Готовые материалы

Աշխատությունը նվիրված է երկաթբետոնե կոնստրուկցիաների հաշվարկային մեթոդների կատարելագործմանը՝ դրանց իրական դեֆորմացիոն վարքի առավել ամբողջական հաշվառմամբ։ Հետազոտության հիմքում այն մոտեցումն է, որ շինարարական տարրերի հուսալի գնահատման համար անհրաժեշտ է ուսումնասիրել ոչ միայն ամրության սահմանային վիճակները, այլև բեռնվածքի ազդեցությամբ առաջացող ձևափոխությունները, ճկվածքները, ճաքերի զարգացումը և նյութերի ոչ գծային աշխատանքը։ Քննության են առնվում բետոնի և ամրանային պողպատի համատեղ աշխատանքի առանձնահատկությունները, դրանց ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների ազդեցությունը կոնստրուկցիայի կոշտության և ընդհանուր լարվածադեֆորմացիոն վիճակի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ճաքերի առաջացման և զարգացման հետևանքով տարրերի արդյունավետ կոշտության փոփոխությանը, քանի որ այդ գործընթացը կարող է էականորեն ազդել շահագործման ընթացքում դիտվող դեֆորմացիաների գնահատման վրա։ Ուսումնասիրվում են երկաթբետոնե տարրերի հաշվարկային մոդելների և իրական աշխատանքի միջև հնարավոր տարբերությունները՝ նպատակ ունենալով բարձրացնելու հաշվարկային կանխատեսումների ճշգրտությունը։ Կարևորվում է բեռնվածքի տարբեր փուլերում նյութերի վարքի ներկայացումը, երկարատև ազդեցությունների և կոնստրուկցիայի երկրաչափական բնութագրերի հաշվառումը, ինչպես նաև հաշվարկային պարամետրերի փոխկապակցվածության վերլուծությունը։ Հետազոտության մեջ կարող են համադրվել տեսական մոդելավորման, թվային հաշվարկների և փորձարարական տվյալների վերլուծության արդյունքները՝ կիրառվող մեթոդների համապատասխանությունն իրական կառուցվածքային վարքին գնահատելու նպատակով։ Կատարելագործված հաշվարկային մոտեցումները կարևոր են ոչ միայն կոնստրուկցիաների կրողունակության, այլև դրանց շահագործման պիտանելիության գնահատման տեսանկյունից, քանի որ թույլատրելի դեֆորմացիաների և ճաքագոյացման վերահսկումը անմիջականորեն կապված է կառույցների երկարատև ու հուսալի աշխատանքի հետ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է շինարարական մեխանիկայի, երկաթբետոնե կառուցվածքների տեսության և հաշվարկային մոդելավորման մոտեցումները՝ նպաստելով կոնստրուկցիաների իրական դեֆորմացիոն հատկությունները հաշվի առնող առավել ճշգրիտ և հիմնավորված նախագծային մեթոդների զարգացմանը։

Աշխատությունը նվիրված է Դարևսկու իժի՝ Կովկասյան տարածաշրջանի սահմանափակ տարածում ունեցող հազվագյուտ սողուններից մեկի տարածման, կենսամիջավայրի, էկոլոգիական առանձնահատկությունների և պահպանության հիմնախնդիրների համալիր ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տեսակի տարածման սահմանների ճշգրտմանը, առանձին պոպուլյացիաների և բնակության համար նպաստավոր տարածքների բացահայտմանը, ինչպես նաև դրանց աշխարհագրական ու լանդշաֆտային առանձնահատկությունների գնահատմանը։ Ուսումնասիրվում են բարձրադիր բնական միջավայրերի այն պայմանները, որոնց հետ կապված է տեսակի գոյությունը, այդ թվում՝ քարքարոտ լանջերը, ժայռային հատվածները և ենթալպյան բուսականությամբ տարածքները։ Էկոլոգիական ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է կենսամիջավայրի ընտրության, սեզոնային ակտիվության, տարածական վարքի, սննդային կապերի և բարձրադիր պայմաններին հարմարվածության ընդհանուր օրինաչափությունների բացահայտումը։ Տեսակի սահմանափակ տարածվածությունը և առանձին բնակավայրերի մեկուսացված բնույթը կարևոր նշանակություն են տալիս պոպուլյացիաների վիճակի և դրանց կենսամիջավայրերի շարունակականության գնահատմանը։ Հետազոտության մեջ դիտարկվում են նաև բնական և մարդածին այն գործոնները, որոնք կարող են ազդել տեսակի պահպանության վրա։ Դրանց շարքում առանձնահատուկ նշանակություն ունեն բարձրադիր արոտավայրերի ինտենսիվ օգտագործումը, գերարածեցումը, կենսամիջավայրերի փոփոխությունը և կենդանիների ապօրինի որսը կամ ոչնչացումը, որոնք գիտական աղբյուրներում նշվում են որպես պահպանության կարևոր սպառնալիքներ։ Տեսակի պահպանությունը դիտարկվում է կենսաբազմազանության պաշտպանության ավելի լայն համատեքստում՝ կարևորելով բնական կենսամիջավայրերի պահպանումը, պոպուլյացիաների երկարաժամկետ մշտադիտարկումը և պահպանվող տարածքների արդյունավետ կառավարումը։ Հայաստանում տեսակի կարևոր կենսամիջավայրերի մի մասը կապված է Շիրակի մարզի բարձրադիր տարածքների և «Արփի լիճ» ազգային պարկի հետ, ինչը հատուկ նշանակություն է հաղորդում տարածքային պահպանության միջոցառումներին։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է կենդանաբանության, հերպետոլոգիայի, էկոլոգիայի, կենսաաշխարհագրության և բնապահպանության մոտեցումները՝ նպաստելով հազվագյուտ տեսակի տարածման ու կենսաբանական առանձնահատկությունների վերաբերյալ գիտելիքների ընդլայնմանը և դրա երկարաժամկետ պահպանության գիտական հիմքերի ձևավորմանը։

Աշխատությունը նվիրված է 1932–1955 թվականներին հայկական ճարտարապետության զարգացման հիմնական ուղղությունների, գեղարվեստական սկզբունքների և քաղաքաշինական փոփոխությունների պատմական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում ճարտարապետական գործընթացները դիտարկվում են տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական, մշակութային և տնտեսական պայմանների համատեքստում՝ բացահայտելով պետական շինարարական քաղաքականության, մասնագիտական գաղափարների և ազգային ճարտարապետական ավանդույթների փոխազդեցությունը։ Քննության են առնվում բնակելի, հասարակական, վարչական, մշակութային և այլ նշանակության կառույցների նախագծման առանձնահատկությունները, դրանց ծավալատարածական լուծումները, հորինվածքային սկզբունքները և քաղաքային միջավայրի ձևավորման մեջ ունեցած նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ազգային ճարտարապետական ժառանգության վերաիմաստավորմանը և պատմական ձևերի ու մոտիվների կիրառմանը նոր ժամանակաշրջանի շինարարական խնդիրների լուծման ընթացքում։ Ուսումնասիրվում է նաև ճարտարապետական լեզվի փոփոխությունը՝ պարզաբանելով, թե ինչպես էին համադրվում ավանդական տարրերը, դասական ձևերը և ժամանակաշրջանին բնորոշ մոնումենտալ արտահայտչականությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում քաղաքաշինական զարգացումը, հատկապես նոր հրապարակների, փողոցների, բնակելի թաղամասերի և հասարակական կենտրոնների ձևավորման գործընթացը, որի արդյունքում աստիճանաբար փոփոխվում էին Հայաստանի քաղաքների տարածական կառուցվածքն ու ճարտարապետական կերպարը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև շինանյութերի օգտագործման առանձնահատկություններին, տեղական բնական քարի գեղարվեստական հնարավորություններին և կառուցողական լուծումների ազդեցությանը շենքերի արտաքին տեսքի վրա։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ճարտարապետների ստեղծագործական գործունեությանը, նախագծային հաստատությունների դերին և մասնագիտական դպրոցի զարգացմանը՝ դրանք դիտարկելով ընդհանուր մշակութային գործընթացների շրջանակում։ Ժամանակաշրջանի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու նաև ճարտարապետական ստեղծագործության և պաշտոնական գեղագիտական պահանջների փոխհարաբերությունները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը ներկայացնում է XX դարի հայկական ճարտարապետության կարևոր փուլերից մեկի համակարգված քննություն՝ ցույց տալով քաղաքաշինության, ազգային ավանդույթի, ժամանակաշրջանի գեղարվեստական գաղափարների և նոր շինարարական պահանջների փոխազդեցությունը։

Աշխատությունը նվիրված է Հայոց ցեղասպանության ժամանակաշրջանում Բրիտանական կայսրության քաղաքականության, դիվանագիտական գործունեության և հայկական հարցի նկատմամբ վերաբերմունքի պատմական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին Մեծ Բրիտանիայի ռազմաքաղաքական շահերը Մերձավոր Արևելքում, Օսմանյան կայսրության նկատմամբ իրականացվող քաղաքականությունը և հայ բնակչության զանգվածային տեղահանությունների ու կոտորածների վերաբերյալ բրիտանական պետական ու դիվանագիտական շրջանակներում ձևավորված տեղեկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում դիվանագիտական հաղորդագրություններին, պաշտոնական փաստաթղթերին, հյուպատոսական զեկույցներին, մամուլի հրապարակումներին, մարդասիրական կազմակերպությունների նյութերին և ժամանակակիցների վկայություններին՝ որպես իրադարձությունների ուսումնասիրման սկզբնաղբյուրների։ Վերլուծվում է, թե ինչպես էր հայկական բնակչության վիճակի վերաբերյալ տեղեկատվությունը հասնում բրիտանական հասարակությանը և քաղաքական շրջանակներին, ինչպես էր այն ներկայացվում պատերազմի ժամանակաշրջանի հանրային հաղորդակցության մեջ և ինչ տեղ էր զբաղեցնում դաշնակից պետությունների քաղաքական օրակարգում։ Կարևորվում է մարդասիրական արձագանքի և աշխարհաքաղաքական շահերի փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը՝ տարբերակելով հասարակական նախաձեռնությունները, դիվանագիտական հայտարարությունները և պետական քաղաքականության գործնական նպատակները։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև պատերազմի ավարտից հետո հայկական հարցի քննարկումներին, Օսմանյան կայսրության նախկին տարածքների ապագայի վերաբերյալ միջազգային բանակցություններին և տարածաշրջանում բրիտանական ռազմավարության փոփոխություններին։ Առանձին նշանակություն ունի բրիտանական արխիվային նյութերի աղբյուրագիտական քննությունը, քանի որ դրանք հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու ինչպես իրադարձությունների մասին ժամանակակից տեղեկացվածության մակարդակը, այնպես էլ որոշումների ընդունման քաղաքական ու դիվանագիտական միջավայրը։ Միաժամանակ ուշադրություն է դարձվում պաշտոնական փաստաթղթերի և հանրային խոսույթի միջև հնարավոր տարբերություններին՝ պատմական իրադարձությունների ներկայացման և քաղաքական նպատակների փոխկապակցվածությունը հասկանալու համար։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը Հայոց ցեղասպանության պատմությունը դիտարկում է միջազգային հարաբերությունների և բրիտանական արտաքին քաղաքականության ավելի լայն համատեքստում՝ նպաստելով Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին հայկական հարցի միջազգային ընկալման, մարդասիրական արձագանքի և մեծ տերությունների քաղաքականության փոխհարաբերությունների առավել ամբողջական ըմբռնմանը։

Աշխատությունը նվիրված է Գուրգեն Մահարու բանաստեղծական ժառանգության լեզվաոճական առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով նրա չափածո ստեղծագործությունների բառապաշարի, պատկերավորման համակարգի, շարահյուսական կառուցվածքի, արտահայտչամիջոցների և անհատական ոճի ձևավորման սկզբունքների վրա։ Հետազոտության շրջանակում բանաստեղծական լեզուն դիտարկվում է ոչ միայն որպես գեղարվեստական մտքի արտահայտման միջոց, այլև որպես հեղինակի աշխարհընկալումը, հուզական ապրումները և ստեղծագործական մտածողությունը բացահայտող համակարգ։ Քննության են առնվում բառերի ընտրության ու իմաստային վերափոխումների առանձնահատկությունները, հոմանիշների, հականիշների, դարձվածային միավորների և այլ բառային միջոցների գործառույթները բանաստեղծական խոսքում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում փոխաբերություններին, համեմատություններին, մակդիրներին, խորհրդանշական պատկերներին և այլ արտահայտչամիջոցներին՝ պարզաբանելով դրանց դերը ստեղծագործությունների պատկերային և հուզական կառուցվածքի ձևավորման մեջ։ Ուսումնասիրվում են նաև բանաստեղծական շարահյուսության առանձնահատկությունները՝ նախադասությունների կառուցվածքը, կրկնությունները, շրջադասությունները, զուգահեռ կառույցները և խոսքի ռիթմական կազմակերպմանը նպաստող լեզվական միջոցները։ Կարևորվում է հնչյունական կազմակերպման և բառային ընտրության փոխհարաբերությունը, քանի որ չափածոյում հնչերանգը, ռիթմը և բառերի հնչյունական ներդաշնակությունը կարող են լրացուցիչ գեղարվեստական նշանակություն ստանալ։ Հետազոտության մեջ ուշադրություն կարող է դարձվել նաև գրական լեզվի և խոսակցական տարրերի հարաբերակցությանը, հեղինակային նորարարություններին և ժամանակաշրջանի լեզվական միջավայրի ազդեցությանը։ Լեզվաոճական քննությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու այն հատկանիշները, որոնց միջոցով ձևավորվում է հեղինակի ճանաչելի բանաստեղծական ձեռագիրը և տարբերակվում նրա ստեղծագործությունը ժամանակակիցների գրական փորձից։ Միաժամանակ բանաստեղծական լեզվի ուսումնասիրությունը կապվում է ստեղծագործությունների թեմատիկ և գաղափարական կառուցվածքի հետ՝ ցույց տալով լեզվական ձևի ու գեղարվեստական բովանդակության փոխազդեցությունը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը նպաստում է գրողի չափածո ժառանգության լեզվական և ոճական արժեքի համակարգված գնահատմանը և XX դարի հայ բանաստեղծական լեզվի զարգացման առանձնահատկությունների առավել ամբողջական ըմբռնմանը։

Աշխատությունը նվիրված է մեծահասակների շրջանում COVID-19-ի կլինիկական ընթացքի առանձնահատկությունների և օրգանիզմի իմունային պատասխանում ցիտոկինների նշանակության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում վարակը դիտարկվում է որպես տարբեր ծանրությամբ և կլինիկական դրսևորումներով ընթացող հիվանդություն, որի զարգացման վրա կարող են ազդեցություն ունենալ տարիքային առանձնահատկությունները, ուղեկցող հիվանդությունները, իմունային համակարգի վիճակը և այլ գործոններ։ Քննության են առնվում հիվանդության կլինիկական պատկերի հիմնական բնութագրերը, ընթացքի տարբերակները և լաբորատոր ցուցանիշների փոփոխությունները՝ դրանք համադրելով բորբոքային ու հակաբորբոքային ցիտոկինների արձագանքի հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ցիտոկիններին՝ որպես իմունային համակարգի բջիջների միջև հաղորդակցությունն ապահովող կենսաբանական ազդանշանային մոլեկուլների, որոնք մասնակցում են վարակի նկատմամբ պաշտպանական պատասխանի ձևավորմանն ու բորբոքային գործընթացների կարգավորմանը։ Ուսումնասիրվում է, թե դրանց մակարդակների և փոխհարաբերությունների փոփոխությունները ինչպես կարող են կապված լինել հիվանդության կլինիկական ընթացքի ու ծանրության տարբերությունների հետ՝ միաժամանակ հաշվի առնելով, որ նման կապերը միշտ չէ, որ նշանակում են անմիջական պատճառահետևանքային հարաբերություն։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է կլինիկական և իմունաբանական տվյալների համադրումը՝ հիվանդության ընթացքի կենսաբանական մեխանիզմների ավելի ամբողջական ընկալման նպատակով։ Կարևորվում է նաև տարբեր հիվանդների իմունային պատասխանի անհատական տարբերությունների ուսումնասիրությունը, քանի որ նույն վարակը կարող է ուղեկցվել էապես տարբեր բորբոքային արձագանքներով։ Ցիտոկինային պատասխանի գնահատումը կարող է հետազոտական նշանակություն ունենալ հիվանդության ծանրության հետ կապված կենսամարկերների ուսումնասիրման և ռիսկի գնահատման գիտական մոտեցումների զարգացման համար։ Միաժամանակ ընդգծվում է, որ առանձին իմունաբանական ցուցանիշների մեկնաբանությունը պետք է իրականացվի կլինիկական ընդհանուր պատկերի և այլ լաբորատոր տվյալների համատեքստում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է վարակաբանության, կլինիկական բժշկության և իմունաբանության մոտեցումները՝ նպաստելով SARS-CoV-2 վարակի ժամանակ մեծահասակների օրգանիզմում ձևավորվող կլինիկական և իմունաբանական փոփոխությունների փոխկապակցվածության առավել ամբողջական ըմբռնմանը։

Աշխատությունը նվիրված է α,β-դեհիդրոամինաթթուների կառուցվածքային առանձնահատկությունների հիման վրա նախագծված նոր միացությունների՝ խոլինէսթերազային ֆերմենտների ակտիվության վրա հնարավոր արգելակող ազդեցության կենսաքիմիական և դեղաբանական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում կառուցվածք–ակտիվություն փոխկապակցվածության բացահայտումն է, որի միջոցով գնահատվում է, թե ուսումնասիրվող մոլեկուլների կառուցվածքային տարբերությունները ինչպես կարող են անդրադառնալ ֆերմենտների հետ դրանց փոխազդեցության և կենսաբանական ակտիվության վրա։ Խոլինէսթերազները դիտարկվում են նյարդային համակարգում կարևոր նշանակություն ունեցող ֆերմենտների համատեքստում, իսկ դրանց ակտիվության կարգավորման ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի լավ հասկանալու խոլիներգիկ գործընթացների կենսաքիմիական մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում նոր միացությունների ֆերմենտային ակտիվության վրա ազդեցության համեմատական գնահատմանը, դրանց ընտրողականության հնարավոր տարբերություններին և մոլեկուլային կառուցվածքի այն առանձնահատկություններին, որոնք կարող են պայմանավորել կենսաբանական ազդեցության բնույթը։ Հետազոտությունը կարող է համադրել կենսաքիմիական փորձարկումների արդյունքները տեսական պատկերացումների հետ՝ նպատակ ունենալով պարզաբանելու ֆերմենտ–արգելակիչ փոխազդեցությունների հիմնական օրինաչափությունները։ Կարևորվում է նաև տարբեր կառուցվածքային խմբերի և տարածական առանձնահատկությունների նշանակության գնահատումը՝ առանց կենսաբանական ակտիվությունը միայն մեկ մոլեկուլային հատկանիշով պայմանավորելու։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր են կենսաբանորեն ակտիվ նյութերի նպատակային նախագծման գիտական սկզբունքների զարգացման համար և կարող են նպաստել հետագա դեղաբանական հետազոտությունների համար հետաքրքրություն ներկայացնող միացությունների առանձնացմանը։ Միաժամանակ անհրաժեշտ է գնահատել ոչ միայն ֆերմենտային ակտիվության փոփոխությունը, այլև միացությունների ընդհանուր կենսաբանական հատկությունները, ընտրողականությունը և անվտանգության հետ կապված գործոնները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը միավորում է կենսաքիմիայի, դեղաբանական քիմիայի և մոլեկուլային նախագծման մոտեցումները՝ նպաստելով խոլինէսթերազների արգելակման մեխանիզմների և նոր կենսաբանորեն ակտիվ միացությունների կառուցվածք–ակտիվություն կապերի վերաբերյալ գիտական պատկերացումների ընդլայնմանը։

