Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionTechnology
Основные задачи усовершенствования опалубочной системы
Սա շինարարական ինժեներիայի ոլորտին պատկանող տեխնիկական ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է կաղապարային (օպալուբկայի) համակարգերի կատարելագործման հիմնական խնդիրներին, որտեղ վերլուծվում են բետոնային կոնստրուկցիաների ձևավորման գործընթացում օգտագործվող կաղապարների կառուցվածքային, տեխնոլոգիական և շահագործական պահանջները, աշխատանքը ընդգրկում է կաղապարային համակարգերի ամրության և կոշտության բարձրացման, հավաքման և ապամոնտաժման գործընթացների պարզեցման, բազմակի օգտագործման արդյունավետության ավելացման և նյութական ծախսերի նվազեցման խնդիրները, միաժամանակ դիտարկվում են աշխատանքի անվտանգ պայմանների ապահովման, շինարարական ժամանակի կրճատման և արտադրողականության բարձրացման ինժեներական լուծումները, ինչպես նաև նոր նյութերի և մոդուլային համակարգերի կիրառման հնարավորությունները, որոնք թույլ են տալիս բարելավել բետոնային աշխատանքների որակը և ընդհանուր շինարարական գործընթացի արդյունավետությունը։
Updated: 2026-09-19
Culture
ՍՍՀՄ Կուլտուրայի մինիստրության գրադարանների կենտրոնացված համակարգերից օգտվելու կանոններ
Աշխատությունը նվիրված է ԽՍՀՄ մշակույթի նախարարության համակարգում գործող կենտրոնացված գրադարանային համակարգերից օգտվելու կարգի, ընթերցողների իրավունքների և պարտականությունների, ինչպես նաև գրադարանային սպասարկման կազմակերպման սկզբունքների ներկայացմանը։ Այն ունի գործնական-մեթոդական բնույթ և նախատեսված է ընթերցողներին ու գրադարանային ծառայություններից օգտվողներին տեղեկացնելու համար, թե ինչպես պետք է կազմակերպել գրադարան այցելությունը, գրանցվել որպես ընթերցող, օգտվել գրքային ֆոնդերից և պահպանել գրադարանի կողմից սահմանված կանոնները։ Խորհրդային գրադարանային համակարգը կառուցված էր կենտրոնացված կառավարման և միասնական գրադարանային ցանցի սկզբունքների վրա։ 1984 թվականի ԽՍՀՄ օրենսդրական դրույթներով գրադարանները դիտարկվում էին որպես միասնական համակարգի մաս, իսկ կենտրոնացված գրադարանային համակարգերը ղեկավարվում էին համապատասխան կենտրոնական գրադարանի կողմից։ Այդ համակարգի կարևոր առանձնահատկություններից էին ֆոնդերի կենտրոնացված համալրումը, գրականության մշակումը, տեղեկատու-մատենագիտական աշխատանքների համակարգումը և տարբեր գրադարանների միջև համագործակցությունը։ Նյութում ներկայացվող կանոնների հիմնական նպատակը գրադարանային ֆոնդերի հնարավորինս արդյունավետ և կարգավորված օգտագործումն էր։ Ընթերցողը հնարավորություն ուներ ժամանակավորապես օգտվել գրքերից, պարբերականներից և այլ տպագիր նյութերից, ստանալ մատենագիտական ու տեղեկատու-տեղեկատվական սպասարկում, ինչպես նաև մասնակցել գրադարանի կազմակերպած միջոցառումներին։ ԽՍՀՄ-ում գրադարաններից օգտվելու իրավունքը նախատեսված էր քաղաքացիների, հիմնարկների, ձեռնարկությունների և կազմակերպությունների համար, իսկ ընդհանուր գրադարանային սպասարկումը հիմնականում անվճար էր։ Կարևոր տեղ էր զբաղեցնում ընթերցողի կողմից գրադարանային ֆոնդերի պահպանության պահանջը։ Օգտվողը պարտավոր էր խնամքով վերաբերվել իրեն տրամադրված գրականությանը, պահպանել դրա ֆիզիկական ամբողջականությունը և վերադարձնել նյութերը սահմանված ժամկետում։ Գրքի կամ այլ նյութի կորուստը կամ անուղղելի վնասումը կարող էր առաջացնել նյութական պատասխանատվություն և պահանջել կորցրած հրատարակության փոխարինում կամ դրա արժեքի փոխհատուցում։ Կենտրոնացված համակարգի կարևոր առավելություններից էր նաև միջգրադարանային աբոնեմենտի կիրառումը։ Եթե անհրաժեշտ գիրքը կամ այլ հրատարակությունը տվյալ գրադարանում առկա չէր, գրադարանը կարող էր այն պահանջել այլ գրադարանից։ Այս մեխանիզմը հնարավորություն էր տալիս ընդլայնել ընթերցողի հասանելիությունը գրականության նկատմամբ և միաժամանակ գրադարանային ֆոնդերը դիտարկել որպես փոխկապակցված ամբողջություն։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև ընթերցողների սպասարկման տարբեր ձևերին՝ ընթերցասրահում աշխատելուն, գրականության ժամանակավոր տրամադրմանը, տեղեկատու ծառայություններից օգտվելուն և անհրաժեշտ հրատարակությունների որոնմանը։ Այս ամենը կազմակերպվում էր սահմանված կանոնների համաձայն, որոնք հաստատվում էին ԽՍՀՄ մշակույթի նախարարության կողմից և հիմք էին հանդիսանում համապատասխան գրադարանների տեղական օգտագործման կանոնների մշակման համար։ Կենտրոնացված գրադարանային համակարգի կառուցվածքը ենթադրում էր կենտրոնական և մասնաճյուղային գրադարանների փոխկապակցված աշխատանք։ Այդպիսի կազմակերպումը հնարավորություն էր տալիս միասնականացնել գրքերի հաշվառումը, համալրումը, մշակումը և սպասարկումը, ինչպես նաև ավելի արդյունավետ օգտագործել առկա գրադարանային ռեսուրսները։ Խորհրդային համակարգում գրադարանները միավորվում էին ընդհանուր խնդիրների և գործունեության սկզբունքների շուրջ՝ ընդգրկելով զանգվածային, մանկական և երիտասարդական, գիտական, տեխնիկական և այլ մասնագիտացված գրադարաններ։ Նյութի կարևոր նշանակությունն այն է, որ այն ոչ միայն ներկայացնում է գրադարանային ֆոնդից օգտվելու տեխնիկական կանոնները, այլև արտացոլում է տվյալ ժամանակաշրջանի գրադարանային մշակույթը, որտեղ ընթերցանությունը, գրքի տարածումը և բնակչության տեղեկատվական սպասարկումը համարվում էին հասարակական և մշակութային կարևոր գործառույթներ։ Գրադարանի և ընթերցողի հարաբերությունները կարգավորվում էին փոխադարձ պարտականությունների համակարգով․ գրադարանը պետք է ապահովեր ֆոնդերի հասանելիությունը և հնարավորինս լիարժեք բավարարեր ընթերցողների պահանջները, իսկ ընթերցողը պարտավոր էր պահպանել գրքային ֆոնդը և սահմանված կարգը։ Ընդհանուր առմամբ, նյութը կարևոր աղբյուր է խորհրդային շրջանի գրադարանային սպասարկման կազմակերպման, կենտրոնացված գրադարանային համակարգերի գործունեության և ընթերցողի՝ գրադարանային ռեսուրսներից օգտվելու կանոնների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել գրադարանագետներին, մատենագետներին, մշակույթի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, ուսանողներին և ԽՍՀՄ ժամանակաշրջանի գրադարանային համակարգի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։
Updated: 2026-09-20
Economics
Հայաստանի տնտեսության կառուցվածքային հիմնախնդիրները տարածաշրջանային զարգացումներում
Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի տնտեսության կառուցվածքային հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ դրանք դիտարկելով տարածաշրջանային զարգացման գործընթացների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում տնտեսության ճյուղային և տարածքային կառուցվածքի առանձնահատկություններն են, դրանց ձևավորման գործոնները և առկա անհամամասնությունների ազդեցությունը երկրի տնտեսական աճի, մրցունակության և մարզերի սոցիալ-տնտեսական զարգացման վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են վերլուծվել արդյունաբերության, գյուղատնտեսության, ծառայությունների և այլ ոլորտների հարաբերակցությունը, դրանց տարածքային բաշխվածությունը, արտադրողականության տարբերությունները, ներդրումային ակտիվությունը և ենթակառուցվածքների զարգացման մակարդակը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Երևան քաղաքի և մարզերի միջև տնտեսական ներուժի, զբաղվածության, եկամուտների և տնտեսական ակտիվության տարբերություններին, ինչպես նաև տարածաշրջանների առկա ռեսուրսների ոչ լիարժեք օգտագործման