Հովհաննես Թումանյան: Կենսամատենագիտություն (2001-2020)

Биология

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է մայրական կաթից պրոբիոտիկ բակտերիաների անջատման, նույնականացման և կենսաբանական բնութագրման գործընթացների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով դրանց հնարավոր կիրառական նշանակությունը մարդու առողջության և նորածնային սնուցման ոլորտում։ Գրքում ներկայացվում են մայրական կաթի միկրոբիոտայի կազմի ուսումնասիրության մեթոդները, բակտերիաների ընտրովի աճեցման և անջատման լաբորատոր տեխնիկաները, ինչպես նաև ստացված շտամների ֆիզիոլոգիական և կենսաքիմիական հատկությունների գնահատման մոտեցումները։ Հեղինակը վերլուծում է անջատված պրոբիոտիկ միկրոօրգանիզմների դիմադրողականությունը տարբեր միջավայրային գործոնների նկատմամբ, դրանց հակամանրէային ակտիվությունը և մարդու աղիքային միկրոֆլորայի հետ փոխազդեցության հնարավոր մեխանիզմները։ Աշխատության մեջ քննարկվում է նաև մայրական կաթի միկրոբիոտայի դերը իմունային համակարգի ձևավորման, աղիքային առողջության պահպանման և նորածինների զարգացման գործընթացներում։ Ներկայացվում են փորձարարական տվյալներ, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատել ուսումնասիրված շտամների պրոբիոտիկ ներուժը և դրանց կիրառման հեռանկարները ֆունկցիոնալ սննդամթերքի և բժշկակենսաբանական պատրաստուկների մշակման մեջ։ Գիրքը նախատեսված է միկրոբիոլոգների, կենսատեխնոլոգների, սննդաբանների, բժշկական հետազոտողների և կենսաբժշկական գիտություններով հետաքրքրվող մասնագետների համար։

Экономика

Աշխատությունում մանրամասն վերլուծվում են բանջարաբուծության էկոնոմիկայի առանձնահատկությունները ՀՀ-ում՝ հաշվի առնելով բնական-կլիմայական պայմանները, հողի արտադրողականությունը, սեզոնայնությունը և արտադրական ռիսկերը։ Հեղինակը ներկայացնում է արտադրական ծախսերի կառուցվածքը, ինքնարժեքի ձևավորման գործոնները և շահութաբերության բարձրացման ուղիները՝ ընդգծելով ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման և տեխնոլոգիական արդիականացման կարևորությունը։ Գրքում առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցնում բանջարեղենի վերամշակման ոլորտը, որտեղ քննարկվում են պահածոյացման, սառեցման և այլ վերամշակման ձևերի տնտեսական նշանակությունը՝ որպես ավելացված արժեք ստեղծելու և կորուստները նվազեցնելու միջոց։ Հեղինակը շեշտում է, որ վերամշակող արդյունաբերության զարգացումը կարող է զգալիորեն բարձրացնել գյուղատնտեսության եկամտաբերությունը և կայունացնել շուկայի տատանումները։ Մարքեթինգային հատվածում վերլուծվում են բանջարեղենի շուկայի կառուցվածքը, պահանջարկի ձևավորումը, մրցակցային միջավայրը և արտահանման հնարավորությունները։ Ներկայացվում են նաև լոգիստիկայի, որակի ստանդարտների, ապրանքանիշի ձևավորման և շուկաների դիվերսիֆիկացման կարևոր ուղղությունները Հայաստանի պայմաններում։ Աշխատությունը կարևոր է գյուղատնտեսության, ագրոբիզնեսի, տնտեսագիտության և մարքեթինգի ոլորտների մասնագետների համար, քանի որ այն համադրում է տեսական մոտեցումները և ՀՀ գյուղատնտեսական իրականության գործնական վերլուծությունը՝ առաջարկելով զարգացման հնարավոր ուղիներ։

История

Աշխատությունը նվիրված է Սիմոն Վրացյանի հասարակական, քաղաքական և պետական գործունեության բազմակողմանի ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով 20-րդ դարի առաջին կեսի հայ ազգային-քաղաքական պատմության և Հայաստանի Առաջին Հանրապետության ձևավորման ու գործունեության համատեքստում։ Հետազոտության առանցքում նրա քաղաքական աշխարհայացքի ձևավորումը, կուսակցական և հասարակական գործունեությունը, պետական կառավարման համակարգում ունեցած մասնակցությունը, ինչպես նաև հետագա տարիների հրապարակախոսական, կրթական և կազմակերպական աշխատանքն են։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նրա կրթական և մտավոր ձևավորման միջավայրին, հասարակական կյանքում ներգրավվելուն և հայկական մամուլի հետ ունեցած երկարատև կապերին։ Վրացյանը տարբեր ժամանակներում զբաղվել է խմբագրական և լրագրողական գործունեությամբ, իսկ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին մասնակցել է հայկական հասարակական ու կազմակերպական գործընթացներին։ Հայաստանի անկախ պետականության ստեղծումից հետո նրա գործունեությունը տեղափոխվել է պետական կառավարման դաշտ․ նա ընտրվել է խորհրդարանի անդամ, զբաղեցրել նախարարական պաշտոն և 1920 թվականի նոյեմբերին ստանձնել Հայաստանի Առաջին Հանրապետության կառավարության ղեկավարի պաշտոնը։ Նրա վարչապետության շրջանը համընկել է հանրապետության համար ծայրահեղ ծանր ռազմաքաղաքական իրավիճակի և իշխանության փոխանցման գործընթացի հետ, ինչի պատճառով այդ փուլը կարևոր տեղ է զբաղեցնում նրա պետական գործունեության ուսումնասիրության մեջ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են քննվել պետական կառավարման, արտաքին հարաբերությունների, սոցիալ-տնտեսական խնդիրների և ներքաղաքական հարաբերությունների վերաբերյալ նրա մոտեցումները՝ դրանք համադրելով ժամանակաշրջանի փաստաթղթերի և այլ գործիչների դիրքորոշումների հետ։ Առանձին ուշադրության է արժանի 1921 թվականի իրադարձություններին նրա մասնակցությունը և հետագայում Հայաստանից դուրս շարունակված քաղաքական ու հասարակական գործունեությունը։ Տարագրության տարիներին նա պահպանել է ակտիվ մասնակցությունը հայկական հասարակական կյանքին՝ զբաղվելով քաղաքական, խմբագրական, կրթական և պատմագիտական աշխատանքով։ Նրա գրական ու հուշագրական ժառանգությունը կարևոր աղբյուրային նշանակություն ունի Հայաստանի Առաջին Հանրապետության և ժամանակաշրջանի քաղաքական գործընթացների ուսումնասիրության համար, սակայն որպես անմիջական մասնակցի շարադրանք՝ այն նաև պահանջում է աղբյուրագիտական քննադատություն և համադրում այլ վկայությունների հետ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նրա պետական գործչի, կուսակցական գործչի, հրապարակախոսի և պատմական իրադարձությունների հուշագրողի դերերի փոխհարաբերության բացահայտումը։ Այս տեսանկյունից նրա գործունեության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու ոչ միայն մեկ գործչի քաղաքական կենսագրության, այլև հայկական պետականության վերականգնման, Առաջին Հանրապետության կառավարման փորձի, խորհրդայնացման շրջանի քաղաքական զարգացումների և սփյուռքահայ հասարակական կյանքի որոշ առանցքային գործընթացների մասին։

Медицина

Աշխատությունը նվիրված է գյուղական բնակչության շրջանում զարկերակային գերճնշման առաջացմանն ու զարգացմանը նպաստող կառավարելի ռիսկի գործոնների բացահայտմանը, գնահատմանը և վերահսկմանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում այն կենսակերպային, վարքագծային և սոցիալական գործոններին, որոնք կարող են ազդել արյան ճնշման մակարդակի և սրտանոթային հիվանդությունների զարգացման հավանականության վրա։ Քննարկվում են սննդակարգի առանձնահատկությունները, աղի և այլ սննդային գործոնների օգտագործումը, ֆիզիկական ակտիվությունը, ավելորդ քաշը, ծխախոտի օգտագործումը, ալկոհոլի գործածությունը, սթրեսը և առողջապահական ծառայություններից օգտվելու հասանելիությունը։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում գյուղական բնակավայրերի բնակչության համար կանխարգելիչ միջոցառումների կազմակերպմանը, պարբերական զննություններին, վաղ հայտնաբերմանը, բժշկական հսկողությանը և բուժման նկատմամբ հետևողականության բարձրացմանը։ Աշխատանքը դիտարկում է ռիսկի գործոնների վերահսկումը ոչ միայն որպես անհատական առողջապահական խնդիր, այլև որպես առաջնային առողջապահության և հանրային առողջապահական քաղաքականության կարևոր ուղղություն։ Ներկայացվող մոտեցումները կարող են նպաստել բարձր ռիսկի խմբերի վաղ հայտնաբերմանը, հիվանդության բարդությունների կանխարգելմանը և բնակչության առողջապահական վարքագծի բարելավմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել բժիշկներին, ընտանեկան բժշկության մասնագետներին, բուժքույրերին, հանրային առողջապահության ոլորտի աշխատակիցներին, առողջապահության կազմակերպիչներին, հետազոտողներին և բժշկական կրթություն ստացող ուսանողներին։

Технология

Այս գիտատեխնիկական հետազոտությունը նվիրված է կոմպոզիտային պողպատների կառուցվածքի ձևավորման և մեխանիկական ու ֆիզիկաքիմիական հատկությունների փոփոխության ուսումնասիրությանը ջերմատեխնիկական մշակման գործընթացների ընթացքում։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են ջերմային մշակման հիմնական փուլերը՝ տաքացում, հովացում, կոփում և նորմալացում, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը պողպատների միկրոկառուցվածքի վրա։ Հեղինակը ուսումնասիրում է տարբեր բաղադրությամբ կոմպոզիտային պողպատների փուլային փոխակերպումները, հատիկային կառուցվածքի ձևավորումը և դիսլոկացիոն գործընթացների դերը մեխանիկական հատկությունների՝ ամրության, պլաստիկության և կարծրության փոփոխության մեջ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում լեգիրող տարրերի ազդեցությանը կառուցվածքային կայունության, մաշվածակայունության և ջերմակայունության վրա, ինչպես նաև բազմաշերտ և կոմպոզիտային կառուցվածքների ձևավորման առանձնահատկություններին։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են նաև փորձարարական հետազոտությունների արդյունքներ և մետալոգրաֆիական վերլուծության տվյալներ, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատելու ջերմատեխնիկական մշակման օպտիմալ ռեժիմները։ Հետազոտությունը կարևոր է նյութագիտության, մետալուրգիայի և մեքենաշինության ոլորտների համար՝ նպաստելով բարձր ամրության և հատուկ հատկություններով պողպատների մշակման տեխնոլոգիաների կատարելագործմանը։

Политология

Այս գիրքը ներկայացնում է աշխարհի քաղաքական, տնտեսական և սոցիալական գործընթացների վերաբերյալ մի տեսություն, ըստ որի՝ համաշխարհային իրադարձությունների զգալի մասը վերահսկվում է ազդեցիկ մարդկանց ու կազմակերպությունների փոքր խմբի կողմից, որը հեղինակը կոչում է «300-ի կոմիտե»։ Ջոն Քոլեմանը փորձում է բացատրել միջազգային քաղաքականության, ֆինանսական համակարգերի, պատերազմների, մշակութային փոփոխությունների և գլոբալ կառավարման մի շարք երևույթներ՝ դրանք կապելով գաղտնի կամ կիսագաղտնի ազդեցության կենտրոնների գործունեության հետ։ Գրքում քննարկվում են միջազգային բանկային կառույցները, քաղաքական էլիտաները, հետախուզական ծառայությունները, անդրազգային կազմակերպությունները և նրանց ենթադրյալ դերակատարությունը համաշխարհային գործընթացներում։ Հեղինակը ներկայացնում է լայնածավալ վերլուծություններ, պատմական անդրադարձներ և բազմաթիվ պնդումներ, որոնց նպատակն է ցույց տալ, թե ինչպես կարող են իշխանությունն ու ազդեցությունը կենտրոնացվել սահմանափակ շրջանակների ձեռքում։ Գիրքը մեծ ճանաչում է ստացել այն ընթերցողների շրջանում, որոնք հետաքրքրվում են համաշխարհային քաղաքականության այլընտրանքային մեկնաբանություններով, գաղտնի կառույցների մասին տեսություններով և իշխանության մեխանիզմների ուսումնասիրությամբ։ Միաժամանակ հարկ է նշել, որ գրքում ներկայացված բազմաթիվ պնդումներ լայնորեն վիճարկվում են պատմաբանների, քաղաքագետների և ակադեմիական հետազոտողների կողմից, իսկ ստեղծագործությունը սովորաբար դասվում է դավադրապաշտական գրականության շարքին, ոչ թե գիտական կամ ակադեմիական հետազոտությունների։ Այդուհանդերձ, այն շարունակում է հետաքրքրություն առաջացնել որպես ազդեցիկ և լայնորեն քննարկված աշխատություն, որը փորձում է այլ տեսանկյունից մեկնաբանել ժամանակակից աշխարհի քաղաքական ու տնտեսական զարգացումները։