Разработка отказоустойчивой автоматизированной системы управления многороторными беспилотными летательными аппаратами с использованием метода нечеткой логики Такаги-Суджено

Իրավաբանություն

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների սահմանափակման իրավական, սահմանադրական և գործնական հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Գրքում վերլուծվում են այն դեպքերը և պայմանները, որոնց առկայության դեպքում պետությունը կարող է սահմանափակել անձի իրավունքներն ու ազատությունները, ինչպես նաև ուսումնասիրվում են այդ սահմանափակումների իրավաչափության, անհրաժեշտության, համաչափության և հիմնավորվածության պահանջները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մարդու իրավունքների պաշտպանության սահմանադրական երաշխիքներին, օրենսդրական կարգավորումներին և պետական մարմինների կողմից սահմանափակումների կիրառման առանձնահատկություններին։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում է այն կարևոր հարցը, թե ինչպես կարելի է հավասարակշռել անհատի հիմնարար իրավունքների պաշտպանությունը և պետության օրինական շահերը, այդ թվում՝ հանրային անվտանգության, հասարակական կարգի, ազգային անվտանգության, առողջության և այլ հանրային արժեքների պաշտպանության անհրաժեշտությունը։ Քննության են առնվում նաև իրավունքների սահմանափակման թույլատրելի սահմանները, դրանց կիրառման հիմքերը, ընթացակարգային պահանջները և հնարավոր իրավական հետևանքները։ Գրքում կարևորվում է այն մոտեցումը, որ մարդու իրավունքների սահմանափակումը չի կարող լինել կամայական և պետք է իրականացվի միայն օրենքով նախատեսված հստակ հիմքերի առկայության դեպքում՝ պահպանելով իրավական պետության և ժողովրդավարական հասարակության սկզբունքները։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել իրավագիտությամբ զբաղվող ուսանողների, դասախոսների, գիտաշխատողների, իրավաբանների, պետական կառավարման ոլորտի մասնագետների և մարդու իրավունքների պաշտպանության հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ հնարավորություն տալով ավելի խորությամբ հասկանալ Հայաստանի իրավական համակարգում մարդու իրավունքների սահմանափակման տեսական և գործնական խնդիրները։

Տնտեսագիտություն

Աշխատանքը նվիրված է բաժնետոմսերի իրացվելիության բարելավման, ներդրումային ռիսկերի նվազեցման և եկամտաբերության բարձրացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Թեհրանի ֆոնդային բորսայի տվյալների և առանձնահատկությունների հիման վրա։ Հետազոտության շրջանակում բաժնետոմսերի իրացվելիությունը դիտարկվում է որպես արժեթղթերի շուկայի արդյունավետության կարևոր ցուցանիշ, որը բնութագրում է ակտիվների արագ և նվազագույն գնային կորուստներով առքուվաճառքի հնարավորությունը։ Ուսումնասիրվում են բաժնետոմսերի իրացվելիության վրա ազդող հիմնական գործոնները, այդ թվում՝ առևտրի ծավալը, գործարքների հաճախականությունը, շուկայի խորությունը, գների տատանողականությունը, տեղեկատվության հասանելիությունը և ներդրողների ակտիվությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բաժնետոմսերի եկամտաբերության և ռիսկայնության փոխկապակցվածությանը, քանի որ բարձր եկամտաբերության ձգտումը սովորաբար ուղեկցվում է ներդրումային անորոշության և հնարավոր կորուստների աճով։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել շուկայական, համակարգային, արժութային, գնաճային և ընկերություններին հատուկ ռիսկերը, ինչպես նաև դրանց գնահատման և կառավարման տարբեր մեթոդները։ Կարևորվում է պորտֆելի դիվերսիֆիկացման դերը՝ առանձին արժեթղթերի ռիսկերի ազդեցությունը նվազեցնելու և ներդրումային եկամտաբերության ավելի կայուն մակարդակ ապահովելու նպատակով։ Թեհրանի բորսայի նյութերի վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տեղական կապիտալի շուկայի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, ներդրողների վարքագծի միտումները, շուկայական ակտիվության մակարդակը և բաժնետոմսերի գնագոյացման վրա ազդող գործոնները։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է իրացվելիության և եկամտաբերության միջև փոխհարաբերության բացահայտումը, քանի որ պակաս իրացվելի արժեթղթերը կարող են պահանջել լրացուցիչ եկամտաբերություն՝ ներդրողի կողմից ստանձնվող լրացուցիչ ռիսկի փոխհատուցման համար։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև տեղեկատվության թափանցիկության, կորպորատիվ կառավարման, շուկայի կարգավորման և ներդրողների պաշտպանության մեխանիզմների կատարելագործմանը՝ որպես կապիտալի շուկայի վստահության և իրացվելիության բարձրացման կարևոր պայմանների։ Հետազոտության արդյունքում կարող են առաջարկվել բաժնետոմսերի առևտրային ակտիվության խթանման, շուկայի տեղեկատվական արդյունավետության բարձրացման, ռիսկերի կառավարման կատարելագործման, ներդրումային պորտֆելների օպտիմալացման և ֆինանսական գործիքների բազմազանեցման ուղղություններ։ Ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի արժեթղթերի շուկայի արդյունավետության բարձրացման և ներդրումային միջավայրի զարգացման տեսանկյունից՝ հնարավորություն տալով հիմնավորել այն մեխանիզմները, որոնք կարող են միաժամանակ նպաստել բաժնետոմսերի իրացվելիության աճին, ներդրումային ռիսկերի նվազեցմանը և ներդրողների համար առավել գրավիչ ու կայուն եկամտաբերության ապահովմանը։

Մաթեմատիկա

Элементы теории функций и функционального анализа աշխատությունը բարձրագույն մաթեմատիկայի և վերլուծական գիտությունների ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է ֆունկցիաների տեսության և ֆունկցիոնալ անալիզի հիմնական հասկացությունները, այն բացատրում է մետրիկական և նորմավորված տարածությունների գաղափարները, սահմանային անցումների, շարունակականության և համաչափության հատկությունները, ինչպես նաև օպերատորների տեսության հիմունքները, գիրքը անդրադառնում է Հիլբերտյան և Բանախյան տարածություններին, շարահյուսական և ինտեգրալ օպերատորներին, միաժամանակ ընդգրկելով կոնվերգենցիայի տարբեր ձևերը և ֆունկցիոնալ շարերի վերլուծությունը, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր մաթեմատիկայի, տեսական ֆիզիկայի և ինժեներական գիտությունների ուսանողների համար։

Սոցիոլոգիա

Max Weber-ը համարվում է դասական սոցիոլոգիայի հիմնադիրներից մեկը և ժամանակակից հասարակագիտական մտածողության կարևորագույն ներկայացուցիչներից, որի գործունեությունը հիմնականում ընկնում է 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի սկզբի պատմական ժամանակաշրջանում՝ մի փուլ, երբ Եվրոպան անցնում էր արագ արդյունաբերականացման, կապիտալիստական հարաբերությունների ձևավորման և քաղաքական-սոցիալական մեծ փոփոխությունների միջով։ Նրա ժամանակը բնութագրվում էր նաև ազգային պետությունների ուժեղացմամբ, բյուրոկրատական համակարգերի զարգացմամբ և սոցիալական գիտությունների ձևավորմամբ որպես ինքնուրույն ակադեմիական ոլորտներ։ Վեբերը իր աշխատություններում ուսումնասիրել է հասարակության կառուցվածքը, իշխանության ձևերը, տնտեսության և մշակույթի փոխկապակցվածությունը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով ռացիոնալացման գործընթացին, որը նա համարում էր ժամանակակից արևմտյան հասարակությունների հիմնական բնութագիրը։ Նրա հայտնի գաղափարներից է «բողոքական էթիկան և կապիտալիզմի ոգին», որտեղ նա փորձում է բացատրել, թե ինչպես կրոնական արժեքները կարող են ազդել տնտեսական վարքագծի և կապիտալիստական զարգացման ձևավորման վրա։ Վեբերի ժամանակաշրջանը նաև նշանավորվում էր գիտական մոտեցումների արագ զարգացմամբ, որտեղ նա փորձեց սոցիոլոգիան դարձնել խիստ մեթոդաբանական գիտություն՝ հիմնված հասկանալու (Verstehen) մոտեցման վրա։ Նրա աշխատանքները մեծ ազդեցություն են ունեցել ոչ միայն սոցիոլոգիայի, այլ նաև քաղաքական գիտության, տնտեսագիտության և կառավարման տեսության զարգացման վրա՝ ձևավորելով այն հիմքերը, որոնց վրա մինչ այսօր կառուցվում են սոցիալական համակարգերի վերլուծությունները։

Ֆինանսներ

Աշխատանքը նվիրված է ֆինանսատնտեսական ճգնաժամերի փոխանցման մեխանիզմների ազդեցության գնահատման տեսական և գործնական մոտեցումների ուսումնասիրությանը Հայաստանի Հանրապետության պայմաններում։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել այն ուղիները, որոնց միջոցով արտաքին կամ ներքին ֆինանսական ցնցումները կարող են տարածվել տնտեսության տարբեր հատվածների միջև, գնահատել դրանց ազդեցության չափն ու արագությունը և ուսումնասիրել այն գործոնները, որոնք կարող են ուժեղացնել կամ մեղմել ճգնաժամային ազդեցությունները։ Աշխատանքի հիմքում ընկած է այն մոտեցումը, որ ժամանակակից տնտեսություններում ֆինանսական և իրական հատվածները սերտորեն փոխկապակցված են, ուստի որևէ շուկայում առաջացած լուրջ խանգարումը կարող է աստիճանաբար փոխանցվել մյուս ոլորտներին։ Հայաստանի նման փոքր և բաց տնտեսության համար հատկապես կարևոր են արտաքին տնտեսական և ֆինանսական զարգացումների ազդեցության ուսումնասիրությունը, քանի որ միջազգային շուկաների փոփոխությունները կարող են անդրադառնալ ներքին պահանջարկի, փոխարժեքի, կապիտալի հոսքերի, վարկավորման և տնտեսական ակտիվության վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ֆինանսական ճգնաժամի փոխանցման հիմնական ալիքների բացահայտումը։ Դրանց շարքում կարող են դիտարկվել ֆինանսական շուկաների, բանկային համակարգի, արտաքին առևտրի, դրամական փոխանցումների, փոխարժեքի, տոկոսադրույքների, ներդրումների և պետական ֆինանսների միջոցով ազդեցության տարածման մեխանիզմները։ Յուրաքանչյուր ալիք կարող է ունենալ տարբեր ուժգնություն և ժամանակային ուշացում, ուստի դրանց առանձին և համակցված ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել ճգնաժամային գործընթացների մասին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բանկային համակարգի դերին։ Ֆինանսական միջնորդության միջոցով բանկերը կապում են խնայողությունները, վարկավորումը և տնտեսական ակտիվությունը, հետևաբար ֆինանսական շուկաներում կամ բանկային համակարգում առաջացած խնդիրները կարող են սահմանափակել տնտեսության ֆինանսավորման հնարավորությունները։ Վարկավորման նվազումը կարող է ազդել ձեռնարկությունների ներդրումային ծրագրերի, արտադրության, սպառման և զբաղվածության վրա՝ ֆինանսական ցնցումը վերածելով իրական տնտեսության անկման։ Ուսումնասիրության մյուս կարևոր ուղղությունը փոխարժեքային փոխանցման մեխանիզմն է։ Արտաքին ֆինանսական ցնցումները կարող են առաջացնել ազգային արժույթի նկատմամբ պահանջարկի փոփոխություններ, փոխել ներմուծվող ապրանքների գները և ազդել գնաճային գործընթացների վրա։ Միաժամանակ փոխարժեքի տատանումները կարող են տարբեր կերպ անդրադառնալ ներմուծող և արտահանող ընկերությունների ֆինանսական վիճակի վրա, ինչպես նաև արտարժութային պարտավորություններ ունեցող տնտեսավարող սուբյեկտների վրա։ Արտաքին առևտրի միջոցով ճգնաժամի փոխանցումը նույնպես կարևոր նշանակություն ունի։ Միջազգային պահանջարկի նվազումը կարող է կրճատել արտահանման ծավալները, իսկ համաշխարհային գների և մատակարարման պայմանների փոփոխությունը կարող է ազդել ներմուծման արժեքի և ներքին արտադրության վրա։ Հայաստանի տնտեսության համար այս ալիքի գնահատումը հնարավորություն է տալիս հասկանալու արտաքին շուկաների փոփոխությունների ազդեցությունը տնտեսական աճի և զբաղվածության վրա։ Աշխատանքը կարող է ուսումնասիրել նաև արտերկրից ստացվող դրամական փոխանցումների դերը։ Տնտեսական ճգնաժամի պայմաններում արտագնա աշխատանքի հիմնական երկրներում եկամուտների կամ զբաղվածության նվազումը կարող է հանգեցնել փոխանցումների կրճատման, ինչը, իր հերթին, կարող է նվազեցնել տնային տնտեսությունների սպառումը և ազդել ներքին տնտեսական ակտիվության վրա։ Այս մեխանիզմը հատկապես կարևոր է այն տնտեսությունների համար, որտեղ տնային տնտեսությունների եկամուտների ձևավորման մեջ արտաքին փոխանցումները զգալի դեր ունեն։ Հետազոտության մեթոդաբանական մասը կարող է ներառել մակրոտնտեսական և ֆինանսական ցուցանիշների դինամիկ շարքի վերլուծություն, փոխկապակցվածության ուսումնասիրություն, տնտեսաչափական մոդելավորում և սցենարային գնահատումներ։ Նման գործիքների միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել ճգնաժամային ցնցումների ազդեցության չափը, դրանց տարածման արագությունը և տարբեր տնտեսական փոփոխականների արձագանքը։ Կարող են կիրառվել նաև իմպուլսային արձագանքների, պատճառահետևանքային կապերի և փոփոխականների փոխադարձ կախվածության գնահատման մեթոդներ։ Կարևոր է նաև տարբերակել կարճաժամկետ և երկարաժամկետ ազդեցությունները։ Որոշ ճգնաժամային շոկեր կարող են արագ անդրադառնալ ֆինանսական շուկաների և փոխարժեքի վրա, մինչդեռ դրանց ազդեցությունը արտադրության, զբաղվածության և պետական ֆինանսների վրա կարող է դրսևորվել ավելի ուշ։ Ժամանակային այս տարբերությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ճշգրիտ գնահատել փոխանցման ամբողջ շղթան։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև ֆինանսական և մակրոտնտեսական քաղաքականության դերին ճգնաժամային ազդեցությունների մեղմացման գործում։ Կենտրոնական բանկի դրամավարկային գործիքները, բանկային համակարգի կարգավորումը, պետական ծախսերի և հարկաբյուջետային քաղաքականության միջոցառումները կարող են տարբեր փուլերում փոխել ճգնաժամի փոխանցման ուժգնությունը։ Այդ պատճառով գնահատման համակարգում կարևոր է հաշվի առնել ոչ միայն արտաքին շոկի բնույթը, այլև տնտեսական քաղաքականության արձագանքը։ Հայաստանի պայմաններում ճգնաժամային փոխանցման մեխանիզմների ուսումնասիրությունը կարող է հիմք ծառայել տնտեսության խոցելիության բացահայտման համար։ Եթե որոշակի արտաքին կամ ներքին շոկերի նկատմամբ առավել զգայուն են ֆինանսական շուկաները, փոխարժեքը, բանկային վարկավորումը կամ արտաքին առևտուրը, ապա դրանց նկատմամբ դիմակայունության բարձրացումը կարող է դառնալ տնտեսական քաղաքականության կարևոր ուղղություն։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը համադրում է ֆինանսական շուկաների, բանկային համակարգի և մակրոտնտեսական գործընթացների վերլուծությունը՝ նպատակ ունենալով գնահատել ֆինանսատնտեսական ճգնաժամերի փոխանցման հիմնական ալիքների ազդեցությունը ՀՀ տնտեսության վրա։ Թեման ունի կարևոր գիտագործնական նշանակություն, քանի որ փոխանցման մեխանիզմների բացահայտումն ու քանակական գնահատումը կարող են նպաստել տնտեսական ռիսկերի վաղ հայտնաբերմանը, մակրոտնտեսական քաղաքականության արդյունավետության բարձրացմանը և արտաքին ու ներքին ճգնաժամերի նկատմամբ Հայաստանի տնտեսության դիմակայունության ամրապնդմանը։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է կենսահումուսի տեսակավորման տեղակայանքի մշակմանը և դրա հիմնական տեխնոլոգիական ու կառուցվածքային պարամետրերի գիտական հիմնավորմանը։ Ուսումնասիրության հիմքում կենսահումուսի արտադրության գործընթացում ստացվող նյութի արդյունավետ տեսակավորման, օտար և խոշոր մասնիկների առանձնացման, հատիկաչափական կազմի կարգավորման և վերջնական արտադրանքի որակի բարձրացման անհրաժեշտությունն է։ Աշխատանքի շրջանակում դիտարկվում են կենսահումուսի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունները, մասնիկների չափային կազմը, խոնավությունը, խտությունը և այլ բնութագրեր, որոնք անմիջականորեն ազդում են տեսակավորման գործընթացի արդյունավետության և սարքավորման աշխատանքի վրա։ Կարևոր տեղ է հատկացվում տեխնոլոգիական գործընթացի կազմակերպմանը և այնպիսի կառուցվածքային լուծման ընտրությանը, որը հնարավորություն կտա ապահովել նյութի համաչափ մատակարարում, արդյունավետ տարանջատում և պահանջվող որակի պատրաստի արտադրանքի ստացում։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են հիմնավորվել տեղակայանքի հիմնական հանգույցների կառուցվածքը, աշխատանքային օրգանների չափերը, շարժման արագությունները, թեքության անկյունները, արտադրողականությունը, էներգետիկ պահանջները և տեսակավորման արդյունավետությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սարքավորման շահագործման հուսալիությանը, տեխնոլոգիական գործընթացի կայունությանը և էներգիայի ու նյութական ռեսուրսների ռացիոնալ օգտագործմանը։ Փորձարարական կամ հաշվարկային տվյալների հիման վրա կարող է գնահատվել տարբեր աշխատանքային ռեժիմների ազդեցությունը տեսակավորման աստիճանի, արտադրողականության և վերջնական արտադրանքի որակի վրա, ինչի արդյունքում հնարավոր է ընտրել սարքավորման աշխատանքի օպտիմալ պարամետրերը։ Աշխատանքի կարևոր բաղադրիչ է նաև տեխնիկական և տնտեսական արդյունավետության գնահատումը՝ հաշվի առնելով սարքավորման պատրաստման և շահագործման ծախսերը, արտադրողականությունը, էներգասպառումը և կիրառման արդյունքում ստացվող տնտեսական օգուտը։ Մշակվող լուծումը կարող է նպաստել կենսահումուսի վերամշակման գործընթացների մեքենայացմանն ու ավտոմատացմանը, ձեռքի աշխատանքի կրճատմանը և արտադրության արդյունավետության բարձրացմանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են գործնական նշանակություն ունենալ կենսահումուսի և օրգանական պարարտանյութերի արտադրությամբ զբաղվող տնտեսությունների, գյուղատնտեսական ձեռնարկությունների, ագրոտեխնիկական սարքավորումներ նախագծող մասնագետների և գյուղատնտեսական ճարտարագիտության ոլորտի հետազոտողների համար։