Հայկազյան լեզվի բառգիրք, երկրորդ հատոր

Finance

Գիրքը ներկայացնում է ֆինանսական գործիքների և մեխանիզմների համակարգված ուսումնասիրություն՝ բացահայտելով ժամանակակից ֆինանսական շուկաների կառուցվածքը, գործունեության սկզբունքները և կապիտալի շարժի հիմնական ուղիները։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են ֆինանսական գործիքների հիմնական տեսակները՝ արժեթղթեր, պարտատոմսեր, բաժնետոմսեր, ածանցյալ գործիքներ և այլ ֆինանսական ակտիվներ, ինչպես նաև դրանց կիրառման առանձնահատկությունները ներդրումային գործընթացներում։ Հեղինակը մանրամասն անդրադառնում է ֆինանսական միջնորդների դերին, բանկային համակարգի գործառույթներին, վարկային և ներդրումային մեխանիզմներին, ինչպես նաև ֆինանսական ռիսկերի կառավարման ժամանակակից մոտեցումներին։ Գրքում քննարկվում են նաև տոկոսադրույքների ձևավորման, փոխարժեքային տատանումների, շուկայի իրացվելիության և ֆինանսական կայունության ապահովման հիմնախնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆինանսական գործիքների օգտագործմանը ներդրումային պորտֆելների ձևավորման, կապիտալի ներգրավման և տնտեսական զարգացման խթանման գործընթացներում։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ձևավորել ամբողջական պատկերացում ֆինանսական գործիքների և մեխանիզմների դերի վերաբերյալ ժամանակակից տնտեսությունում՝ օգտակար լինելով տնտեսագետների, ֆինանսիստների, բանկային ոլորտի մասնագետների և ուսանողների համար։

Religion

Աղոթքների ժողովածու, որը նախատեսված է քրիստոնեական հավատքի հետևորդների հոգևոր կյանքի հարստացման, անձնական աղոթքի և աստվածապաշտական սովորությունների ամրապնդման համար։ Այն միավորում է հավատացյալի ներաշխարհին, առ Աստված դիմումին և հոգևոր ապրումներին առնչվող աղոթքներ՝ ներկայացնելով քրիստոնեական աղոթական ավանդույթի կարևոր դրսևորումները։ Ժողովածուի բովանդակությունը նպատակ ունի ընթերցողին առաջնորդել աղոթքի միջոցով Աստծո հետ հաղորդակցության, հավատքի գիտակցված ապրումի, հոգևոր մխիթարության և ներքին խաղաղության որոնման ճանապարհով։ Աղոթքները կարող են ծառայել տարբեր հոգևոր իրավիճակներում՝ արտահայտելով երախտագիտություն, խնդրանք, ապաշխարություն, հույս, հավատարմություն և աստվածային ողորմության ակնկալիք։ Գիրքն արժեքավոր է նաև որպես հայոց կրոնական և մշակութային ժառանգության մաս, քանի որ աղոթագրքերը կարևոր դեր են ունեցել հայ քրիստոնեական ինքնության պահպանման, եկեղեցական ավանդույթների փոխանցման և հավատացյալների հոգևոր դաստիարակության գործում։ Այն արտացոլում է հայերեն կրոնական գրավոր մշակույթի այն ուղղությունը, որի միջոցով աղոթքի լեզուն, հոգևոր մտածողությունն ու քրիստոնեական արժեքները հասանելի են դարձել ընթերցողների տարբեր սերունդների։ Ժողովածուն կարող է հետաքրքրել ինչպես հավատացյալ ընթերցողներին՝ որպես աղոթական կյանքի ուղեցույց, այնպես էլ հայագիտությամբ, կրոնագիտությամբ, եկեղեցու պատմությամբ և հայ հին տպագրության ժառանգությամբ զբաղվող ուսումնասիրողներին՝ որպես հայերեն հոգևոր գրականության պատմական նմուշ։

History

Այս ռեֆերատը ներկայացնում է Վահանավանք վանական համալիրի պատմական, ճարտարապետական և մշակութային նշանակությունը՝ որպես միջնադարյան Հայաստանի կարևոր հոգևոր և կրթական կենտրոններից մեկը։ Աշխատանքում անդրադարձ է կատարվում վանքի հիմնադրման պատմությանը, նրա կապին Սյունիքի իշխանական տների և հայկական եկեղեցական կյանքի զարգացման հետ։ Ներկայացվում է վանական համալիրի ճարտարապետական առանձնահատկությունները, եկեղեցիների կառուցվածքը, քարագործության արվեստը և միջնադարյան հայկական շինարվեստի բնորոշ ոճական լուծումները։ Ռեֆերատում բացատրվում է նաև վանքի դերը որպես հոգևոր կենտրոն, որտեղ զարգացել են գրչության արվեստը, կրթությունը և ձեռագրերի պահպանման մշակույթը, ինչը կարևոր դեր է ունեցել հայ մշակութային ժառանգության պահպանման գործում։ Անդրադարձ է կատարվում նաև վանքի տեղագրական դիրքին և այն պատմական միջավայրին, որտեղ այն գործել է, ընդգծելով Սյունիքի տարածաշրջանի ռազմավարական և մշակութային նշանակությունը տարբեր դարաշրջաններում։ Նշվում է, որ Վահանավանքը ոչ միայն կրոնական կառույց է, այլև պատմական հիշողության կրող, որը վկայում է հայկական պետականության, հավատքի և մշակույթի շարունակականության մասին։ Ռեֆերատը կարող է օգտակար լինել պատմությամբ, ճարտարապետությամբ և մշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ուսանողների և ընթերցողների համար, քանի որ այն ներկայացնում է միջնադարյան Հայաստանի հոգևոր կյանքի և շինարվեստի արժեքավոր օրինակներից մեկը։

Linguistics

Հրատարակությունը նվիրված է թելադրության միջոցով գրավոր խոսքի կատարելագործմանը՝ կենտրոնանալով ուղղագրության և գրության ճշտության վրա։ Վերնագրում գործածված թուրքերեն բառերը վերաբերում են իմլային՝ ուղղագրությանը, և թեսհիհին՝ ուղղմանը կամ սրբագրմանը, իսկ «տիքթէ» ձևը մատնանշում է թելադրության վարժություններ։ Այսպիսի ուսումնական ձեռնարկները նախատեսված էին գրավոր լեզվի հմտությունները զարգացնելու, բառերի ճիշտ գրությունը սովորեցնելու, սխալները ճանաչելու և դրանք շտկելու կարողությունը ձևավորելու համար։ Թելադրությունը լեզվի ուսուցման ավանդական մեթոդներից է, որի ընթացքում սովորողը լսած նյութը վերարտադրում է գրավոր՝ ուշադրություն դարձնելով բառերի ուղղագրությանը, հնչյունական տարբերություններին, բառերի բաժանմանը և գրավոր խոսքի ընդհանուր ճշտությանը։ Ուղղագրական վարժությունները նպաստում են գրագիտության ամրապնդմանը և գրավոր հաղորդակցության հմտությունների զարգացմանը։ Վերնագրի լեզվական առանձնահատկությունները ցույց են տալիս, որ գիրքը պատկանում է հայատառ թուրքերեն հրատարակությունների շրջանակին, որոնք նախատեսված էին թուրքերեն խոսող ընթերցողների համար և օգտագործում էին հայերեն այբուբենը։ Նման ձեռնարկները կարևոր նյութ են լեզվական կրթության պատմության, Օսմանյան կայսրության բազմալեզու միջավայրում գրագիտության տարածման և հայատառ թուրքերեն գրավոր մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել լեզվաբաններին, մանկավարժներին, հայագետներին և պատմական ուսումնական գրականությամբ հետաքրքրվող հետազոտողներին։

Literature

Սույն ժողովածուն ներկայացնում է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցի կրթական, գրական և մտավոր գործունեության արդյունքներն ու աշակերտական միջավայրում ձևավորվող հայագիտական և գրական հետաքրքրությունները։ «Երախայրիք» անվանումը խորհրդանշում է կրթական աշխատանքի առաջին պտուղները՝ սովորողների գիտելիքների, ստեղծագործական կարողությունների, լեզվական հմտությունների և մտավոր զարգացման արդյունքները։ Ժողովածուի երկրորդ հատորը կարևոր վկայություն է XIX դարի առաջին տասնամյակների հայ կրթական կյանքի, դպրոցական գրականության ձևավորման և նոր սերնդի մտավոր դաստիարակության գործընթացների մասին։ Նման բնույթի հրատարակությունների հիմնական նպատակներից էր ուսումնական հաստատության գործունեության արդյունքները ներկայացնելը, աշակերտների ձեռքբերումները հանրությանը ճանաչելի դարձնելը և կրթության նկատմամբ հասարակական հետաքրքրությունը խթանելը։ Ժողովածուի բովանդակային ուղղվածությունը կապված է հայոց լեզվի, գրականության, գիտելիքի տարածման, բարոյական դաստիարակության և կրթական արժեքների ամրապնդման հետ։ Այն արտահայտում է այն ժամանակաշրջանի մտավոր ձգտումը՝ կրթությունը դիտարկել ոչ միայն որպես անհատական գիտելիքների ձեռքբերման միջոց, այլև որպես ազգային մշակույթի պահպանման, հասարակության առաջընթացի և նոր մտավորական սերնդի ձևավորման կարևոր նախապայման։ Նման ժողովածուներում գրական և ուսումնական նյութերի համադրությունը հնարավորություն էր տալիս զարգացնելու ընթերցանության մշակույթը, լեզվական ճաշակը, շարադրելու կարողությունը և ինքնուրույն մտածողությունը։ Դրանք միաժամանակ ծառայում էին որպես ուսուցման արդյունքների ներկայացման և գիտելիքի գործնական կիրառության օրինակներ։ Հրատարակության կարևոր գաղափարական ուղղություններից է կրթության և ազգային ինքնության փոխկապակցվածությունը։ Հայերեն գրավոր խոսքի զարգացումը, գրական ժառանգության ճանաչումը և մայրենի լեզվով գիտելիքի տարածումը դիտարկվում էին որպես ազգային մշակութային կյանքի ամրապնդման անհրաժեշտ պայմաններ։ Այս տեսանկյունից դպրոցական ժողովածուները կարևոր դեր էին կատարում հայ երիտասարդության շրջանում գրական հետաքրքրությունների ձևավորման և ազգային մտավոր ավանդույթների փոխանցման գործում։ Դրանք նպաստում էին նաև հայերեն գրական լեզվի գործածության ընդլայնմանը՝ խրախուսելով գրավոր խոսքի զարգացումը և կրթական միջավայրում հայերենով ստեղծագործելու ու գիտելիք ներկայացնելու փորձերը։ Ժողովածուի կրթադաստիարակչական նշանակությունը կապված է նաև անհատի բարոյական ձևավորման, աշխատասիրության, կարգապահության, գիտելիքի նկատմամբ հետաքրքրության և հասարակության հանդեպ պատասխանատվության գաղափարների հետ։ XIX դարի հայ կրթական մտածողության մեջ առանձնահատուկ կարևորություն ուներ այն համոզմունքը, որ կրթված մարդը պետք է ոչ միայն տիրապետի գիտելիքների, այլև ունենա բարոյական ամուր սկզբունքներ, ազգային գիտակցություն և հասարակական օգտակարության ձգտում։ Նման հրատարակությունները հնարավորություն էին տալիս այդ արժեքները տարածելու ընթերցողական ավելի լայն շրջանակներում։ Գրական տեսանկյունից ժողովածուն հետաքրքրություն է ներկայացնում որպես բազմաբովանդակ ուսումնական և գրական նյութերի համադրման օրինակ։ Դպրոցական հրատարակություններին բնորոշ այս ձևաչափը միավորում է կրթական, ճանաչողական և գրական նպատակները՝ նպաստելով հայ գրավոր մշակույթի զարգացմանը։ Դրանցում կարևոր է ոչ միայն ներկայացվող նյութերի բովանդակությունը, այլև այն հանգամանքը, որ ուսումնական հաստատությունն ինքն է հանդես գալիս որպես գրական ու մտավոր գործունեության կազմակերպիչ և տարածող։ Այս առումով ժողովածուն կարելի է դիտարկել որպես կրթական միջավայրում գրական ստեղծագործության և գիտելիքի ներկայացման ձևավորման պատմական վկայություն։ Հատորի պատմամշակութային նշանակությունը սերտորեն կապված է Ներսիսյան դպրոցի հիմնադրման և հայ կրթական կյանքի վերափոխման գործընթացների հետ։ Ներսիսյան դպրոցը կարևոր դեր է ունեցել արևելահայ կրթության զարգացման, հայ մտավորականության ձևավորման և ազգային կրթական հաստատությունների ամրապնդման գործում։ Այն դարձել է հայոց լեզվի, գրականության, պատմության և գիտության ուսուցման կարևոր կենտրոններից մեկը՝ նպաստելով հասարակական ու մշակութային կյանքի առաջընթացին։ Դպրոցի հրատարակչական գործունեությունը ևս նշանակալի էր, քանի որ տպագիր խոսքի միջոցով ուսումնական միջավայրի ձեռքբերումները դուրս էին գալիս դասարանի սահմաններից և հասանելի դառնում ավելի լայն հասարակությանը։ Թիֆլիսի հայ մշակութային կյանքում Ներսիսյան դպրոցի ունեցած դերը հատկապես կարևոր էր այն պատճառով, որ քաղաքը XIX դարում աստիճանաբար ձևավորվում էր որպես արևելահայ մտավոր, գրական և հասարակական կյանքի խոշոր կենտրոն։ Այս միջավայրում կրթական հաստատությունները նպաստում էին նոր գաղափարների տարածմանը, գրական լեզվի զարգացմանը և ազգային գիտակցության ամրապնդմանը։ Ժողովածուն հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ կրթության պատմությամբ, Ներսիսյան դպրոցի գործունեությամբ, XIX դարի հայկական տպագրությամբ, գրական ժողովածուների կազմավորման սկզբունքներով և հայ գրական լեզվի զարգացման ընթացքով զբաղվող ուսումնասիրողների համար։ Այն արժեքավոր սկզբնաղբյուր է նաև դպրոցական մշակույթի, աշակերտական գրական գործունեության և կրթական հաստատությունների հասարակական դերակատարության ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Ընթերցողական առումով հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու հայ կրթական կյանքի վաղ շրջանի գրավոր ժառանգությանը, հասկանալու մայրենի լեզվով ուսուցման ու գրական զարգացման նշանակությունը և պատկերացում կազմելու այն մտավոր միջավայրի մասին, որտեղ ձևավորվել է հայ նոր կրթված սերունդը։ Հատորի արժեքը պայմանավորված է ոչ միայն նրա գրական ու ուսումնական ուղղվածությամբ, այլև Ներսիսյան դպրոցի պատմության և հայ ազգային կրթական մշակույթի զարգացման գործում ունեցած վկայաբանական նշանակությամբ։ Այն հայ տպագիր ժառանգության կարևոր նմուշ է, որն արտացոլում է կրթության, գրականության և ազգային մշակութային ինքնության փոխկապակցվածությունը՝ միաժամանակ պահպանելով XIX դարի հայ դպրոցական կյանքի ու մտավոր գործունեության պատմական հիշողությունը։

Culture

Հրատարակությունը վերաբերում է հայոց ազգային մատենադարանի ընկերությանը և ներկայացնում է հայ գրավոր ժառանգության պահպանման, գրքերի հավաքման ու մատենագիտական գործունեության կազմակերպման հետ կապված նախաձեռնությունների պատմական համատեքստը։ Մատենադարանների և գրադարանային ընկերությունների ստեղծումը կարևոր նշանակություն է ունեցել հայ գրքի, ձեռագրերի, տպագիր հրատարակությունների և ազգային մշակութային արժեքների հավաքման ու պահպանման գործում։ Նման ընկերությունները կարող էին միավորել գրքի և գիտության նկատմամբ հետաքրքրություն ունեցող անհատների՝ նպաստելով գրադարանային հավաքածուների համալրմանը, ընթերցանության տարածմանը և հայերեն գրավոր ժառանգության ուսումնասիրությանը։ Ազգային մատենադարանի գաղափարը կապված է եղել հայ մշակութային հիշողության պահպանման, գիտելիքի հասանելիության ընդլայնման և գրական ժառանգության համակարգված հավաքագրման ձգտումների հետ։ 19-րդ դարում հայ հասարակական ու կրթական կյանքում ձևավորվող մշակութային նախաձեռնությունները կարևոր դեր են ունեցել ազգային ինքնագիտակցության զարգացման և գիտական ու գրական գործունեության խթանման գործում։ Այս հրատարակությունը արժեքավոր է հայ գրադարանային գործի, մատենագիտական մտածողության և մշակութային կազմակերպությունների պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել գրադարանագետներին, մատենագետներին, պատմաբաններին և հայ գրքի ու ձեռագրական ժառանգության պահպանման պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին։