Արամյան օրացույց 1867 թվականի համար՝ ըստ Քրիստոնեական և Հայոց ՌՅԺԶ թվականների

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է կոպրինային սնկերի ժամանակակից կարգաբանական դասակարգման հիմնախնդիրների, կենսաբանական առանձնահատկությունների և դրանց բազմազանության ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են սնկերի այս խմբի համակարգաբանական դիրքը, տեսակային կազմը, ձևաբանական հատկանիշները և տարբեր տեսակների միջև գոյություն ունեցող ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ավանդական կարգաբանական մոտեցումների վերանայմանը, ժամանակակից սնկաբանության մեջ կիրառվող դասակարգման սկզբունքներին և մոլեկուլային հետազոտությունների նշանակությանը տեսակների ազգակցական կապերի բացահայտման գործում։ Ուսումնասիրվում են կոպրինային սնկերի պտղամարմինների կառուցվածքը, զարգացման փուլերը, սպորագոյացման առանձնահատկությունները և բազմացման կենսաբանական մեխանիզմները։ Դիտարկվում են դրանց բնորոշ ձևաբանական փոփոխությունները, այդ թվում՝ որոշ տեսակների պտղամարմինների ինքնալուծման երևույթը, ինչպես նաև այդ գործընթացների կապը սնկերի կենսական ցիկլի հետ։ Կարևորվում են աճման և զարգացման համար անհրաժեշտ էկոլոգիական պայմանները, ջերմաստիճանի, խոնավության, սննդային միջավայրի և այլ արտաքին գործոնների ազդեցությունը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել մանրադիտակային, համեմատական ձևաբանական, մշակութային և մոլեկուլային մեթոդներ՝ տեսակների նույնականացման և կարգաբանական պատկանելության ճշգրտման նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում կոպրինային սնկերի տարածվածությանը, բնակության միջավայրերին, օրգանական նյութերի քայքայման գործընթացներում դրանց մասնակցությանը և էկոհամակարգերում ունեցած նշանակությանը։ Առանձնացվում են Coprinus, Coprinopsis, Coprinellus և Parasola ցեղերի դասակարգման հետ կապված հարցերը, դրանց տարբերակիչ հատկանիշները և ժամանակակից համակարգաբանության մեջ կիրառվող մոտեցումները։ Կարևորվում են նաև տեսակների կենսաբանական բազմազանության պահպանման, բնական միջավայրում դրանց տարածման օրինաչափությունների և էկոլոգիական հարմարվողականության ուսումնասիրությունները։ Աշխատությունը նպաստում է սնկերի էվոլյուցիոն կապերի, կենսաբանական առանձնահատկությունների և ժամանակակից կարգաբանական համակարգերի առավել խորքային ըմբռնմանը։ Այն գիտական նշանակություն ունի սնկաբանության, մանրէաբանության, կենսաբանական համակարգաբանության, էկոլոգիայի և կենսաբազմազանության ուսումնասիրության համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել սնկաբանների, կենսաբանների, էկոլոգների, կենսաբանական դասակարգման մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Բժշկություն

Գիրքը նվիրված է հիպերպրոլակտինեմիա ունեցող կանանց անպտղության ախտորոշման և բուժման ժամանակակից մարտավարությանը՝ ընդգրկելով խնդրի էնդոկրինոլոգիական և վերարտադրողական ասպեկտները։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են պրոլակտինի բարձրացման պատճառաբանությունը, հորմոնալ դիսբալանսի ազդեցությունը ձվազատման գործընթացի, դաշտանային ցիկլի և պտղաբերության վրա, ինչպես նաև հիվանդության կլինիկական դրսևորումները և բարդությունները։ Հեղինակը վերլուծում է ախտորոշման արդի մեթոդները՝ լաբորատոր և գործիքային հետազոտությունները, պատկերային ախտորոշման հնարավորությունները և հիվանդների անհատական գնահատման մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բուժման ժամանակակից ռազմավարություններին՝ դեղորայքային հորմոնալ թերապիայի, դոպամինային ագոնիստների կիրառման, ինչպես նաև վերարտադրողական ֆունկցիայի վերականգնմանն ուղղված համալիր մոտեցումների արդյունավետությանը։ Գրքում քննարկվում են նաև հղիության պլանավորման, հորմոնալ վերահսկման և ռեցիդիվների կանխարգելման հարցերը՝ հիմնված կլինիկական հետազոտությունների և գործնական փորձի վրա։ Աշխատությունը նախատեսված է գինեկոլոգների, էնդոկրինոլոգների, վերարտադրողական բժշկության մասնագետների, գիտահետազոտողների, բժշկական ուսանողների և անպտղության խնդիրներով զբաղվող առողջապահական մասնագետների համար։

Տեխնոլոգիա

Գրքում ներկայացվում են կադաստրային քարտեզագրման նպատակով գեոդեզիական ցանցերի ստեղծման գիտական և տեխնոլոգիական հիմքերը՝ էլեկտրոնային և արբանյակային տեխնոլոգիաների կիրառմամբ, վերլուծվում են բարձր ճշգրտության չափումների կազմակերպման սկզբունքները, գեոդեզիական հենակետային ցանցերի նախագծման և իրականացման փուլերը, ինչպես նաև դրանց դերը տարածքային կադաստրի ձևավորման և հողօգտագործման հաշվառման գործընթացներում, դիտարկվում են GNSS համակարգերի, էլեկտրոնային տախեոմետրերի և թվային քարտեզագրման գործիքների կիրառման հնարավորությունները, ներկայացվում են տվյալների հավաքագրման, մշակման և սխալների նվազեցման մեթոդները, ուսումնասիրվում են կոորդինատային համակարգերի միավորման և ճշգրտման հարցերը, ընդգծվում է ժամանակակից GIS տեխնոլոգիաների ինտեգրումը կադաստրային համակարգերում, գիրքը միավորում է տեսական գեոդեզիական հիմունքները և գործնական կիրառությունները՝ նպատակ ունենալով ապահովել տարածքային տեղեկատվության ավելի ճշգրիտ, արդյունավետ և թվայնացված կառավարում։

Պատմություն

Այս հրատարակությունը 1893 թվականին Մոսկվայում տպագրված 8 էջանոց հաշվետվություն է, որը վերաբերում է գաղտնի խորհրդական, Լազարյան ինստիտուտի նախկին պրոֆեսոր Նիկիտա Օսիպովիչ Էմինի հոգևոր կտակի կատարմանը։ Ն. Օ. Էմինը հայագետ, պատմաբան, բանասեր և արևելագետ էր, որը երկար տարիներ կապված է եղել Լազարյան արևելյան լեզուների ինստիտուտի հետ․ նա սկզբում այնտեղ սովորել է, ապա դասավանդել հայերեն, զբաղեցրել տեսուչի պաշտոնը և հետագայում շարունակել աշխատել որպես պրոֆեսոր։ Հաշվետվության բնույթը ցույց է տալիս, որ այն պարզապես կենսագրական կամ հուշագրական նյութ չէ, այլ փաստաթղթային բնույթի հրապարակում, որի հիմնական նպատակը հանգուցյալի կտակով նախատեսված կամ նրա կողմից սահմանված կամքի իրականացման ընթացքի և արդյունքների արձանագրումն է։ Այդ պատճառով հրատարակությունը արժեքավոր է հատկապես Ն. Օ. Էմինի ժառանգության, նրա գրքերի ու ձեռագրերի, ինչպես նաև Լազարյան ինստիտուտի գիտակրթական միջավայրի պատմությունն ուսումնասիրելու համար։ Էմինի գործունեությունը սերտորեն կապված էր հայագիտության զարգացման հետ․ նա զբաղվել է Հայաստանի պատմությամբ, հնագիտությամբ, ազգագրությամբ և Արևելքի ուսումնասիրությամբ, աշխատություններ հրապարակել հայերեն, ռուսերեն և ֆրանսերեն, ինչպես նաև կատարել է կարևոր թարգմանություններ։ Հոգևոր կտակի կատարման վերաբերյալ առանձին հաշվետվության գոյությունը վկայում է նաև այն մասին, որ նրա թողած գիտական և նյութական ժառանգությունը դիտարկվել է որպես հասարակական և կրթամշակութային նշանակություն ունեցող արժեք։ Հատկապես կարևոր է Էմինի գրադարանի և ձեռագրական հավաքածուների հարցը։ Լազարյան ինստիտուտի պատմական նյութերում նրա անունով առանձնացվում է գրադարանային ֆոնդ, իսկ հետագայում ձևավորվել է նաև Ն. Օ. Էմինի անունը կրող ազգագրական ֆոնդ։ Այս հանգամանքը թույլ է տալիս հրատարակությունը դիտարկել որպես գիտական ժառանգության պահպանման և ինստիտուցիոնալ փոխանցման պատմության կարևոր սկզբնաղբյուր։ Աշխատության արժեքը մեծանում է նաև այն պատճառով, որ այն կապված է 19-րդ դարի վերջի հայագիտական և արևելագիտական գիտական միջավայրի հետ։ Լազարյան ինստիտուտը Մոսկվայում ոչ միայն կրթական հաստատություն էր, այլև արևելագիտության կարևոր կենտրոն, որտեղ աշխատել են նշանավոր հայագետներ և արևելագետներ։ Ինստիտուտի գործունեությունը նպաստել է հայոց լեզվի, հայ գրականության, Հայաստանի պատմության և Արևելքի ժողովուրդների մշակույթի ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև ռուս-հայկական գիտական և մշակութային կապերի զարգացմանը։ Էմինի ժառանգության հետ կապված փաստաթղթի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես էին այդ ժամանակաշրջանում գիտնականների անձնական գրադարանները, ձեռագրերը և այլ նյութերը փոխանցվում գիտակրթական հաստատություններին և ինչպես էին դրանք վերածվում հանրային գիտական ռեսուրսի։ Նման նյութը կարևոր է նաև գրքի և ձեռագրի պատմության տեսանկյունից։ Գիտնականի մահից հետո նրա անձնական հավաքածուի ճակատագիրը հաճախ որոշում էր հետագա հետազոտությունների հնարավորությունները։ Գրքերի և ձեռագրերի ճիշտ հաշվառումը, պահպանությունը և համապատասխան հաստատությանը փոխանցումը հնարավորություն էին տալիս պահպանել գիտական ժառանգությունը և այն հասանելի դարձնել հաջորդ սերունդների մասնագետներին։ Այդ պատճառով հաշվետվությունը կարելի է դիտարկել նաև որպես 19-րդ դարի գիտական ժառանգության կառավարման մասին վկայող փաստաթուղթ։ Հրատարակության պատմական նշանակությունը պայմանավորված է նաև նրա կապով Ն. Օ. Էմինի անձնական կյանքի և մասնագիտական գործունեության հետ։ Էմինը Նոր Ջուղայից ծագող հայ մտավորական էր, ծնվել է 1815 թվականին Նոր Ջուղայում, կրթություն ստացել Կալկաթայում, այնուհետև տեղափոխվել Ռուսաստան և կրթությունը շարունակել Մոսկվայում։ Նա սկզբում ռուսերեն չգիտեր, սակայն Լազարյան ինստիտուտում ուսանելու տարիներին տիրապետեց լեզվին և հետագայում դարձավ ռուսալեզու գիտական միջավայրում ակտիվ գործող հայագետ։ Նրա գիտական գործունեության մեջ առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում հայ պատմագրական աղբյուրների ուսումնասիրությունն ու թարգմանությունը, ինչի մասին վկայում են, օրինակ, Մովսես Խորենացու և Վարդան Մեծի պատմական երկերի ռուսերեն հրատարակությունները։ Այսպիսով, նրա թողած ժառանգությունը միայն անձնական ունեցվածք չէր, այլ հայագիտության և արևելագիտության համար կարևոր գիտական նյութերի ամբողջություն։ Փաստաթուղթը հետաքրքիր է նաև իրավական և հասարակական պատմության տեսանկյունից, քանի որ հոգևոր կտակի կատարման հաշվետվությունը ենթադրում է կտակարարի կամքի, ժառանգության և դրա տնօրինման վերաբերյալ որոշակի կազմակերպչական ու ֆինանսական գործընթացների առկայություն։ Հաշվետվության ուսումնասիրությունը կարող է օգնել վերականգնելու այդ գործընթացի մանրամասները և հասկանալու, թե ինչպիսի մեխանիզմներով էր գիտնականի կտակած ունեցվածքը կամ միջոցները օգտագործվում նրա ցանկություններին համապատասխան։ Այս առումով հրատարակությունը կարող է արժեքավոր լինել նաև 19-րդ դարի բարեգործական մշակույթի և մտավոր ժառանգության պահպանման պատմության ուսումնասիրության համար։ Ընդհանուր առմամբ, այս փոքրածավալ, սակայն բովանդակալից փաստաթուղթը կարևոր սկզբնաղբյուր է Նիկիտա Օսիպովիչ Էմինի կյանքի վերջին շրջանի, նրա կտակի կատարման, գիտական ժառանգության պահպանման և Լազարյան ինստիտուտի պատմության համար։ Այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել, թե ինչպես էր 19-րդ դարի վերջում գիտնականի անձնական գրադարանը, ձեռագրերը և այլ ժառանգությունը փոխանցվում կրթական ու գիտական միջավայրին և ինչ նշանակություն կարող էր ունենալ այդ գործընթացը հայագիտության հետագա զարգացման համար։ Հրատարակությունը հատկապես հետաքրքիր է հայագիտության, Լազարյան ինստիտուտի, 19-րդ դարի ռուսահայ մշակութային կյանքի, արևելագիտության և հայ գիտնականների ժառանգության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության ագրոպարենային համակարգում ներդրումային գործընթացների զարգացման առանձնահատկությունների, առկա հիմնախնդիրների և դրանց բարելավման հնարավոր ուղղությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում գյուղատնտեսության և սննդի արդյունաբերության ոլորտներում ներդրումային գործունեության տնտեսական նշանակությունը, ներդրումային ռեսուրսների ձևավորման աղբյուրները և դրանց արդյունավետ օգտագործման պայմանները։ Վերլուծվում են ներքին և արտաքին ներդրումների ներգրավման հնարավորությունները, ոլորտի ներդրումային գրավչության վրա ազդող տնտեսական, ֆինանսական, կազմակերպական և ինստիտուցիոնալ գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գյուղատնտեսական արտադրության տեխնիկական վերազինման, վերամշակող կարողությունների զարգացման, ենթակառուցվածքների կատարելագործման և նոր տեխնոլոգիաների ներդրման ֆինանսավորման խնդիրներին։ Դիտարկվում են պետական աջակցության, վարկավորման, հարկային և ֆինանսական գործիքների, ինչպես նաև մասնավոր հատվածի մասնակցության հնարավորությունները ներդրումային ակտիվության խթանման գործում։ Քննարկվում են ներդրումային ծրագրերի ընտրության և արդյունավետության գնահատման սկզբունքները, ռիսկերի կառավարման մոտեցումները և ֆինանսական միջոցների նպատակային օգտագործման խնդիրները։ Կարևորվում է գյուղատնտեսական արտադրողների, վերամշակող կազմակերպությունների, ֆինանսական հաստատությունների և պետական կառավարման մարմինների միջև արդյունավետ համագործակցության ձևավորումը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ներդրումների ազդեցությանը արտադրողականության բարձրացման, արտադրանքի որակի բարելավման, մրցունակության ուժեղացման և ագրոպարենային համակարգի կայուն զարգացման վրա։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված ներկայացնելու ոլորտի ներդրումային միջավայրի առանձնահատկությունները և բացահայտելու ներդրումային գործընթացի արդյունավետության բարձրացման հնարավոր մեխանիզմները։ Այն կարող է օգտակար լինել ագրարային տնտեսագիտության, ներդրումային կառավարման, գյուղատնտեսության և ագրոպարենային համակարգի զարգացման ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Մաթեմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է իդեալական-պլաստիկ և ամրապնդվող կոնաձև խողովակների ամրության տեսական և կիրառական ուսումնասիրությանը՝ վերլուծելով դրանց լարվածադեֆորմացիոն վիճակը տարբեր բեռնավորման պայմաններում։ Ներկայացվում են պլաստիկ դեֆորմացիայի տեսության, նյութերի ամրացման երևույթների և բարակ ու հաստ պատերով կոնաձև կառուցվածքների մեխանիկական վարքի հիմնական սկզբունքները։ Աշխատությունում ուսումնասիրվում են խողովակների կրողունակությունը, կայունությունը, լարվածությունների բաշխումը, ձևափոխման գործընթացները և նյութի հատկությունների ազդեցությունը կառուցվածքի աշխատանքի վրա։ Վերլուծվում են մաթեմատիկական մոդելներ, հաշվարկային մեթոդներ և տեսական մոտեցումներ, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատել կոնաձև տարրերի ամրությունը և կանխատեսել դրանց վարքը բարդ մեխանիկական ազդեցությունների պայմաններում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ամրապնդվող նյութերի առանձնահատկություններին, սահմանային վիճակների որոշմանը և ինժեներական հաշվարկների կատարելագործմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել մեխանիկայի, մեքենաշինության, շինարարական կոնստրուկցիաների, նյութագիտության և կիրառական մաթեմատիկայի ոլորտների մասնագետների, գիտաշխատողների, դասախոսների, ուսանողների, ինչպես նաև դեֆորմացվող մարմինների մեխանիկայով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։