Համո Սահյանի արվեստի մի քանի հարցեր

Քաղաքագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է 1998–2009 թվականներին Սիրիայի և Թուրքիայի միջպետական հարաբերությունների զարգացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ Մերձավոր Արևելքի քաղաքական և աշխարհաքաղաքական գործընթացների համատեքստում։ Քննարկվում են երկու պետությունների միջև հարաբերությունների պատմական նախադրյալները, քաղաքական հակասությունների հիմնական պատճառները և երկկողմ համագործակցության ձևավորման պայմանները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում 1998 թվականի սիրիա-թուրքական ճգնաժամին, անվտանգության ոլորտում առաջացած տարաձայնություններին և Ադանայի համաձայնագրի նշանակությանը հարաբերությունների հետագա կարգավորման գործընթացում։ Ուսումնասիրվում են սահմանային անվտանգության, քրդական հարցի, տարածաշրջանային ազդեցության և ջրային ռեսուրսների օգտագործման հետ կապված հիմնախնդիրները, որոնք տարբեր ժամանակաշրջաններում ազդեցություն են ունեցել երկու երկրների արտաքին քաղաքական հարաբերությունների վրա։ Դիտարկվում են քաղաքական երկխոսության ակտիվացման, դիվանագիտական շփումների ընդլայնման և փոխադարձ վստահության ամրապնդման գործընթացները։ Կարևորվում են 2000-ական թվականներին երկկողմ հարաբերությունների զարգացման նոր միտումները, բարձր մակարդակի պաշտոնական այցելությունները, տնտեսական կապերի ընդլայնումը և առևտրային համագործակցության խորացումը։ Անդրադարձ է կատարվում Թուրքիայի տարածաշրջանային արտաքին քաղաքականության փոփոխություններին, Սիրիայի միջազգային դիրքավորմանը և Մերձավոր Արևելքում ձևավորվող քաղաքական հարաբերությունների ազդեցությանը երկու պետությունների համագործակցության վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել դիվանագիտական փաստաթղթերը, միջպետական համաձայնագրերը, պաշտոնական հայտարարությունները և միջազգային հարաբերությունների վերաբերյալ գիտական ուսումնասիրությունները։ Առանձնացվում են երկկողմ հարաբերությունների կարգավորման քաղաքական նախադրյալները, անվտանգության շահերի փոխհամաձայնեցման հնարավորությունները և տարածաշրջանային համագործակցության զարգացմանը նպաստող գործոնները։ Դիտարկվում են նաև Իրաքում տեղի ունեցած քաղաքական փոփոխությունների, միջազգային ուժային կենտրոնների քաղաքականության և տարածաշրջանային անվտանգության խնդիրների ազդեցությունները սիրիա-թուրքական հարաբերությունների վրա։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի Մերձավոր Արևելքի նորագույն պատմության, Թուրքիայի և Սիրիայի արտաքին քաղաքականության, ինչպես նաև տարածաշրջանային միջազգային հարաբերությունների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, քաղաքագետների, արևելագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Այլ առարկաներ

Գրադարանագիտական և մասնագիտական-մեթոդական բնույթի այս հոդվածների ժողովածուն նվիրված է Հայկական ՍՍՌ գրադարանների գործունեության փորձի ընդհանրացմանը, գրադարանային աշխատանքի կազմակերպման առանձնահատկություններին և ոլորտի գործնական խնդիրների լուսաբանմանը։ Ժողովածուում կարող են ներկայացված լինել հանրապետության հանրային, գիտական, ուսումնական և մասնագիտական գրադարանների գործունեության տարբեր ուղղությունները՝ խորհրդային ժամանակաշրջանի մշակութային և կրթական քաղաքականության համատեքստում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գրադարանային ֆոնդերի համալրման, գրականության հաշվառման և պահպանման, գրացուցակների կազմման, մատենագիտական սպասարկման և ընթերցողների տեղեկատվական պահանջների բավարարման հարցերին։ Հոդվածներում կարող են քննարկվել ընթերցանության կազմակերպման, գրքի տարածման, մշակութային-լուսավորչական միջոցառումների իրականացման և բնակչության տարբեր խմբերի գրադարանային սպասարկման գործնական փորձը։ Դիտարկվում են գրադարանավարների մասնագիտական պատրաստվածության բարձրացման, աշխատանքի մեթոդների կատարելագործման, գրադարանների միջև համագործակցության և առաջավոր փորձի փոխանակման հնարավորությունները։ Ժողովածուն կարող է անդրադառնալ նաև գյուղական ու քաղաքային գրադարանների գործունեության առանձնահատկություններին, գրադարանային ցանցի զարգացմանը և գրադարանների դերին հասարակության կրթական ու մշակութային կյանքում։ Հրապարակված նյութերը կարող են արժեքավոր աղբյուր հանդիսանալ խորհրդային Հայաստանի գրադարանային համակարգի կազմակերպական կառուցվածքի, մասնագիտական մոտեցումների և պատմական զարգացման ուսումնասիրության համար։ Աշխատանքը նախատեսված է գրադարանավարների, մատենագետների, գրադարանագիտության մասնագետների, մշակույթի պատմաբանների և Հայաստանի գրադարանային գործի պատմությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների համար։

Տնտեսագիտություն

Նվիրված է տնտեսական գործընթացների ուսումնասիրման և մոդելավորման մաթեմատիկական մեթոդների խորացված կիրառությանը՝ նախատեսված տնտեսագիտության, մաթեմատիկական տնտեսագիտության, ֆինանսների և կառավարման ոլորտներում սովորող ուսանողների ու հետազոտողների համար, գրքում ներկայացվում են տնտեսագիտական վերլուծության առաջադեմ մաթեմատիկական գործիքներ՝ օպտիմալացման մեթոդներ, գծային և ոչ գծային ծրագրավորում, դինամիկ համակարգերի մոդելավորում և տնտեսական գործընթացների կանխատեսման մեթոդներ, բացատրվում է տնտեսական ցուցանիշների միջև կապերի մաթեմատիկական ձևակերպումը և դրանց կիրառումը կառավարչական որոշումների կայացման մեջ, մանրամասն քննարկվում են բազմագործոն վերլուծության, հավանականության տեսության և վիճակագրական մեթոդների կիրառությունները տնտեսական համակարգերի ուսումնասիրության համար, աշխատությունը անդրադառնում է նաև տնտեսական մոդելների կառուցման սկզբունքներին՝ պահանջարկի և առաջարկի մոդելներ, արտադրական ֆունկցիաներ և ռեսուրսների բաշխման օպտիմալ լուծումներ, ներկայացվում են հաշվարկային ալգորիթմներ և դրանց կիրառման օրինակներ իրական տնտեսական խնդիրներում, ինչպես նաև արդյունքների մեկնաբանման և վերլուծական եզրակացությունների ձևավորման մեթոդաբանությունը, գրքում ընդգծվում է մաթեմատիկական մեթոդների դերը ժամանակակից տնտեսագիտության գիտական հիմնավորման, կանխատեսման և արդյունավետ կառավարման ապահովման գործում, աշխատությունը համադրում է տեսական մաթեմատիկական հիմքերը և կիրառական տնտեսական վերլուծությունը՝ ձևավորելով տնտեսական գործընթացների քանակական ուսումնասիրության ամբողջական համակարգ։

Տնտեսագիտություն

Հարկերը պետության կողմից ֆիզիկական և իրավաբանական անձանցից պարտադիր կերպով գանձվող վճարներ են, որոնք չունեն ուղղակի փոխհատուցում և ուղղվում են պետական բյուջե՝ հասարակական կարիքների ֆինանսավորման համար։ Հարկերի էությունը կայանում է նրանում, որ դրանք պետության հիմնական ֆինանսական աղբյուրն են և ապահովում են պետական կառավարման, պաշտպանության, կրթության, առողջապահության, ենթակառուցվածքների և այլ հանրային ծառայությունների իրականացումը։ Հարկերը ծառայում են նաև տնտեսական կարգավորման գործիք, քանի որ դրանց միջոցով պետությունը կարող է ազդել արտադրության, սպառման և եկամուտների բաշխման վրա։ Հարկերը կարող են լինել ուղղակի և անուղղակի․ ուղղակի հարկերը գանձվում են անմիջապես եկամուտներից կամ ունեցվածքից, օրինակ՝ եկամտահարկը կամ շահութահարկը, իսկ անուղղակի հարկերը ներառված են ապրանքների և ծառայությունների գների մեջ, օրինակ՝ ավելացված արժեքի հարկը։ Բացի այդ, հարկերը կարող են լինել պետական, տեղական և հատուկ նպատակային՝ կախված դրանց կիրառման մակարդակից և նպատակներից։ Հարկային համակարգը հիմնված է արդարության, համաչափության և պարտադիրության սկզբունքների վրա, ինչը նշանակում է, որ յուրաքանչյուր քաղաքացի կամ կազմակերպություն պետք է մասնակցի պետական ծախսերի ֆինանսավորմանը իր հնարավորությունների չափով։ Հարկերի ճիշտ և արդյունավետ հավաքագրումը կարևոր է պետության տնտեսական կայունության և զարգացման համար, քանի որ դրանք ապահովում են պետական բյուջեի հիմնական եկամուտները։ Միևնույն ժամանակ, չափազանց բարձր հարկերը կարող են բացասաբար ազդել տնտեսական ակտիվության վրա, իսկ չափազանց ցածր հարկերը՝ նվազեցնել պետական հնարավորությունները։ Այդ պատճառով հարկային քաղաքականությունը համարվում է պետության տնտեսական քաղաքականության կարևորագույն բաղադրիչներից մեկը։

Տեխնոլոգիա

Այս աշխատանքը նվիրված է միկրոմանիպուլյատորների հետազոտությանը և նախագծմանը՝ հիմնված պիեզոէլեկտրական և պոլիմեր-մետաղական ակտուատորների, ինչպես նաև առաձգական հոդերի կիրառման վրա, որոնք թույլ են տալիս ապահովել բարձր ճշգրտությամբ շարժում միկրո և նանոմաշտաբային համակարգերում։ Նյութում վերլուծվում են միկրոմեխանիկական համակարգերի կառուցվածքային լուծումները, ուժի և տեղաշարժի փոխանցման մեխանիզմները, ինչպես նաև կառավարման ալգորիթմները, որոնք ապահովում են սարքերի կայուն և կրկնելի աշխատանքը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում պիեզոէլեկտրական նյութերի դեֆորմացիոն հատկություններին, պոլիմեր-մետաղական կոմպոզիտների ճկունության առավելություններին և առաձգական հոդերի կիրառմանը՝ որպես շփումազերծ շարժման ապահովման միջոց։ Աշխատությունը նաև ընդգրկում է մոդելավորման և սիմուլյացիայի մեթոդներ, որոնք թույլ են տալիս գնահատել համակարգի դինամիկան, ճշգրտությունը և էներգաարդյունավետությունը տարբեր աշխատանքային ռեժիմներում՝ ընդգծելով միկրոմանիպուլյացիոն տեխնոլոգիաների կիրառական նշանակությունը բիոմեդիցինում, նանոտեխնոլոգիաներում և բարձր ճշգրտության ինժեներական սարքավորումներում։

Այլ առարկաներ

Հեռախոսային կանչերի ղեկավարման և բաշխման համակարգերի ծրագրային միջոցների նախագծումը վերաբերում է զանգերի կենտրոնների (call center) և հեռահաղորդակցական ծառայությունների արդյունավետ կազմակերպման համար նախատեսված համալիր ծրագրային լուծումների մշակմանը, որոնք ապահովում են մուտքային և ելքային զանգերի ավտոմատ ընդունում, բաշխում, հերթագրում և վերահսկում՝ ըստ նախապես սահմանված ալգորիթմների և բիզնես կանոնների։ Նման համակարգերը սովորաբար հիմնված են IP հեռախոսակապի (VoIP) տեխնոլոգիաների վրա և ինտեգրվում են PBX (Private Branch Exchange) լուծումների հետ, օրինակ՝ Asterisk կամ ձեռնարկային մակարդակի համակարգերի՝ օրինակ Cisco Unified Communications Manager, որոնք թույլ են տալիս իրականացնել զանգերի խելացի բաշխում ըստ օպերատորի զբաղվածության, հմտությունների, հերթերի առաջնահերթության և հաճախորդի տվյալների։ Համակարգի նախագծման ընթացքում կարևոր են նաև ինտեգրումները CRM համակարգերի հետ, ձայնային ինտերակտիվ պատասխանների (IVR) մոդուլների ստեղծումը, զանգերի մոնիթորինգը, ձայնագրումը և վերլուծությունը, ինչպես նաև իրական ժամանակում վիճակագրական տվյալների հավաքագրումը՝ սպասարկման որակի գնահատման համար։ Ժամանակակից լուծումներում լայն կիրառություն ունեն ամպային հարթակները և API-ների վրա հիմնված համակարգերը, օրինակ Twilio, որոնք հնարավորություն են տալիս արագ մասշտաբավորել համակարգը և ապահովել բարձր հասանելիություն տարբեր աշխարհագրական տարածաշրջաններում։ Նախագծման հիմնական նպատակներն են զանգերի սպասման ժամանակի նվազեցումը, հաճախորդների սպասարկման որակի բարձրացումը, օպերատորների աշխատանքի օպտիմալ բաշխումը և համակարգի ընդհանուր արդյունավետության բարձրացումը՝ ապահովելով ինչպես տեխնիկական հուսալիություն, այնպես էլ օգտագործողի համար հարմար ինտերֆեյս և կառավարման ճկունություն։