Հրատարակությունը տեղեկատվական և մատենագիտական բնույթի ժողովածու է, որը համակարգում է 2009 թվականի ընթացքում զանգվածային լրատվամիջոցներում հրապարակված արձագանքները, անդրադարձները, գնահատականներն ու տեղեկատվական նյութերը՝ հնարավորություն տալով վերականգնելու տվյալ ժամանակաշրջանի մեդիա դաշտում շրջանառվող թեմաների և հանրային քննարկումների ընդհանուր պատկերը։ Նյութերը կարող են ընդգրկել մամուլի հրապարակումներ, լրատվական հաղորդագրություններ, հարցազրույցներ, մեկնաբանություններ, վերլուծական հոդվածներ և այլ հրապարակային արձագանքներ, որոնք ընտրվել և դասակարգվել են որպես համապատասխան տարվա տեղեկատվական հոսքի փաստագրական արտացոլում։ Ժողովածուի կառուցվածքը հնարավորություն է տալիս հետևելու տարբեր իրադարձությունների, նախաձեռնությունների, կազմակերպությունների կամ հասարակական նշանակություն ունեցող հարցերի նկատմամբ լրատվամիջոցների ուշադրության փոփոխություններին և հասկանալու, թե ինչ թեմաներ են առավել հաճախ հայտնվել հանրային հաղորդակցության կենտրոնում։ Կարևորվում է տարբեր լրատվական աղբյուրներում նույն իրադարձությունների ներկայացման համադրելիությունը, քանի որ նման նյութերի համակարգված հավաքածուն կարող է օգտակար լինել մեդիա դիսկուրսի, տեղեկատվական առաջնահերթությունների և հասարակական արձագանքների հետազոտության համար։ Հրատարակությունն ունի նաև փաստագրական նշանակություն՝ պահպանելով այն հրապարակումների մասին տեղեկությունները, որոնք ժամանակի ընթացքում կարող են դժվար հասանելի դառնալ կամ կորցնել իրենց սկզբնական տեղեկատվական միջավայրը։ Այն կարող է ծառայել որպես օժանդակ աղբյուր լրագրության, զանգվածային հաղորդակցության, հասարակական կապերի, պատմության և տեղեկատվագիտության ոլորտների ուսումնասիրությունների համար։ Տարեկան սկզբունքով նյութերի հավաքագրումը հնարավորություն է տալիս հետագայում համեմատել տարբեր տարիների տեղեկատվական պատկերը, բացահայտել թեմատիկ փոփոխությունները և ուսումնասիրել զանգվածային լրատվամիջոցների հետաքրքրությունների զարգացման միտումները։ Միաժամանակ նման ժողովածուն կարող է ունենալ մատենագիտական որոնման գործառույթ՝ օգնելով հետազոտողներին և ընթերցողներին կողմնորոշվել տվյալ ժամանակաշրջանի հրապարակումների շրջանակում և հայտնաբերել հետագա ուսումնասիրության համար անհրաժեշտ նյութերը։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը ներկայացնում է որոշակի ժամանակահատվածի մեդիա արձագանքների համակարգված տեղեկատվական շտեմարան՝ միավորելով փաստագրական, մատենագիտական և հետազոտական նշանակություն ունեցող նյութեր։

Աշխատությունը նվիրված է Լեռնային Ղարաբաղի ձեռնարկություններում մարքեթինգային գործունեության կազմակերպման և կառավարման տնտեսական ու կառավարչական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում մարքեթինգը դիտարկվում է որպես ձեռնարկության ընդհանուր կառավարման համակարգի բաղադրիչ, որը կապում է շուկայի ուսումնասիրությունը, սպառողների պահանջարկի գնահատումը, արտադրանքի կամ ծառայությունների առաջարկի ձևավորումը, գնային քաղաքականությունը, իրացման ուղիները և հաղորդակցական գործունեությունը։ Քննության են առնվում ձեռնարկությունների շուկայական գործունեության կազմակերպական առանձնահատկությունները, մարքեթինգային ստորաբաժանումների կամ համապատասխան գործառույթների տեղը կառավարման կառուցվածքում և դրանց փոխհարաբերությունները արտադրական, ֆինանսական ու իրացման գործընթացների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում շուկայական տեղեկատվության հավաքագրման և վերլուծության նշանակությանը, մրցակցային միջավայրի ուսումնասիրությանը, սպառողների պահանջմունքների բացահայտմանը և դրանց հիման վրա կառավարչական որոշումների ընդունմանը։ Վերլուծվում են ապրանքային, գնային, բաշխման և առաջխաղացման քաղաքականությունների փոխկապակցվածության խնդիրները՝ դրանք դիտարկելով ձեռնարկության միասնական մարքեթինգային ռազմավարության համատեքստում։ Կարևորվում են նաև կազմակերպությունների չափերի, գործունեության ոլորտի, ֆինանսական հնարավորությունների և շուկայի առանձնահատկությունների ազդեցությունները մարքեթինգային կառավարման ձևերի ընտրության վրա։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ մարքեթինգային պլանավորման, վերահսկողության և գործունեության արդյունքների գնահատման մեխանիզմներին՝ բացահայտելով կառավարման արդյունավետության բարձրացման հնարավոր ուղղությունները։ Առանձին նշանակություն ունի ձեռնարկությունների արտաքին միջավայրի փոփոխություններին հարմարվելու կարողության ուսումնասիրությունը, քանի որ սահմանափակ շուկաներում և տնտեսական անորոշության պայմաններում պահանջարկի փոփոխությունների ժամանակին գնահատումը կարող է էական նշանակություն ունենալ կազմակերպությունների գործունեության կայունության համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մարքեթինգի կառավարման, ձեռնարկությունների տնտեսագիտության և ռազմավարական պլանավորման մոտեցումները՝ համակարգելով ձեռնարկություններում շուկայական կողմնորոշված կառավարման ձևավորման ու կատարելագործման հիմնական խնդիրները և դրանց լուծման հնարավոր կազմակերպատնտեսական ուղղությունները։

Աշխատությունը նվիրված է սոցիալական դիրքորոշումների և սննդային վարքի միջև առկա հոգեբանական փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով այն սոցիալական ու հոգեբանական գործոնների վրա, որոնք կարող են մասնակցել սննդի հետ կապված ոչ առողջ վարքային օրինաչափությունների ձևավորմանը։ Հետազոտության շրջանակում սոցիալական դիրքորոշումները դիտարկվում են որպես հասարակական միջավայրի, մշակութային պատկերացումների, միջանձնային հարաբերությունների և սոցիալական ակնկալիքների ազդեցությամբ ձևավորվող գնահատականների ու համոզմունքների համակարգ։ Քննության են առնվում ընտանիքի, հասակակիցների, սոցիալական խմբերի, զանգվածային հաղորդակցության և թվային միջավայրի հնարավոր ազդեցությունները մարդու՝ սննդի, առողջության և սեփական արտաքինի վերաբերյալ պատկերացումների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում սոցիալական համեմատության, շրջապատի գնահատականների, ընդունված կարծրատիպերի և հասարակական սպասումների հոգեբանական նշանակությանը՝ առանց դրանք ներկայացնելու որպես սննդային վարքի խնդիրների միակ կամ պարտադիր պատճառ։ Սննդային վարքի շեղումները դիտարկվում են որպես բազմագործոն երևույթ, որի ձևավորման մեջ սոցիալական գործոնների հետ միասին կարող են նշանակություն ունենալ անհատական հոգեբանական առանձնահատկությունները, հուզական վիճակները, ընտանեկան միջավայրը և այլ պայմաններ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություն է սոցիալական դիրքորոշումների և վարքային դրսևորումների միջև հնարավոր կապերի բացահայտումը, ինչպես նաև այն պայմանների ուսումնասիրությունը, որոնց դեպքում սոցիալական ճնշումը կամ անիրատեսական ակնկալիքները կարող են մեծացնել խնդրահարույց վարքի առաջացման ռիսկը։ Կարևորվում է նաև պաշտպանիչ սոցիալական գործոնների ուսումնասիրությունը՝ աջակցող հարաբերությունների, առողջ հաղորդակցության, քննադատական մեդիագրագիտության և հոգեբանական բարեկեցությանը նպաստող միջավայրի տեսանկյունից։ Աշխատանքը կարող է նպաստել կանխարգելիչ ծրագրերի և հոգեբանական աջակցության մոտեցումների գիտական հիմնավորմանը՝ հատկապես կրթական ու երիտասարդական միջավայրերում։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է սոցիալական հոգեբանության, առողջության հոգեբանության և վարքային հետազոտությունների մոտեցումները՝ նպաստելով սննդային վարքի խնդիրների սոցիալ-հոգեբանական նախադրյալների առավել ամբողջական ըմբռնմանը։

Հրատարակությունը հանձնարարական մատենագիտական բնույթի նյութ է, որը նախատեսված է գյուղատնտեսության տարբեր ճյուղերի վերաբերյալ անհրաժեշտ գրականության որոնումը և թեմատիկ ուսումնասիրությունը հեշտացնելու համար։ Այն միավորում է անասնաբուծության, կերարտադրության և բուսաբուծության մի շարք կարևոր ուղղություններին վերաբերող գրքերի, հոդվածների, ուսումնական ձեռնարկների և մասնագիտական այլ նյութերի համակարգված մատենագիտական տեղեկություններ։ Նյութի մի հատվածը վերաբերում է ոչխարաբուծությանը՝ ընդգրկելով ոչխարների բուծման, ցեղային առանձնահատկությունների, արտադրողականության, պահվածքի և ոլորտի կազմակերպման վերաբերյալ գրականությունը։ Մյուս թեմատիկ ուղղությունը վերաբերում է խոշոր եղջերավոր անասունների խնամքին և կարող է ներառել կենդանիների պահվածքի, կերակրման, արտադրողականության ու տնտեսության կազմակերպման վերաբերյալ աղբյուրներ։ Առանձին բաժին է կազմում կերերի և կերաբույսերի վերաբերյալ գրականությունը, որն օգնում է ընթերցողին կողմնորոշվել կերային ռեսուրսների, դրանց նշանակության, կերաբույսերի մշակության և գյուղատնտեսական արտադրության մեջ օգտագործման վերաբերյալ մասնագիտական հրատարակությունների շրջանակում։ Բուսաբուծական թեմատիկան ներկայացված է կարտոֆիլի մշակության և բանջարաբուծության վերաբերյալ աղբյուրներով, որոնք կարող են ընդգրկել մշակաբույսերի կենսաբանական առանձնահատկությունների, ագրոտեխնիկական