Կորուսյալ աշխարհ

Իրավաբանություն

Գիրքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում հանրային ծառայության տեսական և գործնական հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Աշխատությունում վերլուծվում են հանրային ծառայության իրավական հիմքերը, պետական և համայնքային ծառայության կազմակերպման սկզբունքները, ծառայողների իրավական կարգավիճակը, իրավունքներն ու պարտականությունները, ինչպես նաև հանրային կառավարման համակարգում նրանց դերն ու պատասխանատվությունը։ Քննարկվում են հանրային ծառայության արդյունավետության բարձրացման, կադրային քաղաքականության կատարելագործման, մասնագիտական պատրաստվածության, էթիկական նորմերի պահպանման, ծառայողական կարգապահության և հակակոռուպցիոն մեխանիզմների զարգացման հարցերը։ Ներկայացվում են գործող օրենսդրության կիրառման առանձնահատկությունները, բարեփոխումների հիմնական ուղղությունները և միջազգային փորձի ներդրման հնարավորությունները՝ նպատակ ունենալով կատարելագործել հանրային կառավարման համակարգը և բարձրացնել պետական ծառայությունների որակը։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, պետական կառավարման ոլորտի մասնագետների, հանրային ծառայողների, գիտաշխատողների, դասախոսների, իրավաբանական և կառավարման մասնագիտությունների ուսանողների, ինչպես նաև հանրային կառավարման հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Տնտեսագիտություն

Էկոնոմիկական խնդրի դրվածքը վերաբերում է սահմանափակ ռեսուրսների և անսահման ցանկությունների միջև գոյացող հակասությանը, որը հանդիսանում է տնտեսության հիմնարար սկզբունքը: Յուրաքանչյուր անհատ, հասարակություն կամ պետություն պետք է որոշի, թե ինչ արտադրել, ինչպես արտադրել և ում համար արտադրել, քանի որ ռեսուրսները՝ աշխատուժը, հողը, կապիտալը և տեխնոլոգիան, սահմանափակ են, իսկ պահանջները՝ անսահման: Այս խնդիրը ձևավորում է տնտեսագիտական վերլուծությունների հիմքը և ուղղորդում է արտադրության, բաշխման և սպառման գործընթացները, ինչպես նաև որոշումների կայացումը ռեսուրսների առավել արդյունավետ օգտագործման համար: Էկոնոմիկական խնդիրների դրվածքը ներառում է տարբեր տեսակի ընտրություն, փոխարժեքային հաշվարկներ, հնարավորությունների արժեքի վերլուծություն և տնտեսության տարբեր հատվածների միջև ռեսուրսների բաշխման ռազմավարություն: Ընդհանուր առմամբ, այս խնդրի ճիշտ ընկալումը և վերլուծությունը թույլ է տալիս ապահովել տնտեսական կայունություն, արդյունավետություն և սոցիալական արդարություն՝ բավարարելով անհատների և հասարակության կարիքները հնարավորինս օպտիմալ կերպով:

Գրականություն

Այս աշխատությունը նվիրված է հայկական խորհրդային գրականության և բանահյուսության (ժողովրդական բանավոր ստեղծագործության) փոխկապակցված զարգացման ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր մշակութային ժառանգության հիմնական առանձնահատկությունները։ Հետազոտության մեջ վերլուծվում են խորհրդային շրջանում ձևավորված գրական ուղղությունները, թեմատիկ և գաղափարական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև սոցիալիստական իրականության արտացոլումը հայ գրողների ստեղծագործություններում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ժողովրդական բանահյուսության տարբեր ժանրերին՝ հեքիաթներին, երգերին, առածներին, էպիկական և լիրիկական ստեղծագործություններին, որոնք պահպանել են ազգային մտածողության, լեզվի և մշակութային ինքնության կարևոր շերտերը։ Աշխատությունում քննարկվում է նաև բանահյուսության ազդեցությունը խորհրդային գրականության վրա՝ որպես ստեղծագործական ներշնչման աղբյուր և գեղարվեստական մտածողության ձևավորման գործոն։ Ներկայացվում են գրականության և բանավոր ավանդույթի փոխազդեցության օրինակներ, ինչպես նաև դրանց ուսումնասիրության գիտական մոտեցումները։ Գիրքը կարևոր է հայ գրականության պատմության, մշակութաբանության և բանահյուսագիտության ուսումնասիրության համար՝ հնարավորություն տալով ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել խորհրդային շրջանի մշակութային գործընթացների մասին։

Իրավաբանություն

Սահմանադրական կարգի հիմունքները պետության իրավական և քաղաքական համակարգի հիմնարար սկզբունքներն են, որոնք ամրագրված են սահմանադրությամբ և ապահովում են պետական իշխանության կազմակերպումն ու հասարակական հարաբերությունների կարգավորումը։ Դրանք արտահայտում են պետության կառուցվածքի, իշխանության ձևավորման, մարդու իրավունքների պաշտպանության և հասարակության կառավարման հիմնական գաղափարները։ Սահմանադրական կարգի հիմունքների գլխավոր նպատակն է ապահովել իրավական պետության, ժողովրդավարության և հասարակական կայունության գոյությունը։ Այս հիմունքները սահմանում են, որ պետությունում բարձրագույն իրավական ուժ ունի սահմանադրությունը, և բոլոր պետական մարմինները, պաշտոնատար անձինք ու քաղաքացիները պարտավոր են ենթարկվել դրա պահանջներին։ Սահմանադրական կարգի կարևոր բաղադրիչներից է ժողովրդավարության սկզբունքը, որի համաձայն իշխանության աղբյուրը ժողովուրդն է, և քաղաքացիները մասնակցում են պետական կառավարմանը ընտրությունների, հանրաքվեների և այլ ժողովրդավարական մեխանիզմների միջոցով։ Մեծ նշանակություն ունի նաև իշխանությունների տարանջատման սկզբունքը, որի հիման վրա օրենսդիր, գործադիր և դատական իշխանությունները գործում են անկախ և փոխադարձ վերահսկողության պայմաններում՝ կանխելով իշխանության կենտրոնացումը մեկ մարմնի ձեռքում։ Սահմանադրական կարգի հիմունքները ներառում են նաև մարդու և քաղաքացու հիմնական իրավունքների ու ազատությունների ճանաչումն ու պաշտպանությունը, քանի որ իրավական պետության հիմնական արժեքը մարդն է և նրա արժանապատվությունը։ Պետությունը պարտավոր է ապահովել օրենքի առաջ բոլորի հավասարությունը, սեփականության պաշտպանությունը, խոսքի, խղճի, հավաքների և այլ հիմնարար ազատությունները։ Սահմանադրական կարգի կարևոր տարրերից է նաև քաղաքական բազմակարծությունը և բազմակուսակցական համակարգը, որոնք նպաստում են ժողովրդավարության զարգացմանը և իշխանության նկատմամբ հասարակական վերահսկողությանը։ Ժամանակակից պետություններում սահմանադրական կարգը կարևոր դեր ունի հասարակական կայունության, իրավական անվտանգության և պետական ինքնիշխանության պահպանման գործում։ Եթե սահմանադրական հիմունքները խախտվում են, առաջանում են քաղաքական ճգնաժամեր, իրավական անկայունություն և մարդու իրավունքների սահմանափակումներ։ Այդ պատճառով սահմանադրական կարգի պաշտպանությունը համարվում է պետության կարևորագույն խնդիրներից մեկը։ Սահմանադրական դատարանը, իրավապահ մարմինները և մյուս պետական ինստիտուտները կարևոր դեր ունեն սահմանադրական կարգի պահպանման և սահմանադրության գերակայության ապահովման գործում։ Այսպիսով, սահմանադրական կարգի հիմունքները հանդիսանում են պետության և հասարակության բնականոն զարգացման հիմքը, որոնք ապահովում են ժողովրդավարության, իրավական պետության և մարդու իրավունքների արդյունավետ իրականացումը։

Մշակույթ

Հրատարակությունը ներկայացնում է ՀՍՍՀ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր հրատարակված գրականության մատենագիտական տեղեկատվական տեղեկատու՝ նպատակ ունենալով համակարգված կերպով ներկայացնել տվյալ ժամանակաշրջանի մշակութային և արվեստագիտական գրականությունը։ Ներառում է մշակույթի, կերպարվեստի, երաժշտության, թատրոնի, կինոյի, ճարտարապետության, ժողովրդական ստեղծագործության և արվեստի այլ բնագավառներին վերաբերող գրքերի, հոդվածների, ժողովածուների և գիտական նյութերի վերաբերյալ մատենագիտական տվյալներ։ Տեղեկատուն նպաստում է մշակութային ժառանգության ուսումնասիրությանը, մասնագիտական տեղեկատվության որոնմանը և գիտահետազոտական աշխատանքների կազմակերպմանը՝ ապահովելով ընթերցողներին անհրաժեշտ կողմնորոշիչ նյութեր։ Հրատարակությունը արժեքավոր աղբյուր է գրադարանավարների, մատենագետների, մշակութաբանների, արվեստաբանների, պատմաբանների, ուսանողների, գիտաշխատողների, ինչպես նաև հայկական մշակույթի և արվեստի զարգացման գործընթացներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Այլ առարկաներ

Կենսագործունեության անվտանգության բաժինը գիտական և կիրառական ոլորտ է, որը ուսումնասիրում է մարդու կյանքի, առողջության և շրջակա միջավայրի վրա ազդող վտանգավոր գործոնները և դրանց կանխարգելման միջոցները։ Դրա հիմնական նպատակն է ապահովել անվտանգ պայմաններ մարդու գործունեության բոլոր ոլորտներում՝ կենցաղում, աշխատանքում և արտակարգ իրավիճակներում։ Այս բաժինը ներառում է ֆիզիկական, քիմիական, կենսաբանական և հոգեբանական վտանգների ուսումնասիրություն, ինչպես նաև դրանցից պաշտպանվելու մեթոդների մշակում։ Օրինակ՝ ֆիզիկական վտանգներից են բարձր աղմուկը, ճառագայթումը և մեխանիկական վնասվածքները, քիմիական վտանգներից՝ թունավոր գազերը և նյութերը, կենսաբանական վտանգներից՝ վարակիչ հիվանդությունները, իսկ հոգեբանական վտանգներից՝ սթրեսը և հոգեկան ծանրաբեռնվածությունը։ Կենսագործունեության անվտանգության բաժինը կարևորում է նաև առաջին օգնության գիտելիքները, հրդեհային անվտանգության կանոնները և տարհանման գործողությունները։ Ժամանակակից պայմաններում այն մեծապես կապված է էկոլոգիական անվտանգության հետ, քանի որ շրջակա միջավայրի աղտոտումը նույնպես ազդում է մարդու առողջության վրա։ Այս ոլորտը կիրառվում է կրթական հաստատություններում, արտադրական ձեռնարկություններում և պետական կառավարման համակարգում՝ նպատակ ունենալով նվազեցնել ռիսկերը և կանխել վթարները։ Այսպիսով, կենսագործունեության անվտանգության բաժինը համարվում է մարդու անվտանգության և առողջ կյանքի ապահովման կարևոր հիմքերից մեկը։