«Դերմաֆեն» քսուքի և նրբաքսուքի ազդեցությունը հյուսվածքների մորֆոֆունկցիոնալ վիճակի և վերականգնող ակտիվության վրա ջերմային այրվածքների դեպքում

Գրականություն

Աշխատությունը նվիրված է Ռեդյարդ Քիփլինգի ստեղծագործական աշխարհում արևելյան և արևմտյան մշակութային ավանդույթների փոխազդեցության, փոխներթափանցման և գեղարվեստական համադրման ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում այն բազմամշակութային միջավայրն է, որի շրջանակում եվրոպական գրական մտածողությունը հանդիպում է Հնդկաստանի բնաշխարհին, բանահյուսական պատկերացումներին, սոցիալական հարաբերություններին և ավանդական աշխարհընկալման տարրերին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում Արևելքի գեղարվեստական պատկերմանը՝ բնության, կենդանական աշխարհի, համայնքային հարաբերությունների, սովորույթների և բարոյական պատկերացումների միջոցով։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում է արևմտյան գրական ավանդույթի ազդեցությունը պատմողական կառուցվածքի, կերպարակերտման, արկածային պատումի և դաստիարակչական գաղափարների ձևավորման վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում մարդու և բնության հարաբերության խնդիրը․ ջունգլին ներկայացվում է ոչ միայն որպես գործողությունների միջավայր, այլև որպես յուրահատուկ սոցիալական ու խորհրդանշական աշխարհ՝ իր օրենքներով, արժեքներով և վարքականոնով։ Քննվում է գլխավոր հերոսի ինքնության ձևավորման գործընթացը երկու տարբեր աշխարհների սահմանագծում, նրա պատկանելության, օտարության, հարմարվելու և սեփական տեղը գտնելու խնդիրները։ Այդ տեսանկյունից մշակութային երկակիությունը դիտարկվում է որպես ստեղծագործության գաղափարական և գեղարվեստական կառուցվածքը ձևավորող կարևոր սկզբունք։ Անդրադարձ է կատարվում նաև առասպելական, բանահյուսական և առակային տարրերի կիրառմանը, կենդանիների մարդակերպմանը և դրանց միջոցով մարդկային հասարակության հարաբերությունների ներկայացմանը։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել արևելյան նյութի գեղարվեստական վերամշակումը արևմտյան հեղինակի աշխարհայացքի շրջանակում՝ միաժամանակ ուշադրություն դարձնելով գաղութային ժամանակաշրջանի մշակութային համատեքստին և դրա ազդեցությանը Արևելքի պատկերման ձևերի վրա։ Կարևորվում է այն հանգամանքը, որ տարբեր մշակույթների հանդիպումը կարող է արտահայտվել ինչպես փոխադարձ հարստացման ու երկխոսության, այնպես էլ հակադրությունների և մշակութային կարծրատիպերի միջոցով։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է համեմատական գրականագիտության, մշակութաբանության և տեքստաբանական վերլուծության մոտեցումները՝ բացահայտելով արևելյան ու արևմտյան ավանդույթների փոխհարաբերության դերը Քիփլինգի գեղարվեստական աշխարհի, կերպարային համակարգի և գաղափարական բազմաշերտության ձևավորման մեջ։

Կրոն

Այս աշխատությունը հայ եկեղեցու դավանանքի համառոտ և համակարգված ներկայացումն է, որի նպատակն է ընթերցողին ծանոթացնել Հայ Առաքելական Եկեղեցու հավատքի հիմնական դրույթներին, պատմական ձևավորմանը, եկեղեցական կարգին, ծեսերին և հոգևոր ավանդույթներին։ Գիրքը կազմել է քահանա Սարգիս Մաքսիմաջյանը և առաջին անգամ հրատարակվել է 1899 թվականին Ռոստովում, իսկ երկրորդ հրատարակությունը լույս է տեսել 1909 թվականին։ Աշխատությունը կազմված է մի քանի հիմնական բաժիններից, որոնցում անդրադարձ է կատարվում Հայ եկեղեցու պատմությանը, դավանությանը, Սուրբ Երրորդության խորհրդին, եկեղեցու խորհրդանիշներին, ծագմանը, նվիրապետական կարգին, տոներին և պահքերին։ Աշխատության հիմնական նպատակը ոչ միայն եկեղեցական ուսմունքի դրույթների շարադրումն է, այլև Հայ Եկեղեցու վերաբերյալ տարածված սխալ պատկերացումների պարզաբանումը։ Հեղինակը հատկապես կարևորում է այն հանգամանքը, որ հայ եկեղեցական ավանդության մասին ոչ բավարար գիտելիքները կարող են հանգեցնել սխալ կամ թյուր մեկնաբանությունների։ Այդ պատճառով գիրքը կառուցված է բացատրական սկզբունքով՝ փորձելով մատչելի ձևով ներկայացնել եկեղեցու հավատքի հիմքերը և դրանց պատմական ու աստվածաբանական հիմնավորումները։ Դավանաբանական հատվածներում ուշադրություն է դարձվում քրիստոնեական հիմնական հավատալիքներին՝ Սուրբ Երրորդությանը, Քրիստոսի անձին և փրկագործությանը, Եկեղեցու նշանակությանը, խորհուրդներին և քրիստոնեական պաշտամունքին։ Հայ Եկեղեցու դավանանքի ներկայացումը կարևոր է նաև այն պատճառով, որ դրա պատմական առանձնահատկությունները ձևավորվել են հին արևելյան քրիստոնեական ավանդույթի շրջանակում։ Հայ Առաքելական Եկեղեցին պատկանում է Հին Արևելյան ուղղափառ եկեղեցիների ընտանիքին և չի ընդունում Քաղկեդոնի ժողովի որոշումները, իսկ նրա դավանաբանական ավանդության աղբյուրների շարքում կարևոր դեր ունեն Հավատո հանգանակները, եկեղեցական ժողովների որոշումները և հեղինակավոր հայրերի ու աստվածաբանների երկերը։ Ուսումնասիրության կարևոր կողմերից է եկեղեցու պատմական զարգացման և նրա դավանանքի փոխկապակցվածության ներկայացումը։ Հայոց քրիստոնեական ինքնությունը ձևավորվել է վաղ քրիստոնեական դարաշրջանից սկսած, իսկ Հայ Եկեղեցին դարերի ընթացքում ոչ միայն պահպանել է կրոնական ավանդույթը, այլև դարձել է հայ ժողովրդի ազգային և մշակութային կյանքի կարևորագույն հաստատություններից մեկը։ Այս տեսանկյունից աշխատությունը կարելի է դիտարկել նաև որպես հայ ժողովրդի հոգևոր պատմության վերաբերյալ աղբյուր։ Գիրքը արժեքավոր է հատկապես 19-րդ դարի վերջի հայ հասարակության կրոնական և մշակութային միջավայրն ուսումնասիրելու համար։ Այդ ժամանակաշրջանում Հայ Եկեղեցու դավանանքի վերաբերյալ ռուսերեն լեզվով մատչելի և պարզաբանումներ պարունակող աշխատությունների անհրաժեշտությունը կապված էր նաև Ռուսական կայսրության բազմադավան միջավայրում հայերի և այլ քրիստոնեական համայնքների փոխհարաբերությունների հետ։ Ավելի վաղ՝ 1799 թվականին, ռուսերեն էր հրատարակվել Հայ Եկեղեցու քրիստոնեական հավատքի վերաբերյալ կարևոր մի աշխատություն, իսկ 19-րդ դարում ռուսերենով ստեղծվել և տարածվել են Հայ Եկեղեցու դավանանքին ու պատմությանը նվիրված մի շարք ուսումնասիրություններ։ Այս շարքում Մաքսիմաջյանի աշխատությունը առանձնանում է իր ավելի հանրամատչելի և բացատրական բնույթով։ Այն նախատեսված էր ոչ միայն մասնագետների, այլև այն ընթերցողների համար, ովքեր ցանկանում էին ընդհանուր պատկերացում կազմել Հայ Եկեղեցու հավատքի և եկեղեցական կյանքի մասին։ Այդ պատճառով նյութը կարևոր է նաև որպես հայ կրոնական ինքնության ներկայացման պատմական օրինակ։ Աշխատության մեջ եկեղեցական կազմակերպության վերաբերյալ տեղեկությունները հնարավորություն են տալիս հասկանալու Հայ Եկեղեցու նվիրապետական կառուցվածքը, հոգևոր աստիճանները և եկեղեցական իշխանության համակարգը։ Տոների և պահքերի վերաբերյալ բաժինները, իրենց հերթին, ներկայացնում են հայկական եկեղեցական օրացույցի և ծիսական կյանքի առանձնահատկությունները՝ ցույց տալով, թե ինչպես է դավանանքը արտահայտվում ոչ միայն տեսական ուսմունքի, այլև հավատացյալի առօրյա հոգևոր կյանքի մեջ։ Հայ Եկեղեցու հավատքի վերաբերյալ նման աշխատությունների կարևորությունը մեծ էր նաև այն պատճառով, որ 19-րդ դարում ռուսական հասարակության մեջ երբեմն տարածվում էին Հայ Եկեղեցու դավանանքի մասին սխալ պատկերացումներ։ 19-րդ դարի ռուս-հայ եկեղեցական հարաբերությունների պատմությանը վերաբերող աղբյուրները ցույց են տալիս, որ Հայ Եկեղեցու դավանանքը տարբեր ժամանակներում դարձել էր նաև աստվածաբանական և հասարակական քննարկումների առարկա։ Այդ համատեքստում գիրքը կարելի է դիտարկել որպես Հայ Եկեղեցու ինքնաներկայացման և սեփական դավանաբանական դիրքորոշումների պարզաբանման փորձ։ Աշխատության պատմական արժեքը պայմանավորված է նաև նրա մատենագիտական հազվադեպությամբ։ Առաջին հրատարակությունը՝ 1899 թվականի, ունեցել է 61 էջ, իսկ երկրորդ հրատարակությունը՝ 1909 թվականի, նույնպես 61 էջ ծավալով է ներկայացվում մատենագիտական աղբյուրներում։ Այսպիսով, այն ոչ միայն կրոնագիտական ուսումնասիրություն է, այլև 19-րդ դարի վերջի հայ եկեղեցական մտքի և հայ համայնքային կյանքի պատմական վկայություն։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը կարևոր է Հայ Եկեղեցու դավանանքի հիմնական դրույթները, նրա պատմական ինքնագիտակցությունը, եկեղեցական կառուցվածքը և ծիսական ավանդույթները հասկանալու համար։ Այն կարող է հետաքրքրել հայ եկեղեցու պատմությամբ, հայագիտությամբ, աստվածաբանությամբ, կրոնագիտությամբ, հայ-ռուսական եկեղեցական հարաբերություններով և 19-րդ դարի հայկական համայնքների մշակութային կյանքով զբաղվող հետազոտողներին, պատմաբաններին, աստվածաբաններին, ուսանողներին և ընթերցողներին։

Կենսաբանություն

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է գորտերի՝ Rana ridibunda տեսակի լյարդում արգինազա ֆերմենտի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը օնտոգենետիկ զարգացման տարբեր փուլերում։ Աշխատության հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացած է այն բանի վրա, թե ինչպես է այս ֆերմենտի ակտիվությունը, կառուցվածքային կազմակերպվածությունը և կենսաքիմիական հատկությունները փոխվում օրգանիզմի զարգացման ընթացքում։ Արգինազան կարևոր դեր ունի ազոտային փոխանակության գործընթացներում՝ մասնակցելով արգինինի քայքայմանը և միզանյութի առաջացմանը, ուստի դրա գործունեության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի լավ հասկանալու կենդանու նյութափոխանակության կարգավորման մեխանիզմները։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են լյարդի ֆերմենտային համակարգի ձևավորման և վերակազմավորման առանձնահատկությունները՝ սկսած զարգացման վաղ փուլերից մինչև հասուն օրգանիզմ։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ֆերմենտի ակտիվության տարիքային փոփոխություններին, հնարավոր իզոֆերմենտային ձևերի առկայությանը, սպիտակուցային կառուցվածքի առանձնահատկություններին և տարբեր կենսաքիմիական գործոնների նկատմամբ դրա արձագանքին։ Աշխատանքը նաև հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես են օնտոգենեզի ընթացքում փոխվում ազոտային նյութափոխանակության հետ կապված գործընթացները և ինչպես է լյարդի ֆունկցիոնալ հասունացումը կապված ֆերմենտային համակարգերի զարգացման հետ։ Rana ridibunda-ի ընտրությունը որպես հետազոտության օբյեկտ կարևոր է, քանի որ երկկենցաղների զարգացման ընթացքում տեղի են ունենում էական ֆիզիոլոգիական և նյութափոխանակային փոփոխություններ, որոնք կարող են արտացոլվել լյարդի ֆերմենտային ակտիվության մեջ։ Այս առումով ուսումնասիրությունը միավորում է կենսաքիմիական, ֆիզիոլոգիական և զարգացման կենսաբանության մոտեցումները՝ փորձելով բացահայտել ֆերմենտի կառուցվածքի և ֆունկցիայի փոխկապակցվածությունը զարգացման տարբեր փուլերում։ Աշխատության արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ ոչ միայն երկկենցաղների նյութափոխանակության առանձնահատկությունները հասկանալու, այլև օնտոգենեզի ընթացքում ֆերմենտային համակարգերի ձևավորման և կարգավորման ընդհանուր օրինաչափությունների ուսումնասիրության համար։

Պատմություն

Այս թեման վերաբերում է միջնադարյան հայ պատմագրության և գիտության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկին՝ Վարդան Արևելցուն, ով XIII դարում ապրած նշանավոր պատմիչ, աշխարհագիր, թարգմանիչ և գիտնական էր։ Նա ծնվել է մոտ 1198 թվականին և ստացել է բարձր կրթություն՝ խորապես ուսումնասիրելով աստվածաբանություն, պատմություն, լեզուներ և ժամանակի գիտական գիտելիքները։ Վարդան Արևելցին իր գործունեությամբ կապված էր Վարդանյան մշակութային և կրթական շարժման հետ և մեծ դեր է ունեցել հայկական գիտական մտքի զարգացման մեջ։ Նրա ամենանշանավոր աշխատություններից է «Հավաքած պատմություն» կամ «Աշխարհացույց» բնույթի երկերը, որոնցում նա ներկայացրել է ոչ միայն Հայաստանի, այլև հարևան երկրների պատմությունը, աշխարհագրությունը և քաղաքական իրադարձությունները։ Նրա աշխատություններում զգալի է նաև քրոնիկոնային մոտեցումը, որտեղ համադրվում են պատմական փաստերը, եկեղեցական ավանդույթները և ժամանակի քաղաքական զարգացումները։ Վարդան Արևելցին մեծ ուշադրություն է դարձրել լեզվական հարցերին և համարվում է հայերեն քերականության և թարգմանական դպրոցի զարգացման կարևոր դեմքերից մեկը։ Նա բազմաթիվ գիտական և կրոնական տեքստեր է թարգմանել, նպաստելով հայ մշակույթի կապին բյուզանդական և արևելյան գիտական ավանդույթների հետ։ Նրա գործունեությունը հատկապես կարևոր է այն պատճառով, որ տեղի է ունեցել մոնղոլական արշավանքների և քաղաքական անկայունության ժամանակաշրջանում, երբ հայ մշակույթի պահպանությունը պահանջում էր մեծ ջանքեր և գիտական կազմակերպվածություն։ Վարդան Արևելցին նաև ուսուցիչ էր և իր շուրջը ձևավորել էր աշակերտների դպրոց, որոնք շարունակեցին նրա գիտական ավանդույթները։

Կենսաբանություն

Այս դասագիրքը նվիրված է բուսաբանության հիմունքներին և բույսերի կենսաբանական բազմազանության ուսումնասիրությանը։ Այն ընդգրկում է բույսերի կառուցվածքը, դասակարգումը, աճի և զարգացման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև նրանց փոխազդեցությունը շրջակա միջավայրի հետ։ Գրքում ներկայացվում են՝ Բույսերի բջջային և հյուսվածքային կառուցվածք Արմատ, ցողուն, տերև և դրանց ֆունկցիաները Ծաղկավոր և ոչ ծաղկավոր բույսերի առանձնահատկություններ Բույսերի դասակարգման հիմունքներ Բուսական աշխարհի էկոլոգիական դերը Գիրքը համարվում է դասական ուսումնական աղբյուր բուսաբանության ոլորտում և լայնորեն օգտագործվում է կենսաբանական կրթության մեջ։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում աշխատանքի շուկայի ձևավորման, զարգացման և արդյունավետ գործունեության հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ աղքատության հաղթահարման խնդրի հետ սերտ փոխկապակցվածության համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում աշխատանքի շուկան դիտարկվում է որպես բնակչության զբաղվածության, եկամուտների ձևավորման և սոցիալական բարեկեցության ապահովման կարևորագույն համակարգ, որի արդյունավետությունը էական ազդեցություն ունի աղքատության մակարդակի և սոցիալական անհավասարության վրա։ Ուսումնասիրության ընթացքում ուշադրություն է դարձվում աշխատուժի առաջարկի և պահանջարկի հարաբերակցությանը, զբաղվածության և գործազրկության մակարդակներին, աշխատուժի մասնագիտական կառուցվածքին, աշխատավարձերի ձևավորմանը, աշխատանքի արտադրողականությանը և աշխատաշուկայի տարածքային ու ոլորտային առանձնահատկություններին։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում այն գործոնների բացահայտմանը, որոնք սահմանափակում են բնակչության տնտեսական ակտիվությունը և կայուն զբաղվածության հնարավորությունները, այդ թվում՝ աշխատատեղերի պակասը, մասնագիտական հմտությունների և գործատուների պահանջների անհամապատասխանությունը, ցածր վարձատրությունը և աշխատանքի շուկայի անհավասարակշռությունները։ Աշխատանքում աղքատությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես ցածր եկամուտների հետևանք, այլև որպես զբաղվածության սահմանափակ հնարավորությունների, մարդկային կապիտալի թերզարգացման և սոցիալական խոցելիության արդյունք։ Այդ տեսանկյունից ուսումնասիրվում է աշխատանքի շուկայի ակտիվացման, զբաղվածության ընդլայնման և եկամտաբեր աշխատատեղերի ստեղծման դերը աղքատության նվազեցման գործում։ Քննարկվում են պետական զբաղվածության քաղաքականության, մասնագիտական կրթության և վերապատրաստման ծրագրերի, սոցիալական աջակցության մեխանիզմների, փոքր և միջին ձեռնարկատիրության զարգացման և աշխատաշուկայի կարգավորման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սոցիալական պաշտպանության և աշխատանքի խթանման քաղաքականությունների միջև հավասարակշռությանը՝ նպատակ ունենալով ոչ միայն մեղմել աղքատության հետևանքները, այլև ստեղծել բնակչության ինքնուրույն եկամուտ ստանալու կայուն հնարավորություններ։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել Հայաստանի աշխատանքի շուկայի զարգացման ուղղությունների հիմնավորմանը, զբաղվածության արդյունավետ քաղաքականության մշակմանը, աշխատուժի մրցունակության բարձրացմանը և աղքատության հաղթահարման ավելի նպատակային մեխանիզմների ձևավորմանը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, սոցիալական քաղաքականության մասնագետներին, զբաղվածության ոլորտի պատասխանատուներին, պետական կառավարման մարմինների ներկայացուցիչներին, սոցիոլոգներին, հետազոտողներին, վերլուծաբաններին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։