Пути повышения точности структурных параметров в спектроскопии ЯМР ориентированных молекул

Աշխարհագրություն

Բնապահպանական և ջրաքիմիական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության Սյունիքի մարզի գետերի ջրերի քիմիական կազմի, որակական առանձնահատկությունների և էկոլոգիական վիճակի ուսումնասիրությանն ու գնահատմանը։ Քննության են առնվում տարածաշրջանի գետային ցանցի բնական առանձնահատկությունները, ջրային ռեսուրսների ձևավորման պայմանները և ջրերի քիմիական կազմի վրա ազդող երկրաբանական, կլիմայական ու մարդածին գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ջրերի թթվայնության, հանքայնացման, էլեկտրահաղորդականության, հիմնական իոնների, կենսածին տարրերի և հնարավոր աղտոտիչ նյութերի պարունակության ուսումնասիրությանը։ Վերլուծվում են ջրաքիմիական ցուցանիշների տարածական ու ժամանակային փոփոխությունները, դրանց փոխկապակցվածությունը գետերի հիդրոլոգիական ռեժիմի հետ և ջրի որակի գնահատման հիմնական չափանիշները։ Քննարկվում են նաև արդյունաբերական, հանքարդյունաբերական, գյուղատնտեսական և կենցաղային գործունեության հնարավոր ազդեցությունները գետային էկոհամակարգերի ու ջրային ռեսուրսների որակի վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են ջրի նմուշառման, լաբորատոր քիմիական վերլուծության, ստացված տվյալների վիճակագրական մշակման և ջրերի որակի համեմատական գնահատման մեթոդները։ Անդրադարձ է կատարվում ջրային ռեսուրսների մշտադիտարկման, աղտոտման հնարավոր աղբյուրների բացահայտման, էկոլոգիական ռիսկերի գնահատման և գետային համակարգերի պահպանության միջոցառումների մշակման նշանակությանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ջրաքիմիայի, հիդրոլոգիայի, բնապահպանության, ջրային ռեսուրսների կառավարման և Սյունիքի մարզի բնական միջավայրի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Պատմություն

Աշխատությունը համաշխարհային պատմության ընդհանրացնող շարադրանք է, որը տարբեր ժողովուրդների և պետությունների անցյալը ներկայացնում է հնագույն ժամանակներից մինչև XIX դարի սկզբի քաղաքական իրադարձությունները։ Այն կապված է ֆրանսիացի պատմագիր և հոգևորական Կլոդ-Ֆրանսուա-Քսավիե Միլոյի պատմագիտական ժառանգության հետ և պատկանում է համընդհանուր պատմության այն ավանդույթին, որի նպատակն էր մեկ միասնական ժամանակագրական ու պատճառահետևանքային համակարգում ներկայացնել մարդկության քաղաքական և քաղաքակրթական զարգացումը։ Շարադրանքի շրջանակում կարող են ընդգրկվել Հին Արևելքի հասարակությունները, Հունաստանի և Հռոմի պատմությունը, միջնադարյան եվրոպական պետությունների ձևավորումը, նոր ժամանակների միապետությունների զարգացումը, պատերազմները, դիվանագիտական հարաբերությունները, պետական կառավարման փոփոխությունները և եվրոպական ուժերի փոխհարաբերությունները։ Հատուկ նշանակություն ունի պատմական նյութի լայն աշխարհագրական ընդգրկումը, որի միջոցով տարբեր ժողովուրդների անցյալը փորձ է արվում ներկայացնել համաշխարհային պատմության ընդհանուր ընթացքի մաս։ Աշխատության հետագա հրատարակություններում և լրացումներում պատմական շարադրանքը հասցվել է հեղինակի սկզբնական ժամանակագրական սահմաններից ավելի ուշ ժամանակաշրջան՝ ներառելով XVIII դարի վերջի և XIX դարի սկզբի խոշոր քաղաքական վերափոխումները։ 1815 թվականով ավարտվող տարբերակի համատեքստում առանձնահատուկ նշանակություն ունեն Ֆրանսիական հեղափոխությունից, Նապոլեոնյան ժամանակաշրջանից և եվրոպական քաղաքական համակարգի վերակազմավորումից բխող պատմական զարգացումները։ Նյութի կազմակերպման ընթացքում կարևոր տեղ է զբաղեցնում իրադարձությունների ժամանակագրական հաջորդականությունը, սակայն պատմությունը ներկայացվում է նաև պատճառների ու հետևանքների բացահայտման, պետական կառավարման ձևերի և քաղաքական գործիչների գործունեության գնահատման միջոցով։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում ոչ միայն այնտեղ ամփոփված պատմական տեղեկությունների, այլև XVIII–XIX դարերի պատմագիտական մտածողության ուսումնասիրման համար։ Դրա միջոցով հնարավոր է դիտարկել, թե եվրոպական պատմագրությունը տվյալ ժամանակաշրջանում ինչպես էր կառուցում «համաշխարհային պատմության» գաղափարը, ինչ ժողովուրդների և տարածաշրջանների էր հատկացնում առավել մեծ ուշադրություն և ինչ սկզբունքներով էր մեկնաբանում քաղաքական ու հասարակական փոփոխությունները։ Ժամանակակից հետազոտության տեսանկյունից աշխատության որոշ պատկերացումներ ու գնահատականներ կարող են համարվել ժամանակաշրջանով պայմանավորված և պահանջել համեմատություն նորագույն պատմագիտական ուսումնասիրությունների հետ։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը արժեքավոր օրինակ է համընդհանուր պատմության դասական պատմագրական ավանդույթի՝ միաժամանակ ծառայելով որպես պատմական գիտելիքի տարածման և XIX դարի սկզբի եվրոպական պատմական աշխարհընկալման ուսումնասիրման աղբյուր։

Քաղաքագիտություն

Հրատարակությունը ներկայացնում է Ազգային ընդհանուր ժողովի վեցերորդ նիստի պաշտոնական ատենագրությունը՝ որպես 19-րդ դարի արևմտահայ համայնքի ազգային կառավարման և հասարակական կյանքի պատմական վավերագիր։ Այն պահպանում է ժողովի աշխատանքների ընթացքի, քննարկումների և մասնակիցների արտահայտած դիրքորոշումների վերաբերյալ տեղեկությունները։ Արձանագրությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու նիստի կազմակերպական կառուցվածքը, ժողովական ընթացակարգերը, հարցերի ներկայացման ու քննարկման ձևերը և ազգային ներկայացուցչական մարմնի գործունեության առանձնահատկությունները։ Ազգային ընդհանուր ժողովի նման փաստաթղթերը կարևոր են Կոստանդնուպոլսի հայ համայնքի ինքնակառավարման համակարգի, ազգային հաստատությունների դերակատարության և համայնքային խնդիրների լուծման մեխանիզմների ուսումնասիրության համար։ Դրանք նաև արժեքավոր նյութ են ժամանակաշրջանի պաշտոնական լեզվի, վարչական տերմինաբանության և հասարակական հաղորդակցության մշակույթի բացահայտման տեսանկյունից։ Ատենագրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու ազգային կառավարման մարմնի գործունեության առանձին փուլերը և վերակազմելու արևմտահայ համայնքի կազմակերպական կյանքի պատմական ընթացքը՝ նպաստելով հայոց հասարակական-քաղաքական պատմության ավելի ամբողջական ուսումնասիրությանը։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է գիտական հետազոտությունների և տեխնոլոգիական մշակումների արդյունքները տնտեսական շրջանառության մեջ ներգրավելու, դրանց շուկայական կիրառությունը զարգացնելու և նորարարական գործունեության արդյունավետությունը բարձրացնելու հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը Հայաստանի Հանրապետության պայմաններում։ Հետազոտության կենտրոնում գիտական գաղափարից և հետազոտական արդյունքից մինչև կիրառելի տեխնոլոգիա, նոր արտադրանք կամ ծառայություն անցնելու գործընթացն է՝ դիտարկելով դրա տնտեսական, կազմակերպական, իրավական և կառավարչական բաղադրիչները։ Քննվում են գիտահետազոտական կազմակերպությունների, բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների, նորարարական ձեռնարկությունների, ներդրողների և մասնավոր հատվածի միջև համագործակցության հնարավոր ձևերը, ինչպես նաև գիտության և տնտեսության միջև արդյունավետ կապերի ձևավորման անհրաժեշտությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում մտավոր սեփականության պաշտպանության, գիտատեխնիկական արդյունքների տնտեսական արժեքի գնահատման, տեխնոլոգիաների փոխանցման և լիցենզավորման ընդհանուր խնդիրներին։ Դիտարկվում են նաև նորարարական նախագծերի ֆինանսավորման աղբյուրները, ներդրումային ռիսկերը, շուկայի պահանջարկի գնահատումը և գիտատար արտադրանքի մրցունակության ձևավորման գործոնները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում գիտատեխնոլոգիական մշակումների առևտրայնացման ենթակառուցվածքների ուսումնասիրությունը՝ տեխնոլոգիաների փոխանցման կենտրոնների, բիզնես ինկուբատորների, տեխնոլոգիական կենտրոնների և գիտություն–բիզնես համագործակցության այլ մեխանիզմների տեսանկյունից։ Վերլուծվում են այն հնարավոր խոչընդոտները, որոնք կարող են առաջանալ հետազոտական արդյունքների գործնական կիրառության ճանապարհին՝ ֆինանսական ռեսուրսների սահմանափակությունից և կառավարման փորձի պակասից մինչև շուկայի հետ կապերի և առևտրայնացման համապատասխան մեխանիզմների զարգացման անհրաժեշտություն։ Անդրադարձ է կատարվում նաև պետական քաղաքականության և իրավական միջավայրի դերին՝ նորարարական ձեռնարկատիրության, հետազոտությունների կիրառական ուղղվածության և մասնավոր ներդրումների խթանման համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել Հայաստանի փորձի ուսումնասիրությունը և միջազգային կիրառվող մոտեցումների համեմատական վերլուծությունը՝ տեղական պայմաններին համապատասխան զարգացման հնարավորությունները բացահայտելու նպատակով։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է նորարարությունների տնտեսագիտության, տեխնոլոգիական կառավարման, ձեռնարկատիրության և մտավոր սեփականության ոլորտների մոտեցումները՝ գիտական ներուժի և տնտեսական զարգացման միջև առավել արդյունավետ փոխկապակցվածության ձևավորման հնարավորությունները ուսումնասիրելու նպատակով։

Բժշկություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանում վաղ մանկության շրջանում երեխաների առողջական վիճակի որոշ կարևոր ցուցանիշների ուսումնասիրությանը, դրանց փոփոխությունների գնահատմանը և բարելավման հնարավոր ուղիների բացահայտմանը 1990–2005 թվականների ընթացքում։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են վաղ մանկական տարիքի երեխաների առողջության վրա ազդող հիմնական գործոնները, առողջական վիճակի բնութագրող ցուցանիշների դինամիկան, դրանց տարածվածության առանձնահատկությունները և ժամանակային փոփոխությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն պայմաններին, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ երեխաների ֆիզիկական զարգացման, հիվանդացության, աճի և ընդհանուր առողջական վիճակի վրա, ինչպես նաև ընտանիքի սոցիալ-տնտեսական պայմանների, սնուցման, բժշկական օգնության հասանելիության և կանխարգելիչ միջոցառումների նշանակությանը։ Աշխատության մեջ տվյալների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել ուսումնասիրվող ժամանակահատվածում մանկական առողջապահության ոլորտում առկա խնդիրները, բացահայտել առողջական ցուցանիշների բարելավմանը կամ վատթարացմանը նպաստող գործոնները և առանձնացնել առավել խոցելի ուղղությունները։ Առանձին կարևորություն է տրվում առողջապահական ծառայությունների կազմակերպմանը, վաղ հայտնաբերման և կանխարգելման մեխանիզմներին, ծնողների առողջապահական իրազեկվածությանը և երեխաների առողջության պահպանմանն ուղղված համալիր միջոցառումներին։ Ուսումնասիրությունը կարող է արժեքավոր լինել մանկաբույժների, հանրային առողջապահության մասնագետների, առողջապահության կազմակերպիչների, բժշկական հետազոտողների, ուսանողների և մանկական առողջության հիմնահարցերով հետաքրքրվող այլ մասնագետների համար՝ որպես Հայաստանում վաղ մանկության առողջական վիճակի պատմական գնահատման և դրա բարելավման ռազմավարությունների ուսումնասիրման աղբյուր։

Այլ առարկաներ

ՀԷԿ-ի (հիդրոէլեկտրակայանի) կառուցման և շահագործման շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության գնահատումը այն գործընթացն է, որի ընթացքում ուսումնասիրվում են նախատեսվող էներգետիկ օբյեկտի հնարավոր ազդեցությունները բնության, մարդկանց առողջության և սոցիալ-տնտեսական պայմանների վրա՝ սկսած նախագծման փուլից մինչև շահագործման ավարտ, և այն նպատակ ունի կանխել կամ նվազեցնել բացասական հետևանքները՝ ապահովելով կայուն զարգացման սկզբունքների պահպանումը, այս գնահատման ընթացքում վերլուծվում են ջրային ռեսուրսների փոփոխությունները, գետերի հոսքի կարգավորումը, ձկնային պաշարների վրա ազդեցությունը, կենսաբազմազանության հնարավոր կորուստը, հողի էրոզիան, անտառածածկույթի փոփոխությունը, ինչպես նաև աղմուկի, փոշու և շինարարական աշխատանքների հետևանքները տեղական բնակչության համար, իսկ շահագործման փուլում ուշադրություն է դարձվում ջրի մակարդակի տատանումներին, էկոհամակարգերի հավասարակշռության խախտման ռիսկերին և էներգիայի արտադրության երկարաժամկետ ազդեցություններին, միաժամանակ գնահատվում են նաև դրական կողմերը՝ վերականգնվող էներգիայի արտադրությունը, ածխաթթու գազի արտանետումների նվազեցումը և էներգետիկ անկախության բարձրացումը, և այս ամբողջ գործընթացը ուղեկցվում է մեղմման միջոցառումների մշակմամբ, ինչպիսիք են ձկնանցումների կառուցումը, էկոլոգիական հոսքի պահպանումը, անտառվերականգնման աշխատանքները և մշտադիտարկման համակարգերի ներդրումը, որպեսզի հնարավոր լինի հավասարակշռել տնտեսական շահերը և բնապահպանական պահանջները։