Սաղմոսների մեկնություն, հատոր 7

Լեզվաբանություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է իրավաբանական տերմինաբանության բառապաշարային և իմաստաբանական առանձնահատկությունների բազմակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ժամանակակից բառարանագիտության տեսանկյունից։ Հեղինակը վերլուծում է իրավական եզրույթների ձևավորման, զարգացման և գործածության սկզբունքները՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով դրանց իմաստային կառուցվածքին, ճշգրտությանը, բազմիմաստությանը և տարբեր իրավական համատեքստերում կիրառման առանձնահատկություններին։ Աշխատության մեջ քննարկվում են իրավական տերմինների համակարգայնության, դասակարգման և ստանդարտացման հարցերը, ինչպես նաև ներկայացվում են ժամանակակից բառարանների կազմման մեթոդաբանական մոտեցումները և իրավաբանական բառարանագրության զարգացման միտումները։ Գիրքը կարևոր աղբյուր է լեզվաբանների, իրավաբանների, թարգմանիչների, բառարանագիրների, գիտաշխատողների և ուսանողների համար, ովքեր հետաքրքրված են իրավական լեզվի կառուցվածքով, մասնագիտական հաղորդակցության առանձնահատկություններով և իրավաբանական տերմինաբանության գիտական ուսումնասիրությամբ։

Լեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է հայոց լեզվի քերականական կառուցվածքի ուսումնասիրությանն ու համակարգված ներկայացմանը։ Այն նպատակ ունի բացահայտելու լեզվի կանոնները, բառերի ձևափոխության առանձնահատկությունները, խոսքի մասերի գործառույթները և նախադասության կառուցման սկզբունքները՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով ավելի խորությամբ հասկանալու հայերենի ներքին կառուցվածքը։ Քերականական աշխատությունների կարևոր բաժիններն են հնչյունների և վանկերի ուսումնասիրությունը, բառերի կազմությունն ու ձևաբանությունը, հոլովման և խոնարհման համակարգերը, ինչպես նաև շարահյուսական կապերն ու խոսքի ճիշտ կառուցման կանոնները։ Այսպիսի ձեռնարկները կարևոր դեր են ունեցել հայերենի ուսուցման, գրավոր խոսքի մշակույթի ձևավորման և լեզվական գիտելիքի փոխանցման գործում։ Դրանք նպաստել են լեզվի կանոնների միասնական ընկալմանը, գրագետ գրելու և արտահայտվելու հմտությունների զարգացմանը, ինչպես նաև դասական հայերենի քերականական ավանդույթի պահպանմանը։ Հատկապես նշանակալի է նման աշխատությունների դերը հայագիտական կրթության պատմության մեջ, քանի որ դրանք հիմք են ծառայել լեզվի գիտական ուսումնասիրության և ուսումնական գործընթացի կազմակերպման համար։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայոց լեզվի պատմական քերականության, լեզվաբանական մտքի զարգացման, հայերեն դասագրքերի և Մխիթարյանների լեզվագիտական ժառանգության ուսումնասիրության համար։

Մշակույթ

Այս աշխատությունը նվիրված է Արթիկի շրջանի գյուղական ինքնուրույն գրադարանների 1972–1973 թվականների գործունեության հիմնական ցուցանիշների ուսումնասիրմանը և ներկայացնում է տվյալ ժամանակաշրջանի գրադարանային համակարգի վիճակագրական ու կազմակերպական պատկերը։ Նյութում ամփոփվում են գյուղական գրադարանների ֆոնդերի ծավալը, ընթերցողների քանակը, գրքերի շրջանառությունը, սպասարկման գործընթացները, մշակութային և կրթական գործունեության հիմնական ուղղությունները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու խորհրդային ժամանակաշրջանի գյուղական գրադարանների դերը բնակչության կրթական մակարդակի բարձրացման, գիտելիքի տարածման, մշակութային կյանքի կազմակերպման և ընթերցանության խթանման գործում։ Ներկայացված տվյալները կարևոր աղբյուր են Արթիկի շրջանի մշակութային ենթակառուցվածքների, գրադարանային ծառայությունների զարգացման և համայնքային մշակութային քաղաքականության ուսումնասիրության համար։ Աշխատության մեջ արտացոլվում են նաև գրադարանների կազմակերպական կառուցվածքը, նյութատեխնիկական հնարավորությունները, գրքային հավաքածուների համալրման առանձնահատկությունները և ընթերցողների սպասարկման արդյունավետության գնահատման ցուցանիշները։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել գրադարանագետների, մշակութաբանների, պատմաբանների, տեղական պատմության ուսումնասիրողների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար, ովքեր հետաքրքրված են Հայաստանի խորհրդային շրջանի գրադարանային գործի, գյուղական մշակույթի և տեղեկատվական հաստատությունների զարգացման պատմությամբ։

Կրոն

Ժողովածուն ընդգրկում է վաղ քրիստոնեական շրջանի նշանավոր եկեղեցական հայրերից մեկի՝ Սուրբ Եփրեմ Ասորու գրական և աստվածաբանական ժառանգությանը պատկանող երկեր։ Եփրեմ Ասորին հայտնի է իր հոգևոր խորությամբ, բանաստեղծական մտածողությամբ և քրիստոնեական վարդապետությունը պատկերավոր ու մատչելի լեզվով ներկայացնելու կարողությամբ։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ են զբաղեցնում հավատքի հիմնադրույթների բացատրությունը, Սուրբ Գրքի մեկնությունը, ապաշխարության և աղոթքի խորհուրդը, աստվածային ողորմության գաղափարը, ինչպես նաև մարդու հոգևոր կատարելագործման և բարոյական պատասխանատվության հարցերը։ Նրա գրական ժառանգությանը բնորոշ են խորհրդանշական պատկերները, հակադրությունները, համեմատությունները և բանաստեղծական արտահայտչամիջոցները, որոնց շնորհիվ աստվածաբանական բարդ գաղափարները վերածվում են հոգևոր ներգործուն խոսքի։ Հատորային այս հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու հեղինակի երկերի տարբեր տեսակներն ու թեմատիկ ուղղությունները՝ ուշադրություն դարձնելով վաղ քրիստոնեական մտքի, ասորական գրական ավանդույթի և եկեղեցական մեկնողական դպրոցի առանձնահատկություններին։ Եփրեմի գործերը կարևոր նշանակություն ունեն նաև քրիստոնեական ծիսական ու աղոթական մշակույթի համար, քանի որ նրա հոգևոր ստեղծագործություններից շատերը պահպանվել և կիրառվել են եկեղեցական կյանքում։ Հատորի բովանդակությունը պետք է դիտարկել հեղինակի ամբողջական մատենագրական ժառանգության համատեքստում՝ առանց այն սահմանափակելու մեկ թեմայով կամ գրական տեսակով։ Այն արժեքավոր է հայրաբանությամբ, աստվածաբանությամբ, վաղ քրիստոնեական գրականությամբ և հայ-ասորական հոգևոր ու մշակութային առնչություններով հետաքրքրվողների համար։

Գրականություն

Գրականագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Ռափայել Պատկանյանի արձակ ժառանգության այն հատվածի ուսումնասիրությանը, որն առնչվում է Նոր Նախիջևանի հայ համայնքի կյանքին, կենցաղին և հասարակական հարաբերություններին։ Քննության են առնվում պատմվածքների թեմատիկ շրջանակը, սյուժետային կառուցվածքը, կերպարների համակարգը և հեղինակի գեղարվեստական մտածողության առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քաղաքային ու ընտանեկան միջավայրի պատկերմանը, մարդկային փոխհարաբերություններին, բարքերին, սովորույթներին և ժամանակի հասարակական խնդիրների գրական արտացոլմանը։ Վերլուծվում են կերպարների խոսքային բնութագրերը, երգիծական ու հումորային տարրերը, պատմողական եղանակները և լեզվաոճական առանձնահատկությունները։ Քննարկվում է նաև Նոր Նախիջևանի միջավայրի դերը ստեղծագործությունների գաղափարական և գեղարվեստական համակարգի ձևավորման մեջ։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու գրողի արձակի առանձնահատկությունների և նրա ստեղծագործություններում համայնքային կյանքի արտացոլման մասին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայ գրականության պատմության, գրականագիտության, մշակութաբանության և նորնախիջևանահայության մշակութային ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Բժշկություն

Աշխատությունը նվիրված է միաժամանակ մի քանի օրգանների կամ մարմնի տարբեր հատվածների վնասումներով ուղեկցվող ծանր վնասվածքների դեպքում վիրաբուժական օգնության կազմակերպման և կլինիկական մոտեցումների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում բազմավնասվածքով հիվանդի վիճակի համալիր գնահատումն է, տարբեր վնասվածքների փոխադարձ ազդեցության բացահայտումը և բժշկական օգնության փուլերի նպատակային կազմակերպումը։ Քննվում է առաջնահերթ խնդիրների որոշման նշանակությունը, քանի որ նման դեպքերում հիվանդի ընդհանուր վիճակը կարող է պայմանավորված լինել միաժամանակ գործող մի քանի վնասող գործոններով, իսկ տարբեր օրգանային համակարգերի խանգարումները կարող են փոխադարձաբար ծանրացնել կլինիկական ընթացքը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում շտապ ախտորոշման, կենսական գործառույթների գնահատման, հիվանդի վիճակի կայունացման և հետագա վիրաբուժական օգնության պլանավորման փոխկապակցվածությանը։ Դիտարկվում է բազմամասնագիտական համագործակցության կարևորությունը, երբ բուժման գործընթացում ներգրավվում են վիրաբուժության, վնասվածքաբանության, անեսթեզիոլոգիայի, վերակենդանացման, ճառագայթային ախտորոշման և այլ մասնագիտական ուղղությունների ներկայացուցիչներ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում վիրաբուժական միջամտությունների հերթականության և ժամանակի ընտրության խնդիրը՝ հաշվի առնելով հիվանդի ընդհանուր վիճակը, վնասվածքների բնույթը և հնարավոր բարդությունների վտանգը։ Ուսումնասիրվում են նաև հետվիրահատական հսկողության, օրգանային համակարգերի գործառույթների շարունակական գնահատման և վերականգնողական միջոցառումների ընդհանուր սկզբունքները։ Անդրադարձ է կատարվում բարդությունների կանխարգելման և վաղ հայտնաբերման նշանակությանը, քանի որ բազմավնասվածքի դեպքում կլինիկական վիճակը կարող է արագ փոփոխվել և պահանջել բուժական մարտավարության վերագնահատում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել կլինիկական դեպքերի ընդհանուր օրինաչափությունները, ախտորոշման և բուժման կազմակերպման արդյունքները, ինչպես նաև բուժօգնության տարբեր փուլերի միջև արդյունավետ փոխգործակցության նշանակությունը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է անհետաձգելի վիրաբուժության, վնասվածքաբանության, վերակենդանացման բժշկության և առողջապահության կազմակերպման մոտեցումները՝ բազմավնասվածքներով հիվանդներին ժամանակին, համակարգված և համալիր բժշկական օգնություն ցուցաբերելու սկզբունքները ներկայացնելու նպատակով։