման և զարգացման տեսական ու մեթոդական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում լեզվի ոչ միայն գործնական տիրապետումն է, այլև դրա կառուցվածքի, գործառույթների, համակարգային կապերի և հաղորդակցական կիրառության գիտակցված ընկալումը։ Լեզվաբանական իրազեկությունը դիտարկվում է որպես բազմաբաղադրիչ կարողություն, որը ներառում է հնչյունաբանական, բառագիտական, քերականական, իմաստաբանական, ոճական և գործաբանական երևույթները ճանաչելու, վերլուծելու ու համապատասխան հաղորդակցական իրավիճակներում մեկնաբանելու ունակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում բանասիրական կրթության առանձնահատկություններին, քանի որ տվյալ ուղղության ուսանողից պահանջվում է ոչ միայն ճիշտ օգտագործել օտար լեզուն, այլև կարողանալ գիտակցաբար բացատրել լեզվական միավորների կառուցվածքը, ընտրության պատճառները և դրանց միջև առկա հարաբերությունները։ Քննվում է տեսական լեզվաբանական գիտելիքների և գործնական լեզվական կարողությունների փոխկապակցման խնդիրը՝ պարզելու, թե ինչպես կարող է լեզվի համակարգային ուսումնասիրությունը նպաստել խոսքային, ընթերցողական, գրավոր և վերլուծական հմտությունների զարգացմանը։ Կարևորվում է սովորողի ինքնուրույն դիտարկման և լեզվական փաստերի համեմատության կարողությունը, որի շնորհիվ ուսուցումը կարող է անցնել կանոնների մեխանիկական յուրացումից դեպի լեզվական օրինաչափությունների գիտակցված ընկալում։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է մայրենի և ուսումնասիրվող լեզուների համադրական դիտարկումը, որը հնարավորություն է տալիս բացահայտել կառուցվածքային նմանություններն ու տարբերությունները, կանխատեսել բնորոշ դժվարությունները և զարգացնել լեզվական երևույթների նկատմամբ վերլուծական վերաբերմունք։ Ուշադրություն է դարձվում նաև համատեքստային ուսուցմանը, իսկական լեզվական նյութերի կիրառմանը, տեքստերի լեզվաբանական վերլուծությանը և հաղորդակցական առաջադրանքների համադրմանը։ Դասավանդողի դերը դիտարկվում է որպես սովորողի ինքնուրույն լեզվական հետազոտությունն ուղղորդող և քննադատական մտածողությունը խթանող գործունեություն։ Կարող են ուսումնասիրվել նաև լեզվաբանական իրազեկության մակարդակի գնահատման չափանիշները և ուսուցման արդյունավետության որոշման մեթոդական մոտեցումները։ Այսպիսի պատրաստվածությունը կարևոր է ապագա բանասերների, լեզվի ուսուցիչների, թարգմանիչների և լեզվաբանական գործունեությամբ զբաղվող մասնագետների համար, քանի որ այն նպաստում է լեզվական փաստերի խորքային վերլուծությանը և մասնագիտական մտածողության ձևավորմանը։ Աշխատությունը միավորում է լեզվաբանության, օտար լեզուների դասավանդման մեթոդիկայի և բանասիրական կրթության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով հիմնավորել անգլերենի մասնագիտական ուսուցման առավել գիտակցված և վերլուծական կազմակերպման սկզբունքները։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է առնետների վերարտադրողական համակարգի օրգանների հարթ մկանային հյուսվածքի էլեկտրական ակտիվության ուսումնասիրությանը և դրա ֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունների բացահայտմանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է հարթ մկանների ինքնաբուխ էլեկտրական ակտիվության, դրա առաջացման մեխանիզմների և մկանային կծկումների կարգավորման միջև փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վերարտադրողական համակարգի տարբեր օրգանների հարթ մկանային հյուսվածքների կենսաէլեկտրական ազդանշաններին, դրանց բնույթին, հաճախականությանը, ամպլիտուդին և ժամանակային փոփոխություններին։ Աշխատանքում դիտարկվում են այն գործոնները, որոնք կարող են ազդել էլեկտրական ակտիվության վրա, այդ թվում՝ հյուսվածքի ֆունկցիոնալ վիճակը, հորմոնալ կարգավորումը և օրգանների ֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունները։ Էլեկտրական ակտիվության գրանցման և վերլուծության միջոցով ուսումնասիրվում են հարթ մկանային բջիջների փոխազդեցությունն ու համաժամանակյա աշխատանքի ձևավորման հնարավոր մեխանիզմները, որոնք կարևոր են վերարտադրողական համակարգի բնականոն շարժողական գործունեության համար։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալու, թե ինչպես են ձևավորվում և տարածվում էլեկտրական ազդանշանները հարթ մկանային հյուսվածքում և ինչպես են դրանք կապված մկանային կծկողական ակտիվության հետ։ Առնետների որպես փորձարարական մոդելի օգտագործումը հնարավորություն է տալիս համեմատաբար վերահսկելի պայմաններում ուսումնասիրել տարբեր ֆիզիոլոգիական գործոնների ազդեցությունը և բացահայտել էլեկտրական ակտիվության ընդհանուր օրինաչափությունները։ Աշխատության արդյունքները կարող են կարևոր նշանակություն ունենալ վերարտադրողական ֆիզիոլոգիայի, էլեկտրոֆիզիոլոգիայի և հարթ մկանների կենսաբանության ուսումնասիրման համար, ինչպես նաև նպաստել վերարտադրողական օրգանների շարժողական ֆունկցիայի կարգավորման մեխանիզմների ավելի ամբողջական ընկալմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել ֆիզիոլոգիայի, կենսաֆիզիկայի, նեյրոֆիզիոլոգիայի, վերարտադրողական կենսաբանության և կենսաբժշկական գիտությունների մասնագետներին, հետազոտողներին, դասախոսներին և համապատասխան ոլորտների ուսանողներին։

Психология

Խառնվածքը մարդու հոգեբանական բնածին առանձնահատկությունների ամբողջություն է, որը որոշում է նրա զգացմունքների ուժը, արձագանքների արագությունը, ակտիվության մակարդակը և վարքագծի ընդհանուր դինամիկան։ Այն համարվում է անհատի հոգեկանի համեմատաբար կայուն բնութագիր և ձևավորվում է հիմնականում նյարդային համակարգի առանձնահատկությունների հիման վրա։ Խառնվածքը չի պայմանավորում մարդու կարողությունները կամ բարոյական որակները, սակայն զգալի ազդեցություն է ունենում նրա վարքագծի արտահայտման ձևի վրա։ Հոգեբանության մեջ առանձնացվում են խառնվածքի չորս հիմնական տիպեր՝ սանգվինիկ, խոլերիկ, ֆլեգմատիկ և մելանխոլիկ։ Սանգվինիկ տիպի մարդիկ սովորաբար ակտիվ են, շփվող և հեշտությամբ հարմարվում են նոր իրավիճակներին։ Խոլերիկները արագ են արձագանքում, հուզականորեն ուժեղ են և հաճախ ունենում են իմպուլսիվ վարք։ Ֆլեգմատիկները հանգիստ են, հավասարակշռված և կայուն, սակայն երբեմն դանդաղ են արձագանքում փոփոխություններին։ Մելանխոլիկները ավելի զգայուն են, խորապես են ընկալում իրադարձությունները և հաճախ հակված են ներհայեցողության։ Խառնվածքի ուսումնասիրությունը կարևոր է հոգեբանության մեջ, քանի որ այն օգնում է հասկանալ մարդու վարքագծի անհատական տարբերությունները, բարելավել հաղորդակցությունը և ճիշտ կազմակերպել ուսուցման ու աշխատանքի գործընթացները։

Философия

Աշխատությունը նվիրված է հերմենևտիկայի հիմնական խնդիրների պատմական և մշակութային զարգացման ուսումնասիրությանը՝ մեկնաբանության տեսության ձևավորման տարբեր փուլերի և դրանց գաղափարական նախադրյալների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում տեքստի, իմաստի, հեղինակի, մեկնաբանողի և պատմամշակութային միջավայրի փոխհարաբերությունն է, ինչպես նաև այն հարցը, թե տարբեր ժամանակաշրջաններում ինչպես են ընկալվել հասկացման ու մեկնաբանության հնարավորություններն ու սահմանները։ Քննության են առնվում հերմենևտիկական մտածողության ակունքները, կրոնական և իրավական տեքստերի մեկնաբանման ավանդույթները, բանասիրական մոտեցումների զարգացումը և հետագայում հերմենևտիկայի վերածումը ավելի լայն փիլիսոփայական ուղղության։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն գաղափարին, որ տեքստի իմաստը չի կարող ամբողջությամբ առանձնացվել այն պատմական ու մշակութային պայմաններից, որոնցում ստեղծվել և հետագայում մեկնաբանվել է տվյալ տեքստը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ մեկնաբանողի նախնական գիտելիքների, լեզվական միջավայրի, մշակութային փորձի և արժեքային համակարգի նշանակությանը հասկացման գործընթացում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում մասի և ամբողջի փոխադարձ մեկնաբանության սկզբունքը, որի միջոցով առանձին բառերի, գաղափարների կամ հատվածների իմաստը բացահայտվում է ամբողջ ստեղծագործության համատեքստում, իսկ ամբողջի ընկալումն իր հերթին ճշգրտվում է առանձին բաղադրիչների ուսումնասիրությամբ։ Քննության են առնվում նաև օբյեկտիվ մեկնաբանության հնարավորության, հեղինակային մտադրության նշանակության, պատմական հեռավորության և ժամանակակից ընթերցողի ընկալման միջև հարաբերությունների վերաբերյալ տեսական բանավեճերը։ Հերմենևտիկան դիտարկվում է ոչ միայն որպես տեքստերի վերլուծության մեթոդ, այլև որպես մշակութային հաղորդակցության և տարբեր պատմական աշխարհների միջև իմաստային կապերի բացահայտման միջոց։ Այս տեսանկյունից մեկնաբանությունը ներկայանում է որպես շարունակական գործընթաց, որի ընթացքում անցյալի մշակութային ժառանգությունը նոր իմաստներ է ձեռք բերում տարբեր ժամանակաշրջանների մտավոր միջավայրերում։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է փիլիսոփայության, մշակութաբանության, պատմության և տեքստաբանության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել հերմենևտիկական խնդիրների պատմական փոփոխականությունը և դրանց նշանակությունը մարդկային մտածողության, լեզվի ու մշակույթի փոխհարաբերությունների ըմբռնման համար։

Математика

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է որոշ օրթոնորմավորված սպլայնային համակարգերով կառուցվող շարքերի զուգամիտության և միակության հարցերի ուսումնասիրությանը։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են սպլայնային համակարգերի միջոցով ֆունկցիաների ներկայացման հնարավորությունները և այդ ներկայացումների մաթեմատիկական հատկությունները՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով շարքերի զուգամիտության պայմաններին ու սահմանային վարքին։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում օրթոնորմավորված համակարգերի կառուցվածքին, քանի որ օրթոնորմավորվածությունը կարևոր դեր է կատարում ֆունկցիաների տարրալուծման, գործակիցների որոշման և ներկայացումների կայունության ուսումնասիրության մեջ։ Քննության են առնվում այն պայմանները, որոնց դեպքում սպլայնային շարքերի մասնակի գումարները զուգամիտում են համապատասխան ֆունկցիային կամ որոշակի ֆունկցիոնալ տարածության տարրին, ինչպես նաև զուգամիտության տարբեր ձևերը՝ կախված ուսումնասիրվող տարածությունից և կիրառվող նորմից։ Աշխատության մյուս կարևոր ուղղությունը շարքերի ներկայացման միակության խնդիրն է, մասնավորապես՝ ինչ պայմաններում է ֆունկցիայի համապատասխան սպլայնային տարրալուծումը որոշվում միարժեքորեն և երբ կարող են առաջանալ տարբեր ներկայացումներ։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են կիրառվել ֆունկցիոնալ անալիզի, մոտարկման տեսության, օրթոգոնալ համակարգերի և սպլայնների տեսության մեթոդներ։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու օրթոնորմավորված սպլայնային համակարգերի մաթեմատիկական հատկությունները և դրանց միջոցով ֆունկցիաների ներկայացման տեսական հիմքերը։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր նշանակություն ունեն նաև թվային անալիզի և ֆունկցիաների մոտարկման կիրառական խնդիրների համար, որտեղ սպլայնները լայնորեն օգտագործվում են բարդ ֆունկցիաների արդյունավետ ներկայացման և հաշվարկային մոտարկման նպատակով։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել մաթեմատիկական անալիզի և ֆունկցիոնալ անալիզի մասնագետների, մոտարկման տեսությամբ զբաղվող հետազոտողների, մաթեմատիկոսների, ասպիրանտների, մագիստրանտների և օրթոգոնալ համակարգերի ու սպլայնների տեսությամբ հետաքրքրվող ուսանողների համար։

Социология

Նյութը ներկայացնում է հայ գյուղական համայնքներում գրքի, ընթերցանության և դրանց նկատմամբ ձևավորված վերաբերմունքի սոցիոլոգիական ուսումնասիրության արդյունքների մեկնաբանությունը։ Ուսումնասիրության հիմնական նպատակն է բացահայտել, թե ինչ տեղ և նշանակություն ունեն գիրքն ու ընթերցանությունը գյուղական բնակչության առօրյա կյանքում, կրթական և մշակութային միջավայրում, ինչպես նաև հասկանալ ընթերցողական վարքագիծը պայմանավորող սոցիալական, տնտեսական, կրթական և մշակութային գործոնները։ Հետազոտության արդյունքների մեկնաբանությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել ընթերցանությունը ոչ միայն որպես անհատական զբաղմունք, այլև որպես հասարակական և մշակութային գործընթաց, որը կապված է մարդու կրթության, աշխարհայացքի, տեղեկատվական պահանջների և սոցիալական միջավայրի հետ։ Կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել գյուղական բնակավայրերի բնակիչների կողմից ընթերցվող գրականության տեսակների ուսումնասիրությունը՝ գեղարվեստական, գիտահանրամատչելի, ուսումնական, մասնագիտական և այլ գրականության նկատմամբ հետաքրքրության համեմատությամբ։ Առանձին ուշադրության է արժանի ընթերցանության հաճախականությունը, գրքերի ձեռքբերման և օգտագործման եղանակները, գրադարաններից օգտվելու մակարդակը, ինչպես նաև ընտանիքի և կրթական հաստատությունների ազդեցությունը ընթերցողական սովորությունների ձևավորման վրա։ Սոցիոլոգիական տվյալների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տարբեր տարիքային, կրթական և սոցիալական խմբերի ընթերցողական նախասիրությունների հնարավոր տարբերությունները։ Գյուղական միջավայրի առանձնահատկությունները կարևոր են նաև գրքի հասանելիության տեսանկյունից, քանի որ գրադարանների վիճակը, գրքային ֆոնդերի բազմազանությունը, նոր հրատարակությունների հասանելիությունը և մշակութային միջոցառումների կազմակերպումը կարող են էապես ազդել բնակչության ընթերցողական ակտիվության վրա։ Նյութը կարող է անդրադառնալ նաև այն պատճառներին, որոնք խոչընդոտում են կանոնավոր ընթերցանությանը, օրինակ՝ ժամանակի պակասը, գրքերի սահմանափակ հասանելիությունը, տնտեսական պայմանները, այլ տեղեկատվական աղբյուրների տարածումը կամ ընթերցանության նկատմամբ հետաքրքրության նվազումը։ Միաժամանակ ուսումնասիրությունը կարող է ցույց տալ, թե ինչ դեր ունեն գիրքն ու գրադարանը գյուղական համայնքի մշակութային կյանքի պահպանման և զարգացման գործում։ Հատկապես կարևոր է դիտարկել ընթերցանության կապը կրթության հետ, քանի որ դպրոցական և երիտասարդ բնակչության շրջանում ընթերցողական մշակույթի ձևավորումը կարող է երկարաժամկետ ազդեցություն ունենալ կրթական առաջընթացի և մշակութային մասնակցության վրա։ Ժողովածուի սոցիոլոգիական ուղղվածությունը թույլ է տալիս ոչ միայն ներկայացնել փաստական տվյալներ, այլև դրանց հիման վրա բացահայտել ընթերցանության նկատմամբ վերաբերմունքի ձևավորման օրինաչափություններն ու առկա խնդիրները։ Հետազոտության արդյունքները կարող են օգտակար լինել գրադարանային ծառայությունների կատարելագործման, գյուղական բնակավայրերում մշակութային ծրագրերի մշակման և ընթերցանության խթանման միջոցառումների կազմակերպման համար։ Ընդհանուր առմամբ, նյութը կարևոր է հայ գյուղի սոցիալական և մշակութային կյանքի ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ ներկայացնում է գրքի և ընթերցանության դերը գյուղական համայնքի կրթական, տեղեկատվական ու մշակութային միջավայրում և հնարավորություն է տալիս սոցիոլոգիական տվյալների միջոցով գնահատելու ընթերցողական մշակույթի վիճակն ու զարգացման հնարավորությունները։