Դեռահասների սեռական դաստիարակության առանձնահատկություններն ու վարքագծային ռիսկերի նվազեցման ուղիները

Lեզվաբանություն

Այս աշխատանքը նվիրված է փոխաբերության լեզվաբանաստեղծական արժեքի ուսումնասիրությանը գեղարվեստական գրականության մեջ՝ ժամանակակից անգլիական գեղարվեստական արձակի փաստական նյութի հիման վրա, դիտարկելով փոխաբերությունը որպես լեզվի արտահայտչականության և գեղարվեստական պատկերավորման կարևորագույն միջոցներից մեկը։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են փոխաբերության կառուցվածքային, իմաստաբանական և գործառական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրա դերը հեղինակային աշխարհայացքի, կերպարների հոգեբանական նկարագրության և գեղարվեստական իրականության ձևավորման գործընթացներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ժամանակակից անգլիական արձակում կիրառվող փոխաբերական մոդելներին, դրանց ճանաչողական հիմքերին և այն մեխանիզմներին, որոնց միջոցով փոխաբերությունը նպաստում է բարդ գաղափարների, զգացմունքների և փորձառությունների արտահայտմանը։ Քննարկվում են նաև փոխաբերության ազդեցությունը ընթերցողի ընկալման վրա, դրա գեղագիտական, հաղորդակցական և ոճական գործառույթները, ինչպես նաև լեզվաբանական և գրականագիտական տարբեր մոտեցումները փոխաբերության մեկնաբանության հարցում։ Աշխատությունը եզրակացնում է, որ փոխաբերությունը ոչ միայն գեղարվեստական խոսքի զարդարանք է, այլև մտածողության և իմաստաստեղծման կարևոր գործիք, որը հնարավորություն է տալիս խորացնել գրական տեքստի բովանդակային և հուզական ազդեցությունը՝ ապահովելով լեզվի արտահայտչականության և ստեղծագործականության բարձր մակարդակ:

Այլ առարկաներ

Աշխատությունը մեթոդական ցուցումների բնույթ ունեցող նյութ է, որը նվիրված է գրադարանի և ընթերցողի միջև արդյունավետ փոխհարաբերությունների ձևավորմանն ու գրադարանային սպասարկման կատարելագործմանը։ Այն անդրադառնում է ընթերցողների հետ աշխատանքի կազմակերպման սկզբունքներին, նրանց հետաքրքրությունների և պահանջների ուսումնասիրմանը, համապատասխան գրականության ընտրությանն ու ընթերցանության գործընթացի խթանմանը։ Մեթոդական ցուցումներում կարևոր տեղ է հատկացվում ընթերցողի անհատական առանձնահատկությունների, տարիքային և մասնագիտական հետաքրքրությունների հաշվառմանը, ինչպես նաև տարբեր խմբերի հետ աշխատանքի համապատասխան ձևերի ընտրությանը։ Քննարկվում են գրադարանային սպասարկման ընթացքում կիրառվող զրույցների, խորհրդատվությունների, գրականության ցուցադրությունների, թեմատիկ միջոցառումների, ընթերցանության քննարկումների և այլ մեթոդների կազմակերպման հնարավորությունները։ Աշխատությունը կարևորում է գրադարանավարի մասնագիտական դերը՝ որպես ընթերցողին անհրաժեշտ տեղեկատվության և գրականության ընտրության հարցում ուղղորդող, նրա ընթերցողական հետաքրքրությունները բացահայտող և մշակութային-կրթական պահանջները բավարարող մասնագետ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ընթերցանության նկատմամբ հետաքրքրության ձևավորմանը, գրքի նկատմամբ դրական վերաբերմունքի զարգացմանը և գրադարանի ծառայությունների առավել նպատակային օգտագործմանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել գրադարանավարներին և գրադարանային ոլորտի մասնագետներին՝ ընթերցողների սպասարկման որակը բարձրացնելու, աշխատանքի արդյունավետ ձևեր ընտրելու և գրադարանային միջավայրը ընթերցողի կարիքներին ավելի համապատասխան դարձնելու նպատակով։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը ներկայացնում է գրադարանը որպես ոչ միայն գրքերի և տեղեկատվության տրամադրման, այլև ընթերցողի կրթական, մշակութային և մտավոր զարգացմանը նպաստող հաստատություն։

Քաղաքագիտություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության քաղաքական էլիտայի ձևավորման և զարգացման միտումների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են քաղաքական էլիտաների տեսական մոտեցումները, դրանց ձևավորման սոցիալ-քաղաքական հիմքերը և վերարտադրության մեխանիզմները ժողովրդավարական անցման պայմաններում։ Հեղինակը վերլուծում է Հայաստանի քաղաքական համակարգի զարգացման առանձնահատկությունները, կուսակցական համակարգի դերը, պետական կառավարման ինստիտուտների ազդեցությունը և հասարակական շարժունակության գործոնները, որոնք պայմանավորում են էլիտաների ձևավորումը։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև սերնդափոխության գործընթացները, քաղաքական սոցիալականացման ձևերը, կրթական և մասնագիտական ուղիների ազդեցությունը քաղաքական դիրքերում հայտնվելու վրա, ինչպես նաև արտաքին քաղաքական և տարածաշրջանային գործոնների ազդեցությունը էլիտար խմբերի կառուցվածքի վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում քաղաքական մրցակցության, իշխանության վերարտադրության և ինստիտուցիոնալ կայունության փոխկապակցվածությանը։ Գիրքը նախատեսված է քաղաքագետների, սոցիոլոգների, պետական կառավարման մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար՝ առաջարկելով տեսական և կիրառական վերլուծություն ՀՀ քաղաքական էլիտայի ձևավորման գործընթացների վերաբերյալ։

Տնտեսագիտություն

Յուրաքանչյուր երկրի անվտանգության և պաշտպանունակության ապահովումը զարգացման բոլորԱյս թեման վերաբերում է ոչ մետաղական հանքանյութեր արդյունահանող և վերամշակող ձեռնարկությունների արտահանման կարողությունների գնահատմանը՝ տնտեսական զարգացման և ազգային անվտանգության ապահովման համատեքստում։ Ոչ մետաղական հանքանյութերի արդյունաբերությունը ներառում է շինարարական նյութեր, կավ, ավազ, գիպս, կրաքար, բազալտ, ինչպես նաև տարբեր արդյունաբերական հումք, որոնք լայն կիրառություն ունեն շինարարության, քիմիական արտադրության և ենթակառուցվածքների զարգացման մեջ։ Այս ոլորտի ձեռնարկությունների արտահանման կարողությունը պայմանավորված է մի շարք գործոններով՝ հումքի որակով, վերամշակման տեխնոլոգիական մակարդակով, արտադրանքի միջազգային ստանդարտներին համապատասխանությամբ, տրանսպորտային ենթակառուցվածքների զարգացվածությամբ և արտաքին շուկաների հասանելիությամբ։ Տնտեսական տեսանկյունից այս ոլորտը կարող է զգալիորեն նպաստել երկրի արտարժութային մուտքերի աճին, արդյունաբերական դիվերսիֆիկացմանը և տարածաշրջանային մրցունակության բարձրացմանը։ Սակայն արտահանման արդյունավետությունը կախված է նաև ներդրումային միջավայրից, էներգիայի արժեքից, արտադրական ծախսերից և պետական քաղաքականությունից՝ հատկապես հարկային և մաքսային կարգավորումներից։ ժամանակներում մեծապես կախված է եղել զարգացած և կայուն տնտեսությունն ունենալուց, որն ապահովող հիմնական ուղղություններից է արտահանման ուղղված տնտեսությունը / В условиях глобализации и расширения всемирных хозяйственных связей, для обеспечения устойчивого развития национальной экономики значительную роль играет экспортный потенциал, формирование которого происходит на предприятиях, являющихся самостоятельными участниками внешнеэкономической деятельности / Within the context of globalization and expansion of global economic relations, export potential plays a significant role in ensuring a sustainable development of the national economy, formation of which takes place in enterprises that are independent participants of foreign economic activities Հրատ.՝ Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարան, Երևան, 2014, Սեղմագիր՝ 26 էջ [src=123456789/8669] [dspace.nla.am]

