Ժամանակը Սերո Խանզադյանի պատմավեպում

History

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է Լիբանանի Այնճար բնակավայրի հայ բնակչության ինքնության փոխակերպումներին՝ այն դիտարկելով որպես սփյուռքյան համայնքի ձևավորման և պահպանման յուրահատուկ օրինակ՝ պատմական, սոցիալ-մշակութային և քաղաքական գործոնների ազդեցության համատեքստում։ Նյութում վերլուծվում են Այնճարի հիմնադրման պատմական հանգամանքները՝ կապված 20-րդ դարի սկզբի տեղահանությունների հետ, ինչպես նաև համայնքի հաստատման գործընթացը Լիբանանի սոցիալական և իրավական միջավայրում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ինքնության բազմաշերտ կառուցվածքին՝ լեզվի պահպանություն, կրոնական և մշակութային ավանդույթների շարունակականություն, ինչպես նաև լիբանանյան պետական և քաղաքացիական համակարգերին ինտեգրման գործընթացները։ Քննարկվում են նաև ժամանակի ընթացքում տեղի ունեցող փոփոխությունները՝ գլոբալիզացիայի ազդեցություն, երիտասարդ սերնդի արժեքային համակարգի վերափոխում և սփյուռք-հայրենիք կապերի նոր ձևավորումներ։ Ուսումնասիրությունը ընդգծում է, որ Այնճարի հայ համայնքի ինքնությունը ձևավորվում է միաժամանակ պահպանողական և փոփոխվող գործոնների փոխազդեցությամբ՝ արտացոլելով սփյուռքյան գոյության դինամիկ և բազմաշերտ բնույթը։

Other Subjects

Հրատարակությունը հանձնարարական մատենագիտական ցանկ է, որը նախատեսված է ատոմային էներգիայի խաղաղ կիրառությունների և տնտեսության տարբեր ոլորտներում դրա օգտագործման վերաբերյալ գրականության համակարգված ներկայացման համար։ Նյութում ընդգրկվող աղբյուրները հնարավորություն են տալիս ծանոթանալ միջուկային գիտության և տեխնիկայի զարգացման հիմնական ուղղություններին, ատոմային էներգիայի տնտեսական նշանակությանը և դրա կիրառական հնարավորություններին արդյունաբերության, էներգետիկայի, գյուղատնտեսության, բժշկության, գիտական հետազոտությունների և տեխնիկական արտադրության բնագավառներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում միջուկային էներգիայի՝ որպես էլեկտրաէներգիայի արտադրության աղբյուրի նշանակությանը, ատոմային էլեկտրակայանների զարգացմանը և միջուկային տեխնոլոգիաների արդյունաբերական կիրառություններին։ Մատենագիտական նյութերը կարող են ընդգրկել նաև ռադիոակտիվ իզոտոպների օգտագործումը տարբեր նյութերի և գործընթացների հետազոտման, չափումների, վերահսկման և արտադրական խնդիրների լուծման նպատակով։ Գյուղատնտեսության ոլորտում ներկայացվող գրականությունը կարող է վերաբերել իոնացնող ճառագայթման և իզոտոպային մեթոդների գիտական կիրառություններին, իսկ բժշկության ոլորտում՝ միջուկային տեխնոլոգիաների ախտորոշիչ և հետազոտական նշանակությանը։ Որպես հանձնարարական ցանկ՝ հրատարակության հիմնական գործառույթը թեմային վերաբերող գիտական, գիտահանրամատչելի և մասնագիտական աղբյուրների ընտրությունն ու ընթերցողին ուղղորդելն է, այլ ոչ թե խնդրի ամբողջական տեսական շարադրանքը։ Այդ պատճառով այն կարևոր տեղեկատվական և մատենագիտական օժանդակ միջոց է համապատասխան ժամանակաշրջանի գիտատեխնիկական գրականության ուսումնասիրության համար։ Միաժամանակ աղբյուրների կազմը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել այն մասին, թե տվյալ ժամանակաշրջանում ատոմային էներգիայի խաղաղ օգտագործման որ ուղղություններն էին համարվում առավել կարևոր և հեռանկարային։ Հրատարակությունն ունի նաև պատմագիտական արժեք, քանի որ արտացոլում է միջուկային տեխնոլոգիաների զարգացման որոշակի փուլի գիտական առաջնահերթությունները, տնտեսական ակնկալիքները և տեխնոլոգիական պատկերացումները։ Այն կարող է օգտակար լինել ատոմային էներգետիկայի և գիտության պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, մատենագետների, գրադարանային ոլորտի մասնագետների, ինչպես նաև համապատասխան թեմայով գրականություն որոնող ուսանողների և ընթերցողների համար։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է մաքսային համակարգում սակագնային կարգավորման էությանը, նպատակներին, գործիքներին և կիրառման առանձնահատկություններին։ Սակագնային կարգավորումը պետության արտաքին տնտեսական քաղաքականության կարևոր բաղադրիչներից է, որի միջոցով ներմուծվող և որոշ դեպքերում արտահանվող ապրանքների նկատմամբ սահմանվում են մաքսատուրքեր և համապատասխան սակագնային մեխանիզմներ։ Դրանց կիրառման միջոցով պետությունը կարող է ազդել արտաքին առևտրի ծավալների և կառուցվածքի, ներքին շուկայի պաշտպանության, տեղական արտադրողների մրցունակության, պետական բյուջեի եկամուտների և տնտեսական անվտանգության վրա։ Աշխատության հիմնական նպատակն է ուսումնասիրել սակագնային կարգավորման տեսական հիմքերը և մաքսային համակարգում դրա իրականացման մեխանիզմները՝ բացահայտելով դրանց տնտեսական նշանակությունը և արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում է մաքսային սակագնի հասկացությունը՝ որպես արտաքին առևտրի կարգավորման հիմնական տնտեսական գործիք։ Մաքսատուրքը կարող է կիրառվել ներմուծվող ապրանքի արժեքի, քանակի կամ որոշակի այլ բնութագրի հիման վրա։ Ըստ այդմ՝ տարբերակվում են արժեքային, հատուկ և համակցված մաքսատուրքեր։ Յուրաքանչյուր տեսակի կիրառումը տարբեր ազդեցություն կարող է ունենալ ներմուծման գների, պետական եկամուտների և ներքին արտադրության պաշտպանության վրա։ Սակագնային կարգավորման կարևոր բաղադրիչ է ապրանքների ճիշտ դասակարգումը։ Մաքսային նպատակներով ապրանքների դասակարգումը հնարավորություն է տալիս որոշել տվյալ ապրանքի նկատմամբ կիրառվող մաքսատուրքի դրույքաչափը և այլ կարգավորիչ պահանջները։ Դասակարգման ճշգրտությունը կարևոր նշանակություն ունի ինչպես մաքսային վճարների ճիշտ հաշվարկման, այնպես էլ արտաքին առևտրի մասնակիցների համար հավասար մրցակցային պայմանների ապահովման տեսանկյունից։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում մաքսային արժեքի որոշման խնդիրը։ Արժեքային մաքսատուրքի կիրառման դեպքում մաքսային վճարի չափը անմիջականորեն կախված է ապրանքի մաքսային արժեքից։ Հետևաբար մաքսային արժեքի որոշման հստակ և միասնական մեթոդաբանությունը կարևոր է մաքսային վճարների հաշվարկման ճշգրտության, պետության ֆինանսական շահերի պաշտպանության և արտաքին առևտրի մասնակիցների իրավունքների ապահովման համար։ Սակագնային կարգավորման միջոցով պետությունը կարող է պաշտպանել ներքին արտադրողներին արտաքին մրցակցությունից։ Ներմուծվող ապրանքների նկատմամբ մաքսատուրքերի սահմանումը կարող է բարձրացնել դրանց վերջնական գինը և որոշակի պայմաններում բարելավել տեղական արտադրողների մրցակցային դիրքը։ Միաժամանակ չափազանց բարձր սակագները կարող են հանգեցնել ներմուծման կրճատման, սպառողների համար գների բարձրացման և շուկայում մրցակցության թուլացման։ Այդ պատճառով սակագնային քաղաքականության մշակման ժամանակ անհրաժեշտ է հավասարակշռել արտադրողների, սպառողների և պետական ֆինանսական շահերը։ Սակագնային կարգավորման մյուս կարևոր գործառույթը պետական բյուջեի եկամուտների ձևավորումն է։ Մաքսատուրքերը և դրանց հետ կապված վճարները կարող են հանդիսանալ պետական եկամուտների աղբյուր։ Սակայն ժամանակակից մաքսային քաղաքականության պայմաններում սակագնային կարգավորման նպատակը միայն հարկաբյուջետային եկամուտների հավաքագրումը չէ։ Ավելի մեծ նշանակություն են ստանում արտաքին առևտրի խթանումը, տնտեսական մրցունակության բարձրացումը, ներդրումային միջավայրի բարելավումը և առևտրային հոսքերի արդյունավետ կառավարումը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող է վերլուծվել նաև սակագնային կարգավորման ազդեցությունը արտաքին առևտրի վրա։ Մաքսատուրքերի փոփոխությունը կարող է ազդել ներմուծվող ապրանքների ծավալի, ներմուծման կառուցվածքի և առևտրային գործընկերների ընտրության վրա։ Ցածր սակագները կարող են նպաստել ապրանքների ներմուծման ընդլայնմանը և շուկայի ավելի մեծ բացությանը, մինչդեռ բարձր սակագները կարող են սահմանափակել որոշ ապրանքների ներմուծումը և խթանել դրանց տեղական արտադրությունը։ Այս ազդեցությունների գնահատումը կարևոր է արտաքին առևտրի երկարաժամկետ քաղաքականության ձևավորման համար։ Կարևոր է նաև տարբերակել սակագնային և ոչ սակագնային կարգավորման միջոցները։ Մաքսային համակարգում արտաքին առևտրի վրա ազդեցությունը կարող է իրականացվել ոչ միայն մաքսատուրքերի, այլև քանակական սահմանափակումների, լիցենզավորման, տեխնիկական պահանջների, սանիտարական և բուսասանիտարական միջոցների ու այլ կարգավորիչ մեխանիզմների միջոցով։ Սակագնային կարգավորումն այս համակարգում առանձնանում է նրանով, որ ունի անմիջական տնտեսական ազդեցություն ապրանքի ներմուծման արժեքի վրա։ Աշխատության մեջ կարող է ուսումնասիրվել նաև սակագնային արտոնությունների և նախապատվությունների կիրառումը։ Որոշ ապրանքների կամ երկրների նկատմամբ կարող են սահմանվել արտոնյալ պայմաններ՝ հաշվի առնելով միջազգային համաձայնագրերը, տնտեսական համագործակցության նպատակները կամ առանձին սոցիալական և տնտեսական առաջնահերթությունները։ Նման մեխանիզմները կարող են օգտագործվել արտաքին առևտրի խթանման, տնտեսական կապերի խորացման և որոշակի ոլորտների զարգացման համար։ Սակագնային քաղաքականության արդյունավետության գնահատման համար կարևոր է ուսումնասիրել նաև դրա ազդեցությունը սպառողների և արտադրողների բարեկեցության վրա։ Ներմուծման նկատմամբ մաքսատուրքերի փոփոխությունը կարող է փոխել ապրանքների ներքին գները, իսկ դրա հետևանքները կարող են տարբեր լինել՝ կախված շուկայի կառուցվածքից, պահանջարկի և առաջարկի էլաստիկությունից և ներքին արտադրության մրցունակությունից։ Հետևաբար սակագնային որոշումների ընդունումը պահանջում է տնտեսական հետևանքների բազմակողմանի գնահատում։ Ժամանակակից մաքսային համակարգում կարևոր նշանակություն ունի նաև մաքսային վարչարարության թվայնացումը։ Էլեկտրոնային հայտարարագրումը, ռիսկերի կառավարման համակարգերը, տվյալների ավտոմատ մշակումը և տեղեկատվական համակարգերի փոխկապակցվածությունը կարող են նպաստել սակագնային կարգավորման արդյունավետության բարձրացմանը։ Դրանք կարող են նվազեցնել վարչական ծախսերը, արագացնել մաքսային ձևակերպումները և սահմանափակել սխալների ու չարաշահումների հնարավորությունը։ Սակագնային կարգավորման արդյունավետությունը մեծապես կախված է նաև մաքսային վերահսկողության և իրավական կարգավորման հստակությունից։ Արտաքին առևտրի մասնակիցների համար անհրաժեշտ է ապահովել մաքսային կանոնների կանխատեսելիություն, միասնական կիրառություն և թափանցիկություն։ Հստակ կարգավորումները նպաստում են գործարար միջավայրի բարելավմանը և նվազեցնում են արտաքին առևտրով զբաղվող տնտեսվարողների համար անորոշությունները։ Աշխատության գործնական նշանակությունը պայմանավորված է սակագնային քաղաքականության կատարելագործման հնարավոր ուղղությունների բացահայտմամբ։ Կարևոր է ձևավորել այնպիսի մաքսային սակագնային համակարգ, որը միաժամանակ կպաշտպանի երկրի տնտեսական շահերը, կնպաստի ներքին արտադրության զարգացմանը, չի ստեղծի անհարկի խոչընդոտներ արտաքին առևտրի համար և կապահովի պետական եկամուտների արդյունավետ հավաքագրում։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը սակագնային կարգավորումը դիտարկում է որպես մաքսային համակարգի առանցքային տնտեսական գործիք, որը կապում է արտաքին առևտրի քաղաքականությունը ներքին տնտեսական զարգացման նպատակների հետ։ Մաքսատուրքերի ճիշտ կառուցվածքը, ապրանքների դասակարգման և մաքսային արժեքի որոշման արդյունավետ մեխանիզմները, սակագնային արտոնությունների հիմնավորված կիրառումը և ժամանակակից մաքսային վարչարարության զարգացումը կարող են նպաստել արտաքին առևտրի արդյունավետ կառավարմանը, ներքին շուկայի հավասարակշռված պաշտպանությանը և ազգային տնտեսության մրցունակության բարձրացմանը։

Pedagogy

Материал посвящён словообразовательному аспекту русского языка в условиях его изучения как неродного и проблемам представления и интерпретации словообразовательной информации в учебной лексикографии. В центре внимания находится значение словообразовательных моделей для формирования у учащихся способности понимать структуру русских слов, устанавливать связи между однокоренными лексемами и самостоятельно определять или прогнозировать значение новых слов. При изучении русского языка как неродного словообразование имеет особую практическую ценность, поскольку знание наиболее продуктивных способов образования слов позволяет значительно расширить активный и пассивный словарный запас учащихся и облегчает понимание незнакомой лексики. Исследование может охватывать основные способы словообразования, роль приставок и суффиксов, особенности образования существительных, прилагательных, глаголов и других частей речи, а также семантические отношения внутри словообразовательных гнёзд. Существенное внимание уделяется тому, каким образом словообразовательные связи должны отражаться в учебных словарях, предназначенных для изучающих русский язык. Обычного толкования значения слова часто недостаточно, поскольку учащемуся важно понимать не только что означает конкретная лексема, но и каким образом её значение связано с производящим словом и словообразовательной моделью. В связи с этим учебная лексикография сталкивается с задачей отбора, систематизации и доступного представления информации о структуре слова, его производности, словообразовательном значении и продуктивности соответствующей модели. Особую проблему представляет необходимость адаптации лингвистического описания к уровню языковой подготовки учащихся: избыточно сложная терминология может затруднить восприятие материала, тогда как чрезмерное упрощение способно привести к потере существенной языковой информации. Поэтому важным принципом становится сочетание научной точности, системности и доступности словарного описания. Материал может рассматривать различные способы визуального и текстового представления словообразовательных связей, включая указание производящего слова, морфемного состава, модели образования и типичных семантических отношений. Такие сведения способны не только облегчать понимание отдельных слов, но и формировать у учащихся навыки языковой догадки и самостоятельной работы со словарём. Значимость темы определяется также тем, что словообразовательные закономерности непосредственно связаны с развитием речевой компетенции: понимание структуры слова помогает точнее воспринимать тексты, расширять словарь, правильно использовать новые лексемы и создавать собственные высказывания. Исследование проблем интерпретации словообразовательной информации в учебной лексикографии позволяет определить наиболее эффективные способы её подачи и выработать принципы создания словарных пособий, ориентированных на потребности изучающих русский язык как неродной. В целом тема объединяет достижения словообразовательной теории, методики преподавания русского языка и практики учебной лексикографии, рассматривая словообразование как важный инструмент языкового обучения и как значимый компонент полноценного словарного описания.

Pedagogy

Աշխատանքը նվիրված է կրտսեր դպրոցականների իմացական մտածողության զարգացման կարևորագույն հիմնախնդրին՝ ինֆորմատիկայի նախագիտելիքների ուսուցման գործընթացի համատեքստում։ Այն ուսումնասիրում է, թե ինչպես կարելի է վաղ դպրոցական տարիքում համակարգված և տարիքային առանձնահատկություններին համապատասխան ուսուցման միջոցով նպաստել երեխայի տրամաբանական, վերլուծական, համեմատական, ընդհանրացնող և ստեղծագործական մտածողության ձևավորմանն ու զարգացմանը։ Ուսումնասիրության հիմքում այն գաղափարն է, որ ժամանակակից կրթական միջավայրում ինֆորմատիկայի նախագիտելիքները պետք չէ սահմանափակել միայն համակարգչի կամ թվային տեխնոլոգիաների հետ նախնական ծանոթությամբ․ դրանք կարող են դառնալ երեխայի ճանաչողական ակտիվության խթանման, խնդիրների լուծման հմտությունների ձևավորման և մտածողության կառուցվածքային զարգացման արդյունավետ միջոց։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում կրտսեր դպրոցական տարիքի հոգեբանական և մանկավարժական առանձնահատկություններին, քանի որ այս փուլում երեխաների մտածողությունը աստիճանաբար անցում է կատարում առավել կոնկրետ գործողություններից դեպի տրամաբանական կապերի գիտակցում, պատճառահետևանքային հարաբերությունների բացահայտում և վերացականացման տարրերի ձևավորում։ Ինֆորմատիկայի նախագիտելիքների ուսուցումը դիտարկվում է որպես այնպիսի կրթական գործընթաց, որի ընթացքում երեխան կարող է սովորել տեղեկատվություն տարբերակել, դասակարգել, համեմատել, հաջորդականություններ կառուցել, օրինաչափություններ բացահայտել, քայլերի հերթականություն սահմանել և առաջադրված խնդիրների լուծման համար ընտրել համապատասխան գործողություններ։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում ալգորիթմական մտածողության նախադրյալների ձևավորմանը, քանի որ գործողությունների հաջորդականությունը