Իրանի «Ազատ» համալսարանի դասախոսների գործունեության արդյունավետության գիտամեթոդական հիմքերը

Другие предметы

Աշխատությունը ներկայացնում է 1988 թվականին Հայաստանի գիտահետազոտական կազմակերպություններում իրականացված գիտական գործունեության, կատարված աշխատանքների և դրանց արդյունքների վերլուծությունը՝ միաժամանակ առաջարկելով հետազոտական գործընթացի կազմակերպման և գնահատման մեթոդական մոտեցումներ։ Ուսումնասիրության կենտրոնում գիտական հետազոտությունների արդյունավետության, թեմատիկ ուղղությունների, կատարված աշխատանքների բովանդակության և ստացված արդյունքների համակարգված գնահատման խնդիրներն են։ Նյութը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել տվյալ ժամանակաշրջանում հանրապետության գիտական համակարգի գործունեության, հետազոտական աշխատանքների կազմակերպման սկզբունքների և տարբեր գիտական ուղղությունների զարգացման առանձնահատկությունների մասին։ Աշխատանքներում ներկայացված արդյունքները դիտարկվում են ոչ միայն փաստագրական, այլև վերլուծական տեսանկյունից՝ ուշադրություն դարձնելով հետազոտությունների նպատակների համապատասխանությանը, կիրառված մեթոդներին, գիտական և գործնական նշանակությանը, ինչպես նաև ստացված արդյունքների հետագա օգտագործման հնարավորություններին։ Առանձին կարևորություն ունեն մեթոդական հանձնարարականները, որոնք ուղղված են գիտահետազոտական աշխատանքների պլանավորման, իրականացման, արդյունքների ամփոփման և գնահատման գործընթացների կատարելագործմանը։ Դրանք կարող են ներառել հետազոտության նպատակների հստակեցման, թեմաների ընտրության, աշխատանքների փուլային կազմակերպման, գիտական արդյունքների ձևակերպման և դրանց արդյունավետության որոշման հետ կապված մոտեցումներ։ Աշխատության վերլուծական բնույթը թույլ է տալիս բացահայտել գիտական ծրագրերի իրականացման ընթացքում առկա ձեռքբերումներն ու խնդիրները, գնահատել հետազոտությունների համապատասխանությունը տվյալ ժամանակաշրջանի գիտական և տնտեսական պահանջներին և առանձնացնել հետագա զարգացման հնարավոր ուղղությունները։ Պատմական տեսանկյունից նյութը արժեքավոր է նաև նրանով, որ արտացոլում է Հայաստանի գիտական համակարգի զարգացման որոշակի փուլը և հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել խորհրդային շրջանի վերջին տարիներին գիտահետազոտական գործունեության կազմակերպման ձևերն ու առաջնահերթությունները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել գիտության պատմությամբ, գիտական կառավարման համակարգերով, հետազոտությունների մեթոդաբանությամբ և Հայաստանի գիտական ժառանգությամբ հետաքրքրվող մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։ Այն կարող է կիրառական նշանակություն ունենալ նաև գիտական աշխատանքի կազմակերպման ժամանակակից մեթոդների ուսումնասիրման համատեքստում՝ հնարավորություն տալով համադրել պատմական փորձը և հետազոտական գործունեության արդյունավետության գնահատման ընդհանուր սկզբունքները։

Экономика

Սոցիալ-տնտեսական բնույթի այս հրատարակությունը վերաբերում է բնակչության նյութական բարեկեցության բարձրացման, կենսապայմանների բարելավման և տնտեսական գործունեության արդյունավետ կազմակերպման հիմնահարցերին։ Քննության են առնվում բարեկեցիկ կյանքի ձևավորման տնտեսական և հասարակական նախադրյալները, աշխատանքի արտադրողականության բարձրացման նշանակությունը, ընտանեկան տնտեսության կազմակերպման սկզբունքները և նյութական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում աշխատանքի, խնայողության, տնտեսավարման մշակույթի և եկամուտների կայունության դերին բնակչության կենսամակարդակի բարելավման գործում։ Դիտարկվում են գյուղատնտեսական ու արտադրական գործունեության զարգացման, աշխատանքի կազմակերպման, տնտեսական նախաձեռնողականության և կենցաղային պայմանների բարելավման հետ կապված հարցերը։ Քննարկվում են նաև հասարակական բարեկեցության, սոցիալական ապահովության, բնակչության տնտեսական հնարավորությունների ընդլայնման և նյութական պահանջմունքների բավարարման փոխկապակցվածությունները։ Հրատարակության թեմատիկ շրջանակը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու բարեկեցության վերաբերյալ տվյալ ժամանակաշրջանում տարածված տնտեսական պատկերացումները, հասարակական արժեքները և կենսամակարդակի բարձրացման առաջարկվող մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում տնտեսական առաջընթացի, սոցիալական զարգացման և անհատի նյութական ապահովվածության փոխհարաբերություններին՝ պատմական ու հասարակագիտական տեսանկյուններից։ Նյութը կարող է օգտակար լինել սոցիալ-տնտեսական պատմության, տնտեսական մտածողության, բնակչության կենսամակարդակի և հասարակական զարգացման հիմնախնդիրներն ուսումնասիրող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական ավիացիայի զարգացման տնտեսական, կազմակերպական և կառավարման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ «Արմավիա» ավիաընկերության գործունեության օրինակով։ Քննարկվում են երկրի ավիացիոն ոլորտի ձևավորման և զարգացման առանձնահատկությունները, օդային փոխադրումների շուկայի կառուցվածքը, ավիաընկերությունների գործունեության արդյունավետության վրա ազդող ներքին և արտաքին գործոնները, ինչպես նաև միջազգային ավիափոխադրումների համակարգում Հայաստանի դիրքի ամրապնդման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ավիափոխադրումների կազմակերպման, օդանավային պարկի շահագործման, երթուղային ցանցի ընդլայնման, ուղևորափոխադրումների պահանջարկի և ավիաընկերությունների ֆինանսատնտեսական կայունության ապահովման խնդիրներին։ Ուսումնասիրվում են ավիացիոն ծառայությունների մրցունակության բարձրացման, ծախսերի կառավարման, սակագնային քաղաքականության և սպասարկման որակի բարելավման հնարավոր ուղղությունները։ Անդրադարձ է կատարվում պետական կարգավորման, միջազգային ավիացիոն համագործակցության, օդանավակայանային ենթակառուցվածքների զարգացման և ավիացիոն անվտանգության ապահովման նշանակությանը։ Կարևորվում են ազգային ավիափոխադրողի գործունեության ընթացքում առաջացած տնտեսական և կառավարչական դժվարությունների վերլուծությունը, շուկայական մրցակցության ազդեցությունը և ոլորտի կայուն զարգացման ռազմավարական մոտեցումների մշակումը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, տրանսպորտի կառավարման մասնագետների, ավիացիոն ոլորտի հետազոտողների, պետական կառավարման մարմինների աշխատակիցների, գործարարների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Другие предметы

Ակունք. Գիտական հոդվածների ժողովածու – թիվ 1 (4)-ը գիտական պարբերական ժողովածու է, որը միավորում է տարբեր հեղինակների ակադեմիական հետազոտություններ՝ հիմնականում հայագիտության, պատմության, լեզվաբանության, մշակութաբանության և հարակից հասարակական գիտությունների ոլորտներից, աշխատությունում ներկայացված հոդվածները անդրադառնում են հայ ժողովրդի պատմական զարգացման տարբեր փուլերին, աղբյուրագիտական խնդիրներին, լեզվամշակութային երևույթներին և ազգային ժառանգության ուսումնասիրության արդի մոտեցումներին, ժողովածուն ունի գիտական բնույթ և ծառայում է որպես հետազոտական արդյունքների հրապարակման և գիտական քննարկումների հարթակ, որտեղ համադրվում են տարբեր մեթոդաբանական մոտեցումներ և գիտական ուղղություններ, միաժամանակ ընդգծվում է հայագիտական ուսումնասիրությունների շարունակական զարգացումը և նոր գիտական հարցադրումների ձևավորումը, աշխատությունը նպաստում է գիտելիքի տարածմանը և մասնագիտական համագործակցության խորացմանը՝ ապահովելով գիտական հաղորդակցության կարևոր միջավայր։

Экономика

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է անցումային շրջանի տնտեսության պետական կարգավորման ծրագրանպատակային մոտեցման ուսումնասիրությանը՝ շեշտադրելով տնտեսական վերափոխումների պայմաններում պետական կառավարման, նպատակների սահմանման, ծրագրերի մշակման և դրանց իրականացման փոխկապակցվածությունը։ Աշխատանքը վերաբերում է հատկապես այն տնտեսություններին, որոնք կենտրոնացված կամ վարչահրամայական համակարգից անցնում են շուկայական հարաբերությունների, ինչի ընթացքում անհրաժեշտ է միաժամանակ ապահովել տնտեսական կայունություն, կառուցվածքային փոփոխություններ, արտադրության վերականգնում, սեփականության հարաբերությունների վերափոխում և սոցիալական խնդիրների կառավարում։ Այս աշխատությունը Վ. Հ. Թորոսյանի դոկտորական ատենախոսությունն է, որը ներկայացվել է Երևանի պետական ժողովրդական տնտեսության ինստիտուտում 1997 թվականին՝ տնտեսագիտության երկու մասնագիտություններով՝ Ը.00.02 և Ը.00.08։ Հետազոտության հիմքում ծրագրանպատակային կառավարման գաղափարն է, որի համաձայն՝ անցումային տնտեսության առանձին խնդիրները պետք է դիտարկվեն ոչ թե մեկուսացված միջոցառումների, այլ փոխկապակցված նպատակների, խնդիրների, միջոցների և ակնկալվող արդյունքների համակարգի շրջանակում։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս տնտեսական քաղաքականության ընդհանուր նպատակները վերածել կոնկրետ ծրագրերի՝ սահմանելով դրանց իրականացման փուլերը, անհրաժեշտ ռեսուրսները, պատասխանատու կառույցները և գնահատման չափանիշները։ Անցումային տնտեսության պայմաններում նման մոտեցումը հատկապես կարևոր է, քանի որ տնտեսական համակարգի փոփոխությունը ներառում է բազմաթիվ փոխկապակցված գործընթացներ՝ սեփականաշնորհում, շուկաների ձևավորում, մրցակցային միջավայրի ստեղծում, ֆինանսական համակարգի վերակազմավորում, գնագոյացման ազատականացում, պետական ձեռնարկությունների վերափոխում և սոցիալական պաշտպանության մեխանիզմների ձևավորում։ Աշխատության մեջ կարող է վերլուծվել նաև այն հարցը, թե ինչպես պետք է համադրվեն շուկայական ինքնակարգավորման մեխանիզմները և պետական միջամտությունը։ Անցումային փուլում շուկայի ինստիտուտները դեռևս լիարժեք ձևավորված չեն, ինչի հետևանքով պետությունը կարող է ունենալ կարևոր դեր մակրոտնտեսական կայունության պահպանման, առաջնահերթ ոլորտների զարգացման, ենթակառուցվածքների ձևավորման և սոցիալական հետևանքների մեղմացման գործում։ Միևնույն ժամանակ պետական միջամտությունը պետք է ունենա հստակ նպատակներ և չափելի արդյունքներ, որպեսզի չվերածվի տնտեսության վարչական կառավարման վերականգնման։ Ծրագրանպատակային հայեցակետը հենց այս հակասության կառավարման գործիքներից մեկն է՝ պետական քաղաքականությունը կապելով հստակ ձևակերպված նպատակների և դրանց հասնելու համար նախատեսված միջոցառումների հետ։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել տնտեսական զարգացման առաջնահերթությունների որոշումը։ Անցումային տնտեսությունում բոլոր խնդիրները միաժամանակ լուծելն իրատեսական չէ, քանի որ ֆինանսական, նյութական և մարդկային ռեսուրսները սահմանափակ են։ Հետևաբար անհրաժեշտ է առանձնացնել այն ուղղությունները, որոնց զարգացումը կարող է առավել մեծ ազդեցություն ունենալ ամբողջ տնտեսության վրա։ Այդպիսիք կարող են լինել արդյունաբերության վերականգնումը, ներդրումների խթանումը, արտահանման ընդլայնումը, զբաղվածության պահպանումը, ֆինանսական համակարգի կայունացումը, փոքր և միջին ձեռնարկատիրության զարգացումը և տեխնոլոգիական արդիականացումը։ Ծրագրերի արդյունավետության գնահատման համար կարող են կիրառվել տնտեսական աճի, արտադրողականության, զբաղվածության, ներդրումների, եկամուտների, արտահանման և այլ ցուցանիշներ։ Կարևոր է ոչ միայն ծրագիր ունենալը, այլև դրա իրականացման արդյունքների մշտադիտարկումը և անհրաժեշտության դեպքում ծրագրային միջոցառումների վերանայումը։ Աշխատանքի գաղափարական հիմքը հատկապես արդիական է Հայաստանի 1990-ականների տնտեսական վերափոխումների համատեքստում։ ԽՍՀՄ փլուզումից հետո Հայաստանի տնտեսությունը բախվեց արտադրական կապերի խզման, տնտեսական անկման, գործազրկության, գնաճի, ֆինանսական սահմանափակումների և կառուցվածքային վերափոխումների խնդիրներին։ Այդ պայմաններում պետական տնտեսական քաղաքականության համար առանցքային էր ոչ միայն շուկայական ինստիտուտների ստեղծումը, այլև տնտեսության վերականգնման և զարգացման նպատակների համակարգված ձևակերպումը։ Հետազոտության ծրագրանպատակային մոտեցումը կարող է դիտարկվել հենց այսպիսի բարդ և բազմաշերտ միջավայրում պետական կարգավորման արդյունավետության բարձրացման տեսական ու մեթոդաբանական գործիք։ Աշխատության գործնական նշանակությունը կապված է տնտեսական քաղաքականության ծրագրավորման կատարելագործման հետ։ Դրա մոտեցումները կարող են օգտագործվել պետական նպատակային ծրագրերի ձևավորման, առաջնահերթությունների ընտրության, ռեսուրսների բաշխման, ծրագրերի փոխկապակցման և դրանց արդյունքների գնահատման համար։ Ժամանակակից Հայաստանի տնտեսական քաղաքականության մեջ նույնպես կիրառվում են նպատակային ծրագրեր՝ օրինակ արտադրողականության բարձրացմանն ու բարձր որակավորում ունեցող մասնագետների ներգրավմանը ուղղված ծրագրեր, ինչը ցույց է տալիս ծրագրային գործիքների շարունակական կիրառությունը պետական տնտեսական քաղաքականության մեջ։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը անցումային տնտեսության կարգավորումը դիտարկում է որպես նպատակների, խնդիրների, ռեսուրսների և միջոցառումների փոխկապակցված համակարգ, որտեղ պետության հիմնական խնդիրներից է տնտեսական վերափոխումների ուղղությունների հստակեցումը, առաջնահերթությունների ընտրությունը և դրանց իրականացման արդյունավետ մեխանիզմների ձևավորումը։ Ծրագրանպատակային հայեցակետի միջոցով առաջարկվում է անցումային շրջանի բարդ տնտեսական գործընթացները համակարգել այնպես, որ պետական միջամտությունը լինի նպատակային, հիմնավորված և արդյունքահեն՝ նպաստելով տնտեսության կայունացմանը, կառուցվածքային վերափոխմանը և երկարաժամկետ զարգացման հիմքերի ձևավորմանը։

