Մկրտիչ Խրիմյան. հասարակական-քաղաքական գործունեությունը

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում արժեթղթերի առաջնային շուկայի ձևավորման, զարգացման և կատարելագործման հիմնական ուղղությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության նպատակն է բացահայտել առաջնային շուկայի տնտեսական նշանակությունը, դրա ձևավորման ինստիտուցիոնալ և իրավական հիմքերը, զարգացման վրա ազդող գործոնները և շուկայի արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները։ Առաջնային շուկան այն հատվածն է, որտեղ իրականացվում է նոր թողարկված արժեթղթերի տեղաբաշխումը, և այդ գործընթացի միջոցով թողարկողները հնարավորություն են ստանում ներգրավել ֆինանսական միջոցներ՝ ներդրումային ծրագրերի, բիզնեսի ընդլայնման կամ պետական ծախսերի ֆինանսավորման համար։ Հայաստանի արժեթղթերի շուկայի կարևոր բաղադրիչը պետական պարտատոմսերի շուկան է, որոնց առաջնային տեղաբաշխումն իրականացվում է աճուրդների միջոցով։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են առաջնային շուկայի կառուցվածքը, դրա մասնակիցները, թողարկողների, ներդրողների, ֆինանսական միջնորդների, բորսայական և պահառության ենթակառուցվածքների փոխհարաբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պետական և կորպորատիվ արժեթղթերի առաջնային տեղաբաշխման առանձնահատկություններին, տեղաբաշխման մեխանիզմներին և ներդրողների կողմից արժեթղթերի ձեռքբերման գործընթացին։ Կարևոր տեղ է հատկացվում շուկայի իրավական և կարգավորող հիմքերին, քանի որ արժեթղթերի թողարկման և տեղաբաշխման գործընթացների թափանցիկությունն ու կանոնակարգվածությունը կարևոր պայմաններ են ներդրողների վստահության և շուկայի կայունության ապահովման համար։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են վերլուծվել արժեթղթերի թողարկման ծավալները, տեղաբաշխման արդյունքները, ներդրողների կազմը, պահանջարկի և առաջարկի հարաբերակցությունը, եկամտաբերության մակարդակները և շուկայի ակտիվության դինամիկան։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում պետական պարտատոմսերի առաջնային աճուրդների կազմակերպման մեխանիզմներին, մրցակցային և ոչ մրցակցային հայտերի կիրառմանը, ինչպես նաև առաջնային շուկայի մասնակիցների գործունեության արդյունավետությանը։ ՀՀ պետական պարտատոմսերի առաջնային շուկայի համար նախատեսված կարգավորումները սահմանում են աճուրդային գործընթացի, մասնակիցների հայտերի և տեղաբաշխման արդյունքների հաշվառման ու հրապարակման մեխանիզմները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է առաջնային շուկայի զարգացմանը խոչընդոտող խնդիրների բացահայտումը։ Դրանց շարքում կարող են դիտարկվել ներդրումային պահանջարկի սահմանափակությունը, բնակչության ֆինանսական գրագիտության մակարդակը, կորպորատիվ արժեթղթերի թողարկման համեմատաբար փոքր ծավալները, շուկայի գործիքների և մասնակիցների բազմազանության անհրաժեշտությունը, տեղեկատվության հասանելիությունը և ներդրողների վստահության ամրապնդման խնդիրը։ Կարևոր է նաև առաջնային և երկրորդային շուկաների փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը, քանի որ նոր թողարկումների նկատմամբ ներդրողների հետաքրքրվածությունը մեծապես կախված է արժեթղթերի հետագա իրացվելիությունից և շուկայական շրջանառության հնարավորություններից։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև արժեթղթերի շուկայի թվայնացմանը, էլեկտրոնային տեղաբաշխման մեխանիզմների զարգացմանը և ֆինանսական տեխնոլոգիաների կիրառմանը՝ որպես շուկայի հասանելիության և գործառնությունների արդյունավետության բարձրացման միջոցներ։ Հայաստանում որոշ պարտատոմսերի տեղաբաշխում արդեն իրականացվում է Հայաստանի ֆոնդային բորսայի էլեկտրոնային տեղաբաշխման հարթակի միջոցով, ինչը վկայում է առաջնային շուկայի տեխնոլոգիական զարգացման ուղղությամբ ընթացող գործընթացների մասին։ Հետազոտության արդյունքների հիման վրա կարող են մշակվել առաջնային շուկայի զարգացմանն ուղղված առաջարկություններ՝ նոր ֆինանսական գործիքների ընդլայնման, կորպորատիվ թողարկումների խթանման, ներդրողների շրջանակի ընդլայնման, շուկայի տեղեկատվական թափանցիկության բարձրացման, ֆինանսական գրագիտության զարգացման և շուկայական ենթակառուցվածքների կատարելագործման ուղղություններով։ Աշխատության արդյունքները կարող են նպաստել Հայաստանի ֆինանսական շուկայի խորացմանը, տնտեսության մեջ երկարաժամկետ կապիտալի ներգրավման ընդլայնմանը և տնտեսավարող սուբյեկտների ֆինանսավորման այլընտրանքային աղբյուրների զարգացմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, ֆինանսական վերլուծաբաններին, ներդրումային և բանկային ոլորտի մասնագետներին, արժեթղթերի շուկայի մասնակիցներին, պետական կառավարման մարմինների ներկայացուցիչներին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողներին։

Գրականություն

Աշխատությունը նվիրված է անգլիական դասական արձակի և հայ գրականության միջև ձևավորված գրական առնչությունների, փոխազդեցությունների և գեղարվեստական ընդհանրությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում անգլիական արձակի նշանակալի ավանդույթների ընկալումն ու տարածումը հայկական գրական միջավայրում, դրանց ազդեցության հնարավոր դրսևորումները հայ հեղինակների ստեղծագործական մտածողության, թեմատիկ ընտրության և գեղարվեստական արտահայտչամիջոցների վրա։ Վերլուծվում են տարբեր գրական ստեղծագործություններում հանդիպող գաղափարական, թեմատիկ, ժանրային և ոճական զուգահեռները՝ ուշադրություն դարձնելով կերպարների կառուցման, սյուժեի կազմակերպման, պատմողական տեխնիկայի և հասարակական միջավայրի պատկերման առանձնահատկություններին։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում գրական թարգմանություններին՝ որպես երկու մշակույթների միջև կապերի ձևավորման և անգլիական դասական գրականության հայկական ընթերցողական միջավայր ներթափանցման կարևոր միջոցի։ Քննարկվում են նաև գրական ստեղծագործությունների ընդունման և մեկնաբանման առանձնահատկությունները, թարգմանական ընտրությունները և դրանց դերը հայ գրական գործընթացում։ Համեմատական վերլուծության միջոցով բացահայտվում են տարբեր ազգային գրական ավանդույթներում հանդիպող ընդհանուր թեմաներն ու դրանց ինքնատիպ գեղարվեստական արտահայտությունները։ Անդրադարձ է կատարվում անհատի և հասարակության հարաբերություններին, բարոյական ընտրության, սոցիալական հակասությունների, մարդկային բնավորության և հասարակական փոփոխությունների պատկերման գրական եղանակներին։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու հայ-անգլիական գրական կապերի պատմության, մշակութային փոխազդեցության և համաշխարհային գրական փորձի յուրացման գործընթացների մասին։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել գրականագետների, համեմատական գրականագիտության մասնագետների, հայ և անգլիական գրականության ուսումնասիրողների, թարգմանաբանների, բանասերների և ուսանողների համար։

