Проблематика и поэтика малой прозы В. В. Набокова

Մշակույթ

Աշխատությունը նվիրված է Արշիլ Գորկու ստեղծագործական ժառանգության ընկալման և գնահատման պատմությանը ամերիկյան արվեստի քննադատության շրջանակում։ Ուսումնասիրվում է, թե տարբեր ժամանակաշրջաններում ամերիկացի արվեստաբաններն ու քննադատները ինչպես են մեկնաբանել նկարչի ստեղծագործությունները, գեղարվեստական լեզուն և նրա տեղը XX դարի ամերիկյան արվեստի զարգացման գործընթացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Գորկու ստեղծագործական ուղու վերաբերյալ քննադատական մոտեցումների փոփոխությանը, նրա վաղ և հասուն շրջանների աշխատանքների գնահատմանը, ինչպես նաև եվրոպական մոդեռնիզմի և ձևավորվող ամերիկյան նոր գեղարվեստական ուղղությունների հետ նրա արվեստի կապերի մեկնաբանությանը։ Վերլուծվում են նկարչի ոճի, գեղարվեստական մտածողության, պատկերային համակարգի, ձևի և գույնի կիրառման վերաբերյալ արվեստաբանական տեսակետները։ Քննարկվում է նաև նրա հայկական ծագման, կենսագրական փորձառության և մշակութային հիշողության նշանակությունը ստեղծագործությունների մեկնաբանության մեջ՝ առանձնացնելով տարբեր քննադատական մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում ցուցահանդեսների, արվեստաբանական հրապարակումների, մենագրությունների և թանգարանային ուսումնասիրությունների դերին նկարչի ստեղծագործական ժառանգության գնահատման ու հանրայնացման գործընթացում։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հետևել, թե ինչպես է ժամանակի ընթացքում ձևավորվել և փոփոխվել Գորկու արվեստի վերաբերյալ քննադատական ընկալումը և ինչպես է նրա ստեղծագործությունը ներառվել ամերիկյան արդի արվեստի պատմության ընդհանուր համատեքստում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել արվեստաբանների, մշակութաբանների, հայ արվեստի և ամերիկյան մոդեռնիզմի հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և XX դարի կերպարվեստով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Զբոսաշրջություն (Տուրիզմ)

Աշխատությունը ներկայացնում է Հայկական ԽՍՀ տարածքում կազմակերպվող ճանաչողական և զբոսաշրջային երթուղիների ուղեցույց՝ ընթերցողին ծանոթացնելով հանրապետության պատմամշակութային ժառանգությանը, բնաշխարհին, քաղաքներին, բնակավայրերին և տեսարժան վայրերին։ Նյութում ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի տարբեր շրջաններով իրականացվող էքսկուրսիաների կազմակերպմանը և այն վայրերին, որոնք առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում պատմության, ճարտարապետության, հնագիտության, մշակույթի և բնության տեսանկյունից։ Ներկայացվում են հնագույն բնակավայրեր, պատմական հուշարձաններ, եկեղեցիներ ու վանական համալիրներ, ճարտարապետական կառույցներ, թանգարաններ, մշակութային կենտրոններ և բնական տեսարժան վայրեր՝ դրանց վերաբերյալ տալով ճանաչողական տեղեկություններ և պատմական համատեքստ։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում Երևանին և հանրապետության մյուս քաղաքներին, դրանց զարգացման պատմությանը, քաղաքաշինական առանձնահատկություններին, հասարակական ու մշակութային կյանքին և խորհրդային ժամանակաշրջանում տեղի ունեցած փոփոխություններին։ Երթուղիների նկարագրությունների միջոցով ընթերցողը հնարավորություն է ստանում պատկերացում կազմելու Հայաստանի աշխարհագրական բազմազանության, լեռնային բնապատկերների, գետերի, լճերի, կիրճերի և այլ բնական առանձնահատկությունների մասին։ Պատմական և մշակութային հուշարձանների ներկայացումը միաժամանակ բացահայտում է տարբեր ժամանակաշրջաններում հայկական ճարտարապետության և արվեստի զարգացման առանձնահատկությունները։ Ուղեցույցային բնույթի նյութերը կարող են ներառել նաև ճանապարհների, այցելության հաջորդականության, բնակավայրերի միջև կապերի և ճանապարհին հանդիպող նշանակալի վայրերի վերաբերյալ գործնական տեղեկություններ՝ նպաստելով երթուղիների առավել ամբողջական ընկալմանը։ Հրատարակությունը կարևոր է նաև որպես խորհրդային ժամանակաշրջանի Հայաստանի զբոսաշրջային մշակույթն ու հանրապետության տեսարժան վայրերի այն ժամանակվա ներկայացման ձևերը պատկերող աղբյուր։ Այն հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե պատմական ժառանգությունը, բնական հարստությունները և ժամանակակից քաղաքաշինական ձեռքբերումները ինչպես էին ներկայացվում այցելուներին և զբոսաշրջիկներին Հայկական ԽՍՀ ժամանակաշրջանում։ Նյութը կարող է հետաքրքրել Հայաստանի պատմությամբ, աշխարհագրությամբ, մշակութային ժառանգությամբ և ճարտարապետությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին, ինչպես նաև զբոսաշրջության պատմությունը, խորհրդային շրջանի Հայաստանը և պատմական ուղեցույցները ուսումնասիրող մասնագետներին։

Պատմություն

Այս պատմավավերագրական աշխատությունը նվիրված է Օսմանյան կայսրությունում Ադանայի նահանգում տեղի ունեցած հայերի զանգվածային կոտորածների պատմական իրադարձությունների ուսումնասիրմանը։ Գրքում ներկայացվում են բռնությունների նախապատճառները, քաղաքական և հասարակական միջավայրը, ինչպես նաև այն հանգամանքները, որոնք նպաստեցին ողբերգական իրադարձությունների ծավալմանը։ Հեղինակը հիմնվում է պատմական փաստաթղթերի, ժամանակակից վկայությունների, մամուլի հրապարակումների և այլ սկզբնաղբյուրների վրա՝ վերականգնելով դեպքերի ընթացքն ու դրանց ազդեցությունը տեղի հայ բնակչության կյանքի վրա։ Աշխատության մեջ անդրադարձ է կատարվում նաև միջազգային արձագանքին, օտարերկրյա դիտորդների գնահատականներին և իրադարձությունների պատմական նշանակությանը՝ որպես հայ ժողովրդի պատմության կարևոր և ողբերգական էջերից մեկի։ Գիրքը կարևոր աղբյուր է պատմաբանների, ցեղասպանագիտության մասնագետների, ուսանողների և բոլոր այն ընթերցողների համար, ովքեր հետաքրքրված են Օսմանյան կայսրության պատմությամբ, հայ ժողովրդի անցյալով և տարածաշրջանի պատմաքաղաքական զարգացումներով։