խնդիրներին։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ կառուցվածքային անհամամասնությունների առաջացման պատճառներին՝ ներառյալ արտադրական կարողությունների կենտրոնացումը, մարդկային կապիտալի անհավասար բաշխումը, ենթակառուցվածքային սահմանափակումները, ներդրումների տարածքային անհավասարությունը և տնտեսական գործունեության որոշակի ոլորտներից կախվածությունը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում տարածաշրջանային զարգացման քաղաքականությանը և այն մեխանիզմներին, որոնց միջոցով հնարավոր է խթանել մարզերի տնտեսական ակտիվությունը, բարձրացնել տեղական արտադրության մրցունակությունը և ստեղծել նոր զբաղվածության հնարավորություններ։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև տնտեսության դիվերսիֆիկացման, բարձր ավելացված արժեք ստեղծող ճյուղերի զարգացման, տեխնոլոգիական արդիականացման, նորարարության և ներդրումային միջավայրի բարելավման ուղղությունները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել տարածաշրջանների տնտեսական ներուժի և երկրի ընդհանուր տնտեսական կառուցվածքի փոխկապակցվածությունը՝ ընդգծելով հավասարակշռված տարածքային զարգացման կարևորությունը։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, պետական կառավարման և տարածաշրջանային զարգացման մասնագետների, հետազոտողների, քաղաքականություն մշակողների և համապատասխան ոլորտների ուսանողների համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը նպատակ ունի բացահայտել Հայաստանի տնտեսության կառուցվածքային խնդիրների հիմնական պատճառներն ու հետևանքները և ներկայացնել դրանց հաղթահարման հնարավոր ուղիները՝ նպաստելով տարածքային անհամաչափությունների նվազեցմանը, մարզերի տնտեսական ներուժի արդյունավետ օգտագործմանը և երկրի երկարաժամկետ, հավասարակշռված ու կայուն զարգացմանը։
Updated: 2026-09-05
History
[Армяне в Австро-Венгрии и Румынии]
Աշխատությունը նվիրված է Ավստրո-Հունգարիայի և Ռումինիայի տարածքներում հայկական համայնքների ձևավորման, զարգացման և հասարակական-մշակութային կյանքի ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում է հայերի ներկայության պատմական ընթացքը Կենտրոնական և Արևելյան Եվրոպայի այդ երկրներում՝ ուշադրություն դարձնելով նրանց բնակության, տնտեսական գործունեության, հասարակական կազմակերպման և համայնքային ինքնության պահպանման առանձնահատկություններին։ Քննության են առնվում հայկական համայնքների ձևավորման նախադրյալները, նրանց կապերը տեղի հասարակությունների հետ և տարբեր պատմական ժամանակաշրջաններում ունեցած դերակատարությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայերի առևտրական, արհեստագործական և տնտեսական գործունեությանը, ինչպես նաև կրթական, մշակութային և հոգևոր կյանքի զարգացմանը։ Ուսումնասիրվում են համայնքային կառույցների, եկեղեցական հաստատությունների, դպրոցների, մշակութային կազմակերպությունների և այլ միավորումների նշանակությունը հայկական ինքնության պահպանման ու սերունդների միջև մշակութային կապի ապահովման գործում։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նաև հայերի ինտեգրման և ազգային ինքնության պահպանման փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը՝ ցույց տալու համար, թե ինչպես են հայկական համայնքները հարմարվել տվյալ երկրների հասարակական ու քաղաքական միջավայրին՝ միաժամանակ պահպանելով լեզվական, կրոնական և մշակութային առանձնահատկությունները։ Գիրքը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու Ավստրո-Հունգարիայում և Ռումինիայում հայկական համայնքների պատմական ժառանգության, նրանց փոխհարաբերությունների և եվրոպական հասարակական կյանքում ունեցած ներդրման մասին։ Այն կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, հայագետներին, սփյուռքագետներին, մշակութաբաններին, արևելաեվրոպական պատմության մասնագետներին, ուսանողներին, հետազոտողներին և հայկական սփյուռքի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։
Updated: 2026-09-14
History
Ումմայի կարգավիճակն ու բնորոշումը Ղուրանում և վաղ իսլամական սկզբնաղբյուրներում
Աշխատությունը նվիրված է «ումմա» հասկացության (իսլամական համայնք) կարգավիճակի և բովանդակային բնորոշման ուսումնասիրությանը՝ ըստ Ղուրանի և վաղ իսլամական սկզբնաղբյուրների։ Գրքում վերլուծվում են Ղուրանական տեքստերում «ումմա»-ի իմաստային դաշտերը, դրա կապը հավատքի, սոցիալական կազմակերպման և իրավական-էթիկական նորմերի հետ։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև վաղ իսլամական ավանդույթներում՝ հադիսներում և պատմական քրոնիկներում, համայնքի ձևավորման գործընթացը, դրա քաղաքական և կրոնական բաղադրիչների փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև Մուհամմադ մարգարեի ժամանակաշրջանում «ումմա»-ի ինստիտուցիոնալացումը։ Աշխատության մեջ համադրվում են տեքստաբանական և պատմական-քննադատական մոտեցումներ՝ ցույց տալու համար հասկացության զարգացման դինամիկան և դրա ազդեցությունը իսլամական քաղաքակրթության ձևավորման վրա։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է իսլամագետների, պատմաբանների, աստվածաբանների և համեմատական կրոնագիտության մասնագետների համար՝ նպաստելով վաղ իսլամի սոցիալ-կրոնական կառուցվածքի ավելի խորքային ըմբռնմանը։
Updated: 2026-09-15
Geography
Магнитоупругие, электромагнитные и электроупругие эффекты, предшествующие сильным землетрясениям на араратском сейсмопрогностическом полигоне
Աշխատությունը նվիրված է ուժեղ երկրաշարժերին նախորդող մագնիսաառաձգական, էլեկտրամագնիսական և էլեկտրական առաձգական երևույթների ուսումնասիրությանը Արարատյան սեյսմոկանխատեսման պոլիգոնի պայմաններում։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունն է երկրակեղևում ուժեղ սեյսմիկ իրադարձություններից առաջ տեղի ունեցող ֆիզիկական գործընթացների ուսումնասիրությունը և դրանց հնարավոր արտահայտությունների բացահայտումը տարբեր երկրաֆիզիկական դաշտերում։ Աշխատության շրջանակում կարող են վերլուծվել երկրաշարժերին նախորդող մագնիսական, էլեկտրական և մեխանիկական փոփոխությունները, դրանց առաջացման հնարավոր մեխանիզմները, ժամանակային և տարածական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև տարբեր դիտարկվող պարամետրերի միջև հնարավոր փոխկապակցվածությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Արարատյան տարածաշրջանի երկրաբանական և սեյսմոտեկտոնական պայմաններին, սեյսմիկ ակտիվության դիտարկման մեթոդներին և երկրաշարժերի նախանշանների գրանցման ու մեկնաբանման խնդիրներին։ Հետազոտության ընթացքում ստացված տվյալների համադրումը կարող է հնարավորություն տալ գնահատելու տարբեր ֆիզիկական երևույթների կիրառելիությունը սեյսմիկ վտանգի ուսումնասիրման և հնարավոր նախանշանների հայտնաբերման համար։ Կարևորվում է նաև դիտարկումների հավաստիության, բնական և տեխնածին խանգարումների տարանջատման, տվյալների վիճակագրական վերլուծության և տարբեր դիտակայաններից ստացված արդյունքների համեմատության հարցը։ Աշխատությունը կարող է նշանակալի լինել Հայաստանի և հարակից տարածաշրջանների սեյսմիկ վտանգի ուսումնասիրման տեսանկյունից՝ նպաստելով երկրաշարժերի նախապատրաստական գործընթացների վերաբերյալ գիտական պատկերացումների ընդլայնմանը։ Այն կարող է հետաքրքրել սեյսմոլոգներին, երկրաֆիզիկոսներին, երկրաբաններին, սեյսմիկ վտանգի գնահատմամբ զբաղվող մասնագետներին, գիտահետազոտական կառույցներին և համապատասխան ոլորտներում մասնագիտացող ուսանողներին ու հետազոտողներին։
Updated: 2026-09-16