Բժշկություն

Աշխատանքը նվիրված է ողնաշարային ծագման կոմպրեսիոն ռադիկուլոպաթիաների ժամանակ կլինիկական և էլեկտրաֆիզիոլոգիական տվյալների փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է համադրել հիվանդների կլինիկական դրսևորումները նյարդային համակարգի ֆունկցիոնալ վիճակը գնահատող էլեկտրաֆիզիոլոգիական հետազոտությունների արդյունքների հետ՝ ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու նյարդարմատների ախտահարման բնույթի, տեղակայման և արտահայտվածության մասին։ Ողնաշարի դեգեներատիվ և այլ ախտաբանական փոփոխությունների հետևանքով նյարդարմատների սեղմումը կարող է առաջացնել ցավային համախտանիշ, զգացողության խանգարումներ, մկանային թուլություն, ռեֆլեքսների փոփոխություններ և այլ նյարդաբանական դրսևորումներ, որոնց ճիշտ գնահատումը կարևոր նշանակություն ունի ախտորոշման, հիվանդության ընթացքի վերահսկման և բուժական մարտավարության ընտրության համար։ Աշխատանքում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կլինիկական զննման տվյալների և էլեկտրոֆիզիոլոգիական ցուցանիշների համապատասխանությանը՝ պարզելու համար, թե որքանով են ֆունկցիոնալ հետազոտությունների արդյունքները արտացոլում նյարդարմատների ախտահարման կլինիկական պատկերը։ Էլեկտրաֆիզիոլոգիական մեթոդները հնարավորություն են տալիս օբյեկտիվորեն գնահատել ծայրամասային նյարդային համակարգի հաղորդականության և նյարդամկանային համակարգի գործունեության փոփոխությունները, ինչն առավել կարևոր է այն դեպքերում, երբ միայն կլինիկական ախտանշանները բավարար չեն ախտահարման աստիճանը կամ տարածվածությունը հստակ որոշելու համար։ Հետազոտության շրջանակում կլինիկական և գործիքային տվյալների համադրումը կարող է նպաստել տարբեր նյարդաբանական համախտանիշների տարբերակմանը, ախտահարման մակարդակի ճշգրտմանը և հիվանդության դինամիկայի գնահատմանը։ Աշխատությունը ներկայացնում է նաև այն մոտեցումը, որի համաձայն ռադիկուլոպաթիայի ախտորոշումը պետք է հիմնված լինի հիվանդի գանգատների, նյարդաբանական զննման և օբյեկտիվ էլեկտրաֆիզիոլոգիական տվյալների համալիր գնահատման վրա։ Նման համադրումը կարևոր է հատկապես ողնաշարային ցավերի և նյարդարմատային ախտանշանների տարբերակման ժամանակ, քանի որ կլինիկական դրսևորումները կարող են տարբեր աստիճանի արտահայտվածություն ունենալ և միշտ չէ, որ ուղղակիորեն համապատասխանում են նյարդային հյուսվածքի ֆունկցիոնալ խանգարման աստիճանին։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել նյարդաբանների, կլինիկական նեյրոֆիզիոլոգների, նեյրովիրաբույժների, վերականգնողական բժշկության մասնագետների և ողնաշարի հիվանդությունների ախտորոշմամբ զբաղվող հետազոտողների համար՝ որպես կլինիկական դիտարկումների և էլեկտրաֆիզիոլոգիական հետազոտությունների արդյունքների համադրման թեմային նվիրված մասնագիտական ուսումնասիրություն։

Մշակույթ

Աշխատությունը նվիրված է 1960–1980-ական թվականների խորհրդահայ տպագրական գրաֆիկայի զարգացման, գեղարվեստական առանձնահատկությունների և ստեղծագործական որոնումների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է խորհրդային Հայաստանի կերպարվեստի այն շրջանը, երբ գրաֆիկան աստիճանաբար ձեռք էր բերում ինքնուրույն և նշանակալի դեր՝ հանդես գալով գրքի ձևավորման, նկարազարդման, պլակատի, ամսագրային ու այլ տպագիր մշակույթի ոլորտներում։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է տպագրական գրաֆիկայի արտահայտչական հնարավորությունների վերլուծությունը, մասնավորապես՝ գծի, հարթության, սևի ու սպիտակի հակադրության, գունային լուծումների, կոմպոզիցիայի և դեկորատիվ սկզբունքների կիրառումը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես էին ժամանակաշրջանի նկարիչները համադրում խորհրդային մշակութային միջավայրի գաղափարական պահանջները ազգային գեղարվեստական ավանդույթների և ժամանակակից արվեստի նորարարական միտումների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայկական կերպարվեստի ազգային ինքնատիպության պահպանմանն ու նորովի մեկնաբանմանը, ինչպես նաև ժողովրդական արվեստի, միջնադարյան մանրանկարչության, ճարտարապետական և դեկորատիվ ձևերի ազդեցությանը գրաֆիկական մտածողության վրա։ Հետազոտության մեջ կարող են դիտարկվել տարբեր նկարիչների ստեղծագործությունները՝ բացահայտելով նրանց անհատական ոճական առանձնահատկությունները, թեմատիկ նախասիրությունները և տպագրական տեխնիկաների կիրառման եղանակները։ Գրքի նկարազարդումը և տպագրական ձևավորումը դիտարկվում են ոչ միայն որպես գրական ստեղծագործության տեսողական ուղեկցություն, այլև որպես ինքնուրույն գեղարվեստական արտահայտության ձև, որտեղ նկարիչը մեկնաբանում է գրական նյութը սեփական պատկերային լեզվով։ Կարևոր է նաև 1960–1980-ականների մշակութային կյանքի ընդհանուր համատեքստի ուսումնասիրությունը, քանի որ այդ ժամանակաշրջանի գրաֆիկան զարգանում էր կերպարվեստի մյուս ճյուղերի հետ սերտ փոխազդեցության պայմաններում և արտացոլում էր հասարակական, մշակութային ու գեղագիտական փոփոխությունները։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել արվեստաբաններին, գրաֆիկայի և գրքի ձևավորման մասնագետներին, նկարիչներին, մշակույթի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև հայ կերպարվեստի պատմությունն ուսումնասիրող ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը կարևոր է խորհրդահայ գրաֆիկայի պատմության տվյալ շրջանի ամբողջական ընկալման համար՝ բացահայտելով դրա թեմատիկ, ոճական և տեխնիկական առանձնահատկությունները, ազգային ավանդույթների շարունակականությունը և ժամանակակից գեղարվեստական մտածողության ձևավորման գործընթացները։

Պատմություն

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է ԽՍՀՄ ազգային քաղաքականության և Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության փոխկապակցվածության ազգաբանական վերլուծությանը՝ ընդգծելով խորհրդային պետական կառուցվածքի ներսում ազգերի ինքնորոշման, տարածքային վարչական բաժանումների և էթնոմշակութային գործընթացների ազդեցությունը հակամարտության ձևավորման վրա։ Աշխատությունում դիտարկվում է ԽՍՀՄ ազգային քաղաքականությունը որպես բազմազգ պետության կայունությունը պահպանելու փորձ, որը միաժամանակ ստեղծել է վարչական սահմանների և ազգային ինքնագիտակցության միջև հակասություններ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար մարզի ձևավորման պատմական հանգամանքներին, էթնոդեմոգրաֆիկ զարգացումներին և դրանց քաղաքական մեկնաբանություններին տարբեր ժամանակահատվածներում։ Քննարկվում են նաև ազգային ինքնության ձևավորման գործընթացները, պատմական հիշողության դերակատարությունը և կենտրոն-տարածաշրջան հարաբերությունների լարվածության աստիճանական աճը, որը հանգեցրել է հակամարտության սրման խորհրդային վերջին տարիներին։ Աշխատությունում ընդգծվում է, որ հակամարտության արմատները պետք է դիտարկել ոչ միայն քաղաքական, այլև սոցիալ-մշակութային և ազգաբանական համատեքստում՝ հասկանալու համար դրա երկարաժամկետ դինամիկան և ազդեցությունը տարածաշրջանային կայունության վրա։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության պետական պարտքի կառավարման հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ պետական ֆինանսների կայունության և երկրի մակրոտնտեսական զարգացման տեսանկյունից։ Ուսումնասիրության շրջանակում ներկայացվում են պետական պարտքի էությունը, կառուցվածքը, ձևավորման հիմնական աղբյուրներն ու գործոնները, ինչպես նաև դրա ազդեցությունը պետական բյուջեի, տնտեսական աճի, ֆինանսական կայունության և երկրի վարկունակության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պարտքի կառավարման արդյունավետությանն առնչվող խնդիրներին՝ ներառյալ պարտքային բեռի օպտիմալ մակարդակի ապահովումը, պարտքի սպասարկման ծախսերի կառավարումը, արտաքին և ներքին փոխառությունների հարաբերակցությունը, արժութային և տոկոսադրույքային ռիսկերի նվազեցումը և պետական ֆինանսների երկարաժամկետ կայունության պահպանումը։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են նաև պետական պարտքի կառավարման քաղաքականության իրականացման մեխանիզմները, առկա տնտեսական և ինստիտուցիոնալ սահմանափակումները և դրանց հաղթահարման հնարավոր ուղիները։ Հայաստանի պայմանների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու պարտքային քաղաքականության այն առանձնահատկությունները, որոնք կապված են փոքր և բաց տնտեսության, արտաքին ֆինանսավորման աղբյուրներից կախվածության, փոխարժեքի տատանումների և տնտեսական զարգացման տարբեր փուլերում ֆինանսավորման անհրաժեշտության հետ։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսական ոլորտի մասնագետների, պետական կառավարման համակարգի ներկայացուցիչների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար՝ պետական պարտքի կառավարման, մակրոտնտեսական քաղաքականության և ֆինանսական կայունության վերաբերյալ ավելի ամբողջական պատկերացում ձևավորելու նպատակով։