Ամուսնության իմաստասիրություն

Lեզվաբանություն

Լեզվաբանական, ճանաչողական իմաստաբանության և գործաբանական վերլուծության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է «ճշմարտություն» և «կեղծիք» հասկացույթների լեզվական արտահայտման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ անգլերեն և հայերեն քաղաքական դիսկուրսների զուգադրական քննության միջոցով։ Քննության են առնվում նշված հասկացույթների ճանաչողական կառուցվածքը, իմաստային բաղադրիչները և դրանց դերը քաղաքական հաղորդակցության գործընթացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ճշմարտության ու կեղծիքի վերաբերյալ պատկերացումների լեզվական ներկայացմանը, գնահատողական նշանակություններին և խոսքային տարբեր իրավիճակներում դրանց գործառական առանձնահատկություններին։ Վերլուծվում են քաղաքական ելույթներում, հայտարարություններում, հարցազրույցներում և հրապարակային քննարկումներում կիրառվող բառային, դարձվածային, շարահյուսական ու ոճական միջոցները։ Քննարկվում են խոսողի հաղորդակցական մտադրության, համատեքստի, ենթատեքստային իմաստների, կանխենթադրույթների և խոսքային ներգործության մեխանիզմների փոխհարաբերությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել ճանաչողական փոխաբերությունների, հասկացութային շրջանակների, գնահատողական հակադրությունների և փաստարկման ռազմավարությունների կիրառման առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում քաղաքական դիսկուրսում հավաստիության հաստատման, պնդումների հիմնավորման, տեղեկատվության մեկնաբանման և հակառակ դիրքորոշումների վիճարկման լեզվական եղանակներին։ Կարևորվում է անգլերեն և հայերեն քաղաքական խոսքի համեմատական ուսումնասիրությունը՝ երկու լեզուներում հասկացույթների իմաստային ընդհանրությունները, մշակութային առանձնահատկությունները և հաղորդակցական գործառույթների տարբերությունները բացահայտելու նպատակով։ Աշխատանքը կարող է նպաստել քաղաքական դիսկուրսի լեզվաբանական վերլուծության մեթոդների կատարելագործմանը, լեզվի և մտածողության փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը և հանրային հաղորդակցության քննադատական ընկալման զարգացմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել ճանաչողական լեզվաբանության, գործաբանության, դիսկուրսի վերլուծության, համեմատական լեզվաբանության և քաղաքական հաղորդակցության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Գրականություն

Ստեղծագործություն, որի վերնագիրը մատնանշում է Լևոն անունով հերոսի ապրած վիշտը, ներքին ապրումները և հուզական դժվարությունները։ Վերնագիրը թույլ է տալիս ենթադրել, որ երկի կենտրոնում կարող են լինել անձնական կորուստը, հիասթափությունը, տխրությունը, մարդկային հարաբերությունները կամ կյանքի դժվար հանգամանքների ազդեցությունը մարդու հոգեվիճակի վրա։ Հերոսի անվան ընդգծումը հուշում է, որ պատմությունը կարող է կառուցված լինել նրա անձնական փորձառությունների, ապրումների և դրանց հետևանքով առաջացած փոփոխությունների շուրջ։ Նման ստեղծագործությունները կարող են անդրադառնալ մարդու ներաշխարհին, բարոյական ընտրություններին, ընտանիքի և հասարակության հետ հարաբերություններին, ինչպես նաև դժվարությունների հաղթահարման կամ դրանց հետ հաշտվելու խնդրին։ Գրական տեսանկյունից երկը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել կերպարի հոգեբանական նկարագրության, հուզական հակադրությունների և պատմողական կառուցվածքի ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել նաև XIX դարի հայ գրականության, ընթերցանության մշակույթի և ժամանակաշրջանի գեղարվեստական թեմաների հետազոտության ընթացքում։ Սակայն միայն վերնագրի հիման վրա հնարավոր չէ վստահորեն որոշել ստեղծագործության ժանրը, սյուժեն, հեղինակի մտադրությունը կամ այն, թե ինչ իրադարձություններ են պատճառ դարձել Լևոնի վշտին։ Դրանք հստակեցնելու համար անհրաժեշտ է ուսումնասիրել բնագրի բովանդակությունը կամ գրքի տիտղոսաթերթը։

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է անգլերենի ուսուցման գործընթացում ուսանողների բազմալեզու կարողունակությունների ձևավորման և զարգացման տեսական, մեթոդաբանական ու գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են ժամանակակից լեզվակրթության հիմնական մոտեցումները, բազմալեզվության դերը բարձրագույն կրթության համակարգում, ինչպես նաև օտար լեզուների ուսուցման ընթացքում ուսանողների լեզվական, հաղորդակցական և միջմշակութային կարողությունների զարգացման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բազմալեզու կրթության ռազմավարությունների մշակմանը, տարբեր լեզուների միջև առկա փոխազդեցությունների արդյունավետ օգտագործմանը և ուսանողների նախնական լեզվական գիտելիքների ներգրավմանը անգլերենի ուսումնառության գործընթացում։ Ուսումնասիրվում են լեզվական փոխանցման, համեմատական վերլուծության, հաղորդակցական ուսուցման և ինտեգրված լեզվակրթության մեթոդների կիրառման առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում ուսանողների լեզվական ինքնուրույնության, քննադատական մտածողության, մշակութային իրազեկության և բազմալեզու հաղորդակցական հմտությունների զարգացմանը նպաստող մանկավարժական պայմաններին։ Կարևորվում են ուսուցման բովանդակության և մեթոդների ընտրությունը, ժամանակակից կրթական տեխնոլոգիաների կիրառումը, ուսանողակենտրոն առաջադրանքների մշակումը և բազմալեզու կարողունակությունների գնահատման չափանիշների սահմանումը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, մանկավարժների, անգլերենի դասավանդման մեթոդաբանների, բարձրագույն կրթության մասնագետների, օտար լեզուների դասախոսների, կրթական ծրագրերի մշակողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Կենսաբանություն

Այս թեման վերաբերում է ոչ սպիտակուցային նոր ամինաթթուների և պեպտիդների մետաբոլիկ ակտիվության ուսումնասիրությանը, որի շրջանակում վերլուծվում են այն կենսաքիմիական ուղիները, որոնց միջոցով այդ միացությունները ներգրավվում են օրգանիզմի նյութափոխանակության գործընթացներում։ Ոչ սպիտակուցային ամինաթթուները, ի տարբերություն ստանդարտ սպիտակուցային կառուցվածքային միավորների, կարող են ունենալ կարգավորիչ, ազդանշանային կամ նույնիսկ պաշտպանիչ դերեր բջջային մակարդակում՝ ազդելով ֆերմենտային ակտիվության, գենի արտահայտության և մետաբոլիկ հավասարակշռության վրա։ Ուսումնասիրության ընթացքում դիտարկվում են դրանց սինթեզի և քայքայման ուղիները, փոխազդեցությունը ֆերմենտների հետ, ինչպես նաև կենսաբանական թիրախների վրա ունեցած ազդեցությունը։ Պեպտիդների դեպքում կարևոր է նաև դրանց կառուցվածք-ֆունկցիա կապի վերլուծությունը, որը թույլ է տալիս հասկանալ, թե ինչպես են ամինաթթվային հաջորդականությունները որոշում կենսաբանական ակտիվությունը։ Այս ուղղությունը մեծ նշանակություն ունի դեղագործական քիմիայի, նոր կենսաակտիվ նյութերի մշակման և մետաբոլիկ հիվանդությունների ուսումնասիրության համար, քանի որ հնարավորություն է տալիս բացահայտել նոր թերապևտիկ միացություններ և կարգավորիչ մեխանիզմներ։

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է Հովհաննես Իմաստասեր Օձնեցու գրական և եկեղեցագիտական ժառանգության լեզվական առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ նրա երկերը դիտարկելով VIII դարի հայ գրավոր մշակույթի և գրաբարի զարգացման համատեքստում։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է հեղինակի ստեղծագործություններում գործածված բառապաշարի, ձևաբանության, շարահյուսության, դարձվածաբանության և ոճական արտահայտչամիջոցների քննության վրա՝ նպատակ ունենալով բացահայտել ինչպես ժամանակաշրջանին բնորոշ ընդհանուր լեզվական օրինաչափությունները, այնպես էլ անհատական հեղինակային լեզվի առանձնահատկությունները։ Քննության են առնվում բառերի իմաստային կառուցվածքը, բառընտրության սկզբունքները, եկեղեցական, աստվածաբանական, դավանաբանական և կանոնագիտական հասկացությունների արտահայտման համար կիրառվող եզրույթները, ինչպես նաև դրանց տեղը միջնադարյան հայերեն մասնագիտական բառապաշարի համակարգում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում գրաբարյան բառապաշարի տարբեր շերտերին, հոմանիշային հարաբերություններին, վերացական հասկացությունների անվանումներին և այն լեզվական միջոցներին, որոնց օգնությամբ ձևակերպվում են աստվածաբանական ու փիլիսոփայական բարդ գաղափարներ։ Ձևաբանական մակարդակում ուսումնասիրվում են անվանական և բայական համակարգերի կիրառության առանձնահատկությունները, հոլովական ու խոնարհման ձևերը, դերանունների, մակբայների, կապերի և շաղկապների գործածությունը՝ դրանք համադրելով դասական գրաբարի լեզվական նորմերի հետ։ Շարահյուսական քննության ընթացքում կարևորվում են պարզ և բարդ նախադասությունների կառուցվածքը, ստորադասական հարաբերությունների արտահայտման եղանակները, շարադասությունը, նախադասության անդամների կապակցման ձևերը և ծավալուն տրամաբանական կառուցվածքների կազմակերպման միջոցները։ Հատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն լեզվական կառույցներին, որոնք պայմանավորված են երկերի աստվածաբանական, մեկնողական, կանոնական կամ բանավիճային բնույթով։ Ոճագիտական տեսանկյունից դիտարկվում են կրկնությունները, հակադրությունները, զուգահեռ կառուցվածքները, հռետորական հարցերը, դիմումները և այլ արտահայտչամիջոցներ, որոնց միջոցով հեղինակն ուժեղացնում է խոսքի տրամաբանական, համոզիչ կամ հուզական ազդեցությունը։ Ուսումնասիրվում է նաև աստվածաշնչյան լեզվի և վաղ քրիստոնեական մատենագրական ավանդույթի ազդեցությունը՝ պարզելու դրանց դերը հեղինակի բառապաշարի, շարահյուսության և ոճի ձևավորման գործում։ Միաժամանակ կարևորվում են այն առանձնահատկությունները, որոնք կարող են վկայել լեզվի պատմական զարգացման և դասական գրաբարի հետագա փոփոխությունների մասին։ Երկերի լեզվական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի հստակ պատկերացնել VIII դարի հայերենի վիճակը, գրական լեզվի գործառական հնարավորությունները և եկեղեցագիտական ու գիտական մտքի արտահայտման համար ձևավորված լեզվական համակարգը։ Առանձին նշանակություն ունի հեղինակային լեզվի և ժամանակաշրջանի ընդհանուր մատենագրական ավանդույթի հարաբերակցության բացահայտումը, քանի որ այդ համեմատությունը հնարավորություն է տալիս որոշել, թե որ լեզվական հատկանիշներն են ընդհանուր գրաբարյան ժառանգության դրսևորումներ, իսկ որոնք կարող են բնորոշ լինել հենց հեղինակի անհատական ոճին։ Հետազոտությունը կարևոր աղբյուրագիտական նշանակություն ունի նաև հայերենի պատմական բառագիտության և տերմինաբանության ուսումնասիրության համար, քանի որ եկեղեցական ու աստվածաբանական բնույթի երկերում պահպանվել են բազմաթիվ հասկացություններ և արտահայտություններ, որոնք արտացոլում են միջնադարյան հայկական մտավոր մշակույթի զարգացումը։ Լեզվական փաստերի համակարգված քննությունը նպաստում է ոչ միայն տվյալ հեղինակի մատենագրական ժառանգության առավել խոր ընկալմանը, այլև գրաբարի պատմության տարբեր փուլերի, հայ աստվածաբանական լեզվի և միջնադարյան գիտական ու եկեղեցական տերմինաբանության զարգացման ուսումնասիրությանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հայոց լեզվի պատմության, գրաբարի, պատմական քերականության, բառագիտության, ոճագիտության, հայ միջնադարյան մատենագրության և Հայոց եկեղեցու գրավոր ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող լեզվաբանների, հայագետների, բանասերների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է ավագ դպրոցում ֆիզիկայի ուսուցման գործընթացում սովորողների ստեղծագործական մտածողության զարգացման մանկավարժական և մեթոդական հնարավորությունների ուսումնասիրությանը՝ ֆիզիկայի հիմնարար սկզբունքների, գիտական ճանաչողության մեթոդների և խնդրահարույց ուսուցման արդյունավետ կիրառման միջոցով։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այնպիսի կրթական միջավայրի ձևավորման վրա, որտեղ սովորողը ոչ միայն յուրացնում է պատրաստի տեսական գիտելիքներ և ֆիզիկական օրենքներ, այլև սովորում է ինքնուրույն հարցադրումներ կատարել, վարկածներ առաջադրել, պատճառահետևանքային կապեր բացահայտել, տարբեր լուծումներ որոնել և հիմնավորել սեփական եզրակացությունները։ Ֆիզիկայի հիմնարար սկզբունքները դիտարկվում են որպես բնության երևույթների միջև ընդհանուր օրինաչափությունները հասկանալու և առանձին գիտելիքները միասնական համակարգում կազմակերպելու կարևոր հիմք։ Դրանց ուսուցումը հնարավորություն է տալիս սովորողներին տարբեր ֆիզիկական երևույթների մեջ նկատել ընդհանուր օրինաչափություններ, համադրել նախկինում ստացած գիտելիքները նոր իրավիճակների հետ և ձևավորել գիտական աշխարհայացք։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում դիտարկման, փորձի, չափման, համեմատության, մոդելավորման, վարկածի առաջադրման, տեսական ընդհանրացման և փորձարարական ստուգման մեթոդներին։ Այս մեթոդների նպատակային կիրառումը ուսումնական գործընթացում սովորողին հնարավորություն է տալիս ծանոթանալ գիտական հետազոտության տրամաբանությանը և հանդես գալ ոչ միայն որպես տեղեկատվություն ընդունող, այլև որպես ճանաչողական գործունեության ակտիվ մասնակից։ Կարևորվում է ֆիզիկական խնդիրների լուծումը, հատկապես այն առաջադրանքների կիրառումը, որոնք չունեն միայն մեկ ակնհայտ լուծման ճանապարհ և պահանջում են տարբեր մոտեցումների համադրում։ Խնդրահարույց իրավիճակների ստեղծումը նպաստում է սովորողների հետաքրքրասիրության, վերլուծական կարողությունների և նոր գաղափարներ առաջադրելու պատրաստակամության զարգացմանը։ Առանձին նշանակություն է տրվում փորձարարական աշխատանքներին, որոնց ընթացքում սովորողները կարող են ինքնուրույն պլանավորել փորձը, ընտրել անհրաժեշտ մեծությունները, կատարել չափումներ, վերլուծել արդյունքները և գնահատել ստացված տվյալների համապատասխանությունը նախնական ենթադրություններին։ Նման գործունեությունը նպաստում է ստեղծագործական մտածողության հետ մեկտեղ հետազոտական կարողությունների, պատասխանատվության և ինքնուրույնության զարգացմանը։ Դիտարկվում է նաև ֆիզիկական մոդելների կիրառման նշանակությունը, քանի որ իրական երևույթների պարզեցված ներկայացումը սովորողներից պահանջում է առանձնացնել էական հատկանիշները, որոշել ընդունված ենթադրությունները և գնահատել մոդելի կիրառելիության սահմանները։ Կարևորվում է մտային փորձերի օգտագործումը, որոնց միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել այնպիսի իրավիճակներ, որոնց անմիջական իրականացումը դասարանում դժվար կամ անհնար է, և զարգացնել երևակայության ու տրամաբանական դատողության փոխկապակցվածությունը։ Ուսուցման արդյունավետության բարձրացման կարևոր պայման է համարվում միջառարկայական կապերի կիրառումը՝ ֆիզիկական գիտելիքները մաթեմատիկայի, քիմիայի, աստղագիտության, կենսաբանության, տեխնոլոգիայի և առօրյա կյանքի երևույթների հետ կապելու միջոցով։ Այս մոտեցումը սովորողներին հնարավորություն է տալիս տեսնել գիտելիքի կիրառական նշանակությունը և նույն խնդիրը դիտարկել տարբեր տեսանկյուններից։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ուսուցչի դերի փոփոխությանը․ ուսուցիչը դիտարկվում է ոչ միայն որպես գիտելիքի փոխանցող, այլև որպես սովորողների հետազոտական և ստեղծագործական գործունեությունը կազմակերպող ու ուղղորդող մասնագետ։ Կարևորվում են բաց հարցադրումները, քննարկումները, խմբային աշխատանքները, նախագծային և հետազոտական առաջադրանքները, որոնց ընթացքում սովորողները կարող են ներկայացնել սեփական գաղափարները, համեմատել տարբեր տեսակետներ և հիմնավորել ընտրված լուծումները։ Ստեղծագործական մտածողության զարգացման գնահատման ընթացքում նպատակահարմար է հաշվի առնել ոչ միայն վերջնական պատասխանի ճշտությունը, այլև խնդրի լուծման ինքնատիպությունը, առաջարկվող տարբերակների բազմազանությունը, գիտելիքների նոր իրավիճակներում կիրառման կարողությունը և սեփական դատողությունների հիմնավորվածությունը։ Հետազոտության կիրառական նշանակությունը պայմանավորված է ֆիզիկայի դասավանդման այնպիսի մեթոդական մոտեցումների մշակման հնարավորությամբ, որոնք միավորում են առարկայական գիտելիքների խոր յուրացումը և սովորողների ինքնուրույն ու ստեղծագործական գործունեությունը։ Նման ուսուցումը կարող է նպաստել գիտական մտածողության, խնդիրներ լուծելու կարողության, հետազոտական հետաքրքրության և նոր իրավիճակներում գիտելիքները կիրառելու պատրաստակամության ձևավորմանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել ֆիզիկայի ուսուցիչների, մանկավարժների, կրթության մեթոդիստների, ուսումնական ծրագրեր մշակողների, հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։