ԵՐԿԱԹԵ ՀԵՂԵՂ, ՋԱԽՋԱԽՈԻՄ, ԻՆՉՊԵՍ ԷՐ ԿՈՓՎՈՒՄ ՊՈՂՊԱՏԸ

Տնտեսագիտություն

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում էլեկտրոնային առևտրի զարգացման ընթացիկ վիճակի, առկա հիմնախնդիրների և հետագա զարգացման հնարավորությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Գրքում վերլուծվում են թվային առևտրի ձևավորման վրա ազդող տնտեսական, իրավական, տեխնոլոգիական և կազմակերպչական գործոնները, ինչպես նաև սպառողների վարքագծի, առցանց վճարային համակարգերի, լոգիստիկ ենթակառուցվածքների և տեղեկատվական անվտանգության դերը ոլորտի զարգացման գործընթացում։ Հեղինակը գնահատում է էլեկտրոնային առևտրի ազդեցությունը բիզնեսի մրցունակության, ձեռնարկատիրության ընդլայնման և երկրի տնտեսության թվայնացման վրա՝ ներկայացնելով ոլորտի զարգացման հիմնական մարտահրավերներն ու դրանց հաղթահարման հնարավոր ուղիները։ Աշխատության մեջ առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում միջազգային փորձի ուսումնասիրությանը և դրա կիրառման հնարավորություններին Հայաստանի պայմաններում՝ առաջարկելով զարգացման ռազմավարական ուղղություններ և գործնական մոտեցումներ։ Գիրքը նախատեսված է տնտեսագետների, բիզնեսի ներկայացուցիչների, պետական կառավարման մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և բոլոր այն ընթերցողների համար, ովքեր հետաքրքրված են էլեկտրոնային առևտրի, թվային տնտեսության և ժամանակակից բիզնես միջավայրի զարգացմամբ։

Այլ առարկաներ

ԱՄՆ-ի կենսական շահերը Հարավային Կովկասում ձևավորվում են տարածաշրջանի ռազմավարական դիրքի, էներգետիկ ռեսուրսների և մեծ տերությունների մրցակցության համատեքստում։ Հարավային Կովկասը հանդիսանում է կապող օղակ Եվրոպայի, Մերձավոր Արևելքի և Կենտրոնական Ասիայի միջև, ինչը այն դարձնում է կարևոր տարանցիկ գոտի ինչպես էներգակիրների, այնպես էլ առևտրային միջանցքների համար։ ԱՄՆ-ի համար այստեղ առանցքային նշանակություն ունի Կասպից ավազանի էներգետիկ պաշարների՝ նավթի և գազի արտահանման դիվերսիֆիկացումը դեպի Եվրոպա՝ նվազեցնելով Եվրոպայի կախվածությունը մեկ մատակարարից, հատկապես Ռուսաստանից։ Այս նպատակով ԱՄՆ-ն աջակցել է տարբեր էներգետիկ և տրանսպորտային նախագծերի, որոնք շրջանցում են ավանդական վերահսկվող ուղիները։ Բացի էներգետիկ շահերից, տարածաշրջանը կարևոր է նաև անվտանգության քաղաքականության տեսանկյունից, քանի որ այստեղ հատվում են Ռուսաստանի, Թուրքիայի և Իրանի ազդեցության գոտիները, և ԱՄՆ-ն փորձում է պահպանել ուժերի հավասարակշռություն՝ սահմանափակելով մրցակից ուժերի գերիշխանությունը։ Հարավային Կովկասի երկրներում՝ Վրաստանում, Հայաստանում և Ադրբեջանում, ԱՄՆ-ի քաղաքականությունը տարբեր աստիճաններով ուղղված է ժողովրդավարական ինստիտուտների զարգացմանը, տնտեսական բարեփոխումների աջակցությանը և տարածաշրջանային կայունության պահպանմանը։ Վրաստանը դիտվում է որպես արևմտյան ինտեգրման ամենաակտիվ գործընկեր, Հայաստանը՝ ավելի բարդ բազմավեկտոր քաղաքականությամբ երկիր, իսկ Ադրբեջանը՝ էներգետիկ ռեսուրսների և ռազմավարական համագործակցության տեսանկյունից կարևոր գործընկեր։ ԱՄՆ-ի համար էական է նաև տարածաշրջանային հակամարտությունների, հատկապես Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ լարվածության կառավարումը, քանի որ դրանք կարող են սպառնալ էներգետիկ միջանցքներին և լայն տարածաշրջանային կայունությանը։ Ընդհանուր առմամբ, ԱՄՆ-ի շահերը Հարավային Կովկասում միավորում են էներգետիկ անվտանգությունը, աշխարհաքաղաքական մրցակցության զսպումը և տարածաշրջանի երկարաժամկետ կայունության ապահովումը։

Քիմիա

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է էնոլների 1,3-բիս(սիլիլային եթերների) ցիկլացման ռեակցիաների ուսումնասիրությանը՝ օրգանական քիմիայի և սինթետիկ մեթոդաբանության շրջանակում։ Հետազոտության մեջ վերլուծվում են այդ միացությունների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, ռեակտիվությունը և ցիկլացման գործընթացների մեխանիզմները, որոնք հանգեցնում են տարբեր ցիկլիկ օրգանական համակարգերի ձևավորմանը։ Աշխատությունում ներկայացվում են սիլիլային պաշտպանիչ խմբերի դերը ռեակցիոն ընտրողականության և կայունության ապահովման գործում, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը միջանկյալ մասնիկների ձևավորման և վերադասավորումների վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ռեակցիաների ընթացքի ստերեոքիմիական կողմերին, էներգետիկ պրոֆիլներին և կատալիզատորների հնարավոր կիրառությանը գործընթացի արդյունավետության բարձրացման նպատակով։ Վերլուծվում են նաև ժամանակակից սպեկտրոսկոպիկ և քիմիական մեթոդները, որոնք օգտագործվում են ստացված միացությունների կառուցվածքի հաստատման համար։ Աշխատությունը ընդգծում է այս տիպի ցիկլացման ռեակցիաների նշանակությունը բարդ օրգանական մոլեկուլների սինթեզում և դրանց կիրառական ներուժը դեղագործական և նյութագիտական հետազոտություններում։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել օրգանական քիմիկոսների, սինթետիկ քիմիայի մասնագետների, դեղագործների և նյութագիտությամբ հետաքրքրվող գիտնականների համար։

Բժշկություն

Աշխատությունը նվիրված է հիպոթիրեոզով հիվանդների կլինիկական առանձնահատկությունների, հորմոնալ կարգավիճակի և իմունաբանական ցուցանիշների ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով Հայաստանի Հանրապետության յոդի անբավարարությամբ բնորոշվող տարածաշրջաններում բնակվող հիվանդներին։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է յոդի անբավարարության և վահանաձև գեղձի ֆունկցիայի խանգարումների փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև այն, թե ինչպես կարող է տարածաշրջանային յոդային ապահովվածությունը անդրադառնալ հիվանդության զարգացման, կլինիկական դրսևորումների և ընթացքի վրա։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են հիպոթիրեոզի հիմնական ախտանշաններն ու կլինիկական դրսևորումները, հիվանդների ընդհանուր վիճակի փոփոխությունները և վահանաձև գեղձի հորմոնների մակարդակների առանձնահատկությունները։ Առանձին կարևորություն է տրվում հորմոնալ և իմունոլոգիական համակարգերի փոխազդեցությանը՝ փորձելով բացահայտել այն փոփոխությունները, որոնք կարող են ուղեկցել վահանաձև գեղձի ֆունկցիայի նվազմանը։ Հետազոտության ընթացքում ուշադրություն է դարձվում նաև իմունային համակարգի տարբեր ցուցանիշներին և դրանց հնարավոր կապին հորմոնալ խանգարումների հետ, ինչը թույլ է տալիս հիվանդության կլինիկական պատկերը դիտարկել ոչ միայն էնդոկրին, այլև իմունաբանական տեսանկյունից։ Աշխատանքը կարող է արժեքավոր լինել այն առումով, որ Հայաստանի տարբեր շրջաններում յոդի անբավարարության պայմանները հաշվի առնելով՝ փորձ է արվում առանձնացնել տվյալ բնակչության համար բնորոշ կլինիկական և լաբորատոր առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ հիպոթիրեոզի վաղ հայտնաբերման, ախտորոշման կատարելագործման, հիվանդների վիճակի գնահատման և բուժական մոտեցումների ընտրության համար։ Работа также представляет интерес для специалистов, изучающих взаимосвязь между йодным обеспечением организма, функцией щитовидной железы, гормональным балансом и состоянием иммунной системы, а также для исследователей, занимающихся региональными особенностями эндокринных заболеваний в Армении.

Մշակույթ

Հրատարակությունը մասնագիտացված մատենագիտական և տեղեկատվական ընթացիկ տեղեկատու է, որի նպատակն է համակարգված կերպով ներկայացնել Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր հրատարակված գրականությունը։ Այն ստեղծվել է գիտնականներին, մշակույթի և արվեստի մասնագետներին, գրադարաններին, գիտական ու մշակութային կազմակերպություններին, ինչպես նաև ընթերցողների լայն շրջանակներին համապատասխան գրականության մասին ժամանակին և գործնական տեղեկատվություն տրամադրելու համար։ Տեղեկատուում ընդգրկված են հայերեն և ռուսերեն լեզուներով հրատարակված նյութեր, այդ թվում՝ գրքեր, գրքույկներ, ժողովածուներ, պարբերական մամուլի հոդվածներ և մշակույթի ու արվեստի տարբեր բնագավառներին վերաբերող այլ հրապարակումներ։ Նյութերի ընդգրկման այս սկզբունքը հնարավորություն է տալիս ստանալ ոչ միայն առանձին գրքերի, այլև տվյալ ժամանակահատվածում մշակութային թեմատիկայի շուրջ ձևավորված ամբողջ տեղեկատվական հոսքի բավական լայն պատկեր։ Հրատարակության բովանդակային շրջանակը բազմազան է և ներառում է մշակութային շինարարությանը, մշակույթի պատմությանը, մշակութալուսավորչական աշխատանքին, թանգարանագիտությանը, պատմության և մշակույթի հուշարձանների պահպանությանը, ինչպես նաև արվեստի տարբեր տեսակներին վերաբերող գրականություն։ Առանձին ուղղություններով կարող են ներկայացվել գրականությանը, թատրոնին, երաժշտությանը, կերպարվեստին, ճարտարապետությանը, ժողովրդական արվեստին և մշակութային կյանքի այլ ոլորտներին առնչվող հրապարակումներ։ Տեղեկատուի կառուցվածքային առանձնահատկությունը նյութերի դասակարգումն է գրադարանամատենագիտական համակարգին համապատասխան՝ տասնորդական դասակարգման սկզբունքով։ Յուրաքանչյուր թեմատիկ բաժնի ներսում մատենագիտական նկարագրությունները դասավորվում են այբբենական կարգով՝ նախ հայերեն, ապա ռուսերեն նյութերով, ինչը հեշտացնում է անհրաժեշտ գրականության որոնումն ու օգտագործումը։ Մատենագիտական գրառումների հետ կապված գրադարանային շիֆրերի առկայությունը նույնպես գործնական նշանակություն ունի, քանի որ ընթերցողին հնարավորություն է տալիս ոչ միայն նույնականացնել անհրաժեշտ հրատարակությունը, այլև կողմնորոշվել գրադարանային ֆոնդերում դրա որոնման հարցում։ Որպես ընթացիկ տեղեկատու՝ հրատարակությունը կարևոր է հատկապես ժամանակին տեղեկատվություն ստանալու տեսանկյունից։ Այն պարբերաբար արձանագրում է նոր գրականության մուտքը և այդպիսով հնարավորություն է տալիս հետևելու մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ հրատարակչական գործընթացին տվյալ ժամանակաշրջանում։ Հերթական համարների շարունակականությունը թողարկումից թողարկում ստեղծում է մեկ միասնական տեղեկատվական շարան, որի միջոցով հնարավոր է հետագայում վերականգնել և ուսումնասիրել որոշակի տարվա ընթացքում գրանցված գրականության ամբողջությունը։ Հրատարակությունը արժեքավոր է ոչ միայն որպես որոնողական գործիք, այլև որպես խորհրդահայ մշակութային կյանքի և գիտական տեղեկատվության պատմության ուսումնասիրության աղբյուր։ Մատենագիտական գրառումների ամբողջությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել, թե տվյալ ժամանակաշրջանում մշակույթի և արվեստի որ ուղղություններն էին առավել ակտիվորեն ուսումնասիրվում, ինչպիսի թեմաներով էին հրատարակվում աշխատություններ և ինչպիսի մասնագիտական տեղեկատվություն էր շրջանառվում գիտական ու մշակութային միջավայրում։ Այն կարող է օգտակար լինել նաև ժամանակաշրջանի մշակութային քաղաքականության, արվեստագիտական մտքի, գրադարանային գործի և հրատարակչական գործունեության ուսումնասիրության համար։ Հատուկ նշանակություն ունի տեղեկատուի կիրառելիությունը գիտական աշխատանքի կազմակերպման մեջ։ Հետազոտողը դրա միջոցով կարող է նախնականորեն բացահայտել անհրաժեշտ գրականության շրջանակը, կազմել թեմատիկ մատենագիտական ցանկ, գտնել համապատասխան հեղինակների և հրատարակությունների տվյալներ ու հետագայում շարունակել աղբյուրների ավելի խոր ուսումնասիրությունը։ Նույն կերպ այն կարող է ծառայել ուսանողներին, դասախոսներին, գրադարանավարներին և մշակույթի ոլորտի մասնագետներին՝ որպես մասնագիտական տեղեկատվության արագ կողմնորոշիչ։ Ընդհանուր առմամբ, հրատարակությունը ներկայացնում է ՀՍՍՀ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր գրականության համակարգված տեղեկատվական քարտեզ՝ միավորելով մատենագիտական նկարագրությունը, թեմատիկ դասակարգումը և ընթացիկ տեղեկատվության գործառույթը։ Այն կարևոր փաստագրական և որոնողական աղբյուր է խորհրդային շրջանի Հայաստանի մշակութային ու արվեստագիտական գրականության ուսումնասիրության, անհրաժեշտ հրատարակությունների հայտնաբերման և տվյալ ժամանակաշրջանի մշակութային տեղեկատվական միջավայրի վերականգնման համար։

Պատմություն

Նյութը ներկայացնում է Արցախի պատմական վանական համալիրների և հոգևոր կենտրոնների ընդհանուր նկարագիրը՝ ընդգծելով տարածաշրջանի միջնադարյան հայկական ճարտարապետության ձևավորումը, զարգացման փուլերը և դրանց հոգևոր ու մշակութային նշանակությունը։ Քննարկվում են այնպիսի հայտնի վանքեր, ինչպիսիք են Արցախի տարածաշրջան, Հարավային Կովկաս-ում տեղակայված Գանձասարի վանք-ը, Դադիվանք-ը և Ամարասի վանք-ը, որոնք հանդիսանում են տարածաշրջանի հոգևոր կյանքի, կրթության և ձեռագրական մշակույթի կարևոր կենտրոններ։ Նյութում առանձնացվում է վանական համալիրների ճարտարապետական առանձնահատկությունների բազմազանությունը՝ խաչաձև գմբեթավոր կառույցներից մինչև ամրաշինական տարրերով համալրված համալիրներ, ինչպես նաև դրանց տեղագրական դիրքի ընտրության ռազմավարական և հոգևոր պատճառները։ Բացի այդ, անդրադարձ է կատարվում վանքերի պատմական դերին միջնադարյան հայկական պետականության, մշակութային ինքնության պահպանման և տարածաշրջանային կրոնական կյանքի ձևավորման գործընթացներում, ինչպես նաև նրանց պահպանման և վերականգնման ժամանակակից խնդիրներին։