Ինֆորմացիոն-տեսական մեթոդների կիրառությունը թվային պատկերների որակի գնահատման և մասնավոր ինֆորմացիայի պաշտպանության խնդիրներում

Տեխնոլոգիա

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է էլեկտրական և ջերմային էներգիայի արտադրության ինքնավար համալիրի օպտիմալ կառուցվածքի մշակմանը և դրա տեխնիկատնտեսական ու էներգետիկ արդյունավետության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ձևավորել այնպիսի ինքնավար էներգահամակարգ, որը կարող է սպառողին ապահովել անհրաժեշտ քանակությամբ էլեկտրական և ջերմային էներգիա՝ միաժամանակ նվազեցնելով վառելիքի և այլ ռեսուրսների ծախսերը, բարձրացնելով համակարգի հուսալիությունը և ապահովելով էներգիայի արտադրության առավել արդյունավետ կազմակերպում։ Աշխատության կենտրոնում բազմաֆունկցիոնալ էներգետիկ համալիրի կառուցվածքի ընտրության խնդիրն է, քանի որ էլեկտրական և ջերմային էներգիայի համատեղ արտադրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի արդյունավետ օգտագործել առաջնային էներգետիկ ռեսուրսները և նվազեցնել էներգիայի կորուստները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել էներգիայի արտադրության տարբեր տեխնոլոգիական աղբյուրների համադրություններ՝ կախված սպառողի պահանջարկից, տեղական բնական պայմաններից, հասանելի վառելիքային ռեսուրսներից և համակարգի աշխատանքի ռեժիմից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել համակցված էլեկտրական և ջերմային արտադրությանը, որի դեպքում մեկ էներգակրի օգտագործմամբ հնարավոր է ստանալ միաժամանակ երկու տեսակի օգտակար էներգիա։ Այդ մոտեցումը կարող է բարձրացնել ընդհանուր օգտակար գործողության գործակիցը և նվազեցնել առանձին էլեկտրական ու ջերմային կայանքների համատեղ աշխատանքի համեմատությամբ առաջացող կորուստները։ Աշխատության կարևոր խնդիրներից է էլեկտրական և ջերմային բեռների ժամանակային փոփոխությունների ուսումնասիրությունը։ Սպառողների պահանջարկը մշտական չէ, ուստի օպտիմալ համակարգը պետք է կարողանա հարմարվել տարբեր սեզոնային և օրական ռեժիմներին։ Այս նպատակով կարող են կիրառվել մաթեմատիկական մոդելավորման և օպտիմալացման մեթոդներ, որոնց միջոցով որոշվում են էներգետիկ սարքավորումների անհրաժեշտ հզորությունները, աշխատանքի ռեժիմները և տարբեր աղբյուրների միջև բեռի բաշխման առավել արդյունավետ տարբերակները։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են հաշվի առնվել նաև էներգիայի կուտակման համակարգերի կիրառման հնարավորությունները։ Կուտակիչների կամ ջերմային կուտակիչների օգտագործումը կարող է թույլ տալ արտադրության և սպառման ժամանակային անհամապատասխանության դեպքում պահպանել ավելցուկային էներգիան և այն օգտագործել պահանջարկի բարձրացման ժամանակ։ Սա հատկապես կարևոր է փոփոխական բնույթ ունեցող էներգիայի աղբյուրների ինտեգրման դեպքում։ Համակարգի օպտիմալ կառուցվածքի ընտրության ժամանակ կարող են դիտարկվել միաժամանակ մի քանի չափանիշներ՝ սկզբնական ներդրումների ծավալը, շահագործման ծախսերը, վառելիքի սպառումը, էներգիայի ինքնարժեքը, սարքավորումների բեռնվածությունը, համակարգի հուսալիությունը և շրջակա միջավայրի վրա ազդեցությունը։ Բազմաչափ օպտիմալացման կիրառումը հնարավորություն է տալիս գտնել այնպիսի լուծումներ, որոնք ապահովում են տեխնիկական արդյունավետության և տնտեսական նպատակահարմարության միջև հավասարակշռություն։ Հետազոտության մեջ կարևոր նշանակություն ունի նաև ինքնավարության աստիճանը։ Համակարգը պետք է հնարավորինս քիչ կախված լինի արտաքին էլեկտրական կամ ջերմային ցանցերից և կարողանա շարունակել աշխատանքը արտաքին մատակարարման խափանումների դեպքում։ Այդ նպատակով կարող են ուսումնասիրվել պահուստային էներգիայի աղբյուրների, կուտակիչների և կառավարման ավտոմատ համակարգերի կիրառման տարբերակները։ Աշխատության գործնական նշանակությունն այն է, որ մշակված մոտեցումները կարող են կիրառվել հեռավոր բնակավայրերի, արդյունաբերական օբյեկտների, գյուղատնտեսական տնտեսությունների, առանձնացված արտադրական համալիրների և այլ սպառողների էներգամատակարարման համակարգերի նախագծման ժամանակ։ Նման ինքնավար համալիրները կարող են հատկապես արդյունավետ լինել այն վայրերում, որտեղ կենտրոնացված էներգետիկ ենթակառուցվածքներին միացումը տեխնիկապես դժվար կամ տնտեսապես ոչ նպատակահարմար է։ Հետազոտությունը կարող է հետաքրքրել էներգետիկայի մասնագետներին, ջերմատեխնիկներին, էլեկտրաէներգետիկ համակարգերի նախագծողներին, էներգետիկ մենեջմենթի մասնագետներին և էներգետիկ համակարգերի մաթեմատիկական մոդելավորմամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը նպատակ ունի ձևավորել էլեկտրական և ջերմային էներգիայի ինքնավար արտադրության տեխնիկապես հուսալի և տնտեսապես արդյունավետ համակարգ՝ տարբեր էներգետիկ աղբյուրների, արտադրական սարքավորումների, կուտակման միջոցների և կառավարման մեխանիզմների օպտիմալ համադրման միջոցով։

Լեզվաբանություն

փոխանցման ձևերի համակողմանի վերլուծությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով դրանց ֆոնոստիլիստիկ և շարահյուսական կազմակերպմանը։ Հեղինակը ուսումնասիրում է, թե ինչպես է վեպում ներկայացվում ուղղակի, անուղղակի և ազատ անուղղակի խոսքը, ինչպես են այդ ձևերը փոխազդում միմյանց հետ և ստեղծում բարդ, բազմաշերտ պատմողական կառուցվածք, որը բնորոշ է Ջոյսի մոդեռնիստական գրականությանը։ Աշխատանքում մանրամասնորեն քննարկվում են խոսքի վերարտադրման միջոցների լեզվական առանձնահատկությունները, դրանց ազդեցությունը տեքստի ռիթմի, ինտոնացիայի և ընդհանուր հնչերանգի վրա, ինչպես նաև այն, թե ինչպես են շարահյուսական կառուցվածքները նպաստում գիտակցության հոսքի տեխնիկայի ձևավորմանը։ Հատուկ շեշտ է դրվում այն բանի վրա, թե ինչպես են տարբեր խոսքային ձևերը ծառայում կերպարների ներքին խոսքի, մտքերի և արտաքին խոսքի սահմանների մշուշմանն ու վերաձևակերպմանը՝ ստեղծելով բազմաձայնության և լեզվական փորձարարության յուրահատուկ համակարգ։

Քաղաքագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից երկրաքաղաքական տեսությունների և դրանց կիրառելիության ուսումնասիրությանը Հայաստանի Հանրապետության գեոստրատեգիական դիրքավորման համատեքստում։ Գրքում ներկայացվում են դասական և արդի գեոպոլիտիկական դպրոցների հիմնական մոտեցումները՝ ուժի բալանսի, տարածաշրջանային համակարգերի, հաղորդակցային միջանցքների և անվտանգության դիլեմաների տեսությունները։ Հեղինակը վերլուծում է, թե ինչպես են գլոբալ և տարածաշրջանային գործընթացները՝ մեծ տերությունների մրցակցությունը, էներգետիկ և տրանսպորտային ուղիների վերահսկումը, ինչպես նաև հարևան պետությունների ռազմավարությունները, ազդում Հայաստանի արտաքին քաղաքական և անվտանգային միջավայրի վրա։ Աշխատության մեջ առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի գեոստրատեգիական գերակայություններին՝ անվտանգության ապահովում, տարածաշրջանային ինտեգրում, տնտեսական կապերի դիվերսիֆիկացում և հաղորդակցային ենթակառուցվածքների զարգացում։ Ներկայացվում են նաև ռիսկերի գնահատման մոտեցումներ և ռազմավարական որոշումների ընդունման մոդելներ՝ ուղղված պետության դիմակայունության բարձրացմանը։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է քաղաքագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, պետական կառավարման ոլորտի աշխատակիցների և ռազմավարական պլանավորման փորձագետների համար՝ նպաստելով Հայաստանի արտաքին և անվտանգային քաղաքականության ավելի համակարգված և տեսականորեն հիմնավորված ընկալմանը։

Գրականություն

Այս գիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է Պերճ Զեյթունցյանի գրական ժառանգության համակողմանի քննությանը՝ անդրադառնալով նրա արձակին, դրամատուրգիային, պատմական թեմատիկային, գեղարվեստական մտածողությանը, կերպարակերտման սկզբունքներին և ստեղծագործություններում արտահայտված գաղափարական խնդիրներին։ Ուսումնասիրության հիմքում այն մոտեցումն է, որ Զեյթունցյանի գրականությունը պետք է դիտարկել ոչ միայն առանձին ստեղծագործությունների մակարդակում, այլև որպես ամբողջական գեղարվեստական համակարգ, որի տարբեր ժանրերում կրկնվող առանցքային հարցերն են մարդը պատմության մեջ, անհատի և հասարակության հարաբերությունը, բարոյական պատասխանատվությունը, ազգային հիշողությունը, իշխանությունը, ազատությունը և ժամանակի ու պատմության ազդեցությունը մարդու ճակատագրի վրա։ Հեղինակի ստեղծագործական ուղին առանձնահատուկ տեղ ունի 20-րդ դարի երկրորդ կեսի հայ գրականության մեջ․ նա այն սերնդի ներկայացուցիչներից էր, որը 1960-ական թվականներին բերեց գեղարվեստական նոր մտածողություն և ավելի սուր ուշադրություն դարձրեց մարդու ներաշխարհին, բարոյական ընտրությանը և հասարակական հակասություններին։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից մեկը գրողի պատմական արձակի ուսումնասիրությունն է։ Զեյթունցյանը պատմական նյութը օգտագործում է ոչ միայն անցյալի դեպքերը վերարտադրելու, այլև արդիական հարցադրումներ առաջադրելու համար․ պատմական անձանց և իրադարձությունների միջոցով նա անդրադառնում է իշխանության և պատասխանատվության, հայրենիքի ու անհատի, քաղաքական որոշումների և մարդկային ճակատագրերի փոխհարաբերություններին։ Այս առումով առանձնահատուկ նշանակություն ունի «Արշակ Երկրորդ» վեպը, որի շուրջ գրական քննադատության մեջ քննարկվել են պատմության գեղարվեստականացման, պատմական առասպելի վերաիմաստավորման և ժամանակակից խնդիրների հետ դրա կապի հարցերը։ Պատմական թեմայի հանդեպ այս մոտեցումը թույլ է տալիս անցյալի իրադարձությունները վերածել ժամանակակից մարդու բարոյական ու քաղաքական խնդիրների քննարկման միջոցի։ Զեյթունցյանի ստեղծագործական ժառանգության մյուս առանցքային հատվածը դրամատուրգիան է։ Նրա անցումը դրամատիկական ժանրին գրականագիտական գնահատականներում դիտարկվում է որպես օրինաչափ զարգացում, քանի որ նրա արձակին բնորոշ ներքին դրամատիզմը, լարված երկխոսությունները, մենախոսությունները և սուր խնդրադրումները բնականորեն համապատասխանում էին բեմական խոսքի հնարավորություններին։ Դրամատուրգիական ստեղծագործություններում գրողը հաճախ կենտրոնանում է պատմական կամ հասարակական բախումների մեջ հայտնված մարդու վրա՝ բացահայտելով նրա ներքին հակասությունները, ընտրության դժվարությունը և պատասխանատվության զգացումը։ Այդ պատճառով նրա պիեսները կարող են դիտարկվել ոչ միայն որպես թատերական տեքստեր, այլև որպես բարոյափիլիսոփայական խնդիրների գեղարվեստական ուսումնասիրություններ։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև Զեյթունցյանի գեղարվեստական հրապարակախոսության խնդիրը։ Նրա ստեղծագործական մտածողության մեջ գրականությունն ու հրապարակախոսությունը հաճախ փոխկապակցված են․ պատմական և ազգային հիշողության, հասարակական պատասխանատվության, մշակութային ինքնության և ժամանակակից կյանքի խնդիրները դառնում են ինչպես գեղարվեստական, այնպես էլ հրապարակախոսական անդրադարձի առարկա։ Գրականագիտական աղբյուրներից մեկում ընդգծվում է, որ նրա գեղարվեստական հրապարակախոսությունը սնվում է ազգային մտածողության տարբեր ակունքներից և միաժամանակ կապված է նրա դրամատիկական մտածողության հետ։ Ուսումնասիրության համար կարևոր է նաև գրողի լեզվական և ոճական համակարգը։ Զեյթունցյանի ստեղծագործություններում խոսքը հաճախ կառուցվում է սուր երկխոսությունների, ներքին մենախոսությունների, հակադրությունների և ինտենսիվ հոգեբանական լարվածության միջոցով։ Կերպարների խոսքը ոչ միայն առաջ է մղում գործողությունը, այլև բացահայտում է նրանց աշխարհայացքը, բարոյական դիրքորոշումը և ներքին պայքարը։ Այդպիսի կառուցվածքը հատկապես արդյունավետ է պատմական և դրամատիկական նյութի դեպքում, որտեղ հերոսների անձնական որոշումները միահյուսվում են հասարակական ու քաղաքական իրադարձություններին։ Ուսումնասիրության մատենագիտական տվյալների համաձայն՝ այն Տ. Ս. Սարգսյանի՝ «Նորագույն շրջանի հայ գրականություն» մասնագիտությամբ բանասիրական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճանի հայցման ատենախոսական ուսումնասիրության սեղմագիրն է, որը պատրաստվել է ՀՀ ԳԱԱ Մ. Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտում և հրատարակվել Երևանում 2014 թվականին։ Սեղմագիրն ունի 33 էջ, իսկ մատենագիտական ցանկը ներառում է 23 անուն աղբյուր։ Աշխատանքի կարևորությունն այն է, որ այն հնարավորություն է տալիս Պերճ Զեյթունցյանի գրական ժառանգությունը դիտարկել ամբողջականության մեջ՝ բացահայտելով նրա տարբեր ժանրերի ստեղծագործությունների միջև եղած գաղափարական և գեղարվեստական կապերը։ Հեղինակի համար պատմությունը պարզապես անցյալի նկարագրություն չէ, իսկ արդիականությունը՝ միայն ներկա իրադարձությունների արտացոլում․ երկուսն անընդհատ փոխազդում են՝ ստեղծելով պատմության միջոցով ներկան հասկանալու և ներկայի միջոցով անցյալը վերաիմաստավորելու մեթոդ։ Այս առանձնահատկությունն է նաև պատճառը, որ նրա ստեղծագործությունները շարունակում են հետաքրքրել գրականագետներին, թատերագետներին և ընթերցողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը արժեքավոր է Պերճ Զեյթունցյանի ստեղծագործական անհատականությունը, նրա արձակի և դրամատուրգիայի հիմնական առանձնահատկությունները, պատմական մտածողությունը, կերպարակերտման սկզբունքներն ու գեղարվեստական աշխարհայացքը հասկանալու համար։ Այն կարող է օգտակար լինել հայ գրականության պատմությամբ, նորագույն շրջանի հայ արձակով, դրամատուրգիայով, պատմավեպով և 20-րդ դարի երկրորդ կեսի հայ գրականության գաղափարագեղագիտական զարգացումներով զբաղվող հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և ընթերցողների համար։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանում լարվալ էխինոկոկոզի հարուցչի տարածվածության, կենսաբանական առանձնահատկությունների և համաճարակաբանական ու անասնահամաճարակաբանական նշանակության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում մակաբույծի զարգացման կենսաբանական օրինաչափություններն են, տարբեր կենդանական օրգանիզմների մասնակցությունը դրա կենսաշրջանին և Հայաստանի բնական, կլիմայական ու տնտեսական պայմանների ազդեցությունը վարակի պահպանման և տարածման վրա։ Քննվում են վերջնական և միջանկյալ տերերի միջև ձևավորվող մակաբուծաբանական կապերը, որոնց շնորհիվ հարուցիչը կարող է շարունակաբար շրջանառվել կենդանական պոպուլյացիաներում և որոշ պայմաններում վտանգ ներկայացնել նաև մարդու համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում գյուղատնտեսական կենդանիների դերին, քանի որ անասնապահության կազմակերպման առանձնահատկությունները, կենդանիների պահման պայմանները, անասնաբուժական վերահսկողությունը և բնակավայրերում շների ու գյուղատնտեսական կենդանիների միջև շփումները կարող են ազդեցություն ունենալ հարուցչի շրջանառության վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է տարբեր տարածքներում վարակի տարածվածության համեմատական գնահատումը և այն գործոնների բացահայտումը, որոնք կարող են պայմանավորել տարածքային տարբերությունները։ Դիտարկվում են բնակլիմայական պայմանները, կենդանիների տեսակային կազմը, անասնապահական տնտեսությունների կառուցվածքը և սանիտարահիգիենիկ իրավիճակը։ Ուսումնասիրվում են նաև հարուցչի կենսաբանական առանձնահատկությունները՝ զարգացման տարբեր փուլերի կենսունակության, տերերի նկատմամբ հարմարվածության և արտաքին միջավայրի պայմանների հետ փոխկապակցվածության տեսանկյունից։ Կարևորվում է կենդանիների մոտ մակաբուծության տարածվածության ուսումնասիրությունը, քանի որ այդ տվյալները հնարավորություն են տալիս գնահատելու վարակի շրջանառության ընդհանուր պատկերը և առանձնացնելու առավել նշանակալի համաճարակաբանական օղակները։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև լարվալ ձևերի տեղակայման առանձնահատկություններին և դրանց հայտնաբերման մակաբուծաբանական ու ախտորոշիչ նշանակությանը՝ առանց սահմանափակվելու միայն մեկ կենդանատեսակի տվյալներով։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում մարդու և կենդանիների առողջության փոխկապակցվածության սկզբունքին, քանի որ այս մակաբուծային հիվանդության վերահսկումը պահանջում է բժշկական, անասնաբուժական և հանրային առողջապահական մոտեցումների համադրում։ Հետազոտության արդյունքների համակարգումը կարևոր է տարածման ռիսկային գործոնների գիտական գնահատման, անասնաբուժական վերահսկողության առաջնահերթությունների որոշման և կանխարգելիչ միջոցառումների ընդհանուր ուղղությունների հիմնավորման համար։ Աշխատությունը նպաստում է Հայաստանի պայմաններում հարուցչի կենսաբանության և տարածման օրինաչափությունների վերաբերյալ պատկերացումների խորացմանը՝ կարևոր նշանակություն ունենալով մակաբուծաբանության, անասնաբուժության, համաճարակաբանության և հանրային առողջության համար։

Գրականություն

Աշխատությունը նվիրված է XX դարի առաջին կեսի ամերիկյան էքսպերիմենտալ պոեզիայի ձևավորման, զարգացման և գեղարվեստական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ժամանակաշրջանի գրական և մշակութային գործընթացները, որոնց պայմաններում բանաստեղծները ձգտում էին վերանայել ավանդական բանաստեղծական ձևերը և ստեղծել արտահայտչական նոր միջոցներ։ Վերլուծվում են չափածոյի կառուցվածքի, ռիթմի, տաղաչափության, շարահյուսության, բառապաշարի և բանաստեղծական պատկերի հետ կապված փորձարարական մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ազատ չափածոյի տարածմանը, լեզվական նորարարություններին, տեքստի տեսողական կազմակերպմանը, բառերի և հնչյունների փոխհարաբերությանը, ինչպես նաև բանաստեղծական խոսքի ավանդական կառուցվածքի վերափոխմանը։ Դիտարկվում է ամերիկյան պոեզիայի կապը մոդեռնիզմի, ավանգարդային գեղարվեստական որոնումների և ժամանակաշրջանի հասարակական ու մշակութային փոփոխությունների հետ։ Քննարկվում է եվրոպական գրական և գեղարվեստական ուղղությունների ազդեցությունը ամերիկյան բանաստեղծական միջավայրի վրա՝ միաժամանակ կարևորելով ազգային գրականության ինքնուրույն զարգացման առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում բանաստեղծական տեքստում հեղինակի անհատական ձայնի, առօրյա խոսքի, քաղաքային միջավայրի, տեխնոլոգիական փոփոխությունների և նոր իրականության ընկալման արտահայտման ձևերին։ Ուսումնասիրվում են նաև ժանրային սահմանների ընդլայնման, լեզվական պայմանականությունների վերանայման և ընթերցողի ընկալման նոր եղանակների ձևավորման խնդիրները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ամերիկյան էքսպերիմենտալ պոեզիան դիտարկել որպես XX դարի գրական նորարարությունների կարևոր բաղադրիչ և բացահայտել դրա ազդեցությունը հետագա բանաստեղծական ուղղությունների զարգացման վրա։ Այն կարող է օգտակար լինել գրականագետների, ամերիկյան գրականության, պոեզիայի տեսության և համեմատական գրականագիտության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների ու ուսանողների համար։