ընդհանուր սկզբունքների, բերքատվության և արտադրության կազմակերպման հարցերը։ Մատենագիտական նյութի թեմատիկ դասավորությունը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին արագ առանձնացնել իրեն հետաքրքրող ոլորտը և գտնել հետագա ուսումնասիրման համար համապատասխան գրականություն։ Հրատարակությունը կարող էր օգտակար լինել գյուղատնտեսության մասնագետների, ուսանողների, գրադարանավարների, գյուղատնտեսական տնտեսությունների աշխատողների և ոլորտով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Այն միաժամանակ արտացոլում է տվյալ ժամանակաշրջանում գյուղատնտեսական գիտելիքի տարածման և մասնագիտական ընթերցանության կազմակերպման առաջնահերթությունները։ Մատենագիտական տեսանկյունից նյութը արժեքավոր է նաև գյուղատնտեսական գրականության պատմության և առանձին ճյուղերի վերաբերյալ հրատարակությունների կազմի ուսումնասիրման համար։ Ընդհանուր առմամբ այն ծառայում է որպես թեմատիկ տեղեկատվական ուղեցույց՝ գյուղատնտեսության մի քանի կարևոր ուղղությունների վերաբերյալ մասնագիտական գրականությունը համակարգելու և ընթերցողին անհրաժեշտ աղբյուրների ընտրության հարցում կողմնորոշելու նպատակով։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանում կրթության որակի կառավարման համակարգի ուսումնասիրությանը և դրա կատարելագործման կազմակերպական, կառավարչական ու մեթոդաբանական ուղղությունների բացահայտմանը։ Հետազոտության շրջանակում կրթության որակը դիտարկվում է որպես բազմաբաղադրիչ հասկացություն, որը ներառում է կրթական ծրագրերի բովանդակությունը, ուսուցման գործընթացի կազմակերպումը, սովորողների ուսումնառության արդյունքները, մանկավարժական կադրերի մասնագիտական կարողությունները, կրթական միջավայրի պայմանները և կառավարման արդյունավետությունը։ Քննության են առնվում կրթության որակի ապահովման ներքին և արտաքին մեխանիզմները, կրթական հաստատությունների ինքնագնահատման գործընթացները, մշտադիտարկման ու գնահատման գործիքները և դրանց միջոցով կառավարչական որոշումների հիմնավորման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում որակի կառավարման շարունակական բնույթին՝ ընդգծելով պլանավորման, իրականացման, արդյունքների գնահատման և բարելավման փուլերի փոխկապակցվածությունը։ Ուսումնասիրվում են կրթական հաստատությունների ղեկավարության, մանկավարժների, սովորողների և կրթական գործընթացի մյուս մասնակիցների դերերը՝ որակի ապահովման միասնական համակարգի ձևավորման տեսանկյունից։ Կարևորվում է տվյալների վրա հիմնված կառավարման զարգացումը, քանի որ ուսումնառության արդյունքների, կրթական գործընթացների և հաստատությունների գործունեության վերաբերյալ հավաստի տեղեկատվությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու խնդիրները և գնահատելու իրականացվող փոփոխությունների ազդեցությունը։ Հետազոտության մեջ կարող են դիտարկվել նաև ուսուցիչների շարունակական մասնագիտական զարգացման, կրթական ծրագրերի արդիականացման, ժամանակակից տեխնոլոգիաների կիրառման և կառավարման թվայնացման հնարավորությունները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում կրթության տարբեր մակարդակներում որակի չափանիշների և գնահատման մոտեցումների փոխկապակցվածությանը, ինչպես նաև կրթական հաստատությունների ինքնավարության ու հաշվետվողականության հավասարակշռմանը։ Կրթության որակի բարելավումը ներկայացվում է ոչ թե որպես առանձին վերահսկողական գործողությունների ամբողջություն, այլ որպես հաստատությունների կազմակերպական մշակույթի և շարունակական զարգացման բաղադրիչ։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է կրթության կառավարման, որակի ապահովման և կրթական գնահատման մոտեցումները՝ համակարգելով Հայաստանում կրթական ծառայությունների արդյունավետության, ուսումնառության արդյունքների և կրթական հաստատությունների կառավարման բարելավման հնարավոր ուղղությունները։

Աշխատությունը նվիրված է սիգմա-դելտա տիպի էլեկտրոնային համակարգերի ավտոմատացված նախագծման արագագործ միջոցների մշակման և կատարելագործման խնդիրներին։ Հետազոտության կենտրոնում նախագծման այնպիսի ծրագրային ու հաշվարկային մեթոդների ստեղծումն է, որոնք հնարավորություն են տալիս նվազեցնել բարդ թվային և խառը ազդանշանային սխեմաների նախագծման համար պահանջվող ժամանակը՝ միաժամանակ պահպանելով մոդելավորման և հաշվարկների անհրաժեշտ ճշգրտությունը։ Քննվում են սիգմա-դելտա ճարտարապետությունների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, ազդանշանի մշակման սկզբունքները, հետադարձ կապի կազմակերպումը և համակարգի հիմնական բնութագրերի փոխկապակցվածությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում նախագծման տարբեր փուլերի ավտոմատացմանը՝ համակարգային մակարդակի մոդելավորումից և պարամետրերի ընտրությունից մինչև սխեմատեխնիկական լուծումների գնահատում ու օպտիմալացում։ Ուսումնասիրվում են հաշվարկային ալգորիթմների արագագործության բարձրացման հնարավորությունները, մոդելների պարզեցման և հաշվարկային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման սկզբունքները։ Կարևորվում է նաև նախագծվող համակարգի հիմնական պարամետրերի ավտոմատ վերլուծությունը, քանի որ բազմաթիվ հնարավոր կառուցվածքային տարբերակների համեմատությունը ձեռքով կարող է պահանջել զգալի ժամանակ և աշխատանքային ռեսուրսներ։ Ավտոմատացված նախագծման միջոցները կարող են հնարավորություն տալ արագ գնահատելու տարբեր նախագծային լուծումների ազդեցությունը համակարգի ընդհանուր արդյունավետության, կայունության և ազդանշանի մշակման որակի վրա։ Հետազոտության մեջ դիտարկվում են նաև մոդելավորման տարբեր մակարդակների միջև տվյալների փոխանակման և նախագծման միասնական գործընթացի կազմակերպման խնդիրները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի մշակվող ալգորիթմների կիրառելիությունը ինտեգրալ սխեմաների նախագծման ժամանակ, որտեղ կառուցվածքային և տեխնոլոգիական սահմանափակումների համատեղ հաշվառումը կարևոր պայման է արդյունավետ նախագծային լուծումներ ստանալու համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է էլեկտրոնային սխեմաների ավտոմատացված նախագծման, թվային ազդանշանների մշակման, հաշվողական ալգորիթմների և ինտեգրալ սխեմաների նախագծման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով ստեղծել սիգմա-դելտա համակարգերի նախագծման գործընթացը արագացնող և ինժեներական վերլուծության արդյունավետությունը բարձրացնող ծրագրային ու հաշվարկային միջոցներ։

Աշխատությունը նվիրված է ներկանյութի խառնուրդ պարունակող քիրալ նեմատիկ հեղուկ բյուրեղներում լազերային ճառագայթման տարածման առանձնահատկությունների փորձարարական և տեսական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում նման օպտիկական անիզոտրոպ միջավայրերի կառուցվածքի և լույսի փոխազդեցությունն է, որտեղ մոլեկուլների պարուրաձև դասավորվածությունը պայմանավորում է ճառագայթման տարածման, բևեռացման և սպեկտրային հատկությունների յուրահատուկ վարքը։ Քննվում է հեղուկբյուրեղային միջավայրի պարբերական կառուցվածքի ազդեցությունը լազերային ճառագայթման վրա՝ այն դիտարկելով որպես ինքնակազմակերպվող ֆոտոնային համակարգ, որի օպտիկական բնութագրերը կարող են փոփոխվել արտաքին և ներքին գործոնների ազդեցությամբ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ներկանյութի ներմուծման հետևանքով առաջացող փոփոխություններին, քանի որ այն կարող է ազդել միջավայրի լուսակլանման, լուսարձակման և ընդհանուր սպեկտրային արձագանքի վրա։ Փորձարարական ուսումնասիրությունները համադրվում են տեսական մոդելավորման հետ՝ նպատակ ունենալով բացատրել դիտվող օպտիկական երևույթների ֆիզիկական մեխանիզմները և պարզել հեղուկ բյուրեղի կառուցվածքային պարամետրերի ու ճառագայթման բնութագրերի փոխկապակցվածությունը։ Ուսումնասիրվում են լույսի տարածման ուղղության, բևեռացման վիճակի, ալիքային բնութագրերի և միջավայրի անիզոտրոպության միջև կապերը։ Կարևորվում են նաև ընտրողական անդրադարձման և հաղորդման երևույթները, որոնք պայմանավորված են քիրալ նեմատիկ կառուցվածքի տարածական պարբերականությամբ։ Ներկանյութով հարստացված համակարգերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու ակտիվ և պասիվ օպտիկական հատկությունների համակցման հնարավորությունները մեկ հեղուկբյուրեղային միջավայրում։ Տեսական հաշվարկների և փորձարարական արդյունքների համեմատությունը նպաստում է կիրառվող ֆիզիկական մոդելների ճշգրտմանը և դիտվող երևույթների առավել ամբողջական մեկնաբանմանը։ Նման համակարգերի ուսումնասիրությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում ֆոտոնիկայի, ոչ գծային օպտիկայի, հեղուկբյուրեղային տեխնոլոգիաների և կարգավորվող օպտիկական տարրերի զարգացման տեսանկյունից։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը նպաստում է կառուցվածքայինորեն կազմակերպված հեղուկբյուրեղային միջավայրերում լույսի տարածման ֆիզիկական օրինաչափությունների խորքային ըմբռնմանը և դրանց ֆունկցիոնալ օպտիկական կիրառությունների գիտական հիմքերի զարգացմանը։