հասկանալը, խնդիրը փոքր քայլերի բաժանելը, պայմանների և արդյունքների միջև կապեր տեսնելը կարևոր հիմք են ոչ միայն հետագա ինֆորմատիկայի ուսուցման, այլև ընդհանուր ճանաչողական զարգացման համար։ Նյութը կարևորում է նաև ուսուցման խաղային և գործնական բնույթը՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ կրտսեր դպրոցականի համար արդյունավետ են այնպիսի առաջադրանքները, որոնք միավորում են ճանաչողական հետաքրքրությունը, երևակայությունը, փորձարկումը և ինքնուրույն գործունեությունը։ Խնդիրների, տրամաբանական վարժությունների, դասակարգման ու հաջորդականացման առաջադրանքների, պայմանական իրավիճակների և պարզ ալգորիթմական գործողությունների միջոցով երեխան ոչ միայն ձեռք է բերում ինֆորմատիկային առնչվող նախնական պատկերացումներ, այլև զարգացնում է ուշադրությունը, հիշողությունը, ընկալումը, խոսքային և տրամաբանական կարողությունները։ Աշխատանքը կարևոր է նաև նրանով, որ ուսուցման գործընթացը դիտարկում է ոչ թե որպես պատրաստի գիտելիքի փոխանցում, այլ որպես երեխայի ակտիվ մտավոր գործունեության կազմակերպում։ Այս մոտեցման դեպքում մանկավարժի դերը կայանում է համապատասխան խնդրային իրավիճակների ստեղծման, երեխային ինքնուրույն մտածելու ուղղորդման, հարցադրումների միջոցով որոնողական գործունեության խթանման և սովորողի անհատական հնարավորություններին համապատասխան առաջադրանքների ընտրության մեջ։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել տարրական դասարանների ուսուցիչների, մանկավարժների, կրթության ոլորտի մասնագետների, ինչպես նաև ինֆորմատիկայի նախնական ուսուցմամբ զբաղվողների համար, քանի որ ներկայացվող մոտեցումները հնարավորություն են տալիս հասկանալու, թե ինչպես կարելի է թվային և տեղեկատվական միջավայրին վերաբերող նախնական գիտելիքները վերածել երեխայի համակողմանի մտավոր զարգացման գործիքի։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ընդգծում է, որ ինֆորմատիկայի նախագիտելիքների ճիշտ կազմակերպված ուսուցումը կարող է նպաստել ոչ միայն տեխնոլոգիական գրագիտության նախադրյալների ստեղծմանը, այլև սովորողի ինքնուրույնության, տրամաբանական դատողության, խնդիրներ լուծելու կարողության, ճանաչողական հետաքրքրության և նոր իրավիճակներում գիտելիքը կիրառելու հմտության զարգացմանը։

Agriculture

Այս ինֆորմացիոն ցուցիչը ներկայացնում է գյուղատնտեսության ոլորտին վերաբերող նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցանկը, որի նպատակն է ապահովել ընթերցողների, մասնագետների և հետազոտողների արագ կողմնորոշումը ժամանակակից գյուղատնտեսական գրականության մեջ։ Այն ընդգրկում է բուսաբուծությանը, անասնաբուծությանը, ագրոտեխնիկային, հողագիտությանը, ոռոգման համակարգերին, ագրոէկոլոգիային, գյուղատնտեսական մեքենայացմանը և գյուղատնտեսության տնտեսագիտությանը վերաբերող հրատարակություններ՝ արտացոլելով ոլորտի գիտատեխնիկական զարգացման արդի միտումները և կիրառական նոր մոտեցումները։ Ցուցիչը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների և հրատարակչական տվյալների հիման վրա՝ ապահովելով տեղեկատվության համակարգված և հուսալի ներկայացում, և ծառայում է որպես կարևոր տեղեկատվական գործիք գիտական հետազոտությունների, ուսումնական գործընթացի և արտադրական պրակտիկայի համար՝ հնարավորություն տալով արագ ծանոթանալ նոր գրականությանը, գնահատել դրա գիտական և գործնական արժեքը և կիրառել այն ոլորտի զարգացման նպատակներով։