Վիկտոր Համբարձումյան

Lեզվաբանություն

Այս թեման վերաբերում է հրապարակախոսական արձակի լեզվաոճական առանձնահատկություններին՝ դիտարկելով այն որպես գործառական ոճերի հակադրամիասնություն, որտեղ համադրվում են տարբեր հաղորդակցական նպատակներ և լեզվական միջոցներ։ Հրապարակախոսական արձակը բնութագրվում է տեղեկատվական, ազդեցիկ և գնահատողական տարրերի միաժամանակյա կիրառմամբ, ինչը այն դարձնում է միջանկյալ ժանր գիտական, գեղարվեստական և պաշտոնական ոճերի միջև։ Անգլերեն փաստական նյութի հիման վրա հնարավոր է դիտարկել, թե ինչպես են լրատվական հոդվածները, էսսեները և քաղաքական մեկնաբանությունները համադրում փաստերի ճշգրիտ ներկայացումը և հեղինակային դիրքորոշման արտահայտումը՝ օգտագործելով լեզվական տարբեր մակարդակներ՝ բառապաշարային ընտրություն, շարահյուսական կառուցվածքներ և ռետորիկական միջոցներ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հակադրամիասնության գաղափարին, որտեղ օբյեկտիվությունը և սուբյեկտիվությունը, տեղեկատվականությունն ու ազդեցիկությունը, պաշտոնականությունն ու արտահայտչականությունը միաժամանակ գործում են մեկ տեքստային համակարգում։ Այս մոտեցումը թույլ է տալիս ավելի խորքային հասկանալ հրապարակախոսական խոսքի գործառույթները ժամանակակից հաղորդակցական միջավայրում և դրա ազդեցությունը հանրային կարծիքի ձևավորման վրա։

Փիլիսոփայություն

Հայ հասարակական-քաղաքական մտքի, ազգային ինքնության և գաղափարախոսական համակարգերի ուսումնասիրությանը նվիրված աշխատություն է, որտեղ հեղինակը փորձում է վերլուծել հայ ժողովրդի պատմական փորձը, ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման ընթացքը և պետականության պահպանման համար գաղափարական հենքի կարևորությունը։ Գիրքը կենտրոնանում է այն հարցի վրա, թե ինչպիսի ազգային գաղափարախոսություն կարող է միավորել հասարակությանը, ապահովել մշակութային շարունակականությունը և նպաստել պետական ու հոգևոր արժեքների պահպանմանը ժամանակակից աշխարհաքաղաքական և մշակութային մարտահրավերների պայմաններում։ Մուշեղ Լալայանը ներկայացնում է ազգային մտածողության, հայրենասիրության, լեզվի, մշակույթի, կրոնի և պատմական հիշողության դերը՝ դիտարկելով դրանք որպես ազգային գոյատևման հիմնասյուներ։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև օտար ազդեցությունների, գլոբալացման, քաղաքական գաղափարական ճգնաժամերի և հասարակական պառակտումների հետևանքներին՝ փորձելով ձևակերպել ազգային վերածննդի ու ինքնության ամրապնդման ուղիներ։ Աշխատությունը համատեղում է պատմափիլիսոփայական, քաղաքական և մշակութաբանական մոտեցումները՝ ընթերցողին առաջարկելով հայ ազգային գաղափարախոսության ձևավորման և զարգացման շուրջ խորքային դիտարկումներ։ Գիրքը հետաքրքիր կարող է լինել քաղաքական գիտությամբ, պատմությամբ, փիլիսոփայությամբ, ազգային գաղափարախոսությամբ և հայ հասարակական մտքով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Գրականություն

Սարոյանի գրականությունը ընդհանրապես բնորոշվում է մարդկային պարզության, հումանիզմի և առօրյա կյանքի փոքր, բայց խորքային դրվագների ընդգծմամբ։ «Այն հեռավոր գիշերը» վերնագիրը արդեն իսկ ստեղծում է հիշողության, կարոտի և ժամանակի հեռավորության տրամադրություն, որը բնորոշ է նրա շատ ստեղծագործություններին։ Նման գործերում հաճախ կենտրոնական են ոչ թե մեծ իրադարձությունները, այլ մարդու ներքին ապրումները՝ կապված ընտանիքի, կորուստի, մանկության կամ անցյալի հիշողությունների հետ։ Գրական ոճի տեսանկյունից Սարոյանը օգտագործում է պարզ, անմիջական լեզու, որը միաժամանակ ունի քնարական և զգացմունքային խորություն։ Նրա պատմությունները հաճախ ունենում են հումորային և տխրության համադրություն՝ ցույց տալով կյանքի հակասական բնույթը՝ առանց այն դրամատիզացնելու։

Այլ առարկաներ

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է օտար լեզուներով լույս տեսած նոր գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը, որի նպատակն է ընթերցողներին, հետազոտողներին և ուսանողներին տրամադրել արդի միջազգային հրատարակչական հոսքի վերաբերյալ ամբողջական և կազմակերպված տեղեկատվություն։ Ցանկում ընդգրկվում են տարբեր լեզուներով՝ անգլերեն, ռուսերեն, ֆրանսերեն, գերմաներեն և այլ լեզուներով հրատարակված գիտական, գեղարվեստական, հասարակական-քաղաքական, տեխնիկական և մշակութային բնույթի նոր գրքեր, որոնք արտացոլում են համաշխարհային գիտական և մշակութային զարգացումների հիմնական ուղղությունները։ Այս տեղեկատվական ռեսուրսը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների հիման վրա և ծառայում է որպես կարևոր օժանդակ գործիք միջազգային գրականության ուսումնասիրության համար՝ հնարավորություն տալով արագ կողմնորոշվել օտարալեզու գրականության մեջ, համեմատել տարբեր երկրների գիտական և մշակութային մոտեցումները և օգտագործել այդ նյութերը ուսումնական, հետազոտական և մասնագիտական նպատակներով։ Այն նաև նպաստում է լեզվական և միջմշակութային գիտելիքների ընդլայնմանը՝ ապահովելով օտար լեզուներով գրականության ավելի լայն հասանելիություն և խթանելով գիտական համագործակցությունը միջազգային մակարդակում։

Իրավաբանություն

Հրատարակությունը նվիրված է Ռուսաստանի Դաշնության սահմանադրական համակարգի հիմնարար իրավական փաստաթղթին, որն ընդունվել է 1993 թվականին և սահմանում է պետության հասարակական ու պետական կառուցվածքի հիմնական սկզբունքները։ Նյութում ամրագրված են մարդու և քաղաքացու հիմնական իրավունքներն ու ազատությունները, պետական իշխանության կազմակերպման սկզբունքները, իշխանության ճյուղերի փոխհարաբերությունները և դաշնային պետական կառուցվածքի հիմքերը։ Փաստաթուղթը սահմանում է Ռուսաստանի Դաշնության՝ որպես ժողովրդավարական, դաշնային և իրավական պետության հիմնական բնութագրերը, ինչպես նաև իշխանության և տեղական ինքնակառավարման իրականացման սահմանադրական հիմքերը։ Առանձին գլուխներում կարգավորվում են նախագահի, խորհրդարանի, կառավարության և դատական իշխանության լիազորությունները, դրանց ձևավորման ու գործունեության հիմնական սկզբունքները, ինչպես նաև դաշնային և տարածաշրջանային իշխանությունների իրավասությունների սահմանազատումը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում քաղաքացիների քաղաքական, քաղաքացիական, սոցիալական, տնտեսական և մշակութային իրավունքների ու ազատությունների ամրագրմանը, դրանց պաշտպանության սահմանադրական երաշխիքներին և պետության պարտականություններին։ Հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու նաև սահմանադրական կարգի հիմնարար սկզբունքները, իշխանության աղբյուրի, պետական ինքնիշխանության, տարածքային ամբողջականության և իրավական պետության վերաբերյալ դրույթները։ Փաստաթղթում սահմանվում են նաև սահմանադրական փոփոխությունների և վերանայման հետ կապված ընթացակարգերը, որոնք նախատեսված են հիմնական օրենքի կայունությունն ու իրավական գերակայությունն ապահովելու համար։ Այն կարևոր սկզբնաղբյուր է Ռուսաստանի պետական և իրավական համակարգի ուսումնասիրության համար և կարող է օգտագործվել սահմանադրական իրավունքի, պետական կառավարման, քաղաքական ինստիտուտների և մարդու իրավունքների վերաբերյալ կրթական ու գիտական աշխատանքներում։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել իրավաբաններին, քաղաքագետներին, պետական կառավարման մասնագետներին, ուսանողներին, դասախոսներին, հետազոտողներին և Ռուսաստանի սահմանադրական համակարգով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է XVII–XIX դարերում Արցախում գոյություն ունեցած հայկական մելիքությունների, մելիքական իշխանության համակարգի և նշանավոր մելիքական տների պատմության համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է մելիքությունների ձևավորման, նրանց քաղաքական և վարչական կառուցվածքի, ժառանգական իշխանության առանձնահատկությունների, տարածքային սահմանների և ներքին կառավարման մեխանիզմների վրա։ Ուսումնասիրվում է մելիքների դերը Արցախի հայ բնակչության հասարակական, քաղաքական և տնտեսական կյանքում, ինչպես նաև նրանց մասնակցությունը տարածաշրջանի անվտանգության ապահովման, ռազմական ուժերի կազմակերպման և տեղական ինքնակառավարման պահպանման գործում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում Արցախի հայտնի մելիքական տների ծագմանը, նրանց միջև ձևավորված ազգակցական և քաղաքական հարաբերություններին, իշխանության փոխանցման սկզբունքներին ու տարբեր պատմական ժամանակաշրջաններում ունեցած ազդեցությանը։ Դիտարկվում են Խամսայի մելիքությունների գործունեությունը և նրանց փոխհարաբերությունները հարևան քաղաքական ուժերի ու տիրապետությունների հետ։ Կարևորվում է մելիքների դերը հայկական պետական և իշխանական ավանդույթների պահպանման գործում այն պայմաններում, երբ տարածաշրջանը գտնվում էր խոշոր տերությունների քաղաքական և ռազմական շահերի բախման կենտրոնում։ Անդրադարձ է կատարվում Պարսկաստանի, Օսմանյան կայսրության և հետագայում Ռուսական կայսրության քաղաքականության ազդեցությանը Արցախի մելիքությունների դրության վրա, ինչպես նաև մելիքների դիվանագիտական կապերին և արտաքին աջակցություն ձեռք բերելու փորձերին։ Ուսումնասիրվում են նաև ազատագրական պայքարի հետ կապված գործընթացները, մելիքական տների մասնակցությունը քաղաքական ծրագրերի ձևավորմանը և տարածաշրջանի հայկական բնակչության ինքնուրույնության պահպանմանն ուղղված գործունեությունը։ Մելիքությունների պատմությունը ներկայացվում է նաև սոցիալ-տնտեսական և մշակութային տեսանկյունից՝ լուսաբանելով նրանց հարաբերությունները գյուղական համայնքների, հոգևոր կենտրոնների, եկեղեցական կառույցների և հասարակության տարբեր շերտերի հետ։ Առանձին նշանակություն է տրվում մելիքական տների ազդեցությանը եկեղեցիների, վանքերի, ամրոցների և այլ կառույցների պահպանման ու զարգացման գործում։ XVII–XIX դարերի քաղաքական փոփոխությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հետևել մելիքական իշխանության աստիճանական վերափոխմանը և դրա պատմական դերի փոփոխությանը՝ հատկապես տարածաշրջանում ռուսական քաղաքական ազդեցության ուժեղացման պայմաններում։ Նյութը կարող է օգտակար լինել հայոց պատմության, Արցախի պատմության, հայկական իշխանական տների, ազատագրական շարժումների և Հարավային Կովկասի քաղաքական պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվող պատմաբանների, հետազոտողների և ուսանողների համար։