Տեխնոլոգիա

Գիտատեխնիկական և ինժեներական բնույթի աշխատությունը նվիրված է ՎՎԷՌ-440 տիպի ջրաջրային էներգետիկական ռեակտորներով համալրված ատոմային էներգաբլոկների շոգեգեներատորների հանգույցների տեխնիկական վիճակի, շահագործման պայմանների ազդեցության և մնացորդային աշխատանքային ռեսուրսի գնահատման հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը կապված է ատոմակայանների ջերմամեխանիկական սարքավորումների հուսալիության, կառուցվածքային տարրերի երկարակեցության, նյութերի մեխանիկական հատկությունների փոփոխության և երկարատև շահագործման ընթացքում առաջացող վնասվածքների զարգացման օրինաչափությունների բացահայտման հետ։ Ատոմային էներգաբլոկների շոգեգեներատորները կարևոր դեր են կատարում ջերմային էներգիայի փոխանցման գործընթացում՝ ապահովելով ռեակտորի առաջին կոնտուրի ջերմակրից ջերմության փոխանցումը երկրորդ կոնտուրի աշխատանքային միջավայրին և գոլորշու առաջացումը, որն օգտագործվում է էլեկտրաէներգիայի արտադրության համար։ Այդ սարքավորումների տեխնիկական վիճակը անմիջականորեն կապված է էներգաբլոկի հուսալի աշխատանքի, շահագործման անվտանգության և սարքավորումների նախատեսված ծառայության ժամկետի պահպանման հետ։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է շոգեգեներատորների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, դրանց հիմնական հանգույցների աշխատանքային պայմանները, ջերմային և մեխանիկական ծանրաբեռնվածությունների ազդեցությունը, ինչպես նաև մետաղական նյութերի երկարատև շահագործման ընթացքում տեղի ունեցող կառուցվածքային և ֆիզիկամեխանիկական փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի ջերմափոխանակման խողովակների, կորպուսային տարրերի, եռակցված միացումների, կոլեկտորների և այլ պատասխանատու հանգույցների տեխնիկական վիճակի գնահատման հարցերը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է շահագործման ընթացքում առաջացող ջերմաստիճանային փոփոխությունների, ճնշման տատանումների, մեխանիկական լարումների, թրթռումների և ջերմային ցիկլերի ազդեցության ուսումնասիրությունը սարքավորումների կառուցվածքային ամբողջականության վրա։ Շոգեգեներատորների հանգույցները ենթարկվում են տարբեր բնույթի ծանրաբեռնվածությունների, որոնց երկարատև կամ կրկնվող ազդեցությունը կարող է հանգեցնել նյութերի հոգնածության, տեղային դեֆորմացիաների, մաշվածության և այլ վնասման գործընթացների զարգացման։ Այս համատեքստում առանձնահատուկ նշանակություն ունի շահագործման իրական պայմանների և նախագծային հաշվարկներում ընդունված պայմանների համեմատական վերլուծությունը, որը հնարավորություն է տալիս առավել հիմնավորված գնահատելու սարքավորումների տեխնիկական վիճակը և հետագա անվտանգ շահագործման հնարավորությունները։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել մետաղների կոռոզիոն վնասման, լարվածակոռոզիոն ճաքագոյացման, ջերմային հոգնածության, էրոզիոն մաշվածության և նյութերի հատկությունների աստիճանական փոփոխության մեխանիզմները։ Առանձին հետաքրքրություն են ներկայացնում ջրաքիմիական ռեժիմի ազդեցությունը շոգեգեներատորների հանգույցների վիճակի վրա, նստվածքների առաջացման առանձնահատկությունները և ջերմափոխանակման մակերևույթների աշխատանքի արդյունավետության փոփոխությունները։ Ջերմակրի և աշխատանքային միջավայրի քիմիական բաղադրությունը, խառնուրդների առկայությունը և շահագործման ջերմաստիճանային պայմանները կարող են էական ազդեցություն ունենալ մետաղական մակերևույթների կոռոզիոն կայունության և սարքավորումների երկարաժամկետ հուսալիության վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է մնացորդային ռեսուրսի հասկացության տեսական և գործնական մեկնաբանությունը, դրա գնահատման չափանիշների սահմանումը և սարքավորումների հետագա շահագործման հնարավորությունների որոշման մեթոդաբանական մոտեցումների ուսումնասիրությունը։ Մնացորդային ռեսուրսի գնահատումը ենթադրում է կառուցվածքային տարրերի փաստացի տեխնիկական վիճակի, կուտակված վնասվածքների, շահագործման պատմության և սպասվող ծանրաբեռնվածությունների համատեղ վերլուծություն։ Այս գործընթացում կարևոր նշանակություն ունեն նյութերի ամրության, հոգնածության դիմադրության, ճաքերի զարգացման և կառուցվածքային ամբողջականության վերաբերյալ տեսական պատկերացումները։ Աշխատության թեմատիկան ընդգրկում է նաև սարքավորումների տեխնիկական ախտորոշման և վիճակի վերահսկման մեթոդները, որոնք հնարավորություն են տալիս հայտնաբերելու հնարավոր արատները, գնահատելու դրանց չափերն ու բնույթը և հետևելու վնասվածքների զարգացման միտումներին։ Նման նպատակներով կարող են դիտարկվել ուլտրաձայնային, մրրկահոսանքային, տեսողական և այլ չքայքայող վերահսկման մեթոդների կիրառման հնարավորությունները՝ համապատասխան տեխնիկական պահանջների և անվտանգության կանոնների պահպանմամբ։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի ախտորոշման արդյունքների և հաշվարկային գնահատումների համադրումը, քանի որ սարքավորումների իրական վիճակի վերաբերյալ ստացված տվյալները կարող են օգտագործվել մնացորդային ռեսուրսի կանխատեսման ճշգրտությունը բարձրացնելու համար։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել ամրության հաշվարկների, ջերմամեխանիկական վերլուծության, վերջավոր տարրերի մեթոդի, հավանականային գնահատման և մաթեմատիկական մոդելավորման մոտեցումներ։ Դրանք հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու կառուցվածքային տարրերում լարումների բաշխումը, ջերմաստիճանային դաշտերի փոփոխությունը, ծանրաբեռնվածության տարբեր ռեժիմների ազդեցությունը և վնասվածքների հնարավոր կուտակման առանձնահատկությունները։ Առանձին հետաքրքրություն է ներկայացնում շահագործման ռեժիմների ազդեցության համեմատական գնահատումը՝ հաշվի առնելով էներգաբլոկի գործարկման, կանգնեցման, հզորության փոփոխման և կայուն աշխատանքային պայմանների առանձնահատկությունները։ Կրկնվող անցումային գործընթացները կարող են առաջացնել ջերմային և մեխանիկական լրացուցիչ լարումներ, որոնց ազդեցության ուսումնասիրությունը կարևոր է սարքավորումների հոգնածության և երկարատև հուսալիության գնահատման համար։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է տեխնիկական ռեսուրսի սպառման գործընթացի և սարքավորումների շահագործման ժամկետի երկարաձգման հնարավորությունների ուսումնասիրությունը։ Այս համատեքստում կարող են դիտարկվել տեխնիկական վիճակի պարբերական գնահատման, կանխարգելիչ սպասարկման, վերահսկողական միջոցառումների և սարքավորումների վերականգնման վերաբերյալ որոշումների գիտատեխնիկական հիմնավորման հարցերը։ Միաժամանակ ատոմային էներգետիկայի ոլորտում մնացորդային ռեսուրսի հաշվարկային գնահատականը ինքնին բավարար հիմք չէ սարքավորումների հետագա շահագործումը թույլատրելու համար․ անհրաժեշտ են համապատասխան նորմատիվ պահանջների կատարում, մասնագիտական փորձաքննություն և իրավասու վերահսկող մարմինների սահմանած ընթացակարգերի պահպանում։ Հետազոտության թեմատիկան առնչվում է նաև տեխնիկական հուսալիության և ռիսկերի գնահատման խնդիրներին, քանի որ շոգեգեներատորների հանգույցների վիճակի փոփոխությունները կարող են ազդել էներգաբլոկի աշխատանքի կայունության և անվտանգության ապահովման վրա։ Կարևոր նշանակություն ունի շահագործման ընթացքում հավաքագրված տվյալների համակարգումը, տեխնիկական զննությունների արդյունքների վերլուծությունը և տարբեր ժամանակահատվածներում արձանագրված փոփոխությունների համեմատությունը։ Նման տեղեկատվությունը կարող է հիմք ծառայել սարքավորումների վիճակի կանխատեսման և տեխնիկական սպասարկման ծրագրերի կատարելագործման համար։ Աշխատության մեթոդաբանական հիմքում կարող են կիրառվել նյութագիտության, մետաղագիտության, ջերմատեխնիկայի, ամրության տեսության, տեխնիկական ախտորոշման, հավանականությունների տեսության և ինժեներական հաշվարկների մեթոդներ։ Դրանց համադրումը հնարավորություն է տալիս գնահատելու շահագործման պայմանների և կառուցվածքային տարրերի տեխնիկական վիճակի միջև առկա փոխկապակցվածությունը, բացահայտելու վնասման հիմնական գործոնները և մշակելու մնացորդային ռեսուրսի գնահատման գիտականորեն հիմնավորված մոտեցումներ։ Հետազոտության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է ատոմային էներգաբլոկների ջերմամեխանիկական սարքավորումների երկարակեցության, կառուցվածքային ամբողջականության և շահագործման պայմանների ազդեցության օրինաչափությունների ուսումնասիրությամբ։ Աշխատության կիրառական արժեքը կապված է շոգեգեներատորների տեխնիկական վիճակի գնահատման, վերահսկման ծրագրերի կատարելագործման, սպասարկման աշխատանքների պլանավորման և սարքավորումների շահագործման անվտանգության ապահովման վերաբերյալ մասնագիտական որոշումների հիմնավորման հետ։ Այն կարող է օգտակար լինել ատոմային էներգետիկայի ինժեներներին, ջերմատեխնիկական սարքավորումների նախագծողներին, նյութագետներին, մետաղագետներին, տեխնիկական ախտորոշման մասնագետներին, էներգետիկ համակարգերի հուսալիության հետազոտողներին, գիտաշխատողներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և ուսանողներին։ Աշխատությունն ունի էներգետիկական, ինժեներատեխնիկական, նյութագիտական և կիրառական նշանակություն՝ նպաստելով ՎՎԷՌ-440 տիպի ատոմային էներգաբլոկների շոգեգեներատորների հանգույցների շահագործման պայմանների, տեխնիկական վիճակի փոփոխությունների, մնացորդային ռեսուրսի գնահատման և երկարաժամկետ հուսալիության ապահովման հիմնախնդիրների առավել խորքային ըմբռնմանը։

Բժշկություն

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում մանկական մահացության ցուցանիշների, դրանց փոփոխության դինամիկայի, հիմնական պատճառների և հետագա նվազեցման հնարավորությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը 1992-2002 թվականների ժամանակահատվածում։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի ինչպես բժշկագիտության և հանրային առողջապահության, այնպես էլ երկրի ժողովրդագրական զարգացման տեսանկյունից, քանի որ մանկական մահացության մակարդակը բնակչության առողջության, սոցիալ-տնտեսական պայմանների և առողջապահական համակարգի արդյունավետության կարևոր ցուցանիշներից է։ Աշխատանքում ուսումնասիրության առարկան դիտարկվում է ոչ միայն որպես վիճակագրական ցուցանիշ, այլև որպես բազմագործոն երևույթ, որի վրա կարող են ազդել հղիության և ծննդաբերության ընթացքը, նորածնի առողջական վիճակը, բժշկական օգնության հասանելիությունն ու որակը, ընտանիքի սոցիալական պայմանները, բնակչության առողջապահական գրագիտությունը, սնուցումը, վարակիչ հիվանդությունների տարածվածությունը և շրջակա միջավայրի գործոնները։ Հետազոտվող ժամանակաշրջանը Հայաստանի համար առանձնահատուկ նշանակություն ունի, քանի որ 1990-ական թվականներին երկիրը անցնում էր սոցիալ-տնտեսական և ինստիտուցիոնալ լուրջ փոփոխությունների միջով, որոնք անդրադարձել են նաև առողջապահության ֆինանսավորմանը, բուժծառայությունների կազմակերպմանը և բնակչության կենսապայմաններին։ Աշխատանքում կարող է ներկայացվել մանկական մահացության ցուցանիշների փոփոխության տարեկան դինամիկան՝ հնարավորություն տալով բացահայտելու ընդհանուր միտումները, բարձրացման կամ նվազման փուլերը և դրանց հնարավոր պատճառները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում նորածնային և հետնորածնային մահացությանը, քանի որ կյանքի առաջին օրերի և ամիսների ընթացքում մահացության վրա ազդող պատճառներն ու կանխարգելման մեխանիզմները միմյանցից տարբերվում են։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է մանկական մահացության պատճառական կառուցվածքի վերլուծությունը։ Կարող են դիտարկվել պերինատալ շրջանի հետ կապված վիճակները, բնածին արատները, շնչառական և վարակիչ հիվանդությունները, սնուցման հետ կապված խնդիրները, ինչպես նաև արտաքին և սոցիալական միջավայրի որոշ գործոններ։ Պատճառների համակարգված ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս առանձնացնելու այն գործոնները, որոնց կանխարգելումը կարող է առավել էական ազդեցություն ունենալ մանկական մահացության նվազեցման վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել նաև առողջապահական ծառայությունների կազմակերպման առանձնահատկությունները՝ նախածննդյան հսկողությունից և ծննդօգնությունից մինչև նորածնային և մանկական բժշկական օգնություն։ Կարևոր է գնահատել բուժօգնության ժամանակին հասանելիությունը, մասնագիտացված ծառայությունների հնարավորությունները, բժշկական անձնակազմի պատրաստվածությունը, ախտորոշման և բուժման մեթոդների կիրառումը, ինչպես նաև առաջնային բուժօգնության դերը երեխաների հիվանդությունների վաղ հայտնաբերման և կանխարգելման գործում։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև մանկական մահացության վիճակագրական հաշվառման և տվյալների հավաստիության հարցերին։ Ծնունդների և մահերի գրանցման ամբողջականությունն ու միջազգային չափորոշիչներին համապատասխանությունը կարևոր են ցուցանիշների ճիշտ գնահատման համար, քանի որ վիճակագրական հաշվառման առանձնահատկությունները կարող են ազդել տարբեր տարիների և տարբեր երկրների տվյալների համադրելիության վրա։ Մեծ նշանակություն ունի նաև մանկական մահացության սոցիալական և տարածքային տարբերությունների ուսումնասիրությունը։ Քաղաքային և գյուղական բնակավայրերի, տարբեր մարզերի կամ սոցիալ-տնտեսական պայմաններ ունեցող ընտանիքների միջև առողջապահական ծառայությունների հասանելիության տարբերությունները կարող են արտահայտվել երեխաների առողջության և մահացության ցուցանիշներում։ Այս համատեքստում աշխատանքը կարող է ընդգծել առավել խոցելի խմբերի համար նպատակային կանխարգելիչ և բժշկական ծրագրերի անհրաժեշտությունը։ Հետազոտության կարևոր հատվածը մանկական մահացության հետագա նվազեցման ուղիների հիմնավորումն է։ Այդ ուղղությամբ կարող են առաջարկվել հղիների նախածննդյան հսկողության բարելավում, անվտանգ ծննդօգնության զարգացում, նորածնային ինտենսիվ և մասնագիտացված խնամքի կատարելագործում, երեխաների հիվանդությունների վաղ հայտնաբերում և ժամանակին բուժում, պատվաստումների և վարակների կանխարգելման ծրագրերի արդյունավետ իրականացում, երեխաների ճիշտ սնուցման խթանում և ծնողների առողջապահական իրազեկվածության բարձրացում։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի առաջնային բուժօգնության ամրապնդումը, քանի որ մանկական բազմաթիվ հիվանդությունների վաղ հայտնաբերումը և ճիշտ վարումը կարող են կանխել ծանր բարդությունների զարգացումը։ Աշխատանքի շրջանակում կարող է հիմնավորվել նաև առողջապահական համակարգի տարբեր օղակների միջև համագործակցության անհրաժեշտությունը՝ ապահովելու մոր և երեխայի առողջության շարունակական և համակարգված պաշտպանությունը։ Հետազոտության մեթոդաբանական հիմքը կարող է ներառել վիճակագրական տվյալների վերլուծություն, ցուցանիշների դինամիկայի ուսումնասիրություն, պատճառական կառուցվածքի գնահատում, համեմատական վերլուծություն և բժշկական ու սոցիալական գործոնների փոխկապակցվածության ուսումնասիրություն։ Ստացված արդյունքները կարող են օգտագործվել առողջապահական քաղաքականության առաջնահերթությունների որոշման, կանխարգելիչ ծրագրերի մշակման և մանկական բժշկական ծառայությունների կազմակերպման կատարելագործման համար։ Աշխատանքի ընդհանուր նշանակությունն այն է, որ այն մանկական մահացության խնդիրը դիտարկում է բազմակողմանիորեն՝ համադրելով բժշկական, սոցիալական, ժողովրդագրական և կազմակերպական գործոնները։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն գնահատել տվյալ ժամանակահատվածում արձանագրված փոփոխությունները, այլև բացահայտել այն հիմնական ուղղությունները, որոնց զարգացումը կարող է նպաստել երեխաների առողջության պահպանմանը, կանխարգելելի մահերի նվազեցմանը և Հայաստանի Հանրապետությունում մոր ու մանկան առողջության պաշտպանության համակարգի հետագա կատարելագործմանը։

