Синтез и превращение новых и биологически активных арилалифатических аминокетонов

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության բանկային համակարգում իրացվելիության կառավարման արդյունավետության բարձրացման և դրա բարելավման հնարավոր ուղղությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում իրացվելիությունը դիտարկվում է որպես առևտրային բանկերի ֆինանսական կայունության կարևոր բաղադրիչ, որը բնութագրում է բանկի՝ իր ընթացիկ և առաջիկա պարտավորությունները ժամանակին կատարելու կարողությունը՝ առանց գործունեության բնականոն ընթացքի էական խախտման։ Վերլուծվում են բանկերի ակտիվների և պարտավորությունների կառուցվածքը, դրամական միջոցների հոսքերը, ավանդների ու վարկային պորտֆելի հարաբերակցությունը, բարձր իրացվելի ակտիվների ձևավորումը և ֆինանսավորման աղբյուրների կայունությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում իրացվելիության ռիսկի առաջացման պատճառներին, այդ թվում՝ ավանդների հնարավոր արտահոսքին, ակտիվների ու պարտավորությունների մարման ժամկետների անհամապատասխանությանը, վարկային պորտֆելի որակի փոփոխություններին և ֆինանսական շուկաների անկայունության ազդեցությանը։ Քննության են առնվում իրացվելիության գնահատման հիմնական ցուցանիշներն ու մեթոդները, ինչպես նաև բանկերի կողմից կիրառվող ակտիվների և պարտավորությունների կառավարման գործիքները։ Կարևորվում է Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկի կարգավորող և վերահսկողական դերը, քանի որ բանկային համակարգի կայունության ապահովումը կապված է իրացվելիության նկատմամբ սահմանվող պահանջների, ռիսկերի կառավարման համակարգերի և վերահսկողական մեխանիզմների արդյունավետ կիրառման հետ։ Հետազոտության ընթացքում դիտարկվում են կարճաժամկետ և երկարաժամկետ իրացվելիության կառավարման մոտեցումները, սթրեսային իրավիճակների գնահատումը, իրացվելիության հնարավոր ճգնաժամերի կանխատեսումը և արտակարգ ֆինանսավորման ծրագրերի ձևավորումը։ Վերլուծվում են նաև միջբանկային շուկայի, վերաֆինանսավորման հնարավորությունների, ավանդային բազայի ընդլայնման և ֆինանսավորման աղբյուրների բազմազանեցման նշանակությունը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում իրացվելիության ու շահութաբերության միջև հավասարակշռությանը, քանի որ չափազանց մեծ իրացվելի պաշարների պահպանումը կարող է սահմանափակել բանկի եկամտաբերությունը, իսկ դրանց անբավարար մակարդակը՝ մեծացնել ֆինանսական ռիսկերը։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի բանկերի ֆինանսական կայունության ամրապնդման, իրացվելիության ռիսկերի վաղ բացահայտման և կառավարման մեխանիզմների կատարելագործման, ինչպես նաև Հայաստանի բանկային համակարգի հուսալի ու կայուն գործունեության ապահովման հնարավորությունների ուսումնասիրության համար։

Տնտեսագիտություն

Այս գիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում արտահանման վարկերի ապահովագրության կառուցակարգերի ձևավորման, զարգացման և կատարելագործման հիմնախնդիրներին։ Աշխատությունը ներկայացրել է Վարազդատ Գագիկի Կարապետյանը՝ տնտեսագիտության թեկնածուի գիտական աստիճանի հայցման նպատակով, «Ֆինանսներ, հաշվապահական հաշվառում» մասնագիտությամբ, իսկ հրապարակային պաշտպանությունը նախատեսված էր 2014 թվականի հոկտեմբերի 7-ին Հայ-ռուսական համալսարանում։ Գիտական ղեկավարը տնտեսագիտության դոկտոր, պրոֆեսոր Էդվարդ Մարտինի Սանդոյանն էր։ Ուսումնասիրության հիմնական խնդիրը արտահանման ֆինանսավորման հետ կապված ռիսկերի նվազեցման այնպիսի մեխանիզմների բացահայտումն է, որոնք կարող են նպաստել հայկական կազմակերպությունների արտահանման գործունեության ընդլայնմանը։ Արտահանման գործարքները սովորաբար ենթադրում են ժամանակային տարբերություն ապրանքի կամ ծառայության մատակարարման և դրա դիմաց վճարման միջև, ինչի հետևանքով արտահանողը կարող է ենթարկվել գնորդի չվճարման, վճարման ուշացման, քաղաքական կամ տնտեսական անկայունության, արժութային տատանումների և այլ ռիսկերի։ Այս պայմաններում արտահանման վարկերի ապահովագրությունը կարող է հանդես գալ որպես ֆինանսական պաշտպանության գործիք՝ նվազեցնելով արտահանողի հնարավոր կորուստները և բարձրացնելով արտաքին շուկաներ դուրս գալու պատրաստակամությունը։ Թեմայի կարևորությունը Հայաստանի համար պայմանավորված է նաև արտահանման՝ տնտեսական աճի և տնտեսության դիվերսիֆիկացման գործում ունեցած նշանակությամբ։ Հայաստանի պետական տնտեսական քաղաքականության փաստաթղթերում արտահանման ծավալների և անվանացանկի ընդլայնումը դիտարկվել է որպես կարևոր ուղղություն, հատկապես մշակող արդյունաբերության և ծառայությունների ոլորտներում։ Միաժամանակ ընդգծվել է արտահանող կազմակերպությունների համար աջակցության նոր գործիքների և համապատասխան ինստիտուցիոնալ կարողությունների զարգացման անհրաժեշտությունը։ Ուսումնասիրության առանցքային հասկացություններից մեկը արտահանման վարկն է։ Այն հնարավորություն է տալիս արտահանողին կամ արտաքին գնորդին ֆինանսական միջոցներ ստանալ արտահանման գործարքի իրականացման համար, սակայն վարկային հարաբերությունների առկայությունը ստեղծում է լրացուցիչ ռիսկեր։ Եթե օտարերկրյա գնորդը չի կատարում իր վճարային պարտավորությունները, արտահանողը կարող է հայտնվել ֆինանսական դժվարությունների մեջ՝ անկախ նրանից, որ ապրանքը կամ ծառայությունն արդեն մատակարարվել է։ Ապահովագրական մեխանիզմի միջոցով այդ ռիսկի մի մասը կարող է փոխանցվել մասնագիտացված ապահովագրական կառույցին։ Արտահանման վարկերի ապահովագրության կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ այն կարող է ներառել ոչ միայն սովորական առևտրային ռիսկերը, այլև որոշակի ոչ առևտրային կամ քաղաքական ռիսկեր։ Առևտրային ռիսկերի շարքում կարող են դիտարկվել օտարերկրյա գնորդի անվճարունակությունը, պարտավորությունների չկատարումը կամ վճարման երկարատև ուշացումը։ Քաղաքական ռիսկերը կարող են կապված լինել ներմուծող երկրի քաղաքական անկայունության, արժութային սահմանափակումների, պետական որոշումների կամ այլ արտակարգ իրավիճակների հետ։ Նման ռիսկերի համադրումը հատկապես կարևոր է արտաքին շուկաներում գործող փոքր և միջին ձեռնարկությունների համար, որոնք հաճախ չունեն ռիսկերի ինքնուրույն կառավարման բավարար ֆինանսական հնարավորություններ։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից մեկը արտահանման վարկերի ապահովագրության ինստիտուցիոնալ կառուցվածքի ձևավորումն է։ Արդյունավետ համակարգի համար անհրաժեշտ է հստակ սահմանել ապահովագրողի, արտահանողի, ֆինանսական կազմակերպության և օտարերկրյա գնորդի փոխհարաբերությունները, ապահովագրական ծածկույթի պայմանները, ռիսկերի գնահատման սկզբունքները, փոխհատուցման կարգը և կողմերի պարտավորությունները։ Այսպիսի կառուցակարգի նպատակն է ստեղծել կանխատեսելի միջավայր, որտեղ արտահանողը կարող է արտաքին շուկա մուտք գործել՝ իր առևտրային և ֆինանսական ռիսկերի մի մասը կառավարելի դարձնելով։ Թեմայի կարևոր բաղադրիչ է նաև արտահանման վարկերի ապահովագրության և բանկային վարկավորման փոխկապակցվածությունը։ Երբ վարկատուն գիտի, որ արտահանման գործարքից բխող որոշակի ռիսկեր ապահովագրված են, վարկավորման ռիսկի գնահատումը կարող է բարելավվել։ Այդ հանգամանքը տեսականորեն կարող է նպաստել արտահանող կազմակերպությունների համար ֆինանսական ռեսուրսների հասանելիության բարձրացմանը և վարկավորման պայմանների բարելավմանը։ Հայաստանի տնտեսական քաղաքականության փաստաթղթերում ևս ընդգծվել է իրական հատվածի համար ֆինանսական ռեսուրսների հասանելիության և գործիքների բազմազանության մեծացման անհրաժեշտությունը, այդ թվում՝ վարկային երաշխավորությունների և ապահովման ավելի ճկուն մեխանիզմների միջոցով։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարևոր է նաև միջազգային փորձի ուսումնասիրությունը։ Տարբեր երկրներում արտահանման վարկերի ապահովագրությունն իրականացվում է մասնագիտացված պետական կամ մասնավոր կառույցների միջոցով, որոնք արտահանողներին պաշտպանում են արտաքին առևտրի որոշակի ռիսկերից։ Այդ կառույցների փորձի համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու այն սկզբունքները, որոնք կարող են կիրառելի լինել Հայաստանի պայմաններում՝ հաշվի առնելով երկրի արտահանման կառուցվածքը, տնտեսության չափը, արտաքին շուկաների աշխարհագրությունը և ֆինանսական համակարգի առանձնահատկությունները։ Հայաստանի համար նման համակարգի զարգացումը կարող է հատկապես կարևոր լինել արտահանման ուղղությունների դիվերսիֆիկացման տեսանկյունից։ Եթե կազմակերպությունները կարողանան ավելի արդյունավետ կառավարել օտարերկրյա գնորդների հետ գործարքների ռիսկերը, նրանց համար կարող են հասանելի դառնալ նոր շուկաներ և գործընկերներ։ Սա կարող է նվազեցնել առանձին շուկաներից կախվածությունը և նպաստել արտահանման ավելի կայուն կառուցվածքի ձևավորմանը։ Արտահանման վարկերի ապահովագրության համակարգը կարող է նաև նպաստել արտաքին ներդրումների և միջազգային տնտեսական կապերի զարգացմանը։ 2012 թվականին Հայաստանի քաղաքական-տնտեսական օրակարգում քննարկվում էր արտահանման վարկերի և ներդրումների ապահովագրության պետական գործակալության ստեղծման գաղափարը, ինչպես նաև արտահանող կազմակերպությունների կողմից օտարերկրյա գործընկերներին տրամադրվող ապրանքային վարկերի ապահովագրության իրականացումը։ Այս համատեքստում ուսումնասիրվող թեման արտացոլում է Հայաստանի ֆինանսական ենթակառուցվածքի զարգացման և արտահանման խթանման համար նոր գործիքների որոնման ժամանակաշրջանի կարևոր խնդիրները։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև ապահովագրական համակարգի ֆինանսական կայունության խնդրին։ Ապահովագրական կառույցը պետք է կարողանա գնահատել յուրաքանչյուր գործարքի ռիսկայնությունը, սահմանել համապատասխան ապահովագրավճար, ձևավորել բավարար պահուստներ և կառավարել միաժամանակ բազմաթիվ արտահանման գործարքներից առաջացող հնարավոր կորուստները։ Հետևաբար անհրաժեշտ է մշակել ռիսկերի գնահատման մեթոդաբանություն, որը հաշվի կառնի ոչ միայն արտահանող կազմակերպության ֆինանսական վիճակը, այլև օտարերկրյա գնորդի, երկրի և կոնկրետ շուկայի առանձնահատկությունները։ Կարևոր է նաև պետական աջակցության և շուկայական մեխանիզմների հարաբերակցության հարցը։ Եթե արտահանման վարկերի ապահովագրությունը ամբողջությամբ հիմնված է պետական միջոցների վրա, կարող են առաջանալ բյուջետային և բարոյական ռիսկերի խնդիրներ։ Մյուս կողմից՝ միայն մասնավոր ապահովագրական համակարգը կարող է բավարար չափով չծածկել բարձր քաղաքական կամ համակարգային ռիսկերը։ Հետևաբար ուսումնասիրության կարևոր խնդիրներից մեկը կարող է լինել այնպիսի համակցված մոդելի ձևավորումը, որը միաժամանակ կապահովի շուկայի արդյունավետությունը, պետական աջակցության նպատակային կիրառումը և ապահովագրական համակարգի ֆինանսական կայունությունը։ Արտահանման վարկերի ապահովագրությունը կարող է նաև ազդեցություն ունենալ հայկական արտադրողների մրցունակության վրա։ Արտահանողը, որը կարողանում է առաջարկել օտարերկրյա գնորդին ավելի ճկուն վճարման պայմաններ՝ պահպանելով իր ֆինանսական պաշտպանության մակարդակը, կարող է առավել մրցունակ լինել այն շուկաներում, որտեղ վճարման հետաձգումը կամ առևտրային վարկավորումը գործարքի կարևոր պայման է։ Այդ պատճառով ապահովագրական մեխանիզմը կարող է հանդես գալ ոչ միայն որպես վնասների փոխհատուցման գործիք, այլև որպես արտահանման վաճառքային քաղաքականության և մրցունակության ապահովման բաղադրիչ։ Ուսումնասիրության գործնական նշանակությունը կայանում է Հայաստանի պայմաններում արտահանման վարկերի ապահովագրության արդյունավետ կառուցակարգերի զարգացման վերաբերյալ մոտեցումների մշակման մեջ։ Դրանք կարող են ներառել ապահովագրական ռիսկերի դասակարգում, պայմանագրային հարաբերությունների կատարելագործում, պետական և մասնավոր կառույցների համագործակցության ձևավորում, արտահանողներին տեղեկատվական աջակցության տրամադրում, ռիսկերի գնահատման մեթոդների բարելավում և ֆինանսական համակարգի հետ կապերի ամրապնդում։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը արտահանման վարկերի ապահովագրությունը դիտարկում է որպես ֆինանսական և ինստիտուցիոնալ գործիք, որը կարող է նվազեցնել արտաքին առևտրի անորոշությունը, բարձրացնել արտահանողների ֆինանսավորման հասանելիությունը և աջակցել Հայաստանի արտահանման ներուժի իրացմանը։ Թեման միավորում է ֆինանսների, ապահովագրության, բանկային գործունեության, ռիսկերի կառավարման և միջազգային առևտրի խնդիրները և կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, ֆինանսիստներին, ապահովագրական ու բանկային ոլորտի մասնագետներին, արտահանող ընկերությունների ղեկավարներին, պետական տնտեսական քաղաքականություն մշակողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին ու հետազոտողներին։

Մաթեմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է ուղղանկյուն թիթեղների ծռման և կայունության խնդիրների տեսական ուսումնասիրությանը՝ հաշվի առնելով լայնական սահքային դեֆորմացիաների ազդեցությունը և ճշգրտված սահմանային պայմանների կիրառումը։ Հետազոտության կենտրոնում բարակ և միջին հաստության թիթեղային կառուցվածքների լարվածադեֆորմացիոն վիճակի ու կայունության բնութագրերի առավել ճշգրիտ գնահատումն է։ Դասական թիթեղների տեսության պարզեցված ենթադրությունները որոշ դեպքերում կարող են բավարար չլինել, հատկապես երբ կառուցվածքի հաստությունը կամ բեռնավորման առանձնահատկությունները մեծացնում են լայնական սահքի ազդեցությունը։ Այդ պատճառով աշխատանքում կարևոր նշանակություն է ստանում այնպիսի հաշվարկային մոդելների դիտարկումը, որոնք հնարավորություն են տալիս ավելի ամբողջական ներկայացնելու թիթեղի իրական մեխանիկական վարքը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում սահմանային պայմանների ձևակերպմանը, քանի որ եզրերի ամրացման և տեղաշարժերի սահմանափակման եղանակները կարող են էականորեն ազդել հաշվարկվող ճկվածքների, ներքին ուժային գործոնների և կրիտիկական բեռնվածքների արժեքների վրա։ Ճշգրտված սահմանային պայմանների կիրառումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե ինչպես են եզրային ազդեցությունները փոխում կառուցվածքի ընդհանուր արձագանքը և որքանով են ստացված արդյունքները տարբերվում դասական մոտեցումներով հաշվարկված արժեքներից։ Ծռման խնդիրների շրջանակում կարող են վերլուծվել թիթեղի տեղաշարժերը, պտույտները, լարումները և դեֆորմացիաները տարբեր բեռնավորման ու ամրացման պայմաններում։ Կայունության ուսումնասիրության ընթացքում հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացվում է այն պայմանների վրա, որոնց դեպքում հարթ հավասարակշռության վիճակը կորցնում է կայունությունը և առաջանում է ծռման նոր ձև։ Կարող են համեմատվել տարբեր տեսական մոդելներով ստացված արդյունքները՝ պարզելու լայնական սահքային դեֆորմացիաների և սահմանային պայմանների ճշգրտման հարաբերական նշանակությունը։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր են շինարարական, մեքենաշինական, ավիացիոն և այլ ինժեներական համակարգերում կիրառվող թիթեղային տարրերի հաշվարկման տեսանկյունից, որտեղ կառուցվածքի հուսալիության գնահատումը պահանջում է մեխանիկական վարքի հնարավորինս իրատեսական նկարագրություն։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է առաձգականության տեսության, թիթեղների մեխանիկայի, կառուցվածքային կայունության և կիրառական մաթեմատիկական մոդելավորման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել ուղղանկյուն թիթեղների ծռման ու կայունության հաշվարկների ճշգրտությունը։

Այլ առարկաներ

Նախատեսված է սառնարանային տեխնիկայի, ջերմային էներգետիկայի և սննդարդյունաբերական սառեցման համակարգերի ոլորտներում սովորող ուսանողների ու գործող մասնագետների համար և նպատակ ունի զարգացնել հաշվարկային ու ինժեներական մտածողությունը սառեցման գործընթացների նախագծման և վերլուծության ուղղությամբ, գրքում ներկայացված են սառնարանային ցիկլերի հիմնական տեսական հիմքերը՝ սեղմումային, կլանման և այլ համակարգեր, դրանց աշխատանքի սկզբունքները, ջերմափոխանակության գործընթացները և աշխատող մարմինների (ֆրեոններ և այլ սառնագենտներ) հատկությունները, ընդգրկված են բազմաբնույթ խնդիրներ, որոնք վերաբերում են գոլորշիացման և կոնդենսացման գործընթացներին, ճնշման և ջերմաստիճանի հաշվարկներին, էներգետիկ արդյունավետության գնահատմանը, կոմպրեսորների աշխատանքի վերլուծությանը և համակարգերի օպտիմալացման մեթոդներին, աշխատությունը նաև ուշադրություն է դարձնում սառնարանային սարքավորումների նախագծման ինժեներական խնդիրներին՝ ներառյալ ջերմամեկուսացման հաշվարկները, ջերմային կորուստների նվազեցման եղանակները և տարբեր արտադրական պայմաններում համակարգերի ընտրության չափանիշները, ներկայացվում են խնդիրների լուծման քայլ առ քայլ մոտեցումներ, բանաձևերի կիրառման օրինակներ և արդյունքների մեկնաբանման մեթոդներ, ինչը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին ոչ միայն մեխանիկորեն լուծել առաջադրանքները, այլ նաև խորությամբ հասկանալ ֆիզիկական գործընթացները, գրքում ընդգծվում են նաև էներգախնայողության և շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության նվազեցման հարցերը ժամանակակից սառնարանային տեխնոլոգիաներում, աշխատությունը համադրում է տեսական գիտելիքը և գործնական խնդիրների լուծման փորձը՝ հանդիսանալով կարևոր ուսումնամեթոդական աղբյուր սառնարանային և ջերմային տեխնիկայի ոլորտում։

Գրականություն

«Օտարը» դարձավ ֆրանսիացի երիտասարդության նոր սերնդի առաջին պաշտամունքային գրքերից մեկը: Գիրք ոչ հերոսի մասին, ով ոչ բարի է, ոչ չար, ոչ բարոյական, ոչ անբարոյական, բայց վճռականորեն որոշել է հրաժարվել ստից: Այս որոշումն, իհարկե, վերածվում է աղետի։ «Օտարը» նկարագրում է մարդու մերկությունը աբսուրդի առաջ», - այսպես է սահմանում հեղինակը իր ծրագիրը: Այս գիրքը մինչ օրս մնում է համաշխարհային բեսթսելլեր: Դրա հիման վրա գրվել են մի քանի խելահեղ ռոք ստեղծագործություններ, վեպն անընդհատ մեջբերում են երիտասարդ ապստամբները, իսկ 2000-ին անգլիացի տղամարդիկ (քաղաքագետներ, ուսանողներ, ուսանողներ, դպրոցականներ, ուսանողներ, դպրոցականներ, ուսանողներ, դպրոցականներ, դպրոցականներ, ուսանողներ) հարցվածների մեծ մասը. Սոցիոլոգները The Outsider-ն անվանեցին «գլխավոր գիրքը, որը փոխեց նրանց կյանքը»։ «Օտարը» պատմվածքը առաջին տեղն է զբաղեցնում «20-րդ դարի 100 գրքերի ցանկում՝ ըստ Le Monde»-ի։

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է հիմնական դպրոցում սովորողների էկոլոգիական կրթության և դաստիարակության կազմակերպման տեսական ու գործնական հիմնահարցերին։ Գրքում ներկայացվում են բնապահպանական գիտելիքների ձևավորման, էկոլոգիական մտածողության զարգացման և բնության նկատմամբ պատասխանատու վերաբերմունքի դաստիարակման արդյունավետ մեթոդներն ու մանկավարժական մոտեցումները։ Քննարկվում են ուսումնական գործընթացում էկոլոգիական կրթության բովանդակությունը, դասավանդման ժամանակակից մեթոդները, արտադասարանական գործունեության դերը և սովորողների բնապահպանական մշակույթի ձևավորման պայմանները։ Հեղինակը վերլուծում է կրթական ծրագրերում էկոլոգիական բաղադրիչի ներդրման հնարավորությունները և ներկայացնում գործնական առաջարկություններ՝ շրջակա միջավայրի պահպանության արժեքների ամրապնդման համար։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել մանկավարժներին, բնագիտության ուսուցիչներին, կրթության կազմակերպիչներին, գիտաշխատողներին, ուսանողներին և էկոլոգիական կրթության հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողներին։