Откройте для себя другие интересные и полезные материалы
Вот коллекция других файлов, которые могут вас заинтересовать и помочь в учебе или творческой работе. Чтобы увидеть больше, вы можете перейти в раздел материаловДругие предметы
Նոր գրքեր: Հասարակական-քաղաքական գիտություններ: Ինֆորմացիոն ցանկ=Новые книги: Обшественно-политические науки: Информационный указател (1986, թիվ 12)
Այս ինֆորմացիոն ցուցիչը ներկայացնում է հասարակական-քաղաքական գիտությունների ոլորտում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցանկը՝ նպատակ ունենալով ապահովել ընթերցողների, հետազոտողների և ուսանողների արագ կողմնորոշումը արդի գիտական և վերլուծական գրականության մեջ։ Այն ընդգրկում է քաղաքական գիտության, սոցիոլոգիայի, պատմության, տնտեսագիտության, իրավագիտության, միջազգային հարաբերությունների և հարակից այլ ուղղությունների հրատարակություններ, որոնք արտացոլում են հասարակական գործընթացների ուսումնասիրության ժամանակակից մոտեցումները և տեսական զարգացումները։ Ցուցիչը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների և հրատարակչական տվյալների հիման վրա՝ ապահովելով տեղեկատվության համակարգված ներկայացում և մատչելիություն մասնագիտական շրջանակների համար։ Այն ծառայում է որպես կարևոր տեղեկատվական գործիք գիտական հետազոտությունների, ուսումնական գործընթացի և վերլուծական աշխատանքի համար՝ օգնելով հետևել ոլորտի նոր գրականությանը, գնահատել դրա գիտական արժեքը և կիրառելիությունը հասարակական-քաղաքական երևույթների ուսումնասիրության մեջ։
Обновлено. 2026-11-02История
Համաշխարհային պատմության դասագիրք
Աշխատությունը համաշխարհային պատմության ուսուցման համար նախատեսված դասագիրք է, որի նպատակն է սովորողներին ներկայացնել մարդկության պատմական զարգացման հիմնական փուլերը, տարբեր ժողովուրդների ու քաղաքակրթությունների ձևավորումը և համաշխարհային նշանակություն ունեցող իրադարձությունները։ Այն պատմական գիտելիքները միավորում է ուսումնական շարադրանքի մեջ՝ հնարավորություն տալով պատկերացում կազմելու հասարակությունների, պետությունների և մշակույթների զարգացման ընթացքի մասին։ Համաշխարհային պատմության ուսումնասիրությունը ներառում է հին քաղաքակրթությունների առաջացումը, պետությունների և կայսրությունների ձևավորումը, քաղաքական համակարգերի փոփոխությունները, պատերազմներն ու նվաճումները, կրոնական ու մշակութային շարժումները, ինչպես նաև տնտեսական և հասարակական կյանքի զարգացումը։ Այսպիսի դասագրքերի կարևոր նպատակներից է պատմական իրադարձությունները ժամանակագրական հաջորդականությամբ ներկայացնելը և դրանց միջև պատճառահետևանքային կապերը բացահայտելը։ Դրանք օգնում են սովորողներին համեմատել տարբեր ժողովուրդների պատմական փորձը, հասկանալ քաղաքակրթությունների փոխազդեցությունը և գնահատել համաշխարհային պատմության մեջ տեղի ունեցած փոփոխությունների նշանակությունը։ Գիրքը կարող էր ծառայել որպես պատմության դասավանդման հիմնական ուսումնական նյութ՝ նպաստելով պատմական մտածողության, ժամանակագրական կողմնորոշման և ընդհանուր գիտելիքների զարգացմանը։ Այն արժեքավոր է նաև 19-րդ դարի հայալեզու կրթական գրականության և հայերենով համաշխարհային պատմության դասավանդման ավանդույթների ուսումնասիրության համար։ Հրատարակությունը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, մանկավարժներին, կրթության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին և համաշխարհային քաղաքակրթությունների պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։
Обновлено. 2026-10-29
Политология
ԷԹՆՈՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ԿՈՆՖԼԻԿՏՆԵՐ
Էթնոքաղաքական կոնֆլիկտները հասարակական և քաղաքական հակամարտությունների տեսակ են, որոնք ծագում են տարբեր էթնիկ խմբերի միջև պետական իշխանության, տարածքային վերահսկողության, ռեսուրսների բաշխման կամ մշակութային ինքնության պահպանման շուրջ առաջացող հակասությունների հետևանքով։ Դրանք բնորոշ են բազմազգ հասարակություններին, որտեղ էթնիկ տարբերությունները համընկնում են քաղաքական շահերի և իշխանության պայքարի հետ՝ վերածվելով խորքային հակամարտությունների։ Այս կոնֆլիկտների առաջացման հիմնական պատճառների թվում են պատմական անարդարությունները, սոցիալ-տնտեսական անհավասարությունները, քաղաքական խտրականությունը, ինչպես նաև պետական ինստիտուտների անկարողությունը՝ ապահովելու հավասար մասնակցություն բոլոր խմբերի համար։ Հաճախ էթնոքաղաքական լարվածությունը սրվում է նաև ազգային ինքնության հարցերի շուրջ հակադիր ընկալումներով, որտեղ լեզուն, կրոնը և պատմական հիշողությունը դառնում են քաղաքական մոբիլիզացիայի գործիք։ Այս գործընթացներում կարևոր դեր են խաղում նաև քաղաքական էլիտաները, որոնք երբեմն օգտագործում են էթնիկ տարբերությունները սեփական իշխանությունը ամրապնդելու կամ հասարակությանը վերահսկելու համար։ Էթնոքաղաքական կոնֆլիկտները կարող են ունենալ տարբեր մակարդակներ՝ սկսած քաղաքական վեճերից և քաղաքացիական անհնազանդությունից մինչև զինված բախումներ և քաղաքացիական պատերազմներ, որոնք սպառնում են պետության կայունությանը։ Դրանց վրա զգալի ազդեցություն են ունենում նաև արտաքին դերակատարները, որոնք աջակցելով տարբեր կողմերի՝ հաճախ խորացնում են հակամարտությունը և բարդացնում դրա լուծումը։ Կոնֆլիկտների կարգավորման համար կիրառվում են բանակցություններ, միջնորդություն, միջազգային կազմակերպությունների ներգրավում և երբեմն նաև ինքնավարության կամ դաշնային կառավարման մոդելներ, սակայն դրանց լուծումը սովորաբար երկարաժամկետ և բարդ գործընթաց է, քանի որ խնդիրը կապված է ոչ միայն քաղաքական, այլև խորքային սոցիալական և հոգեբանական գործոնների հետ։
Обновлено. 2026-10-23
Сельское хозяйство
Նոր գրքեր: Գյուղատնտեսություն: Ինֆորմացիոն ցանկ =Новые книги. Сельское хозяйство. Информационный указатель (1975, №8)
Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է գյուղատնտեսության ոլորտին նվիրված նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը՝ նպատակ ունենալով ապահովել մասնագետների, հետազոտողների, ուսանողների և ոլորտով հետաքրքրվող ընթերցողների իրազեկվածությունը ժամանակակից գյուղատնտեսական գրականության վերաբերյալ։ Ցանկում ներառված են բուսաբուծության, անասնաբուծության, ագրոնոմիայի, հողագիտության, ագրոէկոլոգիայի, գյուղատնտեսական տեխնիկայի, գյուղատնտեսական արտադրության կազմակերպման և ոլորտի այլ կարևոր ուղղությունների վերաբերյալ հրատարակություններ, որոնք արտացոլում են գիտական նոր ձեռքբերումները և գործնական կիրառման արդիական մոտեցումները։ Հրատարակությունը ծառայում է որպես տեղեկատվական ուղեցույց՝ հնարավորություն տալով արագ գտնել և ընտրել անհրաժեշտ գրականությունը գիտահետազոտական, կրթական և մասնագիտական գործունեության համար։ Այն նպաստում է գյուղատնտեսական գիտելիքների տարածմանը, նորարարական փորձի ներկայացմանը և ոլորտի զարգացման համար կարևոր տեղեկատվության հասանելիության ապահովմանը։
Обновлено. 2026-11-02Философия
Կարոլոս Մոնտեվեքիացու բարոյական և օգտակար խրատները
Սույն աշխատությունը պատկանում է բարոյախոսական և խրատական գրականության այն ավանդույթին, որի հիմնական նպատակն է ընթերցողին ներկայացնել մարդկային վարքի, բարոյական սկզբունքների, առաքինությունների և հասարակական կյանքի վերաբերյալ ուսանելի դատողություններ։ Կարոլոս Մոնտեվեքիացու անվան հետ կապված այս ժողովածուի վերնագիրն ընդգծում է երկու փոխկապակցված գաղափար՝ բարոյական դաստիարակությունը և գործնական օգտակարությունը։ Այն արտահայտում է այն համոզմունքը, որ մարդու գիտելիքներն ու կենսափորձը լիարժեք արժեք են ձեռք բերում այն ժամանակ, երբ նպաստում են նրա բնավորության կատարելագործմանը, ճիշտ դատողությունների ձևավորմանը և հասարակության մեջ արժանապատիվ վարքագծի հաստատմանը։ Բարոյական խրատը դիտարկվում է որպես մարդու անձնական զարգացման, ինքնաճանաչման և կյանքի տարբեր իրավիճակներում ճիշտ կողմնորոշվելու կարևոր միջոց։ Աշխատության գաղափարական շրջանակը կապված է բարու և չարի տարբերակման, մարդկային առաքինությունների գնահատման, պարտքի գիտակցման և բարոյական պատասխանատվության հիմնախնդիրների հետ։ Այսպիսի գրականության մեջ առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում ազնվությունը, ճշմարտախոսությունը, արդարությունը, չափավորությունը, համբերությունը, խոհեմությունը, աշխատասիրությունը, առատաձեռնությունը և սեփական խոսքի ու գործի նկատմամբ պատասխանատվությունը։ Դրանք ներկայացվում են որպես մարդու անհատական նկարագրի և հասարակական հարաբերությունների առողջ հիմքեր։ Բարոյական կատարելագործումը ենթադրում է ոչ միայն սեփական թերությունների գիտակցում, այլև դրանց հաղթահարման հետևողական ձգտում։ Մարդը պետք է կարողանա վերահսկել իր ցանկությունները, զսպել անզուսպ կրքերը, խուսափել հապճեպ դատողություններից և առաջնորդվել բանականությամբ ու խղճով։ Խոհեմությունը կարևոր է հատկապես այն իրավիճակներում, երբ անհրաժեշտ է ընտրություն կատարել անձնական շահի և ընդհանուր բարօրության միջև։ Աշխատասիրությունը, համեստությունը և հաստատակամությունը դիտարկվում են որպես հաջողության հասնելու և մարդկային արժանապատվությունը պահպանելու կարևոր հատկանիշներ։ Նման խրատական մոտեցման մեջ կարևոր նշանակություն ունի նաև ժամանակի և կյանքի արժեքի գիտակցումը։ Մարդը կոչված է իր կարողություններն ու հնարավորություններն օգտագործելու նպատակասլաց կերպով՝ խուսափելով անգործությունից, անհարկի շռայլությունից և անպտուղ զբաղմունքներից։ Անձնական հաջողությունը չի կարող առանձնացվել բարոյական պատասխանատվությունից, քանի որ իսկական արժանիքը պայմանավորված է ոչ միայն ձեռքբերումներով, այլև դրանց հասնելու միջոցներով։ Աշխատության բարոյախոսական ուղղվածության մյուս կարևոր կողմը մարդկային հարաբերությունների կարգավորումն է։ Ընտանիքում, ընկերական շրջապատում և հասարակական կյանքում փոխադարձ հարգանքը, վստահությունը, հավատարմությունն ու ներողամտությունը դիտարկվում են որպես խաղաղ և ներդաշնակ համակեցության անհրաժեշտ պայմաններ։ Բարեկամությունը պահանջում է անկեղծություն և փոխադարձ նվիրվածություն, իսկ հասարակական հարաբերությունները՝ արդարամտություն, զսպվածություն և ուրիշների իրավունքների նկատմամբ հարգանք։ Մարդը պետք է կարողանա գնահատել դիմացինի արժանիքները, ընդունել սեփական սխալները և խուսափել նախանձից, չարախոսությունից ու անհիմն հպարտությունից։ Այս սկզբունքները բարոյական դաստիարակությունը կապում են ոչ միայն անհատի ներքին աշխարհի, այլև հասարակության ընդհանուր բարեկեցության հետ։ Գրական առումով աշխատությունը հարում է եվրոպական բարոյախոսական գրականության այն տարածված ուղղությանը, որը կյանքի փորձը, փիլիսոփայական դատողություններն ու դաստիարակչական խորհուրդները ներկայացնում է խրատների և ուսանելի մտքերի միջոցով։ Այս ժանրի կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ ընթերցողին առաջարկվում են ոչ միայն ընդհանուր բարոյական սկզբունքներ, այլև մտածելու և սեփական վարքը գնահատելու առիթներ։ Խրատական խոսքի բնորոշ միջոցներն են հակիրճ ու իմաստալից ձևակերպումները, հակադրությունները, ընդհանրացումները, տրամաբանական դատողությունները և բարոյական գնահատականները։ Նման շարադրանքը նպատակ ունի ներգործելու ընթերցողի գիտակցության վրա, խթանելու ինքնաքննությունը և ձևավորելու կյանքի նկատմամբ խոհուն վերաբերմունք։ Վերնագրում «օգտակար» բառի առկայությունը կարևոր է նաև ժանրային առումով, քանի որ ցույց է տալիս, որ բարոյական իմաստությունը դիտարկվում է որպես գործնական կյանքի համար անհրաժեշտ գիտելիք։ Այս մոտեցման համաձայն՝ խրատը չպետք է մնա վերացական գաղափար. այն պետք է օգնի մարդուն կողմնորոշվելու առօրյա հարաբերություններում, աշխատանքում, ընտանեկան կյանքում և հասարակական պարտականությունների կատարման ընթացքում։ Աշխատության պատմամշակութային նշանակությունը կապված է հայերեն թարգմանական և խրատական գրականության զարգացման հետ։ XIX դարում հայ մտավոր և հրատարակչական կյանքում կարևոր տեղ էր զբաղեցնում եվրոպական բարոյագիտական, փիլիսոփայական և դաստիարակչական մտքի տարածումը։ Մխիթարյան միաբանության Սուրբ Ղազարի հրատարակչական կենտրոնը նշանակալի դեր ուներ այդ գործընթացում՝ նպաստելով հայերեն գրականության հարստացմանը, գիտելիքի տարածմանը և ընթերցողական մշակույթի զարգացմանը։ Միաբանության գործունեության կարևոր ուղղություններից էր եվրոպական գրական ու գիտական ժառանգության ներկայացումը հայ ընթերցողին՝ միաժամանակ պահպանելով քրիստոնեական բարոյականության և ազգային կրթական ավանդույթների հետ կապը։ Այսպիսի հրատարակությունները նպաստում էին հայ հասարակության բարոյական, մտավոր և կրթական զարգացմանը՝ ընթերցողներին ծանոթացնելով եվրոպական մշակույթի արժեքավոր գաղափարներին։ Դրանք կարևոր նշանակություն ունեին նաև աշխարհիկ դաստիարակչական գրականության ընդլայնման համար, քանի որ բարոյական հարցերը ներկայացնում էին ոչ միայն կրոնական, այլև ընդհանուր մարդկային և հասարակական տեսանկյուններից։ Սուրբ Ղազարի տպագրական գործունեության շրջանակում լույս տեսած աշխատությունը հայ գրքի պատմության կարևոր նյութերից է՝ եվրոպական բարոյախոսական մտքի հայերեն տարածման գործընթացն ուսումնասիրելու համար։ Այն արտացոլում է այն ժամանակաշրջանի կրթական պահանջները, երբ գրականությունը դիտարկվում էր որպես մարդու բնավորության ձևավորման, մտածողության զարգացման և հասարակական գիտակցության բարձրացման միջոց։ Նման գրքերը կարող էին օգտակար լինել ինչպես անհատական ընթերցանության, այնպես էլ կրթական ու դաստիարակչական միջավայրում կիրառության համար՝ նպաստելով բարոյական արժեքների տարածմանը։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայագիտության, գրականագիտության, փիլիսոփայության, բարոյագիտության և գրքի պատմության ուսումնասիրողների համար։ Այն կարող է դիտարկվել որպես XIX դարի հայերեն խրատական գրականության, եվրոպական գաղափարների փոխանցման և հայ ընթերցողական մշակույթի զարգացման պատմական վկայություն։ Հատուկ նշանակություն ունի նաև լեզվական տեսանկյունից, քանի որ նման ստեղծագործությունների հայերեն ներկայացումը նպաստել է բարոյագիտական հասկացությունների, փիլիսոփայական բառապաշարի և խրատական խոսքի արտահայտչական հնարավորությունների զարգացմանը։ Ընթերցողական արժեքը պայմանավորված է աշխատության թեմաների համամարդկային բնույթով։ Մարդկային բնավորության կատարելագործման, ճիշտ որոշումներ կայացնելու, բարեկամության պահպանման, արդարության և պատասխանատվության հարցերը արդիական են տարբեր ժամանակաշրջաններում։ Խրատական գրականության կարևոր առավելությունն այն է, որ այն ընթերցողին հնարավորություն է տալիս ոչ միայն ծանոթանալու բարոյական սկզբունքներին, այլև դրանք համեմատելու սեփական կենսափորձի և վարքագծի հետ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել ինչպես բարոյախոսական ու փիլիսոփայական գրականության սիրահարներին, այնպես էլ XIX դարի հայ մշակույթի, Մխիթարյան միաբանության հրատարակչական ժառանգության և եվրոպական մտքի հայերեն փոխանցման պատմությամբ զբաղվողներին։ Իր թեմատիկ ուղղվածությամբ, դաստիարակչական նշանակությամբ և պատմամշակութային արժեքով այն ներկայացնում է բարոյական իմաստության ու գործնական գիտելիքի միասնության գաղափարը՝ ընդգծելով գրականության կարևոր դերը մարդու անհատական և հասարակական կատարելագործման գործում։
Обновлено. 2026-11-13
Экономика
Ծխախոտի արտադրության և իրացման հաշվառման հիմնահարցերը ՀՀ-ում
Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ծխախոտի արտադրության և իրացման գործընթացների հաշվառման տեսական, մեթոդաբանական և գործնական հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են արտադրական ծախսերի հաշվառման, ինքնարժեքի ձևավորման, պատրաստի արտադրանքի գնահատման, պահեստային հաշվառման, իրացման գործարքների գրանցման և ֆինանսական արդյունքների արտացոլման առանձնահատկությունները՝ հաշվի առնելով ոլորտի տնտեսական և իրավական կարգավորումները։ Քննարկվում են հարկային հաշվառման, ակցիզային հարկի, հաշվետվողականության, ներքին վերահսկողության և աուդիտի կազմակերպման հարցերը, ինչպես նաև գործող օրենսդրության ազդեցությունը ծխախոտային արտադրանքի արտադրության և իրացման հաշվապահական գործընթացների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հաշվապահական տեղեկատվության ճշգրտության, կառավարչական որոշումների ընդունման համար դրա նշանակությանը, ֆինանսական ռիսկերի նվազեցմանը և հաշվառման համակարգի կատարելագործման հնարավորություններին։ Ներկայացվում են նաև ոլորտին բնորոշ հաշվառման մեթոդների համեմատական վերլուծություններ, գործնական առաջարկություններ և արդյունավետ կառավարմանն ուղղված մոտեցումներ, որոնք կարող են նպաստել ֆինանսատնտեսական գործունեության թափանցիկության և արդյունավետության բարձրացմանը։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել հաշվապահների, աուդիտորների, տնտեսագետների, ֆինանսական կառավարիչների, հարկային ոլորտի մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների և տնտեսագիտական մասնագիտությունների ուսանողների համար, ովքեր հետաքրքրված են արտադրական հաշվառման, ֆինանսական հաշվետվությունների և ծխախոտային արտադրանքի արտադրության ու իրացման հաշվառման առանձնահատկությունների խորացված ուսումնասիրությամբ։
Обновлено. 2026-09-05