Культура

Աշխատությունը ներկայացնում է Հայկական ՍՍՀ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր հրատարակված գրականության համակարգված մատենագիտական տեղեկատու, որը նպատակ ունի ամփոփել և դասակարգել տվյալ ժամանակահատվածում լույս տեսած գիտական, ուսումնամեթոդական և հրապարակախոսական նյութերը՝ կապված մշակութային կյանքի տարբեր ոլորտների հետ։ Այն ընդգրկում է գրականության ընթացիկ հոսքի վերաբերյալ տեղեկատվություն՝ ներառելով գրքեր, հոդվածներ, ժողովածուներ և այլ հրատարակություններ, որոնք անդրադառնում են թատրոնի, երաժշտության, կերպարվեստի, կինոյի, ժողովրդական արվեստի և մշակութային քաղաքականության զարգացման խնդիրներին։ Աշխատությունում նյութը ներկայացված է թեմատիկ և համակարգված սկզբունքով, ինչը հնարավորություն է տալիս արագ կողմնորոշվել համապատասխան ոլորտի գրականության մեջ և հետևել գիտական մտքի զարգացման միտումներին։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում խորհրդային շրջանում մշակութային գործընթացների ուսումնասիրությանը, արվեստի հաստատությունների գործունեությանը և ազգային մշակույթի զարգացման առանձնահատկություններին՝ ընդգծելով գիտական հետազոտությունների շարունակականությունը և դրանց կիրառական նշանակությունը։ Մատենագիտական տեղեկատուն ծառայում է որպես կարևոր օժանդակ գործիք հետազոտողների, ուսանողների, արվեստաբանների և մշակույթի ոլորտի մասնագետների համար՝ ապահովելով տեղեկատվական հենք գիտական աշխատանքի կազմակերպման և նոր ուսումնասիրությունների իրականացման համար։