Սեբեոսի պատմությունը

Տնտեսագիտություն

Սույն ուսումնասիրությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության առևտրային հաշվեկշռի կարգավորման հիմնահարցերին՝ ընդգծելով արտահանման և ներմուծման կառուցվածքային անհամաչափությունները, արտաքին առևտրի դեֆիցիտի ձևավորման պատճառները և դրանց ազդեցությունը երկրի մակրոտնտեսական կայունության վրա։ Աշխատությունը վերլուծում է առևտրային հոսքերի դինամիկան, արտահանման մրցունակության սահմանափակումները, ներմուծումից կախվածության բարձր մակարդակը և փոխարժեքային քաղաքականության դերը արտաքին հաշվեկշռի հավասարակշռման գործընթացում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում արդյունաբերական արտադրության կառուցվածքի, գյուղատնտեսական և վերամշակող ոլորտների զարգացման, ինչպես նաև ներդրումային միջավայրի բարելավման անհրաժեշտությանը՝ որպես արտահանման ընդլայնման հիմնական գործոնների։ Ուսումնասիրությունը դիտարկում է նաև պետական տնտեսական քաղաքականության գործիքները՝ հարկային խթաններ, արտահանման աջակցման ծրագրեր և միջազգային առևտրային համաձայնագրեր, որոնք կարող են նպաստել արտաքին շուկաներում հայկական արտադրանքի մրցունակության բարձրացմանը և առևտրային հաշվեկշռի կայունացմանը։

Մաթեմատիկա

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է բազմանդամային ինտերպոլացիայի երկրաչափական տեսության կարևոր ուղղություններից մեկին՝ GC բազմություններում ուղիղների օգտագործման ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է հարթության վրա գտնվող հատուկ հանգույցների բազմությունների՝ GCₙ բազմությունների կառուցվածքը, որտեղ յուրաքանչյուր հանգույցի հիմնարար բազմանդամը ներկայացվում է n գծային արտադրիչների արտադրյալի տեսքով։ Աշխատությունը մանրամասն ուսումնասիրում է, թե ինչ պայմաններում է տվյալ ուղիղը հանդիսանում որևէ հանգույցի հիմնարար բազմանդամի արտադրիչ, այսինքն՝ երբ է հանգույցը «օգտագործում» այդ ուղիղը։ Հեղինակները դիտարկում են k-հանգույցային ուղիղները, որոնք անցնում են բազմության ճիշտ k հանգույցներով, և ուսումնասիրում դրանց օգտագործման հնարավոր քանակական սահմանափակումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում առավելագույն ուղիղներին, որոնք անցնում են n+1 հանգույցներով, ինչպես նաև Gasca–Maeztu-ի հայտնի ենթադրությանը, որի համաձայն համապատասխան դասի յուրաքանչյուր GCₙ բազմություն պետք է պարունակի առավելագույն ուղիղ։ Հետազոտության կարևոր արդյունքներից մեկն այն է, որ, ենթադրելով այդ ենթադրության ճշմարտությունը, յուրաքանչյուր k-հանգույցային ուղիղ կամ ընդհանրապես չի օգտագործվում, կամ օգտագործվում է խիստ որոշակի թվով հանգույցների կողմից։ Աշխատությունը նաև սահմանում է այդ հնարավոր թվերի սահմանները և ուսումնասիրում այն դեպքերը, երբ ուղիղի օգտագործումը պարտադիր է։ Այսպիսով, հետազոտությունը ոչ միայն նկարագրում է GC բազմությունների ներքին երկրաչափական կառուցվածքը, այլև բացահայտում է կապը հանգույցների, նրանց հիմնարար բազմանդամների և այդ բազմանդամների գծային արտադրիչների միջև։ Թեման կարևոր է բազմափոփոխական բազմանդամային ինտերպոլացիայի տեսության համար, քանի որ GC բազմությունները միավորում են հանրահաշվական և երկրաչափական հատկություններ՝ թույլ տալով ուսումնասիրել, թե ինչպես է հանգույցների երկրաչափական դասավորությունը ազդում ինտերպոլացիոն բազմանդամների կառուցվածքի վրա։ Աշխատության արդյունքները նաև կապվում են GC բազմությունների կառուցվածքային հատկությունների, առավելագույն ուղիղների քանակի և Gasca–Maeztu-ի խնդրի հետ՝ դրանով իսկ նպաստելով այս ոլորտում առկա բաց հարցերի ուսումնասիրությանը։ Աշխատանքը հիմնականում նախատեսված է մաթեմատիկական անալիզի, հանրահաշվական երկրաչափության, բազմանդամային ինտերպոլացիայի և հարակից տեսական ուղղությունների մասնագետների, հետազոտողների և բարձր մակարդակի ուսանողների համար։

Պատմություն

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է XIX դարի վերջին Կովկասում գործող հայկական բարեգործական կազմակերպության գործունեությունը կարգավորող հիմնական կանոնակարգային փաստաթուղթը։ Այն հատկապես արժեքավոր է որպես պատմական և իրավական սկզբնաղբյուր, քանի որ ցույց է տալիս, թե ինչպես էր կազմակերպվում հայ համայնքների սոցիալական, կրթական և բարեգործական գործունեությունը Ռուսական կայսրության կովկասյան տարածքում։ Հետազոտական առումով փաստաթուղթը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել կազմակերպության նպատակները, անդամակցության պայմանները, կառավարման կառուցվածքը, տեղական բաժանմունքների գործունեությունը, ֆինանսավորման աղբյուրները և օգնության տրամադրման սկզբունքները։ Հիմնադիր կանոնադրությունը հաստատվել է 1881 թվականի հունիսի 6-ին Կովկասի փոխարքայի կողմից, իսկ 1895 թվականի Թիֆլիսյան հրատարակության մեջ կանոնադրությանը զուգահեռ ներառված է նաև տեղական վարչությունների և կոմիտեների գործունեությունը կարգավորող հրահանգը, որը հաստատվել էր 1892 թվականի հունվարի 12-ին։ Հրատարակությունը բաղկացած է 20 և 18 էջանոց երկու մասից և ունի զուգահեռ ռուսերեն ու հայերեն տեքստեր։ Փաստաթղթի բովանդակությունը կարևոր է հատկապես այն պատճառով, որ կազմակերպության գործունեությունը չէր սահմանափակվում միայն անհատական նյութական օգնությամբ։ Կազմակերպության նպատակների շարքում ընդգծվում էր Կովկասի և Անդրկովկասի հայերի շրջանում կրթության տարածումը և նյութական օգնության տրամադրումը։ Այսպիսով, բարեգործությունը դիտարկվում էր ավելի լայն հասարակական ծրագրի շրջանակում, որտեղ սոցիալական աջակցությունը զուգակցվում էր կրթական և մշակութային զարգացման հետ։ Տարբեր քաղաքներում ստեղծված տեղական բաժանմունքները հնարավորություն էին տալիս այդ գործունեությունը տարածել հայկական համայնքների վրա և արձագանքել տվյալ վայրի բնակչության կարիքներին։ Օրինակ՝ Դերբենտի բաժանմունքի կանոնադրությունը հաստատվել էր 1881 թվականին, իսկ նրա փաստացի գործունեությունը սկսվել էր 1890 թվականին։ Բաժանմունքը ֆինանսական միջոցներ էր ուղղում աղքատ աշակերտների կրթությանը, հայկական ուսումնարանին և ընթերցարանին, ինչը ցույց է տալիս կազմակերպության կրթական-բարեգործական ուղղության գործնական նշանակությունը։ Կազմակերպության ֆինանսական հիմքը ձևավորվում էր անդամավճարներից, մասնավոր նվիրատվություններից և բարեգործական միջոցառումներից ստացված եկամուտներից։ Տարբեր բաժանմունքների գործունեության վերաբերյալ պահպանված տվյալները ցույց են տալիս, որ միջոցները կարող էին օգտագործվել կրթական հաստատություններին աջակցելու, աղքատներին նպաստներ տրամադրելու և համայնքային կարիքները հոգալու համար։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նման կազմակերպությունների նշանակությունն ավելի մեծացավ․ հայկական բարեգործական կառույցները զբաղվում էին նաև փախստականներին օգնություն տրամադրելով, նրանց կացարանով ու սննդով ապահովելով, երեխաներին կրթական հաստատություններ տեղավորելով և այլ սոցիալական խնդիրների լուծմամբ։ Հրատարակության կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ այն թույլ է տալիս ուսումնասիրել ոչ միայն կազմակերպության նպատակները, այլև կառավարման մեխանիզմը։ Կանոնադրական փաստաթղթերը սովորաբար սահմանում են կենտրոնական և տեղական կառույցների իրավասությունները, անդամների իրավունքներն ու պարտականությունները, ժողովների կազմակերպման կարգը, վարչական մարմինների ձևավորման սկզբունքները, դրամական միջոցների տնօրինման և հաշվետվողականության կանոնները։ Այս տեսանկյունից աշխատությունը արժեքավոր նյութ է XIX դարի հայկական հասարակական ինքնակազմակերպման և համայնքային կառավարման պատմության ուսումնասիրության համար։ Հատկապես ուշագրավ է տեղական բաժանմունքների ինստիտուտը։ Կենտրոնական կառույցի շուրջ ձևավորված ցանցը հնարավորություն էր տալիս կազմակերպված օգնությունը տարածել տարբեր քաղաքներում։ Հայկական բարեգործական ընկերության բաժանմունքներ գործել են Կովկասի բազմաթիվ բնակավայրերում, այդ թվում՝ Դերբենտում, Արմավիրում, Եկատերինոդարում և այլ վայրերում։ Արմավիրում կազմակերպության մասնաճյուղը հիմնադրվել էր XIX դարի վերջին, հետագայում փակվել և կրկին վերաբացվել XX դարի սկզբին։ Փաստաթուղթը կարևոր է նաև հայկական հասարակական կազմակերպությունների պատմության տեսանկյունից, քանի որ ցույց է տալիս ազգային համայնքային կառույցների ինստիտուցիոնալացման գործընթացը։ XIX դարի երկրորդ կեսին և XX դարի սկզբին հայկական համայնքներում ձևավորվում էին կրթական, մշակութային, բարեգործական և փոխօգնության տարբեր կազմակերպություններ։ Դրանց գործունեությունը նպաստում էր համայնքային ինքնակազմակերպմանը և ազգային կրթական ու մշակութային հաստատությունների պահպանմանը։ Հրատարակության զուգահեռ հայերեն և ռուսերեն տարբերակները ևս կարևոր են․ դրանք վկայում են այն մասին, որ կազմակերպության գործունեությունը պետք է միաժամանակ հասանելի և հասկանալի լիներ հայկական համայնքի անդամներին ու Ռուսական կայսրության վարչական համակարգին։ Այս հանգամանքը փաստաթուղթը դարձնում է նաև լեզվական և վարչաիրավական պատմության ուսումնասիրության նյութ։ Ընդհանուր առմամբ, հրատարակությունը կարևոր սկզբնաղբյուր է XIX դարի վերջի հայկական հասարակական կյանքի, Կովկասի հայ համայնքների ինքնակազմակերպման, բարեգործական և կրթական գործունեության, ինչպես նաև ազգային հասարակական հաստատությունների ձևավորման ու զարգացման ուսումնասիրության համար։ Այն հնարավորություն է տալիս պատկերացնելու, թե ինչպիսի իրավական և կազմակերպական հիմքերի վրա էր կառուցվում հայ համայնքների փոխօգնությունը, ինչպես էին հավաքագրվում և բաշխվում միջոցները, ինչ դեր էր հատկացվում կրթությանը և ինչպիսի կառույցների միջոցով էր իրականացվում հասարակական աջակցությունը։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է բարձր ակտիվության ցեմենտների մշակմանը և դրանց հիման վրա արագ ամրացող բետոնների ստացման տեխնոլոգիական ու տեսական հիմունքների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է մշակել այնպիսի ցեմենտային կապակցանյութեր և բետոնային բաղադրություններ, որոնք կարճ ժամանակահատվածում ձեռք են բերում անհրաժեշտ ամրություն և կարող են արդյունավետ կիրառվել արագ շինարարական աշխատանքներում։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են ցեմենտի հանքաբանական և քիմիական կազմը, մանրացման աստիճանը, ակտիվության բարձրացման եղանակները, հիդրատացման գործընթացները և կապակցանյութի կառուցվածքի ձևավորման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն գործոններին, որոնք ազդում են ցեմենտի վաղ ամրության զարգացման վրա, այդ թվում՝ հումքի կազմին, մասնիկների չափերին, ջուր-ցեմենտ հարաբերությանը, հավելանյութերի կիրառմանը և կարծրացման պայմաններին։ Ստացված բարձր ակտիվության ցեմենտների հիման վրա ուսումնասիրվում են արագ ամրացող բետոնների բաղադրության ընտրության և տեխնոլոգիական մշակման հարցերը։ Գնահատվում են բետոնի վաղ և վերջնական ամրությունը, խտությունը, կառուցվածքը, ջրակայունությունը, ցրտադիմացկունությունը և այլ ֆիզիկամեխանիկական հատկություններ՝ կախված կիրառվող բաղադրությունից և կարծրացման պայմաններից։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ցեմենտի ակտիվության և բետոնի ամրության զարգացման միջև կապի բացահայտումը, ինչը հնարավորություն է տալիս օպտիմալացնել ինչպես կապակցանյութի ստացման, այնպես էլ բետոնի պատրաստման տեխնոլոգիան։ Արագ ամրացող բետոնների կիրառումը հատկապես կարևոր է այն դեպքերում, երբ անհրաժեշտ է կրճատել շինարարական աշխատանքների տեխնոլոգիական ընդմիջումները, արագ ապամոնտաժել կաղապարամածը, շուտ շահագործման հանձնել կառուցվածքները կամ իրականացնել վերանորոգման և վերականգնման աշխատանքներ սահմանափակ ժամկետներում։ Աշխատության արդյունքները կարող են նպաստել բարձր արդյունավետությամբ ցեմենտային նյութերի արտադրության կատարելագործմանը, բետոնի տեխնոլոգիական հատկությունների բարելավմանը և շինարարության տևողության կրճատմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել շինարարական նյութերի տեխնոլոգներին, ցեմենտի և բետոնի արտադրության մասնագետներին, նյութագետներին, շինարար-ինժեներներին, հետազոտողներին, ասպիրանտներին և համապատասխան տեխնիկական մասնագիտությունների ուսանողներին։

Այլ առարկաներ

Հայաստանի Հանրապետության ազգային գրադարանի կողմից կազմված խոշորածավալ բիբլիոգրաֆիական հրատարակություն է, որը նպատակ ունի համակարգված կերպով ներկայացնել տվյալ տասնամյակում ՀՀ տարածքում լույս տեսած գրքերի և գրքույկների մատենագիտական նկարագրությունները։ Հատորը շարունակությունն է նախորդ բիբլիոգրաֆիական շարքի, որը ընդգրկում է ինչպես խորհրդային, այնպես էլ անկախության շրջանի գրական արտադրանքը՝ ապահովելով ազգային գրքային ժառանգության ամբողջական հաշվառումը և գիտական ուսումնասիրության համար անհրաժեշտ տեղեկատվական բազա։ IX հատորը բաղկացած է երկու գրքից, որոնցից Գիրք Ա-ն ընդգրկում է 2001–2005 թվականների հրատարակությունները և պարունակում է հազարավոր գրառումներ՝ դասակարգված ըստ մատենագիտական կանոնների։ Գիրքը Հայաստանի Հանրապետությունում: Մատենագիտական ցանկ. Հատոր IX (2001–2010), Գիրք Ա (2001–2005)-ում ընդգրկված նյութերը ներկայացնում են Հայաստանի գիտական, կրթական, մշակութային և հասարակական կյանքի բազմազանությունը՝ ներառելով գիտական մենագրություններ, ուսումնական ձեռնարկներ, պաշտոնական հրատարակություններ և այլ տպագիր աղբյուրներ։ Աշխատությունը կարևոր դեր ունի ազգային մատենագիտության զարգացման, գրադարանային համակարգի տեղեկատվական ապահովման և հետազոտական աշխատանքի կազմակերպման մեջ՝ հանդիսանալով հիմնական տեղեկատու աղբյուր գիտնականների, գրադարանավարների, մատենագետների և լայն ընթերցողական հանրության

Մանկավարժություն

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է ֆիզիկական դաստիարակության գործընթացում գենդերային մոտեցման իրականացման մեթոդական հիմքերին՝ ընդգծելով կրթական միջավայրում հավասար հնարավորությունների ապահովման և ուսուցման գործընթացի անհատականացման անհրաժեշտությունը։ Նյութում վերլուծվում է, թե ինչպես են գենդերային առանձնահատկությունները ազդում շարժողական կարողությունների զարգացման, ֆիզիկական բեռների ընկալման և մարզական հմտությունների ձևավորման վրա՝ տարբեր տարիքային խմբերում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ուսումնական ծրագրերի հարմարեցմանը՝ ապահովելով հավասար մասնակցություն, կանխելով կարծրատիպային մոտեցումները և խթանելով ինչպես աղջիկների, այնպես էլ տղաների ակտիվ ներգրավվածությունը ֆիզիկական ակտիվության տարբեր ձևերում։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է ուսուցչի դերի կարևորությունը՝ որպես միջավայր ձևավորող գործոնի, որը պետք է կիրառի տարբերակված մոտեցումներ, հաշվի առնի անհատական կարողությունները և ստեղծի ներառական ու աջակցող ուսումնական միջավայր։ Միաժամանակ դիտարկվում են գնահատման չափանիշների արդարացիության, խմբային աշխատանքի կազմակերպման և շարժողական զարգացման երկարաժամկետ ազդեցությունների հարցերը։