Ալեքսանդր Շիրվանզադե Կործանվածը

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի միջին բրոնզի դարի ժամանակագրության և փուլաբաժանման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով հստակեցնել տվյալ ժամանակաշրջանի հնագիտական մշակույթների ձևավորման, զարգացման և հաջորդականության հիմնական փուլերը։ Հետազոտության կենտրոնում են Հայաստանի տարածքում միջին բրոնզի դարին վերաբերող հնագիտական հուշարձանները, նյութական մշակույթի համալիրները, դրանց փոխհարաբերությունները և ժամանակագրական տեղադրությունը։ Աշխատանքը կարող է հիմնվել դամբարանների, բնակավայրերի, ամրոցների և այլ հնագիտական հուշարձանների պեղումների ընթացքում հայտնաբերված նյութերի՝ հատկապես խեցեղենի, մետաղյա իրերի, զենքերի, զարդերի, աշխատանքային գործիքների և այլ գտածոների համեմատական ուսումնասիրության վրա։ Նյութական մշակույթի ձևերի և տիպաբանական առանձնահատկությունների համադրումը հնարավորություն է տալիս առանձնացնել զարգացման տարբեր փուլեր և որոշել դրանց հարաբերական ժամանակագրությունը։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև տարբեր հնագիտական համալիրների միջև կապերի բացահայտումը, քանի որ դրանց տարածական տարածվածությունը և մշակութային ընդհանրությունները կարող են վկայել բնակչության փոխազդեցությունների, տնտեսական ու մշակութային կապերի և տարածաշրջանային գործընթացների մասին։ Հետազոտության ընթացքում կարող են կիրառվել ինչպես ավանդական տիպաբանական և շերտագրական մեթոդներ, այնպես էլ բացարձակ թվագրման տվյալներ, երբ դրանք հասանելի են, ինչը հնարավորություն է տալիս առավել ճշգրիտ սահմանել առանձին փուլերի ժամանակագրական շրջանակները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել Հայաստանի տարբեր շրջանների հնագիտական նյութերի համադրմանը՝ պարզելու համար դրանց զարգացման ընդհանուր և տեղային առանձնահատկությունները։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև հարակից տարածաշրջանների՝ Հարավային Կովկասի, Արևելյան Անատոլիայի և Իրանական բարձրավանդակի նյութերին՝ միջմշակութային կապերի և փոխազդեցությունների բացահայտման նպատակով։ Ժամանակագրական փուլաբաժանման կատարելագործումը կարևոր է Հայաստանի միջին բրոնզի դարի մշակութային գործընթացների ավելի հստակ վերակազմության համար, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս որոշել տարբեր հնագիտական մշակույթների և համալիրների ժամանակային հարաբերակցությունը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել բնակչության սոցիալ-տնտեսական կյանքի, մետաղագործության զարգացման, առևտրատնտեսական կապերի, թաղման ծեսերի և նյութական մշակույթի փոփոխությունների վերաբերյալ գիտական պատկերացումների խորացմանը։ Աշխատությունը կարող է արժեքավոր լինել Հայաստանի նախապատմության, հնագիտության և հնագույն մշակույթների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների համար՝ հատկապես հնագետների, պատմաբանների, մշակութաբանների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների ու հետազոտողների համար։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության կաթի արտադրությամբ զբաղվող ֆերմերային տնտեսություններում կառավարչական հաշվառման համակարգերի կատարելագործման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են կառավարչական հաշվառման հիմնական գործառույթները՝ ծախսերի հաշվառում, ինքնարժեքի հաշվարկ, բյուջետավորում և ֆինանսական արդյունքների վերլուծություն՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով գյուղատնտեսական արտադրության առանձնահատկություններին։ Հեղինակը ուսումնասիրում է կաթի արտադրության շղթայում ծախսերի ձևավորման գործոնները՝ կերի արժեք, անասնաբուժական ծառայություններ, աշխատուժ, տեխնիկական միջոցներ և արտադրողականության մակարդակ։ Աշխատության մեջ քննարկվում են հաշվառման համակարգերի արդիականացման ուղիները՝ ներառյալ տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառումը, ավտոմատացված հաշվառման համակարգերի ներդրումը և կառավարչական որոշումների որակի բարձրացումը։ Ներկայացվում են նաև միջազգային փորձի օրինակներ, որոնք հնարավորություն են տալիս համեմատել հաշվառման արդյունավետ մոդելները և գնահատել դրանց կիրառելիությունը ՀՀ գյուղատնտեսական տնտեսություններում։ Գիրքը ընդգծում է կառավարչական հաշվառման դերը արտադրական արդյունավետության բարձրացման, ծախսերի օպտիմալացման և ֆերմերային տնտեսությունների մրցունակության ապահովման գործում։ Աշխատությունը նախատեսված է տնտեսագետների, հաշվապահների, ագրոբիզնեսի մասնագետների, հետազոտողների և գյուղատնտեսական կառավարման ոլորտով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Մաթեմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է Ցեֆեյի համաստեղության ընտրված՝ մոտ 17 քառակուսի աստիճան մակերես ընդգրկող տիրույթում M սպեկտրային դասի աստղերի հայտնաբերմանը, սպեկտրալ դասակարգմանը և մանրամասն աստղագիտական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է առանձնացնել տվյալ երկնային տիրույթում M տիպի աստղերը, որոշել դրանց սպեկտրային առանձնահատկությունները և դրանց հիման վրա ուսումնասիրել աստղերի ֆիզիկական ու աստղագիտական բնութագրերը։ M դասի աստղերը համեմատաբար ցածր մակերևութային ջերմաստիճան ունեցող աստղեր են, որոնց սպեկտրներում կարևոր դեր ունեն մոլեկուլային կլանման գոտիները, հատկապես տիտանի օքսիդի և այլ մոլեկուլային միացությունների առաջացրած առանձնահատկությունները։ Այդ պատճառով դրանց սպեկտրալ դասակարգումը պահանջում է ոչ միայն ընդհանուր սպեկտրային տեսքի գնահատում, այլև տարբեր ախտորոշիչ գծերի ու մոլեկուլային գոտիների մանրամասն վերլուծություն։ Աշխատանքում կարող են օգտագործվել աստղագիտական սպեկտրների ստացման և մշակման մեթոդներ՝ հետազոտվող աստղերի սպեկտրային դասերը, ենթադասերը և լուսատվության դասերը որոշելու համար։ Սպեկտրալ դասակարգումը հնարավորություն է տալիս աստղերին համակարգել ըստ նրանց ֆիզիկական վիճակի և մակերևութային ջերմաստիճանի, իսկ հետագա վերլուծությունը կարող է ներառել ջերմաստիճանի, լուսատվության, շառավղի և այլ աստղաֆիզիկական պարամետրերի գնահատում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում դիտարկվող տիրույթում աստղերի նույնականացման խնդրին, քանի որ երկնքի մեկ փոքր հատվածում կարող են միաժամանակ առկա լինել ինչպես տվյալ համաստեղության ֆիզիկական անդամներ, այնպես էլ տեսագծի երկայնքով պատահաբար հայտնվող ավելի հեռավոր կամ ավելի մոտ աստղեր։ Այդ պատճառով կարևոր է նաև աստղերի տարածական դիրքի, սեփական շարժման, հեռավորության և այլ մատչելի տվյալների համադրումը սպեկտրային արդյունքների հետ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նաև M տիպի աստղերի բազմազանությունը՝ առանձնացնելով տարբեր ենթատիպեր և լուսատվության դասեր։ Այդ տարբերությունները կարևոր են աստղերի էվոլյուցիոն վիճակը հասկանալու համար, քանի որ M սպեկտրային դասում կարող են ընդգրկվել ինչպես ցածր զանգվածով և համեմատաբար թույլ լուսատվությամբ աստղեր, այնպես էլ շատ ավելի մեծ և լուսավոր ուշ տիպի աստղեր։ Սպեկտրային հատկությունների մանրամասն ուսումնասիրությունը կարող է բացահայտել նաև առանձնահատուկ աստղային օբյեկտներ, փոփոխականության հնարավոր նշաններ կամ այլ ֆիզիկական գործընթացների հետ կապված առանձնահատկություններ։ Աշխատանքի կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել դիտողական տվյալների համադրումը աստղային կատալոգների և նախկին ուսումնասիրությունների արդյունքների հետ։ Այդ եղանակով հնարավոր է ճշտել արդեն հայտնի օբյեկտների դասակարգումները, լրացնել տվյալների շտեմարանները և առանձնացնել հետագա մանրամասն ուսումնասիրության արժանի աստղեր։ Հետազոտությունը նշանակություն ունի նաև աստղային պոպուլյացիաների ուսումնասիրության համար, քանի որ ուշ սպեկտրային դասի աստղերի տարածական բաշխումը, ֆիզիկական հատկությունները և էվոլյուցիոն բնութագրերը տեղեկություններ են տալիս տվյալ երկնային շրջանի աստղային կազմի մասին։ Ցեֆեյի համաստեղության ուղղությամբ կատարված ուսումնասիրությունները կարող են հետաքրքրություն ներկայացնել նաև Գալակտիկայի կառուցվածքի և աստղաստեղծման գործընթացների հետազոտության տեսանկյունից, քանի որ այդ ուղղությամբ դիտվում են տարբեր հեռավորությունների և էվոլյուցիոն փուլերի բազմաթիվ աստղեր։ Աշխատության գործնական արժեքը պայմանավորված է նաև սպեկտրալ դասակարգման մեթոդների կիրառմամբ և դիտողական աստղագիտության տվյալների համակարգմամբ։ Ստացված արդյունքները կարող են օգտագործվել հետագա աստղաֆիզիկական հետազոտությունների, աստղային կատալոգների կատարելագործման, փոփոխական աստղերի որոնման և տվյալ տարածաշրջանի աստղային բնակչության ուսումնասիրության համար։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը համադրում է դիտողական աստղագիտության և աստղաֆիզիկայի մեթոդները՝ նպատակ ունենալով Ցեֆեյի համաստեղության սահմանափակ երկնային տիրույթում բացահայտել և դասակարգել M տիպի աստղերը, ուսումնասիրել դրանց սպեկտրային առանձնահատկությունները և դրանցից ստացվող տվյալների հիման վրա ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել այդ աստղերի ֆիզիկական բնույթի ու աստղային պոպուլյացիայի մասին։

Գրականություն

Արշակ Չոպանյանը և վերածնված «Անահիտ» հանդեսը աշխատությունը գիտահետազոտական ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է հայ մշակութային և գրական կյանքի կարևորագույն դեմքերից մեկի՝ Արշակ Չոպանյանի գործունեությանը և նրա նախաձեռնությամբ վերականգնված «Անահիտ» հանդեսի դերին հայ մտավոր պատմության մեջ, այն ներկայացնում է Չոպանյանի գաղափարական աշխարհը, նրա գրական-հրապարակախոսական գործունեությունը, ինչպես նաև այն մշակութային միջավայրը, որտեղ ձևավորվել և զարգացել է հայ սփյուռքի ու հայրենի մտավորականության համագործակցությունը, գիրքը վերլուծում է «Անահիտ» հանդեսի նշանակությունը որպես գրական, պատմագիտական և հասարակական մտքի հարթակ, որը նպաստել է հայ ազգային ինքնության պահպանմանը և նոր գաղափարների տարածմանը, միաժամանակ դիտարկելով հանդեսի ազդեցությունը տարբեր ժամանակաշրջանների մշակութային գործընթացների վրա և դրա կապը եվրոպական մտավոր շարժումների հետ, ամբողջությամբ ներկայացնելով ինչպես անհատի, այնպես էլ պարբերականի դերակատարությունը հայ մշակույթի զարգացման մեջ։

Գրականություն

Սա գրականագիտական և պատմամշակութային ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է Ֆ. Մ. Դոստոևսկու ստեղծագործություններում ընտանիքի գաղափարի ընկալման և գեղարվեստական ներկայացման վերլուծությանը՝ 19-րդ դարի Ռուսաստանի սոցիալ-պատմական համատեքստում։ Աշխատության մեջ դիտարկվում է ընտանիքի՝ որպես բարոյական, հոգեբանական և սոցիալական ինստիտուտի կերպավորումը հեղինակի վեպերում, ինչպես նաև ընտանեկան հարաբերությունների ճգնաժամի, սերունդների բախման, ծնողական պատասխանատվության և անհատի ներքին հակասությունների թեմատիկան։ Վերլուծվում են ընտանիքի գաղափարի կապերը Դոստոևսկու փիլիսոփայական և կրոնական հայացքների հետ, ինչպես նաև նրա ստեղծագործություններում արտացոլված սոցիալական անհավասարության, քաղաքային կյանքի և բարոյական արժեքների փոփոխության խնդիրները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կերպարների հոգեբանական խորությանը, ընտանեկան կոնֆլիկտների գեղարվեստական կառուցվածքին և դրանց խորհրդանշական նշանակությանը ռուս հասարակության զարգացման գործընթացում։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի ռուս գրականագիտության, պատմամշակութային ուսումնասիրությունների և սոցիալական փիլիսոփայության ոլորտներում՝ բացահայտելով ընտանիքի գաղափարի բազմաշերտ ընկալումը Դոստոևսկու ստեղծագործական համակարգում։

Տնտեսագիտություն

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է աշխատուժի միջազգային միգրացիայի կարգավորման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության օրինակով։ Աշխատության շրջանակում վերլուծվում են աշխատուժի միջազգային տեղաշարժի տնտեսական, սոցիալական և իրավական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև միգրացիոն գործընթացների ազդեցությունը աշխատաշուկայի և երկրի սոցիալ-տնտեսական զարգացման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանից աշխատուժի արտագնա տեղաշարժի պատճառներին, այդ թվում՝ զբաղվածության հնարավորություններին, աշխատավարձերի տարբերություններին, կենսամակարդակին, մասնագիտական զարգացման հեռանկարներին և այլ սոցիալ-տնտեսական գործոններին։ Ուսումնասիրության մեջ քննարկվում են նաև ներգաղթի հնարավոր ազդեցությունները Հայաստանի աշխատաշուկայի վրա, ինչպես նաև աշխատուժի պակասի կամ ավելցուկի ձևավորման և առանձին մասնագիտությունների պահանջարկի փոփոխության խնդիրները։ Քննության են առնվում միջազգային միգրացիայի կարգավորման պետական մեխանիզմները, միգրացիոն քաղաքականության հիմնական ուղղությունները, աշխատանքային միգրանտների իրավունքների պաշտպանության և օրինական զբաղվածության ապահովման խնդիրները։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև միջազգային համաձայնագրերի, միջպետական համագործակցության և միգրացիոն հոսքերի կառավարման մեխանիզմների նշանակությանը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում արտագաղթի հետևանքներին՝ աշխատուժի կորստին, մարդկային կապիտալի արտահոսքին, ժողովրդագրական փոփոխություններին և տնտեսության առանձին ճյուղերի աշխատուժով ապահովվածությանը։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են արտերկրում աշխատող քաղաքացիների կողմից դրամական փոխանցումների, մասնագիտական փորձի և կապերի միջոցով Հայաստանի տնտեսության վրա հնարավոր դրական ազդեցությունները։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում են նաև վերադարձի միգրացիայի, վերաինտեգրման, մասնագիտական ներուժի պահպանման և շրջանաձև միգրացիայի խթանման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու աշխատուժի միջազգային միգրացիայի կառավարման առկա խնդիրները և առաջարկելու այնպիսի կարգավորման մոտեցումներ, որոնք կարող են միաժամանակ նպաստել աշխատողների իրավունքների պաշտպանությանը, աշխատաշուկայի հավասարակշռությանը և Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական զարգացմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, միգրացիայի մասնագետների, սոցիոլոգների, ժողովրդագրագետների, պետական կառավարման մարմինների աշխատակիցների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, հետազոտողների, ուսանողների և միգրացիոն գործընթացներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։