Այլ առարկաներ

Գիրքը «Անասնաբուժական գինեկոլոգիայի հիմունքներ»՝ Մանասյան Ա.Հ.-ի, ներկայացնում է անասնաբուժության մեջ կանացի սեռական համակարգի հիվանդությունների կանխարգելման, ախտորոշման և բուժման հիմնարար սկզբունքները։ Այն մանրամասն նկարագրում է տարբեր տեսակների կենդանիների գինեկոլոգիական առանձնահատկությունները և պրակտիկ մոտեցումները՝ վերարտադրողական առողջության պահպանման համար։ Հիմնական թեմաները ներառում են՝ Կանացի սեռական համակարգի կառուցվածք և ֆունկցիա – ձվարաններ, դաշտանային ցիկլ, հորմոնալ կարգավորումներ։ Ախտորոշում և բուժում – սեռական համակարգի հիվանդությունների հայտնաբերում, վարակներ, սաղմնավորման խնդիրներ։ Վերարտադրողական տեխնոլոգիաներ – արհեստական սերմնավորում, վերարտադրողական վերահսկողություն, կենդանիների բազմացման կազմակերպում։ Գիրքը նախատեսված է անասնաբույժների, ուսանողների և մասնագետների համար, ովքեր զբաղվում են կենդանիների վերարտադրողական առողջության և գինեկոլոգիայի ոլորտով: