Հրաչ Զարդարյան (կյանքը և գործը)

Պատմություն

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Եգիպտոսի արտաքին քաղաքականության արաբական ուղղության հիմնական խնդիրների և զարգացման առանձնահատկությունների վերլուծությանը Մուհամմեդ Հոսնի Մուբարաքի իշխանության առաջին տասնամյակում՝ 1981-1991 թվականներին։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում է այն ժամանակաշրջանը, երբ Եգիպտոսը փորձում էր հաղթահարել նախորդ տասնամյակի արտաքին քաղաքականության հետևանքով առաջացած արաբական մեկուսացումը և վերականգնել իր ավանդական ազդեցիկ դիրքը արաբական աշխարհում։ Հետազոտության առանցքային թեմաներից է Մուբարաքի կողմից որդեգրված ավելի հավասարակշռված և իրատեսական արտաքին քաղաքականության ձևավորումը, որի շրջանակում Եգիպտոսը ձգտում էր միաժամանակ պահպանել Իսրայելի հետ խաղաղության պայմանագրի հիմքերը, սերտ հարաբերությունները Միացյալ Նահանգների հետ և աստիճանաբար վերականգնել կապերը արաբական պետությունների հետ։ Ուսումնասիրվում են Եգիպտոսի հարաբերությունները արաբական աշխարհի տարբեր քաղաքական կենտրոնների հետ, Պարսից ծոցի երկրների, Սիրիայի, Իրաքի, Լիբիայի և այլ պետությունների նկատմամբ Կահիրեի քաղաքականության հիմնական ուղղությունները, ինչպես նաև միջարաբական հակասությունների պայմաններում Եգիպտոսի դիրքորոշման փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արաբական աշխարհում Եգիպտոսի նախկին առաջնորդող դերի վերականգնման գործընթացին, որը 1980-ականների ընթացքում հանգեցրեց դիվանագիտական հարաբերությունների աստիճանական կարգավորմանը և երկրի վերադարձին Արաբական պետությունների լիգա։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում արաբա-իսրայելական հակամարտության և պաղեստինյան հիմնահարցի նկատմամբ Եգիպտոսի քաղաքականությունը, քանի որ Կահիրեն ձգտում էր պահպանել իր միջնորդական և տարածաշրջանային դերակատարությունը՝ միաժամանակ չհրաժարվելով Իսրայելի հետ խաղաղության գործընթացից։ Քննարկվում է նաև Իրաք-Իրան պատերազմի ազդեցությունը Եգիպտոսի արաբական քաղաքականության վրա, ինչպես նաև Կահիրեի հարաբերությունները Իրաքի հետ և տարածաշրջանային ուժերի հավասարակշռության պահպանման խնդիրները։ Հետազոտության առանձնահատուկ հատվածը վերաբերում է 1990-1991 թվականների Իրաք-Քուվեյթ ճգնաժամին, որը դարձավ ուսումնասիրվող ժամանակաշրջանի կարևորագույն հանգրվաններից մեկը և հնարավորություն տվեց գնահատելու Եգիպտոսի՝ որպես արաբական աշխարհի ազդեցիկ պետության դերակատարությունը տարածաշրջանային ճգնաժամի պայմաններում։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ցույց է տալիս, թե ինչպես էր Մուբարաքի վարչակարգը փորձում համադրել Եգիպտոսի ազգային շահերը, արաբական համերաշխության գաղափարը, տարածաշրջանային անվտանգության խնդիրները և միջազգային ուժային կենտրոնների հետ հարաբերությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմելու 1980-ականների և 1990-ականների սկզբի արաբական միջազգային հարաբերությունների, Եգիպտոսի տարածաշրջանային դերի վերականգնման և Մերձավոր Արևելքում քաղաքական ուժերի հարաբերակցության փոփոխությունների մասին։ Այն կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, արևելագետներին, արաբագետներին, քաղաքագետներին, միջազգային հարաբերությունների մասնագետներին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Պատմություն

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Գերմանիայի և Թուրքիայի միջև հարաբերությունների զարգացմանն ու փոխակերպումներին 1918–1939 թվականների ընթացքում՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտից մինչև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի նախօրեն։ Ուսումնասիրության հիմնական նպատակն է բացահայտել, թե ինչպես փոխվեցին երկու երկրների քաղաքական, դիվանագիտական, ռազմական և տնտեսական կապերը համաշխարհային պատերազմի և նախապատերազմյան միջազգային համակարգի պայմաններում, ինչպես նաև պարզել այն գործոնները, որոնք ազդեցին նախկին դաշնակցային հարաբերությունների վերափոխման վրա։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին ձևավորված համագործակցությունը պատերազմի ավարտից հետո հայտնվեց նոր աշխարհաքաղաքական պայմաններում․ երկու պետություններն էլ ստիպված էին վերանայել իրենց արտաքին քաղաքական առաջնահերթությունները և հարմարվել միջազգային հարաբերությունների նոր իրողություններին։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել Օսմանյան կայսրության փլուզումից և Գերմանական կայսրության պարտությունից հետո ստեղծված իրավիճակը, Վերսալյան համակարգի ձևավորումը, Թուրքիայի Հանրապետության ստեղծումը և այդ իրադարձությունների ազդեցությունը երկկողմ հարաբերությունների հետագա զարգացման վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Մուստաֆա Քեմալի գլխավորած թուրքական ազգային շարժման և նոր Թուրքիայի արտաքին քաղաքականության ձևավորմանը, ինչպես նաև Գերմանիայի՝ Վայմարյան հանրապետության և հետագայում նացիստական վարչակարգի պայմաններում արտաքին քաղաքականության փոփոխություններին։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է դիվանագիտական կապերի վերականգնման և ամրապնդման գործընթացը, որի ընթացքում նախկին ռազմական դաշնակցությունը աստիճանաբար վերածվեց ավելի բազմակողմանի քաղաքական ու տնտեսական համագործակցության։ Ուսումնասիրվում են նաև ռազմական համագործակցության, զենքի մատակարարումների, ռազմական մասնագետների գործունեության, տնտեսական փոխանակումների և առևտրային կապերի նշանակությունը երկու երկրների հարաբերություններում։ Միաժամանակ աշխատանքը ցույց է տալիս, որ այդ կապերը մշտապես չէին զարգանում նույն ուղղությամբ․ Թուրքիայի կողմից հավասարակշռված արտաքին քաղաքականության վարումը և եվրոպական տարբեր ուժերի հետ հարաբերությունների պահպանումը սահմանափակում էին Գերմանիայի հետ լիարժեք ռազմաքաղաքական մերձեցման հնարավորությունները։ 1930-ական թվականներին Գերմանիայում նացիստների իշխանության գալուց հետո երկկողմ հարաբերությունները ստացան նոր բովանդակություն, քանի որ Բեռլինը ձգտում էր ընդլայնել իր քաղաքական և տնտեսական ազդեցությունը Եվրոպայում ու Մերձավոր Արևելքում, մինչդեռ Թուրքիան փորձում էր պահպանել իր ռազմավարական ինքնուրույնությունը և խուսափել որևէ մեկ մեծ տերությունից չափազանց մեծ կախվածությունից։ Այդ ժամանակաշրջանում հատկապես կարևոր դարձան տնտեսական հարաբերությունները, հումքի և արդյունաբերական ապրանքների փոխանակումը, ռազմական տեխնիկայի ձեռքբերումը և տարածաշրջանային քաղաքական շահերի համադրումը։ Աշխատության մեջ հարաբերությունների զարգացումը դիտարկվում է նաև միջազգային ավելի լայն գործընթացների համատեքստում՝ հաշվի առնելով Ազգերի լիգայի գործունեությունը, եվրոպական ուժերի մրցակցությունը, Խորհրդային Միության գործոնը, Բալկանների և Մերձավոր Արևելքի ռազմավարական նշանակությունը և Եվրոպայում պատերազմի վտանգի աճը։ Ուսումնասիրության գիտական արժեքը կայանում է նրանում, որ այն թույլ է տալիս հետևել դաշնակցային հարաբերությունների փոխակերպման ամբողջ գործընթացին՝ պատերազմական համագործակցությունից մինչև խաղաղ ժամանակաշրջանի դիվանագիտական և տնտեսական հարաբերություններ, իսկ այնուհետև՝ նախապատերազմյան բարդ ռազմավարական փոխազդեցություններ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել միջազգային հարաբերությունների պատմությամբ, եվրոպական և մերձավորարևելյան քաղաքականությամբ, դիվանագիտության պատմությամբ և XX դարի առաջին կեսի աշխարհաքաղաքական գործընթացներով զբաղվող մասնագետներին ու հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է երկու պետությունների հարաբերությունների բազմաշերտ զարգացումը 1918–1939 թվականներին՝ բացահայտելով քաղաքական շահերի, տնտեսական կապերի, ռազմական համագործակցության և փոփոխվող միջազգային միջավայրի ազդեցությունը նրանց փոխհարաբերությունների ձևավորման վրա։

Ֆինանսներ

Աշխատությունը նվիրված է ֆինանսական շուկայի կառուցվածքի, գործառույթների և հիմնական բաղադրիչների ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով դրամի և կապիտալի շուկաներին։ Գրքում ներկայացվում են ֆինանսական շուկայի դերը տնտեսության մեջ, ֆինանսական ռեսուրսների տեղաբաշխման և վերաբաշխման գործընթացները, ինչպես նաև ֆինանսական միջնորդների և շուկայի մասնակիցների փոխհարաբերությունները։ Մանրամասն քննարկվում են դրամի շուկայի առանձնահատկությունները, կարճաժամկետ ֆինանսավորման գործիքները, դրամավարկային քաղաքականության ազդեցությունը և իրացվելիության կառավարման մեխանիզմները։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են կապիտալի շուկայի կառուցվածքը, երկարաժամկետ ներդրումային գործիքները, արժեթղթերի շրջանառությունը, ներդրումային ռիսկերի գնահատումը և կապիտալի ներգրավման եղանակները։ Հեղինակը վերլուծում է ֆինանսական շուկաների փոխկապակցվածությունը, դրանց զարգացման վրա ազդող տնտեսական և ինստիտուցիոնալ գործոնները, ինչպես նաև միջազգային ֆինանսական համակարգում տեղի ունեցող փոփոխությունների ազդեցությունը ազգային տնտեսությունների վրա։ Գիրքը հնարավորություն է տալիս ձևավորել ամբողջական պատկերացում ֆինանսական շուկաների գործունեության, դրանց տնտեսական նշանակության և ժամանակակից ֆինանսական գործընթացների վերաբերյալ՝ օգտակար լինելով ուսանողների, հետազոտողների, տնտեսագետների և ֆինանսական ոլորտի մասնագետների համար։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության պետական արժեթղթերի շուկայի կառավարման համակարգի ուսումնասիրությանը, դրա զարգացման ժամանակակից ուղղություններին և ապագա հեռանկարներին։ Գրքում վերլուծվում են պետական արժեթղթերի շուկայի ձևավորման և գործունեության առանձնահատկությունները, ֆինանսական կառավարման մեխանիզմները, շուկայի մասնակիցների դերը և պետական պարտքի արդյունավետ կառավարման խնդիրները։ Հեղինակը ներկայացնում է շուկայի զարգացման վրա ազդող տնտեսական գործոնները, կարգավորման մոտեցումները, ներդրումային միջավայրի բարելավման հնարավորությունները և միջազգային փորձի կիրառման ուղիները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պետական արժեթղթերի շուկայի արդյունավետության բարձրացմանը, ֆինանսական կայունության ապահովմանը, ռիսկերի կառավարմանը և երկարաժամկետ զարգացման ռազմավարություններին։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսական ոլորտի մասնագետների, բանկային համակարգի աշխատակիցների, պետական կառավարման մարմինների ներկայացուցիչների, հետազոտողների, դասախոսների և ֆինանսների բնագավառում սովորող ուսանողների համար։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տարածքում հանդիպող դիսկոմիցետների տեսակային բազմազանության, կարգաբանական կառուցվածքի, էկոլոգիական առանձնահատկությունների և աշխարհագրական տարածման համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այս խմբին պատկանող սնկերի տեսակային կազմի բացահայտման, դրանց համակարգման և Հայաստանի տարբեր բնական ու լանդշաֆտային գոտիներում տարածվածության օրինաչափությունների գնահատման վրա։ Դիսկոմիցետները դիտարկվում են որպես սնկային կենսաբազմազանության կարևոր բաղադրիչ, որի ներկայացուցիչները կապված են տարբեր կենսամիջավայրերի, բուսական մնացորդների, հողի, փայտանյութի և այլ օրգանական ենթաշերտերի հետ։ Քննության են առնվում հայտնաբերված տեսակների կարգաբանական պատկանելությունը, ցեղերի և ընտանիքների հարաբերակցությունը, ինչպես նաև առանձին խմբերի տեսակային հարստությունը։ Տեսակային կազմի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համակարգել հանրապետության տարածքից տարբեր ժամանակաշրջաններում հավաքված տվյալները, ճշտել առանձին տեսակների տարածվածությունը և համալրել Հայաստանի միկոբիոտայի վերաբերյալ գիտական տեղեկությունները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում տեսակների նույնականացման համար կարևոր ձևաբանական և կառուցվածքային հատկանիշներին՝ պտղամարմինների ձևին, չափերին, արտաքին կառուցվածքին, գունավորմանը և մանրադիտակային առանձնահատկություններին։ Այս հատկանիշների համադրումը կարևոր նշանակություն ունի մերձավոր տեսակների տարբերակման և դրանց կարգաբանական դիրքի որոշման համար։ Դիտարկվում են նաև տեսակների էկոլոգիական խմբերը՝ ըստ այն ենթաշերտերի և միջավայրերի, որոնցում դրանք զարգանում են։ Ուսումնասիրվում են հողի, բուսական մնացորդների, ծառերի և թփերի մեռած հատվածների, տերևների, ճյուղերի ու այլ օրգանական նյութերի հետ կապված տեսակները։ Նման դասակարգումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել դիսկոմիցետների մասնակցությունը բնական էկոհամակարգերում օրգանական նյութերի քայքայման և նյութերի շրջանառության գործընթացներին։ Առանձին նշանակություն է տրվում տեսակների տարածման և բուսականության տիպերի միջև կապի ուսումնասիրմանը։ Անտառային, մարգագետնային, տափաստանային, լեռնային և այլ կենսամիջավայրերում ձևավորվող պայմանները կարող են էականորեն ազդել սնկային համակեցությունների կազմի վրա։ Դիտարկվում է բարձրության, ջերմաստիճանի, խոնավության, տեղումների, հողի հատկությունների և բուսական ծածկույթի ազդեցությունը առանձին տեսակների հանդիպման հաճախականության և տարածման սահմանների վրա։ Հայաստանի ռելիեֆի և բնակլիմայական պայմանների բազմազանությունը հնարավորություն է տալիս համեմատել տարբեր բարձրադիր գոտիներում ձևավորված սնկային համակեցությունները և բացահայտել դրանց առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրվում է տեսակների տարածական բաշխումը հանրապետության տարբեր շրջաններում՝ առանձնացնելով լայն տարածում ունեցող, որոշակի էկոլոգիական պայմանների հետ կապված և սահմանափակ տարածում ունեցող ներկայացուցիչները։ Առանձին ուշադրություն կարող է հատկացվել Հայաստանի միկոբիոտայի համար նոր կամ հազվադեպ գրանցվող տեսակներին, քանի որ դրանց հայտնաբերումը կարևոր է երկրի սնկային կենսաբազմազանության վերաբերյալ պատկերացումների ամբողջացման համար։ Տեսակների տարածման վերաբերյալ տվյալների համակարգումը հնարավորություն է տալիս կազմել համապատասխան տարածման պատկեր և գնահատել տարբեր բնական շրջանների միկոլոգիական առանձնահատկությունները։ Քննության են առնվում նաև սեզոնային օրինաչափությունները, քանի որ պտղամարմինների առաջացումը և տեսակների հայտնաբերման հավանականությունը կապված են տարվա եղանակի, տեղումների և ջերմաստիճանային պայմանների հետ։ Դաշտային դիտարկումների և նմուշների հավաքման տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս գնահատել տարբեր տեսակների պտղաբերման ժամանակաշրջանները և դրանց կախվածությունը շրջակա միջավայրի պայմաններից։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է հավաքված սնկաբանական նյութի համակարգումը և գիտական հավաքածուների ձևավորումը, որոնք կարող են հիմք հանդիսանալ հետագա կարգաբանական, էկոլոգիական և կենսաաշխարհագրական ուսումնասիրությունների համար։ Նմուշների փաստագրումը և տարածման վայրերի վերաբերյալ տվյալների պահպանումը հնարավորություն են տալիս հետագայում վերահսկել տեսակային կազմի փոփոխությունները և համեմատել տարբեր ժամանակաշրջանների արդյունքները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում դիսկոմիցետների կենսաաշխարհագրական վերլուծությանը՝ Հայաստանի տարածքում գրանցված տեսակները համադրելով հարակից և այլ աշխարհագրական շրջանների միկոբիոտայի հետ։ Այդպիսի համեմատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել տարբեր ծագում և տարածման բնույթ ունեցող տեսակների խմբեր ու գնահատել Հայաստանի աշխարհագրական դիրքի նշանակությունը սնկային բազմազանության ձևավորման գործում։ Կարևորվում է նաև սնկերի պահպանության խնդիրը։ Բնական կենսամիջավայրերի փոփոխությունները, անտառային տարածքների խախտումները, հողօգտագործման փոփոխությունները և այլ մարդածին գործոններ կարող են ազդել որոշ տեսակների բնակավայրերի վրա։ Հազվադեպ և սահմանափակ տարածում ունեցող տեսակների հայտնաբերումը կարևոր հիմք կարող է հանդիսանալ դրանց պահպանության վիճակի հետագա գնահատման և արժեքավոր սնկային կենսամիջավայրերի պաշտպանության համար։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է Հայաստանի սնկային կենսաբազմազանության վերաբերյալ տվյալների ամբողջացմամբ, տեսակային կազմի ճշգրտմամբ և տարբեր բնական գոտիներում դրանց տարածման օրինաչափությունների բացահայտմամբ։ Ստացված արդյունքները կարող են նպաստել երկրի միկոբիոտայի գույքագրմանը, կենսաբազմազանության գնահատմանը և հետագա բնապահպանական մոնիթորինգի կազմակերպմանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել սնկաբանության, բուսաբանության, կարգաբանության, էկոլոգիայի, կենսաաշխարհագրության և կենսաբազմազանության պահպանության ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների, բնապահպանների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Lեզվաբանություն

Այս աշխատությունը նվիրված է անգլերեն լեզվում կրավորական սեռի արտահայտման միջոցների բազմազանության համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հեղինակը վերլուծում է կրավորական կառուցվածքների տարբեր տեսակները, դրանց քերականական, իմաստաբանական և ոճական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց կիրառման պայմաններն ու գործառույթները տարբեր հաղորդակցական իրավիճակներում։ Ուսումնասիրությունը ներառում է դասական և ժամանակակից լեզվական ձևերը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են տարբեր քերականական և շարահյուսական միջոցներ նպաստում գործողության, կատարողի և արդյունքի տարբեր հարաբերությունների արտահայտմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ակտիվ և կրավորական կառույցների փոխակերպումներին, խոսքային համատեքստի ազդեցությանը, ինչպես նաև գրավոր և բանավոր լեզվում դրանց կիրառման առանձնահատկություններին։ Աշխատությունը հիմնված է լեզվաբանական տեսական վերլուծության և բազմաթիվ օրինակների վրա՝ հնարավորություն տալով խորությամբ հասկանալ անգլերեն քերականության կարևոր բաղադրիչներից մեկը։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել լեզվաբաններին, անգլերեն լեզվի դասախոսներին, ուսանողներին, թարգմանիչներին և բոլոր նրանց, ովքեր հետաքրքրված են անգլերեն քերականության, շարահյուսության և լեզվական արտահայտչամիջոցների խորացված ուսումնասիրությամբ։