Ընդհանուր ֆիզիկայի դասընթաց. Հատոր I

History

Այս աշխատությունը նվիրված է Աբրահամ Նահապետի կերպարի պատմական, մշակութային և քաղաքակրթական համատեքստի ուսումնասիրությանը՝ անդրադառնալով Հայկական լեռնաշխարհի և Քանաանի միջև գոյություն ունեցած կապերին մ.թ.ա. IV–II հազարամյակներում։ Գրքում վերլուծվում են հնագիտական, պատմական, լեզվաբանական և գրավոր աղբյուրները՝ բացահայտելու տարածաշրջանների միջև ձևավորված փոխազդեցությունները, բնակչության տեղաշարժերը, տնտեսական ու մշակութային կապերը և դրանց հնարավոր ազդեցությունը վաղ քաղաքակրթությունների զարգացման վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Աբրահամ Նահապետի մասին ավանդույթների պատմական հիմքերին, դրանց առնչություններին Մերձավոր Արևելքի հնագույն ժողովուրդների պատմության հետ, ինչպես նաև Հայկական լեռնաշխարհի դերին հին աշխարհի քաղաքական և մշակութային գործընթացներում։ Հեղինակը ներկայացնում է տարբեր գիտական տեսակետների համադրություն՝ առաջարկելով նոր մեկնաբանություններ և հիմնավորված վերլուծություններ, որոնք նպաստում են տարածաշրջանի վաղ պատմության առավել ամբողջական ընկալմանը։ Աշխատությունը նախատեսված է պատմաբանների, հնագետների, աստվածաբանների, հայագետների, պատմության և մշակութաբանության ուսանողների, ինչպես նաև հին աշխարհի պատմությամբ և Հայկական լեռնաշխարհի քաղաքակրթական ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է անգլերեն լեզվում հասկացում (cognition) արտահայտող բայերի իմաստագործաբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ հայերենի համեմատական զուգադրությամբ։ Գրքում վերլուծվում են այն բայերը, որոնք արտահայտում են մտավոր գործընթացներ՝ ընկալում, մտածողություն, իմացում, հիշողություն և դատողություն, և բացահայտվում են դրանց իմաստային նրբերանգները տարբեր համատեքստերում։ Հեղինակը ուսումնասիրում է այս բայերի իմաստային կառուցվածքը, սինթաքսիսային վարքագիծը և գործաբանական կիրառությունները՝ ցույց տալով, թե ինչպես են դրանք փոխազդում խոսքային իրավիճակի, խոսողի մտադրության և հաղորդակցական նպատակի հետ։ Աշխատության մեջ համեմատական վերլուծության միջոցով բացահայտվում են անգլերենի և հայերենի համապատասխան բայական համակարգերի տարբերություններն ու ընդհանրությունները՝ հատկապես ուշադրություն դարձնելով իմաստային դաշտերի ձևավորմանը և թարգմանական համարժեքություններին։ Ներկայացվում են նաև լեզվաբանական տեսություններ, որոնք վերաբերում են կոգնիտիվ լեզվաբանությանը և գործաբանական իմաստաբանությանը, ինչպես նաև օրինակների վրա հիմնված վերլուծություններ, որոնք օգնում են հասկանալ բայերի կիրառության իրական լեզվական վարքագիծը։ Գիրքը նախատեսված է լեզվաբանների, անգլերեն լեզվի մասնագետների, թարգմանիչների, ուսանողների և համեմատական լեզվաբանության հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Informatics

Ուսումնասիրությունը նվիրված է գերավելի մեծ ինտեգրալ սխեմաների ավտոմատացված ֆիզիկական նախագծման ընթացքում ենթաշերտային աղմուկների հաշվառման միջոցների մշակմանը։ Աշխատության կենտրոնում միկրոէլեկտրոնային կառուցվածքներում առաջացող աղմուկային երևույթների մոդելավորման, գնահատման և նախագծման գործընթացում դրանց ազդեցությունը հաշվի առնելու խնդիրն է։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են կիսահաղորդչային ենթաշերտում աղմուկի տարածման մեխանիզմները, դրա առաջացման աղբյուրները և ինտեգրալ սխեմայի առանձին բաղադրիչների աշխատանքի վրա հնարավոր ազդեցությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում թվային և անալոգային հանգույցների փոխազդեցությանը, ազդանշանների ամբողջականության պահպանմանը և այն դեպքերին, երբ ենթաշերտային փոխազդեցությունները կարող են հանգեցնել նախագծված համակարգի աշխատանքի խափանումների կամ պարամետրերի անցանկալի փոփոխությունների։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է համապատասխան մաթեմատիկական և հաշվողական մոդելների մշակումը, որոնք հնարավորություն են տալիս ավտոմատացված նախագծման համակարգերում գնահատել աղմուկի մակարդակը և դրա տարածման ազդեցությունը դեռևս նախագծման փուլում։ Ուսումնասիրվում են նաև ֆիզիկական տեղաբաշխման և միացումների այնպիսի լուծումներ, որոնք կարող են նվազեցնել աղմուկային փոխազդեցությունները և բարձրացնել ինտեգրալ սխեմայի կայունությունն ու հուսալիությունը։ Ավտոմատացված մոտեցումների կիրառումը հնարավորություն է տալիս նվազեցնել նախագծման ժամանակը, մեծացնել վերլուծության ճշգրտությունը և կանխարգելիչ կերպով բացահայտել հնարավոր խնդիրները՝ առանց ամբողջական ֆիզիկական նախատիպի պատրաստման անհրաժեշտության։ Աշխատության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ ժամանակակից բարձր ինտեգրման աստիճան ունեցող միկրոսխեմաների նախագծման, դրանց էլեկտրական բնութագրերի օպտիմալացման և աշխատանքի հուսալիության բարձրացման համար։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել միկրոէլեկտրոնիկայի և էլեկտրոնային նախագծման մասնագետներին, ինտեգրալ սխեմաների նախագծողներին, կիսահաղորդչային տեխնոլոգիաների և EDA համակարգերի հետազոտողներին, ինչպես նաև էլեկտրոնիկայի, համակարգչային ճարտարագիտության և հարակից ոլորտների ասպիրանտներին ու ուսանողներին։

Other Subjects

Աշխատությունը ճանապարհորդական և ճանաչողական բնույթի ստեղծագործություն է, որտեղ ներկայացվում են դեպի Արարատ և հարակից տարածաշրջաններ կատարված ճանապարհորդության ընթացքում ստացած տպավորությունները, դիտարկումները և տեղեկությունները։ Պատումը համադրում է աշխարհագրական նկարագրությունները, պատմական տեղեկությունները, բնության վերաբերյալ դիտարկումները և տեղի բնակչության առօրյա կյանքի ու սովորույթների մասին գրառումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Արարատ լեռան բնական միջավայրին, լեռնային լանդշաֆտներին, բնակավայրերին, ճանապարհներին և ճանապարհորդության ընթացքում հանդիպող դժվարություններին ու առանձնահատկություններին։ Ներկայացվում են տարածաշրջանի բնակչության կենցաղը, զբաղմունքները, ավանդույթները, հասարակական հարաբերությունները և մշակութային առանձնահատկությունները՝ ճանապարհորդի անմիջական դիտարկումների և անձնական տպավորությունների միջոցով։ Կարևոր տեղ են զբաղեցնում նաև Հայաստանի պատմության, մշակութային ժառանգության, հնավայրերի, եկեղեցիների, վանքերի և այլ պատմական հուշարձանների վերաբերյալ տեղեկությունները, որոնք ճանապարհորդական պատումը դարձնում են ոչ միայն անձնական ուղևորության նկարագրություն, այլև տվյալ ժամանակաշրջանի տարածաշրջանի մասին ճանաչողական նյութ։ Արարատը ներկայացվում է ոչ միայն որպես աշխարհագրական և բնական նշանակություն ունեցող լեռ, այլև որպես պատմական հիշողության, մշակութային ինքնության և կրոնական ավանդույթների հետ կապված խորհրդանշական տարածք։ Հեղինակի դիտարկումների միջոցով հնարավոր է պատկերացում կազմել այն մասին, թե ինչպես էին Հայաստանը և Արարատի շրջակայքը ընկալվում եվրոպացի ճանապարհորդների և հետազոտողների կողմից։ Տեքստում բնության նկարագրությունները միահյուսվում են պատմական անդրադարձների, ազգագրական տեղեկությունների և ճանապարհորդական փորձառությունների հետ՝ ստեղծելով տարածաշրջանի բազմակողմանի պատկեր։ Միաժամանակ այն արժեքավոր նյութ է ճանապարհորդական գրականության, պատմական աշխարհագրության և հայագիտության տեսանկյունից, քանի որ հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել Հայաստանի ու Արարատի վերաբերյալ արտաքին դիտորդի պատկերացումները, տվյալ ժամանակաշրջանի բնակավայրերի ու բնակչության նկարագրությունները և տարածաշրջանի պատմամշակութային միջավայրի ընկալման առանձնահատկությունները։

Technology

Նյութը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության էներգահամակարգի էլեկտրակայանների միջև էլեկտրական բեռի արդյունավետ բաշխման խնդրին՝ հաշվի առնելով բնապահպանական գործոնների ազդեցությունը։ Ուսումնասիրության հիմքում էլեկտրաէներգիայի արտադրության և սպառման հավասարակշռության ապահովումն է՝ միաժամանակ ձգտելով նվազեցնել արտադրության տնտեսական և բնապահպանական ծախսերը։ Էլեկտրակայանների միջև բեռի բաշխումը բարդ օպտիմալացման խնդիր է, քանի որ անհրաժեշտ է հաշվի առնել կայանների արտադրական հզորությունները, վառելիքի ծախսերը, տեխնիկական սահմանափակումները, էլեկտրական ցանցերում կորուստները, պահանջարկի փոփոխությունները և համակարգի հուսալիության պահանջները։ Բնապահպանական գործոնների ներառումը այս գործընթացում թույլ է տալիս գնահատել ոչ միայն էլեկտրաէներգիայի արտադրության տնտեսական արդյունավետությունը, այլև տարբեր արտադրական աղբյուրների ազդեցությունը շրջակա միջավայրի վրա։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել մթնոլորտային արտանետումներին, վառելիքի օգտագործման ծավալներին, ջրային ռեսուրսների սպառմանը և էներգիայի արտադրության հետ կապված այլ բնապահպանական ազդեցություններին։ Հայաստանի էներգահամակարգի պայմաններում նման մոտեցումը կարևոր է տարբեր տիպի էլեկտրակայանների հնարավորությունների համադրման և դրանց աշխատանքի ռացիոնալ կազմակերպման տեսանկյունից։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել մաթեմատիկական մոդելների և օպտիմալացման մեթոդների կիրառում, որոնց միջոցով հնարավոր է որոշել յուրաքանչյուր կայանի համար արտադրության նպատակահարմար մակարդակը՝ միաժամանակ պահպանելով համակարգի տեխնիկական սահմանափակումները։ Բնապահպանական չափանիշների ներառումը կարող է հանգեցնել բազմանպատակ օպտիմալացման, որտեղ միասին գնահատվում են էլեկտրաէներգիայի արտադրության արժեքը, վառելիքի արդյունավետ օգտագործումը, ցանցային կորուստները և շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության նվազեցման հնարավորությունները։ Այսպիսի մոտեցումը կարող է նպաստել էներգետիկ ռեսուրսների ավելի արդյունավետ օգտագործմանը, արտանետումների նվազեցմանը և էներգահամակարգի ընդհանուր կայունության բարձրացմանը։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև վերականգնվող էներգիայի աղբյուրների ինտեգրումը, քանի որ դրանց արտադրությունը կախված է բնական պայմաններից և կարող է պահանջել ավանդական ու վերականգնվող աղբյուրների աշխատանքի ճկուն համադրում։ Բեռի օպտիմալ բաշխման արդյունքում հնարավոր է ավելի արդյունավետ օգտագործել առկա արտադրական հզորությունները, նվազեցնել ավելորդ ծախսերը և միաժամանակ ապահովել էլեկտրաէներգիայի պահանջարկի հուսալի բավարարում։ Թեման գործնական նշանակություն ունի Հայաստանի էներգետիկ քաղաքականության, էլեկտրաէներգետիկական համակարգի կառավարման, բնապահպանական ազդեցությունների նվազեցման և երկարաժամկետ էներգետիկ կայունության ապահովման համար՝ հնարավորություն տալով մշակել այնպիսի կառավարման մոտեցումներ, որոնցում տնտեսական արդյունավետությունը համադրվում է բնապահպանական պատասխանատվության հետ։

Informatics

ԷՀՄ-ի լծորդման բլոկները համակարգչային տեխնիկայի կարևոր բաղադրիչներ են, որոնք ապահովում են տարբեր սարքերի և համակարգչի միջև տեղեկատվության փոխանակումը և համատեղ աշխատանքը։ «ԷՀՄ» հապավումը նշանակում է էլեկտրոնային հաշվիչ մեքենա, իսկ լծորդման բլոկները ծառայում են որպես կապող օղակ համակարգչի ներքին և արտաքին սարքերի միջև։ Դրանք անհրաժեշտ են, որպեսզի պրոցեսորը կարողանա հաղորդակցվել հիշողության, մուտքային և ելքային սարքերի, ինչպես նաև արտաքին տեղեկատվական համակարգերի հետ։ Լծորդման բլոկները կատարում են տվյալների փոխանցման, ազդանշանների փոխակերպման, արագությունների համադրման և կառավարման գործառույթներ։ Համակարգչի տարբեր սարքեր աշխատում են տարբեր արագություններով և տարբեր սկզբունքներով, ուստի լծորդման բլոկները ապահովում են դրանց համատեղելիությունը և անխափան աշխատանքը։ Դրանք կարող են լինել ինչպես ներքին, այնպես էլ արտաքին կառուցվածքի մասեր։ Ներքին լծորդման բլոկների օրինակ են մայր սալիկի վրա տեղադրված կառավարման համակարգերը, ավտոբուսները և հիշողության վերահսկիչները, իսկ արտաքին լծորդման բլոկների օրինակ են USB պորտերը, մոդեմները, ցանցային քարտերը և տարբեր ադապտերները։ Լծորդման բլոկների հիմնական խնդիրներից է տվյալների ճիշտ և արագ փոխանցումը պրոցեսորի և արտաքին սարքերի միջև։ Օրինակ՝ երբ օգտատերը մուտքագրում է տեղեկատվություն ստեղնաշարի միջոցով, լծորդման բլոկը ապահովում է այդ տվյալների փոխանցումը դեպի պրոցեսոր։ Նույն կերպ մոնիտորի, տպիչի կամ հիշողության սարքերի աշխատանքը նույնպես իրականացվում է համապատասխան լծորդիչների միջոցով։ Ժամանակակից համակարգիչներում լծորդման բլոկները կարևոր դեր ունեն նաև ցանցային հաղորդակցության և ինտերնետ կապի ապահովման մեջ։ Դրանք հնարավորություն են տալիս համակարգիչներին փոխանակել տեղեկատվություն տեղային և գլոբալ ցանցերում։ Տեխնոլոգիաների զարգացման հետ մեկտեղ լծորդման բլոկները դարձել են ավելի արագ, հուսալի և բազմաֆունկցիոնալ, ինչը մեծացնում է համակարգիչների աշխատանքի արդյունավետությունը։