Ներսիսյան դպրոցի առաջին պտուղները, հատոր 2

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության դրամաշրջանառության կարգավորման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ տնտեսական աճի ապահովման գործընթացի համատեքստում։ Ուսումնասիրության շրջանակում վերլուծվում են դրամաշրջանառության էությունը, դրա հիմնական բաղադրիչները և տնտեսության բնականոն գործունեության մեջ ունեցած նշանակությունը, ինչպես նաև դրամական զանգվածի, փողի պահանջարկի և առաջարկի, վարկավորման ու ֆինանսական միջնորդության փոխկապակցվածությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դրամաշրջանառության կարգավորման և մակրոտնտեսական կայունության միջև առկա կապին՝ հաշվի առնելով գնաճի, տոկոսադրույքների, փոխարժեքի, տնտեսական ակտիվության և ֆինանսական շուկայի զարգացման ազդեցությունը։ Քննարկվում են ՀՀ դրամավարկային քաղաքականության հիմնական գործիքներն ու դրանց կիրառման առանձնահատկությունները, կենտրոնական բանկի դերը դրամական առաջարկի կարգավորման, գների կայունության պահպանման և ֆինանսական համակարգի կայունության ապահովման գործում։ Վերլուծվում են նաև դրամաշրջանառության վրա ազդող ներքին և արտաքին գործոնները, այդ թվում՝ տնտեսական ցիկլերը, բնակչության և ձեռնարկությունների ֆինանսական վարքագիծը, արտաքին առևտուրը, կապիտալի հոսքերը և միջազգային տնտեսական զարգացումները։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է դրամաշրջանառության արդյունավետ կարգավորման և տնտեսական աճի միջև օպտիմալ հարաբերակցության բացահայտումը, քանի որ չափազանց ընդլայնված կամ սահմանափակված դրամական առաջարկը կարող է տարբեր ազդեցություններ ունենալ արտադրության, սպառման, ներդրումների և գների մակարդակի վրա։ Ուսումնասիրությունը նպատակ ունի բացահայտելու ՀՀ դրամաշրջանառության կարգավորման առկա խնդիրները, գնահատելու կիրառվող մեխանիզմների արդյունավետությունը և ներկայացնելու դրանց կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։ Առաջարկվող մոտեցումները կարող են ներառել դրամավարկային քաղաքականության գործիքների արդյունավետ համադրումը, ֆինանսական շուկաների խորացումը, վարկավորման հասանելիության բարելավումը, դրամական հոսքերի առավել արդյունավետ կառավարումը և տնտեսական աճին նպաստող ֆինանսական պայմանների ձևավորումը։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի ՀՀ մակրոտնտեսական քաղաքականության, դրամավարկային կարգավորման և կայուն տնտեսական աճի փոխկապակցվածության ուսումնասիրության համար և կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսական ոլորտի մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Մաթեմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է իզոտրոպ և կոմպոզիտային նյութերից պատրաստված բարակապատ կառուցվածքների մեխանիկական վարքի վերլուծությանը և դրանց կառուցվածքային պարամետրերի օպտիմալ նախագծման տեսական ու հաշվարկային հիմնախնդիրներին։ Հետազոտության կենտրոնում թիթեղների, թաղանթների և բարակ պատերով այլ տարրերի լարվածադեֆորմացիոն վիճակի, ամրության, կոշտության և կայունության գնահատումն է տարբեր բեռնավորման պայմաններում։ Քննվում են իզոտրոպ նյութերի և ուղղված կառուցվածք ունեցող կոմպոզիտների մեխանիկական հատկությունների տարբերությունները՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ բազմաշերտ կոմպոզիտային համակարգերում կառուցվածքի վարքը կարող է էապես կախված լինել առանձին շերտերի հատկություններից, փոխադարձ դասավորությունից և նյութի անիզոտրոպությունից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում բարակապատ տարրերի հաշվարկային մոդելների ձևավորմանը, սահմանային պայմանների ընտրությանը և արտաքին ազդեցությունների ներքո առաջացող տեղափոխությունների, դեֆորմացիաների ու ներքին ուժային գործոնների գնահատմանը։ Կարևորվում է կայունության խնդիրը, քանի որ փոքր հաստությամբ կառուցվածքային տարրերի կրողունակությունը կարող է սահմանափակվել ոչ միայն նյութի ամրությամբ, այլև ձևի կայունության կորստով։ Օպտիմալ նախագծումը դիտարկվում է որպես մի շարք փոխկապակցված չափանիշների համաձայն կառուցվածքի նպատակահարմար պարամետրերի ընտրության խնդիր, որտեղ կարող են հաշվի առնվել զանգվածը, նյութատարությունը, կոշտությունը, ամրությունը, կայունությունը և տեխնոլոգիական սահմանափակումները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել անալիտիկ, թվային և օպտիմալացման մեթոդներ՝ տարբեր կառուցվածքային տարբերակների համեմատման և առավել արդյունավետ լուծումների բացահայտման համար։ Հատուկ նշանակություն ունի վերջավոր տարրերի մեթոդի և համակարգչային մոդելավորման կիրառումը, որոնք հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրել բարդ երկրաչափությամբ ու նյութական կառուցվածքով համակարգերի վարքը և գնահատել պարամետրերի փոփոխությունների ազդեցությունը վերջնական արդյունքների վրա։ Կոմպոզիտային կառուցվածքների դեպքում օպտիմալացման խնդիրն ընդլայնվում է՝ ներառելով ոչ միայն երկրաչափական չափերի, այլև նյութական կառուցվածքի համապատասխան բնութագրերի ընտրությունը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է կառուցվածքային մեխանիկայի, կոմպոզիտային նյութերի մեխանիկայի, հաշվողական մոդելավորման և օպտիմալ նախագծման մոտեցումները՝ թեթև, ամուր, կայուն և նյութական ռեսուրսների տեսանկյունից արդյունավետ բարակապատ կառուցվածքների ստեղծման գիտական հիմքերի զարգացման նպատակով։

Այլ առարկաներ

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է Հայաստանի վերաբերյալ նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը՝ նախատեսված ընթերցողների, հետազոտողների, ուսանողների և մասնագետների համար, ովքեր հետաքրքրված են Հայաստանի պատմության, մշակույթի, հասարակական կյանքի, տնտեսության, աշխարհագրության և արդի զարգացման գործընթացներով։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր բնույթի հրատարակություններ՝ գիտական, վերլուծական, ճանաչողական և հանրամատչելի աշխատություններ, որոնք արտացոլում են Հայաստանի վերաբերյալ ժամանակակից ուսումնասիրությունների հիմնական ուղղությունները և նոր գիտական մոտեցումները։ Հրատարակությունը ծառայում է որպես տեղեկատվական աղբյուր, որը հնարավորություն է տալիս արագ կողմնորոշվել նոր գրականության մեջ, ստանալ անհրաժեշտ մատենագիտական տվյալներ և ընտրել համապատասխան աղբյուրներ ուսումնական, գիտահետազոտական և մասնագիտական գործունեության համար։ Այն նպաստում է հայագիտական գիտելիքների տարածմանը, երկրի վերաբերյալ տեղեկատվության համակարգված ներկայացմանը և ընթերցողական լայն շրջանակների իրազեկվածության բարձրացմանը։

Գրականություն

Աշխատությունը նվիրված է հայ միջնադարյան բանաստեղծության մեջ մանուկ-կտրիճ քնարական հերոսի կերպարի ձևավորման, զարգացման և գեղարվեստական դրսևորման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում երիտասարդ հերոսի կերպարն է՝ որպես միջնադարյան բանաստեղծական մտածողության մեջ արտահայտված մարդկային, բարոյական, հոգեբանական և գեղագիտական արժեքների կրող։ Ուսումնասիրվում են այն տարբեր ձևերն ու միջոցները, որոնց միջոցով այս կերպարը ներկայանում է քնարական ստեղծագործություններում, ինչպես նաև նրա փոխհարաբերությունը սիրո, գեղեցկության, երիտասարդության, խիզախության, պատվի և այլ արժեքների հետ։ Աշխատության մեջ ուշադրություն է դարձվում հերոսի արտաքին և ներքին հատկանիշների գեղարվեստական ներկայացմանը, նրա վարքագծի, զգացմունքների և հոգեբանական վիճակների պատկերմանը։ Քննարկվում է նաև քնարական հերոսի կերպարի ձևավորման կապը ժողովրդական բանահյուսության, միջնադարյան աշխարհընկալման և գրական ավանդույթների հետ։ Հետազոտությունը բացահայտում է, թե ինչպես են տարբեր հեղինակներ և ստեղծագործություններ նույնատիպ կերպարային հիմքը վերափոխում՝ համապատասխանեցնելով այն իրենց անհատական գեղարվեստական մտածողությանը, թեմատիկ խնդիրներին և ստեղծագործության ժանրային առանձնահատկություններին։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում կերպարի արտահայտման լեզվական և պատկերային համակարգը՝ բնորոշ մակդիրները, համեմատությունները, փոխաբերությունները, խորհրդանիշներն ու այլ գեղարվեստական միջոցները։ Դրանց միջոցով երիտասարդ հերոսը կարող է հանդես գալ ինչպես իդեալականացված գեղեցկության և կենսական ուժի մարմնավորում, այնպես էլ սիրային ապրումների, ներքին հակասությունների և մարդկային զգացմունքների արտահայտիչ։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հայ միջնադարյան քնարերգության մեջ անհատական կերպարի և մարդու ներաշխարհի գեղարվեստական ընկալման առանձնահատկությունները և հետևելու այդ կերպարի զարգացման ներքին օրինաչափություններին։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է հայ միջնադարյան գրականության կերպարային համակարգի, պոետիկայի և գեղարվեստական մտածողության ավելի խորքային ըմբռնման համար։ Այն կարող է հետաքրքրել գրականագետներին, հայագետներին, բանասիրության մասնագետներին, միջնադարյան մշակույթի ուսումնասիրողներին, ուսանողներին և հայ հին ու միջնադարյան պոեզիայի ընթերցողներին։

Աշխարհագրություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Երևանի տարածքում ծանր մետաղներով աղտոտման կենսաերկրաքիմիական բնութագրմանը և քաղաքային միջավայրի էկոլոգիական վիճակի գնահատմանը։ Գրքում ուսումնասիրվում են տարբեր ծանր մետաղների տարածվածությունը, կուտակման առանձնահատկությունները և դրանց բաշխման օրինաչափությունները հողերում, բուսականության մեջ և շրջակա միջավայրի այլ բաղադրիչներում։ Հեղինակը վերլուծում է աղտոտման հիմնական աղբյուրները՝ արդյունաբերական գործունեությունը, տրանսպորտային արտանետումները և քաղաքաշինական գործոնները, ինչպես նաև գնահատում է դրանց ազդեցությունը էկոհամակարգերի և մարդու առողջության վրա։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են դաշտային և լաբորատոր հետազոտությունների արդյունքները, որոնց հիման վրա բացահայտվում են առավել խոցելի տարածքները և ծանր մետաղների կուտակման բարձր մակարդակ ունեցող գոտիները։ Ուսումնասիրությունը նաև անդրադառնում է կենսաինդիկացիայի և կենսաերկրաքիմիական մոնիթորինգի մեթոդներին՝ առաջարկելով շրջակա միջավայրի վերահսկման և աղտոտման նվազեցման հնարավոր մոտեցումներ։ Գիրքը արժեքավոր աղբյուր է բնապահպանների, էկոլոգների, երկրաքիմիկոսների, քաղաքային միջավայրի հետազոտողների և շրջակա միջավայրի պահպանության խնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է գրաճանաչության ուսուցման տեսական, մեթոդական և գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ ժամանակակից կրթական մոտեցումների և տարրական դպրոցում ուսուցման կազմակերպման առանձնահատկությունների համատեքստում։ Քննարկվում են երեխաների գրավոր խոսքի ձևավորման սկզբնական փուլերը, տառաճանաչության, կարդալու և գրելու կարողությունների զարգացման փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև լեզվական գիտելիքների և հաղորդակցական հմտությունների ձևավորման հիմնական օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հնչյունային վերլուծության և համադրման կարողությունների զարգացմանը, հնչյունի ու տառի փոխհարաբերության ընկալմանը, վանկային և բառային ընթերցանության ուսուցմանը, ինչպես նաև գրավոր խոսքի սկզբնական հմտությունների ամրապնդմանը։ Ուսումնասիրվում են գրաճանաչության ուսուցման ավանդական և ժամանակակից մեթոդները, դրանց կիրառման մանկավարժական պայմանները և սովորողների տարիքային ու անհատական առանձնահատկությունների հաշվառման անհրաժեշտությունը։ Անդրադարձ է կատարվում ուսուցման գործընթացում խաղային առաջադրանքների, տեսողական նյութերի, ստեղծագործական վարժությունների և ժամանակակից կրթական տեխնոլոգիաների օգտագործման հնարավորություններին։ Կարևորվում են սովորողների ընթերցողական հետաքրքրության զարգացումը, ինքնուրույն աշխատանքի խրախուսումը, բառապաշարի հարստացումը և բանավոր ու գրավոր խոսքի աստիճանական կատարելագործումը։ Դիտարկվում են նաև գրաճանաչության ուսուցման ընթացքում առաջացող դժվարությունները, դրանց բացահայտման և հաղթահարման մանկավարժական միջոցները, ինչպես նաև ուսումնական ձեռքբերումների գնահատման մոտեցումները։ Հետազոտության թեման կարևոր նշանակություն ունի տարրական կրթության արդյունավետության բարձրացման, մայրենի լեզվի ուսուցման մեթոդների կատարելագործման և երեխաների լեզվական ու ճանաչողական զարգացման համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տարրական դասարանների ուսուցիչների, մանկավարժների, կրթության մեթոդիստների, ուսումնական ծրագրեր մշակողների, մանկավարժական հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։