Թուխ Մանուկ սրբավայրերը (պատմաազգագրական ուսումնասիրություն)

Литература

Գիրքը ներկայացնում է հայ միջնադարյան հոգևոր գրականության ամենանշանավոր ստեղծագործություններից մեկը՝ Գրիգոր Նարեկացու խորապես խորհրդածական և աղոթական երկը։ Այն կազմված է աղոթական գլուխներից, որոնցում հեղինակը երկխոսության մեջ է մտնում Աստծո հետ՝ խոստովանելով մարդկային թուլությունները, մեղքերը, ներքին հակասությունները և հոգևոր կատարելության հասնելու դժվարությունները։ Ստեղծագործության կենտրոնում մարդու և Աստծո հարաբերությունն է, մեղքի գիտակցումը, ապաշխարությունը, աստվածային ողորմության որոնումը և փրկության հույսը։ Հեղինակը մարդու հոգևոր վիճակը ներկայացնում է բացառիկ խորությամբ՝ միավորելով ինքնաքննությունը, զղջումը, հավատքի ամրապնդումը և աստվածային սիրո հանդեպ անսահման վստահությունը։ Երկի լեզուն առանձնանում է պատկերների հարստությամբ, փոխաբերությունների բազմազանությամբ, հռետորական դիմումներով, հակադրություններով և բանաստեղծական արտահայտչականությամբ։ Գրիգոր Նարեկացին աստվածաբանական գաղափարները վերածում է անձնական ու համամարդկային հոգևոր ապրումների՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով ճանաչելու սեփական ներաշխարհը և խորհելու մարդու գոյության, պատասխանատվության ու աստվածային շնորհի մասին։ Ստեղծագործությունը կարևոր նշանակություն ունի ոչ միայն հայ գրականության, այլև համաշխարհային քրիստոնեական հոգևոր մշակույթի համար՝ իր մեջ ամփոփելով միջնադարյան մտքի խորությունը, աղոթքի գեղարվեստական ուժը և մարդկային հոգու փրկության համամարդկային ձգտումը։ Այն շարունակում է մնալ հոգևոր ընթերցանության, աստվածաբանական ուսումնասիրության և գրականագիտական հետազոտությունների կարևոր աղբյուր։

Литература

«Խային Վալիդե» վերնագրով այս հրատարակությունը ծավալուն գրական երկ է, որի վերնագիրը, հավանաբար, կապված է օսմանյան կամ արևելյան մշակութային միջավայրում տարածված անձնանվան կամ կերպարի հետ։ «Խային» բառը կարող է նշանակել դավաճան կամ նենգ, իսկ «Վալիդե» բառը օսմանյան պատմական միջավայրում գործածվել է սուլթանի մոր նշանակությամբ։ Այս բառերի համադրությունը կարող է մատնանշել պատմական, ընտանեկան կամ հասարակական հակասությունների շուրջ կառուցված պատմություն, սակայն միայն վերնագրի հիման վրա հնարավոր չէ հաստատել ստեղծագործության սյուժեն կամ կերպարների ինքնությունը։ Հրատարակության մեծ ծավալը կարող է վկայել ընդարձակ վիպական շարադրանքի կամ մի քանի մասերից կազմված երկի մասին, բայց այդ հանգամանքը նույնպես պահանջում է ստուգում։ Ստեղծագործությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել XIX դարի վերջի հայերեն ընթերցանության, թարգմանական գրականության և Կոստանդնուպոլսի բազմալեզու հրատարակչական միջավայրի ուսումնասիրության համար։ Այդ ժամանակաշրջանում հայերենով տարածվում էին տարբեր մշակութային միջավայրերից եկող գրական երկեր, որոնք ընթերցողներին ծանոթացնում էին նոր սյուժեների, կերպարների և հասարակական հարաբերությունների պատկերման ձևերի հետ։ Այնուամենայնիվ, առանց տիտղոսաթերթի ամբողջական պատկերի, հեղինակի տվյալների կամ բնագրի հնարավոր չէ վստահորեն որոշել՝ սա թարգմանությո՞ւն է, թե՞ ինքնուրույն ստեղծագործություն, ինչ լեզվից է այն թարգմանված, և ինչ պատմական կամ գեղարվեստական թեմաներ է ընդգրկում։

История

Աշխատությունը նվիրված է XVII դարի հայ մտավոր և մշակութային կյանքի նշանավոր ներկայացուցիչ Երեմիա Քյոմուրճյանի պատմագրական գործունեության ու նրա թողած գրավոր ժառանգության համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում հեղինակի պատմագիտական հայացքների, պատմական նյութի ընտրության և շարադրման սկզբունքների, աղբյուրների օգտագործման առանձնահատկությունների ու իր ժամանակաշրջանի իրադարձությունների մեկնաբանման եղանակների բացահայտումն է։ Նրա երկերը դիտարկվում են XVII դարի Օսմանյան կայսրության, Կոստանդնուպոլսի հայ համայնքի և ընդհանրապես հայ հասարակական ու մշակութային կյանքի պատմության ուսումնասիրման կարևոր սկզբնաղբյուրների համատեքստում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել այն հանգամանքին, թե պատմագիրը ինչպես է համադրում իրադարձությունների ժամանակագրական ներկայացումը անձնական դիտարկումների, ժամանակակիցների մասին տեղեկությունների, հասարակական կյանքի նկարագրությունների և ավանդված պատմական նյութի հետ։ Այս տեսանկյունից նրա ժառանգությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու ոչ միայն քաղաքական իրադարձությունները, այլև քաղաքային առօրյան, համայնքային հարաբերությունները, եկեղեցական կյանքը, կրթամշակութային միջավայրը և հայ բնակչության կապերը տարածաշրջանի այլ հասարակական խմբերի հետ։ Կարևորվում է նաև հեղինակի՝ որպես իր ժամանակի ականատեսի և տեղեկություններ հավաքող մտավորականի դերը, քանի որ պատմական հաղորդումների աղբյուրագիտական արժեքը գնահատելիս անհրաժեշտ է տարբերակել անմիջական դիտարկումները, փոխանցված տեղեկությունները և ավելի վաղ աղբյուրներից վերցված նյութերը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նրա պատմագրական լեզվին, պատմական կերպարների ներկայացման եղանակներին, ժամանակի և պատճառահետևանքային կապերի ընկալմանը, ինչպես նաև կրոնական ու բարոյական պատկերացումների ազդեցությանը պատմական իրադարձությունների մեկնաբանության վրա։ Ձեռագրական ավանդույթի ուսումնասիրությունը ևս կարևոր ուղղություն է՝ հնարավորություն տալով պարզելու երկերի պահպանման, ընդօրինակման, խմբագրման և հետագա շրջանառության առանձնահատկությունները։ Նրա ստեղծագործությունների համադրումը ժամանակակից և նախորդ հայ պատմագիրների աշխատությունների հետ նպաստում է XVII դարի հայ պատմագրության զարգացման միտումների և հեղինակային առանձնահատկությունների բացահայտմանը։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը միավորում է պատմագրության պատմության, աղբյուրագիտության, ձեռագրագիտության և հայ մշակույթի պատմության մոտեցումները՝ ներկայացնելով հեղինակի ժառանգության նշանակությունը վաղ նոր շրջանի հայ հասարակության, Կոստանդնուպոլսի հայկական միջավայրի և հայ պատմական մտքի զարգացման ուսումնասիրման համար։

Лингвистика

Աշխատությունը եռալեզու բառարան է, որը նախատեսված է ֆրանսերեն, հայերեն և թուրքերեն լեզուների միջև բառային համապատասխանություններ գտնելու և տարբեր լեզուներով հաղորդակցվելու համար անհրաժեշտ բառապաշարն ուսումնասիրելու նպատակով։ Այն համադրում է երեք լեզուների բառային միավորները՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով համեմատելու դրանց իմաստները, գտնելու թարգմանական համարժեքներ և ընդլայնելու լեզվական գիտելիքները։ Նման բառարանները կարևոր դեր են կատարում ինչպես լեզուների ուսուցման, այնպես էլ գրավոր և բանավոր հաղորդակցության, թարգմանության ու միջմշակութային կապերի զարգացման գործում։ Ֆրանսերենի, հայերենի և թուրքերենի համադրությունը հատկապես նշանակալի է բազմալեզու միջավայրի տեսանկյունից, քանի որ այս լեզուները կիրառվել են տարբեր կրթական, մշակութային, հասարակական և առևտրային հարաբերություններում։ Բառարանը կարող էր օգտակար լինել լեզուներ սովորողներին, թարգմանիչներին, ուսուցիչներին, գրողներին և տարբեր լեզուներով գրավոր նյութերի հետ աշխատող ընթերցողներին՝ ապահովելով բառապաշարի համեմատության և թարգմանության գործնական միջոց։ Այն նաև արտացոլում է բառարանագրության զարգացման այն ավանդույթը, որի շրջանակում մի քանի լեզուների համակարգված ներկայացումը նպաստում էր լեզվական գիտելիքների տարածմանը և տարբեր լեզվական համայնքների միջև հաղորդակցության ընդլայնմանը։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հայերեն բառարանագրության և լեզվական կրթության պատմության ուսումնասիրության համար՝ որպես հայերենը եվրոպական և արևելյան լեզուների հետ համադրող ծավալուն բառարանային հրատարակություն։ Այն արժեքավոր աղբյուր է նաև XIX դարի հայալեզու տպագիր ժառանգության, բազմալեզու կրթության և թարգմանական մշակույթի զարգացման ուսումնասիրության տեսանկյունից։

Культура

Այս մեթոդական ձեռնարկը նվիրված է խորհրդային պետական գործիչի և հասարակական-քաղաքական գործչի ծննդյան հարյուրամյակին առնչվող հոբելյանական միջոցառումների կազմակերպման և գրադարանային աշխատանքների արդյունավետ իրականացման ուղեցույցներին։ Աշխատությունում ներկայացվում են գրադարաններում թեմատիկ ցուցահանդեսների, հիշատակի երեկոների, ընթերցողական քննարկումների և տեղեկատվական ցուցադրությունների պլանավորման ու կազմակերպման մեթոդները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տեղեկատվական նյութերի ընտրության, մատենագիտական ցանկերի կազմման, պատմական աղբյուրների ներկայացման և ընթերցողական լսարանի ներգրավման ձևերին։ Քննարկվում են նաև գրադարանային ծառայությունների դերը պատմական հիշողության պահպանման, կրթական գործընթացների աջակցման և հասարակական իրազեկման բարձրացման գործում։ Աշխատությունը նախատեսված է գրադարանային աշխատողների համար՝ որպես գործնական ուղեցույց հոբելյանական մշակութային-կրթական ծրագրերի իրականացման համար։

Сельское хозяйство

Գիտական աշխատանքը նվիրված է հայկական կիսակոպտաբուրդ ցեղի ոչխարների բրդային արտադրողականության, բրդի որակի և դրանց բարելավման հնարավոր ուղիների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են ցեղի կենսաբանական և արտադրատնտեսական առանձնահատկությունները, բրդի քանակական ու որակական ցուցանիշները, ինչպես նաև դրանց վրա ազդող ժառանգական, կերակրման, պահվածքի և բուծման գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բրդի հիմնական հատկությունների գնահատմանը՝ ներառյալ մանրաթելի կառուցվածքը, երկարությունը, հաստությունը, ամրությունը, մաքրությունը և այլ տեխնոլոգիական հատկանիշներ, որոնք որոշում են ստացվող բրդային հումքի արժեքն ու կիրառելիությունը։ Աշխատությունը նպատակ ունի բացահայտելու այն պայմաններն ու մեթոդները, որոնց միջոցով հնարավոր է բարձրացնել ոչխարների բրդատվությունը և միաժամանակ բարելավել բրդի որակը՝ պահպանելով ցեղի օգտակար հատկանիշները։ Քննարկվում են ընտրասերման և նպատակային բուծման հնարավորությունները, կենդանիների կերակրման և պահվածքի օպտիմալացումը, ինչպես նաև արտադրողականության բարձրացմանն ուղղված zootechnical միջոցառումները։ Հետազոտության արդյունքները կարող են գործնական նշանակություն ունենալ ոչխարաբուծության արդյունավետության բարձրացման, որակյալ բրդային հումքի արտադրության և հայկական կիսակոպտաբուրդ ցեղի հետագա կատարելագործման համար։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել անասնաբույծներին, գյուղատնտեսության մասնագետներին, կենդանաբուծության հետազոտողներին, բուծարարներին և ոչխարաբուծության զարգացման հարցերով զբաղվող մասնագետներին։