Անանիա Շիրակացի - Լիլիթ Նազարյան

Other Subjects

Հրատարակությունը ներկայացնում է 1963 թվականի ընթացքում հայագիտության, Հայաստանի երկրագիտության և հարակից գիտական ու մշակութային բնագավառների վերաբերյալ գրականության համակարգված մատենագիտական ցանկ։ Այն նախատեսված է որպես տեղեկատվական և կողմնորոշիչ աղբյուր՝ տվյալ ժամանակահատվածում հրատարակված գրքերի, հոդվածների, ուսումնասիրությունների և այլ գիտական ու տեղեկատու նյութերի վերաբերյալ ամբողջական պատկերացում կազմելու համար։ Նյութերը դասակարգված են թեմատիկ և մատենագիտական սկզբունքներով, ինչը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին արագ գտնել իրեն հետաքրքրող ոլորտին վերաբերող հրատարակությունները և հետևել համապատասխան գիտական գրականության զարգացմանը։ Ցանկում ընդգրկված նյութերը կարող են առնչվել Հայաստանի պատմությանը, աշխարհագրությանը, հնագիտությանը, ազգագրությանը, լեզվին, գրականությանը, մշակույթին, արվեստին և հայագիտության այլ ուղղություններին։ Հրատարակությունը արժեքավոր է հատկապես իր ժամանակաշրջանի գիտական տեղեկատվությունը պահպանելու և համակարգելու տեսանկյունից, քանի որ այն արտացոլում է 1963 թվականին հայագիտական ու երկրագիտական ուսումնասիրությունների շրջանակում առկա գրական ժառանգությունը։ Մատենագիտական տվյալները կարող են օգտակար լինել հետագա գիտական ուսումնասիրությունների, գրականության որոնման, թեմատիկ մատենագիտությունների կազմման և տվյալ ժամանակաշրջանի գիտական մտքի զարգացման ընթացքը հետազոտելու համար։ Աշխատանքը կարող է ծառայել որպես կարևոր օժանդակ աղբյուր պատմաբանների, գրականագետների, լեզվաբանների, աշխարհագրագետների, մշակութաբանների, մատենագետների, գրադարանավարների, հետազոտողների և հայագիտությամբ զբաղվող ուսանողների համար՝ հնարավորություն տալով համակարգված կերպով ուսումնասիրել տվյալ տարվա գիտական և մշակութային հրատարակությունների շրջանակը։

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է սուր հաստաղիքային արյունահոսությամբ հիվանդների վարման մարտավարության ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով ախտորոշման, վիճակի ծանրության արագ գնահատման, արյունահոսության աղբյուրի հայտնաբերման և բուժական ճիշտ ռազմավարության ընտրության վրա։ Այս վիճակը համարվում է շտապ բժշկական խնդիր, քանի որ զգալի արյան կորուստը կարող է կարճ ժամանակում հանգեցնել հեմոդինամիկ անկայունության, հյուսվածքային հիպօքսիայի և այլ ծանր բարդությունների։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել հիվանդների սկզբնական զննման և վիճակի կայունացման սկզբունքները, ներառյալ կենսական ցուցանիշների գնահատումը, շրջանառվող արյան ծավալի վերականգնումը և անհրաժեշտության դեպքում արյան բաղադրիչների փոխներարկումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արյունահոսության ինտենսիվության և հիվանդի ընդհանուր վիճակի գնահատմանը, քանի որ բուժման հետագա մարտավարությունը մեծապես կախված է հեմոդինամիկ կայունությունից և շարունակվող արյունահոսության հավանականությունից։ Ախտորոշման կարևոր բաղադրիչ է էնդոսկոպիկ հետազոտությունը, որը որոշ դեպքերում հնարավորություն է տալիս ոչ միայն հայտնաբերել արյունահոսության աղբյուրը, այլև անմիջապես իրականացնել հեմոստատիկ միջամտություն։ Բացի դրանից, կարող են կիրառվել համակարգչային տոմոգրաֆիկ անգիոգրաֆիա, անոթագրություն և այլ պատկերային մեթոդներ՝ հատկապես ակտիվ կամ դժվար տեղայնացվող արյունահոսության դեպքում։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև հաստաղիքային արյունահոսության տարբեր պատճառների տարբերակմանը՝ ներառյալ դիվերտիկուլյար հիվանդությունը, անոթային արատները, նորագոյացությունները, իշեմիկ և բորբոքային ախտահարումները, ինչպես նաև հետվիրահատական կամ դեղորայքային գործոններով պայմանավորված վիճակները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում տարբերակված բուժական մոտեցումների ուսումնասիրությունը։ Կախված արյունահոսության աղբյուրից և ինտենսիվությունից՝ կարող են կիրառվել էնդոսկոպիկ հեմոստազի տարբեր մեթոդներ, անոթային էմբոլիզացիա կամ վիրաբուժական միջամտություն։ Հետազոտության մեջ կարող է գնահատվել նաև այն հանգամանքը, թե որ դեպքերում է անհրաժեշտ անցնել ավելի ինվազիվ բուժման և ինչպես կարելի է նվազեցնել կրկնվող արյունահոսության ու հետագա բարդությունների հավանականությունը։ Առանձին նշանակություն ունի դեղորայքային բուժման և հիվանդի մշտական հսկողության հարցը, հատկապես այն պացիենտների մոտ, որոնք օգտագործում են հակամակարդիչ կամ հակաթրոմբոցիտային դեղամիջոցներ։ Աշխատության նպատակներից է ձևավորել ախտորոշիչ և բուժական գործողությունների հաջորդականություն, որը թույլ կտա արագ գնահատել վտանգի աստիճանը, ընտրել համապատասխան հետազոտության մեթոդը և հնարավորինս կարճ ժամանակում վերահսկել արյունահոսությունը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել սուր հաստաղիքային արյունահոսությամբ հիվանդների վարման արդյունավետության բարձրացմանը, բարդությունների և մահացության նվազեցմանը և տարբեր մասնագիտությունների բժիշկների՝ վիրաբույժների, գաստրոէնտերոլոգների, էնդոսկոպիստների և շտապ բժշկության մասնագետների համագործակցության կատարելագործմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել ընդհանուր և կոլոռեկտալ վիրաբույժներին, գաստրոէնտերոլոգներին, էնդոսկոպիստներին, շտապ բժշկության մասնագետներին, ռեանիմատոլոգներին և բժշկական կրթության ոլորտի հետազոտողներին։

Medicine

Գիրքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության քիմիական ձեռնարկություններում աշխատողների առողջության սոցիալահիգիենիկ գնահատմանը՝ էկոլոգիական անբարենպաստ պայմանների ազդեցության համատեքստում։ Աշխատությունում ուսումնասիրվում են արտադրական և շրջակա միջավայրի վնասակար գործոնների ազդեցությունը աշխատողների առողջական վիճակի վրա, մասնագիտական ռիսկերի առանձնահատկությունները, հիվանդացության կառուցվածքը և առողջության պահպանման սոցիալական ու հիգիենիկ հիմնախնդիրները։ Քննարկվում են աշխատանքային պայմանների գնահատման, շրջակա միջավայրի գործոնների վերահսկման, կանխարգելիչ բժշկության, մասնագիտական հիվանդությունների վաղ հայտնաբերման և աշխատողների առողջության մոնիթորինգի ժամանակակից մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում աշխատանքի անվտանգության բարձրացմանը, առողջապահական կանխարգելիչ միջոցառումների կատարելագործմանը և էկոլոգիական ռիսկերի նվազեցման ուղիներին։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել աշխատանքի հիգիենայի մասնագետների, հանրային առողջապահության ոլորտի աշխատակիցների, մասնագիտական պաթոլոգների, բնապահպանների, գիտաշխատողների, բժշկական բուհերի ուսանողների և արտադրական առողջության հարցերով հետաքրքրվող մասնագետների համար։

Other Subjects

Այս մատենագիտական հրատարակությունը՝ «Նոր գրականություն կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ Հայկական ՍՍՀ-ում», հանդիսանում է տեղեկատվական-մատենագիտական պարբերական ցանկ, որը պատրաստվել և հրատարակվել է խորհրդային շրջանում՝ Ալ. Մյասնիկյանի անվան հանրապետական գրադարանի կուլտուրայի և արվեստի գիտական ինֆորմացիայի բաժնի կողմից։ Այն նպատակ է ունեցել համակարգված կերպով ներկայացնել տվյալ ժամանակահատվածում՝ ամսական կամ պարբերական կտրվածքով, Հայաստանում և խորհրդային տարածքում լույս տեսած մշակույթի, արվեստի, թանգարանագիտության, երաժշտության, թատրոնի, կերպարվեստի և հարակից ոլորտների վերաբերյալ նոր գրականությունը։ Հրատարակությունը ծառայել է որպես գիտական և մասնագիտական տեղեկատվության աղբյուր գրադարանավարների, հետազոտողների, ուսուցիչների, ասպիրանտների և մշակութային ոլորտի աշխատողների համար՝ ապահովելով վերջին նորությունների արագ և համակարգված տարածումը գիտամշակութային միջավայրում։ Այն ներառել է գրքերի, հոդվածների, ժողովածուների և այլ հրապարակումների մատենագիտական նկարագրություններ՝ հաճախ նաև դասակարգված ըստ թեմաների, ինչը հեշտացրել է ոլորտային որոնումն ու գիտական աշխատանքների պլանավորումը։ Այսպիսի ցանկերը կարևոր դեր են ունեցել խորհրդային գիտամշակութային համակարգում՝ նպաստելով տեղեկատվության կենտրոնացմանը և գիտական շրջանառության կազմակերպմանը։ Ընդհանուր առմամբ, այս հրատարակությունը ներկայացնում է Հայկական ՍՍՀ մշակութային կյանքի վերաբերյալ նոր գրականության համակարգված մատենագիտական պատկերը՝ արտացոլելով ժամանակի գիտական ինֆորմացիոն քաղաքականության և գրադարանային աշխատանքի զարգացած մեխանիզմները։

History

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանում խորհրդային իշխանության և եկեղեցու հարաբերությունների ուսումնասիրությանը 1920–1940 թվականների ժամանակահատվածում՝ ընդգծելով քաղաքական, գաղափարական և վարչական գործընթացները, որոնք ձևավորել են այդ հարաբերությունների բնույթը։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում է խորհրդային պետական քաղաքականությունը կրոնի նկատմամբ՝ ներառյալ հակակրոնական քարոզչությունը, եկեղեցական կառույցների սահմանափակումը և դրանց նկատմամբ վարչական վերահսկողության ուժեղացումը։ Աշխատությունում դիտարկվում են նաև Հայ առաքելական եկեղեցու դիրքորոշումը, ադապտացիոն ռազմավարությունները և այն մարտահրավերները, որոնց նա բախվել է նոր քաղաքական համակարգի պայմաններում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում եկեղեցական գույքի ազգայնացման գործընթացին, հոգևորականության նկատմամբ իրականացված քաղաքական ճնշումներին և կրոնական կյանքի կազմակերպման սահմանափակումներին։ Վերլուծվում են նաև հասարակական ընկալումները և կրոնական ավանդույթների պահպանման ձևերը, որոնք շարունակել են գոյատևել չնայած պետական գաղափարական սահմանափակումներին։ Աշխատությունում ընդգծվում է, որ 1920–1940 թվականներին ձևավորվել է բարդ և հակասական հարաբերությունների համակարգ, որտեղ պետական գաղափարախոսությունը և կրոնական ինստիտուտը գտնվում էին մշտական լարվածության մեջ։

Pedagogy

Գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության կրթության ոլորտում մանկավարժական մասնագիտական ներուժի ձևավորման և զարգացման հիմնական ուղղությունների ուսումնասիրությանը։ Աշխատանքի կենտրոնում ուսուցչի մասնագիտական պատրաստվածության, շարունակական զարգացման, մանկավարժական կարողությունների կատարելագործման և կրթական փոփոխություններին համապատասխանելու հիմնախնդիրներն են։ Ժամանակակից կրթական համակարգում ուսուցչի դերը չի սահմանափակվում գիտելիքի փոխանցմամբ․ մանկավարժը հանդես է գալիս որպես սովորողի զարգացման կազմակերպիչ, կրթական միջավայրի ձևավորող, խորհրդատու և նորարարական մեթոդների կիրառող։ Հետևաբար կրթության որակի բարձրացումը անմիջականորեն կապված է մանկավարժական մասնագիտական ներուժի նպատակային ձևավորման և արդյունավետ օգտագործման հետ։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել ապագա ուսուցիչների մասնագիտական պատրաստման համակարգը, մանկավարժական կրթության բովանդակությունը, տեսական գիտելիքների և գործնական հմտությունների հարաբերակցությունը, ինչպես նաև մանկավարժական պրակտիկայի կազմակերպման արդյունավետությունը։ Կարևոր ուղղություն է ուսուցիչների շարունակական մասնագիտական զարգացումը, որը հնարավորություն է տալիս թարմացնել մասնագիտական գիտելիքները, յուրացնել ժամանակակից դասավանդման մեթոդներ և արձագանքել կրթության ոլորտում տեղի ունեցող փոփոխություններին։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի թվային տեխնոլոգիաների և նորարարական կրթական գործիքների կիրառման կարողությունների զարգացումը։ Թվայնացման պայմաններում ուսուցիչը պետք է կարողանա ոչ միայն օգտագործել տեխնիկական միջոցներ, այլև դրանք նպատակային ներառել ուսումնական գործընթացում՝ բարձրացնելով դասավանդման արդյունավետությունը և սովորողների ներգրավվածությունը։ Մանկավարժական ներուժի զարգացման կարևոր բաղադրիչ է նաև ներառական կրթության սկզբունքների կիրառումը։ Ուսուցիչների մասնագիտական պատրաստվածությունը պետք է հնարավորություն տա աշխատել տարբեր կրթական կարիքներ ունեցող սովորողների հետ, ապահովել անհատական մոտեցում և ձևավորել անվտանգ ու աջակցող կրթական միջավայր։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև մանկավարժի մասնագիտական մոտիվացիայի, աշխատանքի պայմանների, սոցիալական և մասնագիտական հեղինակության, կարիերայի զարգացման հնարավորությունների և աշխատանքի գնահատման համակարգերի խնդիրներին։ Ուսուցչի մասնագիտական ներուժը կախված է ոչ միայն անհատական գիտելիքներից ու հմտություններից, այլև այն հաստատության միջավայրից, որտեղ նա աշխատում է։ Այդ պատճառով կարևոր են դպրոցների կառավարման արդյունավետությունը, մասնագիտական համագործակցության մշակույթը, փորձի փոխանակումը, մենթորությունը և մանկավարժական համայնքների ձևավորումը։ Հայաստանի կրթության ոլորտի օրինակով ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել առկա ձեռքբերումներն ու խնդիրները, գնահատել մանկավարժական կադրերի պատրաստման և վերապատրաստման գործող մոտեցումները և առանձնացնել զարգացման առավել արդյունավետ ուղղությունները։ Այդ ուղղությունների շարքում կարող են ընդգրկվել ուսուցիչների նախնական և շարունակական կրթության փոխկապակցումը, գործնական հմտությունների ամրապնդումը, վերապատրաստման ծրագրերի անհատականացումը, թվային և հետազոտական կարողությունների զարգացումը, նորարարական մանկավարժական փորձի տարածումը և մասնագիտական գնահատման համակարգերի կատարելագործումը։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել նաև երիտասարդ մասնագետների ներգրավմանն ու դպրոցում նրանց մասնագիտական կայացմանը, քանի որ կրթական համակարգի երկարաժամկետ կայունության համար կարևոր է նոր սերնդի որակյալ մանկավարժական կադրերի ձևավորումը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը նպատակ ունի համակարգված կերպով ներկայացնել Հայաստանի կրթության ոլորտում մանկավարժական մասնագիտական ներուժի ձևավորման և զարգացման հիմնախնդիրները և առաջարկել դրանց լուծման հնարավոր ուղիներ։ Թեման ունի կարևոր գործնական նշանակություն, քանի որ որակյալ մանկավարժական ներուժի ձևավորումը կրթության արդյունավետության, սովորողների ուսումնառության արդյունքների բարելավման և կրթական համակարգի երկարաժամկետ զարգացման հիմնական նախապայմաններից է։