Աղքատի բախտը

Մշակույթ

Ժողովածուն նվիրված է հայ անվանի ազգագրագետ և պարագետ Սրբուհի Լիսիցյանի գիտական ժառանգությանը և նրա ծննդյան 110-ամյակի առթիվ կազմակերպված գիտաժողովի նյութերին։ Այն անդրադառնում է պարի և երաժշտության՝ որպես ժողովրդական մշակույթի կարևոր բաղադրիչների ուսումնասիրությանը, դրանց պատմական զարգացմանը, ավանդական ձևերին և հասարակական նշանակությանը։ Սրբուհի Լիսիցյանի գործունեությունը կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայկական ժողովրդական պարի գրառման, համակարգման, դասակարգման և գիտական ուսումնասիրության բնագավառում։ Նրա աշխատանքների շնորհիվ պարը դիտարկվել է ոչ միայն որպես գեղարվեստական արտահայտչամիջոց, այլև որպես ժողովրդի պատմական հիշողությունը, աշխարհայացքը, ծիսական պատկերացումները և համայնքային կյանքը ներկայացնող մշակութային երևույթ։ Գիտաժողովի նյութերը հնարավորություն են տալիս տարբեր հետազոտական դիտանկյուններից անդրադառնալու պարային ավանդույթների պահպանմանն ու փոխանցմանը, շարժման և երաժշտության փոխկապակցվածությանը, ժողովրդական կատարողական արվեստի առանձնահատկություններին և ազգային մշակութային ժառանգության ուսումնասիրման մեթոդներին։ Ժողովածուն կարևորում է նաև Սրբուհի Լիսիցյանի գիտական վաստակի գնահատումն ու նրա ուսումնասիրությունների շարունակական նշանակությունը հայ ժողովրդական արվեստի հետազոտության համար։ Այն օգտակար է ազգագրագետների, պարագետների, երաժշտագետների, մշակութաբանների, ուսանողների և հայկական ավանդական արվեստով հետաքրքրվողների համար։

Կրոն

Ստեղծագործության վերնագրում հիշատակված Վարդենի պաճը կերպարը կապված է Այնթապի հայ համայնքի միջավայրի և տեղական խոսակցական ու կենցաղային ավանդույթների հետ։ «Պաճը» բառը արևմտահայ և տարածաշրջանային խոսքի մեջ գործածվող դիմելաձևերից է, որը կարող է արտահայտել կնոջ նկատմամբ հարազատ կամ հասարակական դիմելաձև։ Վերնագրի այս առանձնահատկությունը ստեղծագործությանը հաղորդում է տեղական երանգ և ընթերցողի ուշադրությունը կենտրոնացնում կոնկրետ միջավայրի ու կերպարի վրա։ Նման վերնագրով երկը կարելի է դիտարկել որպես արևմտահայ գրականության՝ համայնքային կյանքի, մարդկանց բնավորությունների և առօրյա հարաբերությունների պատկերմանն ուղղված նյութ։ Այնթապի հիշատակությունը կարևոր է նաև պատմամշակութային առումով, քանի որ քաղաքը եղել է հայաբնակ նշանակալի կենտրոն՝ իր լեզվական, կենցաղային և հասարակական առանձնահատկություններով։ Կերպարի շուրջ ձևավորվող պատումը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել կանանց հասարակական դերի, համայնքային հարաբերությունների և տեղական մշակութային միջավայրի ուսումնասիրության համար։ Ստեղծագործությունը արժեքավոր է արևմտահայ գրական ժառանգության, Այնթապի հայ համայնքի հիշողության և տարածաշրջանային լեզվամշակութային առանձնահատկությունների ուսումնասիրման տեսանկյունից։

Մաթեմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է ֆերոմագնիսական նյութերում էլեկտրամագնիսական ալիքների հայտնաբերման և դրանց փոխազդեցության ֆիզիկական օրինաչափությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում էլեկտրամագնիսական դաշտի և ֆերոմագնիսական միջավայրի մագնիսական կառուցվածքի փոխազդեցությունն է, որի արդյունքում կարող են առաջանալ չափելի էլեկտրական կամ մագնիսական արձագանքներ։ Քննվում են ֆերոմագնիսական նյութերի մագնիսացման, մագնիսական թափանցելիության, դոմենային կառուցվածքի և արտաքին էլեկտրամագնիսական դաշտի նկատմամբ արձագանքի առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ալիքների հաճախականության, արտաքին մագնիսական դաշտի, նյութի մագնիսական պարամետրերի և նմուշի կառուցվածքային հատկությունների ազդեցությանը հայտնաբերման գործընթացի վրա։ Հետազոտությունը կարող է ներառել էլեկտրամագնիսական ալիքների կլանման, անդրադարձման և տարածման երևույթների ուսումնասիրություն, ինչպես նաև մագնիսական ռեզոնանսային գործընթացների դերը ֆերոմագնիսական միջավայրի արձագանքի ձևավորման մեջ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում էլեկտրամագնիսական էներգիայի փոխակերպման մեխանիզմների և չափելի ազդանշանի առաջացման ֆիզիկական բնույթի պարզաբանումը։ Տեսական նկարագրության շրջանակում կարող են դիտարկվել նյութի էլեկտրական և մագնիսական հատկությունների միջև կապերը, դաշտի բաշխումը և տարբեր հաճախականային տիրույթներում համակարգի վարքը։ Փորձարարական ուսումնասիրությունների համատեքստում կարևորվում է ստացված ազդանշանների բնութագրերի և ֆերոմագնիսական նյութի հատկությունների միջև հարաբերակցության գնահատումը՝ առանց դրանք միայն մեկ ֆիզիկական մեխանիզմով պայմանավորելու։ Տարբեր նյութերի կամ կառուցվածքների համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե դրանց մագնիսական առանձնահատկություններն ինչպես են ազդում էլեկտրամագնիսական ճառագայթման նկատմամբ զգայունության վրա։ Նման հետազոտությունները նշանակություն ունեն պինդ մարմնի ֆիզիկայի, մագնիսական նյութերի ուսումնասիրության և էլեկտրամագնիսական երևույթների կիրառական հետազոտությունների համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է էլեկտրադինամիկայի, ֆերոմագնիսականության, պինդ մարմնի ֆիզիկայի և մագնիսական նյութագիտության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել ֆերոմագնիսական միջավայրերում էլեկտրամագնիսական ալիքների հայտնաբերման հիմքում ընկած ֆիզիկական մեխանիզմներն ու դրանց կախվածությունը նյութի և արտաքին դաշտի բնութագրերից։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է հայ ժողովրդի ավանդական մշակույթում կանանց նկատմամբ գործածվող արգելանքների, սահմանափակումների և վարքականոնների պատմազգագրական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են տարբեր ժամանակաշրջաններում և հայկական համայնքներում կանանց առօրյա կյանքի, ընտանեկան հարաբերությունների, հասարակական վարքագծի և ծիսական գործունեության հետ կապված ավանդական պատկերացումներն ու նորմերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն սովորույթներին և արգելանքներին, որոնք կարգավորել են կնոջ վարքագիծը ընտանիքում, ամուսնության և մայրության ընթացքում, կենցաղում, կրոնական ու ծիսական իրավիճակներում և համայնքային կյանքում։ Աշխատության մեջ փորձ է արվում բացահայտել այդ ավանդույթների ձևավորման հիմքերը, դրանց սոցիալական և մշակութային նշանակությունը, ինչպես նաև տարբեր տարածաշրջաններում դրանց դրսևորման առանձնահատկությունները։ Քննարկվում է նաև ավանդական հասարակության արժեքային համակարգի ազդեցությունը կանանց սոցիալական կարգավիճակի, իրավունքների և պարտականությունների ընկալման վրա։ Պատմազգագրական նյութերի միջոցով ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս վերականգնելու հայ կնոջ առօրյա կյանքի և հասարակական դիրքի վերաբերյալ ավանդական պատկերացումները, ինչպես նաև հասկանալու, թե ինչպես են որոշակի արգելանքներ փոխանցվել սերնդեսերունդ և փոփոխվել հասարակական ու մշակութային պայմանների ազդեցությամբ։ Աշխատությունը կարևոր աղբյուր է հայկական ավանդական մշակույթի, ընտանիքի և կենցաղի պատմության, գենդերային դերերի և հասարակական հարաբերությունների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել ազգագրագետներին, պատմաբաններին, մշակութաբաններին, հայագետներին, սոցիալական և մարդաբանական ուսումնասիրություններով զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև համապատասխան ոլորտների ուսանողներին։

Տնտեսագիտություն

Աշխատանքը նվիրված է շինարարական կազմակերպություններում ներդրումային ռիսկերի կառավարման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության օրինակով։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են շինարարական ոլորտում ներդրումային որոշումների կայացման գործընթացները, հնարավոր ռիսկերի առաջացման հիմնական պատճառները, դրանց գնահատման մեթոդները և նվազեցման արդյունավետ գործիքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում շինարարական նախագծերի բարձր կապիտալատարությանը, երկարաժամկետ իրականացմանը, ֆինանսավորման աղբյուրների բազմազանությանը, շուկայական պայմանների փոփոխությանը և ծախսերի հնարավոր աճին, որոնք կարող են էական ազդեցություն ունենալ ներդրումային ծրագրերի վերջնական արդյունքների վրա։ Ուսումնասիրությունը ներառում է ֆինանսական, շուկայական, գնաճային, տոկոսադրույքային, արժութային, շինարարական և կազմակերպական ռիսկերի բացահայտում ու դասակարգում, ինչպես նաև դրանց ազդեցության գնահատում ներդրումային նախագծերի շահութաբերության և իրագործելիության վրա։ Կարևորվում է ռիսկերի կառավարման համակարգված մոտեցումը, որը ներառում է ռիսկերի նույնականացում, հավանականության և հնարավոր վնասի գնահատում, կանխարգելիչ միջոցառումների մշակում, ռիսկերի բաշխում և մշտադիտարկում։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև շինարարական կազմակերպությունների ներդրումային գործունեության վրա տարածաշրջանային տնտեսական և սոցիալ-քաղաքական պայմանների ազդեցությանը՝ ընդգծելով տեղական միջավայրի առանձնահատկությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է այնպիսի մեխանիզմների մշակումը, որոնք կազմակերպություններին հնարավորություն կտան նվազեցնել անորոշության ազդեցությունը, ավելի հիմնավորված ընտրել ներդրումային նախագծերը, արդյունավետ կառավարել ֆինանսական ռեսուրսները և բարձրացնել ներդրումների ակնկալվող եկամտաբերությունը։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ շինարարական կազմակերպությունների ռազմավարական և ֆինանսական պլանավորման, ներդրումային ծրագրերի գնահատման և ռիսկերի կանխատեսման գործընթացներում՝ նպաստելով ներդրումային գործունեության կայունության և արդյունավետության բարձրացմանը։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է 1988 թվականի դեկտեմբերին Հայաստանի հյուսիսային շրջաններում տեղի ունեցած ավերիչ երկրաշարժի հետևանքների և հատկապես Շիրակի մարզում աղետի գոտու վերականգնման գործընթացի ու արդյունքների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Աշխատանքում ներկայացվում են երկրաշարժի ազդեցության հիմնական դրսևորումները, բնակչության շրջանում առաջացած սոցիալական և տնտեսական ծանր հետևանքները, բնակավայրերի, բնակելի և հասարակական շենքերի, արտադրական ենթակառուցվածքների ու կենսապահովման համակարգերի վնասման մասշտաբները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հետաղետային վերականգնման կազմակերպմանը, բնակչության ժամանակավոր և մշտական բնակեցման խնդիրներին, բնակարանաշինությանը, ենթակառուցվածքների վերականգնմանը, սոցիալական աջակցության ծրագրերին և տարբեր պետական ու միջազգային կառույցների մասնակցությանը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու վերականգնման ծրագրերի արդյունավետությունը, դրանց իրականացման ընթացքում առաջացած դժվարությունները, ֆինանսական և կազմակերպական խնդիրները, ինչպես նաև երկարաժամկետ ազդեցությունը տարածաշրջանի սոցիալ-տնտեսական զարգացման վրա։ Աշխատանքում կարևոր տեղ է հատկացվում վերականգնման արդյունքների գնահատմանը՝ բնակչության կենսապայմանների, քաղաքաշինական միջավայրի, տնտեսական գործունեության և համայնքների զարգացման տեսանկյունից։ Միաժամանակ այն հնարավորություն է տալիս բացահայտելու աղետից հետո վերականգնման գործընթացի այն առանձնահատկությունները, որոնք կարող են կարևոր լինել հետագա բնական աղետների ռիսկերի նվազեցման և ճգնաժամային կառավարման համակարգերի կատարելագործման համար։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, աշխարհագրագետներին, քաղաքաշինության և տարածքային զարգացման մասնագետներին, աղետների կառավարման ոլորտի մասնագետներին, սոցիոլոգներին, հետազոտողներին, ուսանողներին և 1988 թվականի երկրաշարժի պատմության ու դրա երկարաժամկետ հետևանքների ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։