Կենսաբանություն

Ձկնաբանական և էկոլոգիական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Իրանի Տոնեկաբոն գետի ձկնաշխարհի տեսակային կազմի, տարածման առանձնահատկությունների և դրա ձևավորման վրա ազդող հիմնական գործոնների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում գետային էկոհամակարգում հանդիպող ձկնատեսակների բազմազանությունը, դրանց տարածվածությունը, բնակության պայմանները և տարբեր հատվածներում ձկնային համակեցությունների կառուցվածքը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ջրի ֆիզիկաքիմիական ցուցանիշներին, ջերմաստիճանային պայմաններին, հոսքի առանձնահատկություններին, սննդային ռեսուրսներին և գետի կենսամիջավայրի այլ բնութագրերին։ Վերլուծվում են բնական և մարդածին գործոնների հնարավոր ազդեցությունները ձկների տեսակային կազմի, քանակական հարաբերակցության և տարածման վրա։ Քննարկվում են նաև ջրային կենսաբազմազանության պահպանման, գետային էկոհամակարգի վիճակի գնահատման և ձկնային պաշարների կայուն օգտագործման հետ կապված հարցերը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմելու գետի ձկնաշխարհի էկոլոգիական առանձնահատկությունների և շրջակա միջավայրի պայմանների հետ դրա փոխկապակցվածության մասին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ձկնաբանության, ջրակենսաբանության, էկոլոգիայի և ջրային կենսաբազմազանության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է գյուղական դպրոցում ավագ դպրոցական տարիքի աշակերտների գեղագիտական պահանջմունքների ձևավորման արդյունավետության բարձրացման մանկավարժական պայմանների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել այն կրթադաստիարակչական պայմանները, մեթոդները և կազմակերպական ձևերը, որոնց կիրառումը կարող է նպաստել սովորողների գեղագիտական հետաքրքրությունների, ճաշակի, արժեքային կողմնորոշումների և մշակութային ակտիվության զարգացմանը։ Գեղագիտական դաստիարակությունը դիտարկվում է որպես անձի համակողմանի զարգացման կարևոր բաղադրիչ, որը չի սահմանափակվում արվեստի մասին գիտելիքների փոխանցմամբ, այլ ներառում է գեղեցիկը նկատելու, ընկալելու, գնահատելու, ստեղծագործաբար վերարտադրելու և առօրյա կյանքում գեղագիտական արժեքներ դրսևորելու կարողությունների ձևավորումը։ ՀՀ հանրակրթական համակարգում նույնպես գեղագիտական դաստիարակությունը դիտարկվում է դաստիարակության կարևոր ուղղություններից մեկը, իսկ դպրոցական դաստիարակչական աշխատանքների շրջանակում նախատեսվում են մշակութային այցելություններ, գրական ունկնդրումներ, ստեղծագործական և այլ գործունեություններ։ Ուսումնասիրության առանձնահատկությունը պայմանավորված է գյուղական դպրոցի միջավայրով, որն ունի կրթադաստիարակչական աշխատանքի կազմակերպման իր յուրահատկությունները։ Գյուղական համայնքում դպրոցը հաճախ ոչ միայն կրթական հաստատություն է, այլև մշակութային և հասարակական կյանքի կարևոր կենտրոն, ուստի նրա արտադասարանական և արտադպրոցական գործունեությունը կարող է անմիջականորեն կապված լինել համայնքի մշակութային միջավայրի հետ։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել աշակերտների գեղագիտական պահանջմունքների մակարդակը, նրանց հետաքրքրությունները արվեստի տարբեր տեսակների նկատմամբ, մշակութային միջոցառումներին մասնակցության ակտիվությունը, ստեղծագործական հակումները և գեղագիտական արժեքների ընկալման առանձնահատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ավագ դպրոցական տարիքին, քանի որ այս փուլում զարգանում է սովորողների ինքնուրույն մտածողությունը, արժեքային համակարգը, սեփական դիրքորոշումները ձևավորելու կարողությունը և մշակութային նախասիրությունների գիտակցված ընտրությունը։ Այդ պատճառով գեղագիտական դաստիարակությունը կարող է ավելի արդյունավետ լինել այն դեպքում, երբ աշակերտներին առաջարկվում է ոչ միայն պատրաստի մշակութային բովանդակություն, այլև ինքնուրույն ընտրության, քննարկման, ստեղծագործելու և սեփական կարծիքն արտահայտելու հնարավորություն։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է արտադասարանական և արտադպրոցական գործունեության տարբեր ձևերի ուսումնասիրությունը։ Դրանց շարքում կարող են ընդգրկվել արվեստի և գրականության խմբակներ, երաժշտական և թատերական միջոցառումներ, ցուցահանդեսներ, ստեղծագործական մրցույթներ, գրական քննարկումներ, մշակութային հաստատություններ այցելություններ, էքսկուրսիաներ, ժողովրդական արվեստին և ազգային մշակութային ժառանգությանը նվիրված միջոցառումներ։ ՀՀ գործող կրթական կարգավորումներում ևս դասղեկի գործունեության շրջանակում առանձնացվում են բանավեճերը, դերային խաղերը, ցերեկույթները, մրցույթները, արշավները, պատմամշակութային հաստատություններ այցելությունները և գրական ունկնդրումները՝ որպես սովորողների, այդ թվում՝ գեղագիտական դաստիարակությանը նպաստող միջոցներ։ Գյուղական դպրոցում առանձնահատուկ հնարավորություն կարող է ընձեռել տեղական մշակութային միջավայրի օգտագործումը։ Համայնքի պատմությունը, ժողովրդական ավանդույթները, երգը, պարը, ձեռարվեստը, ճարտարապետական և բնապատմական միջավայրը կարող են վերածվել գեղագիտական դաստիարակության բնական կրթական ռեսուրսների։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս գեղագիտական արժեքները կապել աշակերտի սեփական կենսափորձի և համայնքի մշակութային ժառանգության հետ, ինչի շնորհիվ դրանք կարող են դառնալ ավելի հասկանալի և անձնապես նշանակալի։ Հետազոտության մեջ կարող են առանձնացվել նաև մանկավարժական այն պայմանները, որոնք ապահովում են գեղագիտական պահանջմունքների ձևավորման արդյունավետությունը։ Դրանցից կարևոր են աշակերտների տարիքային և անհատական առանձնահատկությունների հաշվառումը, նրանց հետաքրքրությունների ուսումնասիրությունը, ստեղծագործական նախաձեռնության խրախուսումը, գործունեության բազմազանությունը, ուսուցիչների և ծնողների համագործակցությունը, ինչպես նաև դպրոցի և համայնքի մշակութային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործումը։ Ժամանակակից կրթական մոտեցումներում ևս ընդգծվում է սովորողի անհատական և տարիքային առանձնահատկությունների հաշվառման, ընտանիքի հետ համագործակցության և բազմազան դաստիարակչական գործունեության կազմակերպման նշանակությունը։ Կարևոր խնդիր է նաև գեղագիտական դաստիարակության մեթոդների ընտրությունը։ Միայն տեղեկատվական կամ բացատրական մեթոդների կիրառումը կարող է բավարար չլինել գեղագիտական պահանջմունքների իրական ձևավորման համար։ Առավել արդյունավետ կարող են լինել ակտիվ և ստեղծագործական մեթոդները՝ քննարկումները, բանավեճերը, նախագծային աշխատանքները, արվեստի ստեղծագործությունների վերլուծությունը, դերային խաղերը, ստեղծագործական առաջադրանքները և աշակերտների ինքնուրույն նախաձեռնությունները։ Նման գործունեությունը սովորողին դարձնում է ոչ միայն գեղագիտական արժեքների ընկալող, այլև դրանց ստեղծման և գնահատման գործընթացի ակտիվ մասնակից։ Աշխատության մեջ կարող է ուսումնասիրվել նաև ուսուցչի դերը։ Մանկավարժը հանդես է գալիս ոչ միայն որպես գիտելիքի փոխանցող, այլև որպես գեղագիտական միջավայրի կազմակերպիչ և անձնական օրինակ։ Նրա մշակութային հետաքրքրությունները, հաղորդակցման ոճը, արվեստի նկատմամբ վերաբերմունքը և աշակերտների ստեղծագործական նախաձեռնությունների նկատմամբ աջակցությունը կարող են էապես ազդել դաստիարակության արդյունքների վրա։ Գործնական կարևորություն ունի նաև ծնողների ներգրավումը, քանի որ ընտանիքը նույնպես մասնակցում է երեխայի գեղագիտական ճաշակի և արժեքային համակարգի ձևավորմանը։ Աշխատության փորձարարական մասը կարող է ներառել աշակերտների հարցումներ, դիտարկումներ, զրույցներ, ստեղծագործական առաջադրանքների արդյունքների վերլուծություն և տարբեր խմբերի համեմատական ուսումնասիրություն։ Այդ մեթոդների միջոցով հնարավոր է գնահատել սովորողների գեղագիտական պահանջմունքների նախնական մակարդակը, իրականացնել նպատակային մանկավարժական միջամտություն և հետագայում պարզել դրա արդյունավետությունը։ Հետազոտության գործնական նշանակությունը կարող է դրսևորվել գյուղական դպրոցների համար արտադասարանական և արտադպրոցական գեղագիտական դաստիարակության ծրագրերի, միջոցառումների համակարգի և մեթոդական առաջարկությունների մշակմամբ։ Դրանք կարող են նպաստել դպրոցական միջավայրի մշակութային հարստացմանը, աշակերտների ստեղծագործական ներուժի բացահայտմանը և համայնքի մշակութային կյանքում նրանց ակտիվ մասնակցությանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել մանկավարժներին, դասղեկներին, գեղագիտական դաստիարակության մասնագետներին, դպրոցների կազմակերպիչներին, կրթության կառավարման մասնագետներին և մանկավարժական բուհերի ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը նպատակ ունի բացահայտելու այնպիսի մանկավարժական պայմանների համակարգ, որի միջոցով գյուղական դպրոցի արտադասարանական և արտադպրոցական գործունեությունը կարող է վերածվել ավագ դպրոցականների գեղագիտական պահանջմունքների, ստեղծագործական կարողությունների և մշակութային արժեքների նկատմամբ գիտակցված վերաբերմունքի ձևավորման արդյունավետ միջավայրի։