Գեղարվեստական ընկալման մանկավարժահոգեբանական մեխանիզմները և դրանց ձևավորման պայմանները

Իրավաբանություն

Պատմաիրավական և քաղաքագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի երրորդ Հանրապետության պետական կառավարման ձևի ձևավորման և զարգացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը 1991–1995 թվականներին։ Քննության են առնվում Հայաստանի անկախության վերականգնմանը հաջորդած պետականաշինության գործընթացները, խորհրդային կառավարման համակարգից անկախ պետականության անցման իրավաքաղաքական նախադրյալները և պետական իշխանության նոր ինստիտուտների ձևավորման պայմանները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նախագահի, օրենսդիր և գործադիր իշխանության մարմինների իրավասություններին, դրանց փոխհարաբերություններին և իշխանությունների տարանջատման սկզբունքի իրականացման հիմնախնդիրներին։ Վերլուծվում են անկախության առաջին տարիներին գործող սահմանադրաիրավական կարգավորումները, պետական կառավարման կազմակերպական կառուցվածքը և քաղաքական որոշումների ընդունման մեխանիզմները։ Քննարկվում են նաև քաղաքական կուսակցությունների, ներկայացուցչական մարմինների, պետական վարչակազմի և հասարակական գործընթացների ազդեցությունները կառավարման համակարգի կայացման վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են պետական իշխանության կենտրոնացման և հավասարակշռման հարցերը, ժողովրդավարական ինստիտուտների ձևավորման դժվարությունները և պետական կառավարման արդյունավետության ապահովման մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում 1995 թվականի Սահմանադրության ընդունման պատմական ու իրավական նշանակությանը, կառավարման համակարգի սահմանադրական ամրագրմանը և նախորդ ժամանակաշրջանի ինստիտուցիոնալ զարգացումների գնահատմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել Հայաստանի նորագույն պատմության, սահմանադրական իրավունքի, քաղաքագիտության, պետական կառավարման և պետականաշինության գործընթացների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Տնտեսագիտություն

Շուկայի սեգմենտավորումը մարքեթինգային գործընթաց է, որի ընթացքում ամբողջ շուկան բաժանվում է համասեռ խմբերի կամ հատվածների՝ ըստ սպառողների կարիքների, վարքագծի, եկամուտների, տարիքային խմբերի, աշխարհագրական դիրքի կամ այլ հատկանիշների։ Այս մոտեցման հիմնական նպատակը այն է, որ կազմակերպությունը կարողանա ավելի ճշգրիտ հասկանալ իր հաճախորդներին և մշակել համապատասխան մարքեթինգային ռազմավարություն յուրաքանչյուր խմբի համար։ Շուկայի սեգմենտավորման էությունը կայանում է նրանում, որ բոլոր սպառողները չեն կարող ունենալ նույն պահանջները, հետևաբար անհրաժեշտ է դրանք բաժանել ավելի փոքր խմբերի, որպեսզի յուրաքանչյուրին առաջարկվի իր կարիքներին համապատասխան ապրանք կամ ծառայություն։ Սեգմենտավորման հիմնական չափանիշներն են աշխարհագրական, ժողովրդագրական, հոգեբանական և վարքագծային գործոնները։ Աշխարհագրական սեգմենտավորումը հիմնված է տարածաշրջանի, երկրի, քաղաքի կամ կլիմայական պայմանների վրա։ Ժողովրդագրական սեգմենտավորումը հաշվի է առնում տարիքը, սեռը, եկամուտը, կրթությունը և ընտանիքի չափը։ Հոգեբանական սեգմենտավորումը վերաբերում է սպառողների կենսակերպին, արժեքներին, հետաքրքրություններին և սոցիալական դիրքին։ Վարքագծային սեգմենտավորումը հիմնված է սպառողների գնումների սովորությունների, ապրանքանիշի նկատմամբ հավատարմության և օգտագործման հաճախականության վրա։ Շուկայի ճիշտ սեգմենտավորումը թույլ է տալիս կազմակերպություններին արդյունավետ օգտագործել իրենց ռեսուրսները, բարձրացնել մարքեթինգային հաղորդակցությունների արդյունավետությունը և ավելի լավ բավարարել սպառողների պահանջները։ Այն նաև օգնում է ընկերություններին մրցակցային առավելություն ձեռք բերել՝ առաջարկելով ավելի նպատակային և անհատականացված ապրանքներ։ Ժամանակակից մարքեթինգում շուկայի սեգմենտավորումը համարվում է ռազմավարական կարևոր գործիք, որը նախորդում է թիրախային շուկայի ընտրությանը և դիրքավորման գործընթացին։

Մաթեմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է առանձին ֆոտոնների գրանցման համար նախատեսված ջերմաէլեկտրական դետեկտորի զգայուն տարրի ֆիզիկական և մաթեմատիկական մոդելի ձևավորմանը։ Հետազոտության կենտրոնում ֆոտոնի էներգիայի կլանման հետևանքով զգայուն տարրում առաջացող ջերմային փոփոխությունների և դրանց՝ չափելի էլեկտրական ազդանշանի փոխակերպման օրինաչափություններն են։ Քննվում են ջերմային ու էլեկտրական գործընթացների փոխկապակցվածությունը, ջերմաստիճանի փոփոխության դինամիկան, ջերմափոխանակությունը շրջակա միջավայրի հետ և նյութի ջերմաէլեկտրական հատկությունների ազդեցությունը դետեկտորի արձագանքի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում զգայուն տարրի ջերմունակությանը, ջերմահաղորդականությանը, երկրաչափական պարամետրերին և նյութական բնութագրերին, քանի որ դրանց համակցությունը կարող է որոշել համակարգի զգայունությունը, արձագանքման ժամանակը և էներգետիկ լուծաչափը։ Մոդելավորման ընթացքում զգայուն տարրը դիտարկվում է որպես փոխկապակցված ջերմային և էլեկտրական ենթահամակարգերից կազմված կառուցվածք, որի վարքը կարելի է նկարագրել համապատասխան էներգետիկ հաշվեկշռի և փոխակերպման գործընթացների միջոցով։ Ուսումնասիրվում է նաև ջերմային աղմուկի և այլ ֆոնային ազդեցությունների նշանակությունը, որոնք սահմանափակում են թույլ ազդանշանների հայտնաբերման հնարավորությունը և կարևոր դեր ունեն միաֆոտոնային գրանցման հուսալիության գնահատման ժամանակ։ Մաթեմատիկական մոդելը հնարավորություն է տալիս վերլուծելու տարբեր պարամետրերի փոփոխության ազդեցությունը դետեկտորի հիմնական բնութագրերի վրա և համեմատելու զգայուն տարրի կառուցվածքային տարբերակները։ Կարևորվում է մոդելի կիրառումը համակարգի աշխատանքային բնութագրերի կանխատեսման և փորձարարական տվյալների մեկնաբանման համար՝ առանց յուրաքանչյուր հնարավոր կառուցվածքային տարբերակի առանձին ֆիզիկական իրականացման անհրաժեշտության։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել նաև հաշվարկային արդյունքների համադրումը փորձարարական չափումների հետ՝ մոդելի համապատասխանությունն ու կիրառելիության սահմանները գնահատելու նպատակով։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ֆոտոնիկայի, ջերմաֆիզիկայի, պինդ մարմնի ֆիզիկայի, դետեկտորային տեխնիկայի և մաթեմատիկական մոդելավորման մոտեցումները՝ բարձր զգայունությամբ միաֆոտոնային գրանցման համակարգերի գիտական հիմքերի զարգացման համար։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Արարատյան հարթավայրի գյուղական բնակավայրերում աշխատանքի շուկայի ձևավորման առանձնահատկությունների և զբաղվածության մակարդակի բարձրացման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում գյուղական բնակավայրերի սոցիալ-տնտեսական զարգացման, աշխատուժի առաջարկի և պահանջարկի, զբաղվածության կառուցվածքի և տեղական տնտեսական ներուժի փոխկապակցված վերլուծությունն է։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են գյուղական բնակչության զբաղվածության հիմնական ձևերը, աշխատուժի կառուցվածքը, աշխատատեղերի առկայությունը, գործազրկության և թերզբաղվածության դրսևորումները, ինչպես նաև բնակչության եկամուտների և աշխատանքային միգրացիայի ազդեցությունը տեղական աշխատաշուկայի ձևավորման վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում գյուղատնտեսության դերին, քանի որ Արարատյան հարթավայրի գյուղական տնտեսություններում այն զբաղվածության և եկամտի կարևոր աղբյուրներից է, սակայն սեզոնային բնույթը, արտադրության արդյունավետության տարբեր մակարդակները և գյուղատնտեսական ռիսկերը կարող են սահմանափակել կայուն զբաղվածության հնարավորությունները։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են գյուղատնտեսությանը հարակից ոլորտների՝ վերամշակող արդյունաբերության, առևտրի, ծառայությունների, լոգիստիկայի և փոքր ձեռնարկատիրության զարգացման հնարավորությունները, որոնք կարող են նպաստել աշխատատեղերի բազմազանեցմանը և գյուղական բնակչության զբաղվածության ընդլայնմանը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև գյուղական բնակավայրերում մարդկային կապիտալի վիճակին՝ կրթության, մասնագիտական պատրաստվածության, աշխատանքային հմտությունների և աշխատաշուկայի պահանջների համապատասխանության տեսանկյունից։ Կարևոր խնդիր է աշխատուժի պահանջարկի և առաջարկի անհամապատասխանությունը, երբ առկա աշխատատեղերի համար անհրաժեշտ հմտությունները չեն համապատասխանում բնակչության մասնագիտական պատրաստվածությանը։ Այս համատեքստում մասնագիտական վերապատրաստման, վերաորակավորման և երիտասարդների մասնագիտական կողմնորոշման ծրագրերը կարող են դիտարկվել որպես զբաղվածության բարձրացման կարևոր գործիքներ։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել նաև կանանց և երիտասարդների զբաղվածության առանձնահատկությունները, հեռավար աշխատանքի և փոքր ձեռնարկատիրության զարգացման հնարավորությունները, ինչպես նաև ինքնազբաղվածության և ընտանեկան բիզնեսների դերը գյուղական տնտեսություններում։ Աշխատանքի կարևոր ուղղություններից է զբաղվածության բարձրացման ուղիների մշակումը՝ հիմնված տարածքի բնական, տնտեսական և մարդկային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման վրա։ Այդ նպատակով կարող են առաջարկվել գյուղատնտեսական արտադրության արդիականացում, գյուղմթերքի վերամշակման և իրացման շղթաների զարգացում, փոքր ու միջին ձեռնարկությունների խթանում, գյուղական ենթակառուցվածքների բարելավում, մասնագիտական կրթության և վերապատրաստման ընդլայնում, ինչպես նաև տեղական ներդրումային միջավայրի բարելավում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, տարածաշրջանային զարգացման մասնագետների, զբաղվածության քաղաքականություն մշակողների, համայնքային կառավարման ներկայացուցիչների, սոցիոլոգների, հետազոտողների և տնտեսագիտական ու կառավարչական մասնագիտությունների ուսանողների համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու Արարատյան հարթավայրի գյուղական բնակավայրերի աշխատաշուկայի հիմնական առանձնահատկություններն ու խնդիրները և առաջարկելու զբաղվածության բարձրացման այնպիսի ուղղություններ, որոնք կարող են միաժամանակ նպաստել բնակչության եկամուտների աճին, աշխատանքային միգրացիայի նվազեցմանը, տեղական ձեռնարկատիրության զարգացմանը և գյուղական համայնքների սոցիալ-տնտեսական կայունության ամրապնդմանը։

Այլ առարկաներ

Շահույթի պլանավորումը կազմակերպության ֆինանսատնտեսական գործունեության կարևոր բաղադրիչներից է, որի նպատակն է կանխատեսել և ապահովել ձեռնարկության ապագա եկամուտների, ծախսերի և շահույթի արդյունավետ հարաբերակցությունը։ Շահույթը հանդիսանում է ձեռնարկության գործունեության հիմնական ֆինանսական արդյունքը և արտահայտում է եկամուտների ու ծախսերի տարբերությունը։ Այն ոչ միայն կազմակերպության զարգացման և կայուն գործունեության կարևոր պայման է, այլև տնտեսական արդյունավետության գլխավոր ցուցանիշներից մեկը։ Շահույթի պլանավորումը հնարավորություն է տալիս կազմակերպությանը նախապես գնահատել իր ֆինանսական հնարավորությունները, մշակել զարգացման ռազմավարություն և ապահովել մրցունակ գործունեություն շուկայում։ Շահույթի պլանավորման գործընթացը սկսվում է արտադրության և վաճառքի ծավալների կանխատեսմամբ, քանի որ կազմակերպության եկամուտները մեծապես կախված են արտադրված և իրացված արտադրանքի քանակից։ Այս փուլում ուսումնասիրվում են շուկայի պահանջարկը, սպառողների նախասիրությունները, մրցակիցների գործունեությունը և գների փոփոխությունները։ Այնուհետև կատարվում է ծախսերի պլանավորում, որը ներառում է հումքի, նյութերի, աշխատավարձի, էներգիայի, տրանսպորտի և վարչական ծախսերի հաշվարկը։ Ծախսերի արդյունավետ կառավարումը կարևոր նշանակություն ունի շահույթի մեծացման համար, քանի որ նույնիսկ բարձր եկամուտների դեպքում չափազանց մեծ ծախսերը կարող են նվազեցնել կազմակերպության շահութաբերությունը։ Շահույթի պլանավորման ընթացքում կարևոր դեր ունի նաև գնային քաղաքականությունը, քանի որ ապրանքի կամ ծառայության գնի ճիշտ սահմանումը նպաստում է ինչպես վաճառքի ծավալների աճին, այնպես էլ եկամուտների ավելացմանը։ Ժամանակակից կազմակերպություններում շահույթի պլանավորումը իրականացվում է ֆինանսական վերլուծության և բյուջետավորման մեթոդների կիրառմամբ։ Դրա ընթացքում կազմվում են եկամուտների և ծախսերի բյուջեներ, կանխատեսվում են ֆինանսական արդյունքները և գնահատվում են հնարավոր ռիսկերը։ Շահույթի պլանավորման կարևոր խնդիրներից է նաև ռեզերվների հայտնաբերումը, այսինքն՝ այն հնարավորությունների բացահայտումը, որոնց միջոցով կարելի է նվազեցնել ծախսերը կամ բարձրացնել արտադրողականությունը։ Բացի այդ, կազմակերպությունները մշտապես ուսումնասիրում են արտաքին միջավայրի ազդեցությունը, քանի որ տնտեսական ճգնաժամերը, գնաճը, հարկային քաղաքականության փոփոխությունները և շուկայական մրցակցությունը կարող են զգալի ազդեցություն ունենալ շահույթի մակարդակի վրա։

Այլ առարկաներ

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի ազգային գրադարանի հավաքածուների թվայնացման գործընթացի նոր փուլին՝ հատկապես նիշերի օպտիկական ճանաչման (OCR) տեխնոլոգիայի կիրառման միջոցով։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են գրադարանային արժեքավոր նյութերի թվային փոխակերպման մեթոդները, տպագիր և ձեռագիր փաստաթղթերի ճանաչման, մշակման, պահպանման և հասանելիության ապահովման ժամանակակից մոտեցումները։ Հեղինակը ներկայացնում է OCR տեխնոլոգիայի նշանակությունը գրադարանային ֆոնդերի պահպանման, որոնելի թվային շտեմարանների ստեղծման և գիտական տեղեկատվության հասանելիության ընդլայնման գործում։ Վերլուծվում են թվայնացման գործընթացի կազմակերպչական և տեխնիկական խնդիրները, կիրառվող ծրագրային լուծումները, տվյալների որակի ապահովման մեթոդները և թվային գրադարանների զարգացման հեռանկարները։ Աշխատությունը կարևոր աղբյուր է մշակութային ժառանգության պահպանման, տեղեկատվական համակարգերի զարգացման և գրադարանային նորարարությունների ուսումնասիրման համար։ Գիրքը նախատեսված է գրադարանագետների, արխիվագետների, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների մասնագետների, թվայնացման ոլորտի հետազոտողների, ուսանողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են գիտական ու մշակութային նյութերի թվային պահպանմամբ և ժամանակակից տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառմամբ։