Ալեքսանդր Շիրվանզադե-Արմենուհի

Physics

«Մոլեկուլային ֆիզիկա» գիրքը ուսումնական բնույթի աշխատություն է, որը ներկայացնում է նյութի կառուցվածքը և մոլեկուլային մակարդակում տեղի ունեցող ֆիզիկական երևույթները։ Այն նախատեսված է ֆիզիկայի ուսանողների համար և հանդիսանում է հիմք ջերմային ֆիզիկայի և վիճակագրական ֆիզիկայի հետագա ուսումնասիրության համար։ Գրքում բացատրվում են նյութի մոլեկուլային-կինետիկ տեսության հիմունքները՝ մոլեկուլների շարժումը, փոխազդեցությունները և դրանց ազդեցությունը նյութի մակրոսկոպիկ հատկությունների վրա։ Ներկայացվում են գազերի, հեղուկների և պինդ մարմինների վարքագծի հիմնական օրենքները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ջերմային երևույթներին՝ ջերմաստիճան, ջերմահաղորդում, ներքին էներգիա և թերմոդինամիկայի սկզբունքներ։ Բացատրվում են նաև վիճակագրական մոտեցումները, որոնք թույլ են տալիս նկարագրել մեծ թվով մասնիկներից բաղկացած համակարգերը։ Գիրքը ներառում է տեսական նյութեր և խնդիրներ, որոնք նպաստում են ֆիզիկական մտածողության զարգացմանը և գիտելիքների խորացմանը։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է ենթամիկրոնային թվային ինտեգրալ սխեմաների նախագծման կարևոր փուլերից մեկի՝ տարրերի նախնական տեղաբաշխման տեսական հիմունքների և համապատասխան գործիքամիջոցների մշակմանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են ինտեգրալ սխեմաների բարձր խտության պայմաններում տրամաբանական տարրերի տարածական տեղադրման, դրանց փոխկապակցվածությունների օպտիմալացման և նախագծային սահմանափակումների հաշվառման խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այնպիսի ալգորիթմների և մաթեմատիկական մոդելների մշակմանը, որոնք կարող են ապահովել սխեմայի տարրերի արդյունավետ դասավորություն՝ նվազեցնելով կապերի ընդհանուր երկարությունը, ազդանշանների տարածման ուշացումները, էներգիայի կորուստները և ֆիզիկական նախագծման այլ անցանկալի գործոններ։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են նախնական տեղաբաշխման խնդրի ձևակերպման սկզբունքները, օպտիմալացման չափանիշները, հաշվողական մեթոդները և ծրագրային գործիքների կառուցման մոտեցումները։ Կարևորվում է ենթամիկրոնային տեխնոլոգիական նորմերի պայմաններում առաջացող սահմանափակումների հաղթահարումը, քանի որ տարրերի չափերի փոքրացումը և սխեմաների բարդության աճը մեծացնում են նախագծման ճշգրտության ու ավտոմատացման պահանջները։ Մշակվող տեսական և գործնական լուծումները նպատակ ունեն բարձրացնելու ինտեգրալ սխեմաների նախագծման գործընթացի արդյունավետությունը, կրճատելու նախագծման ժամանակը և բարելավելու վերջնական սխեմաների տեխնիկական բնութագրերը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել միկրոէլեկտրոնիկայի, համակարգչային նախագծման, թվային համակարգերի և էլեկտրոնային ավտոմատացման մասնագետներին, ինժեներներին, ծրագրային գործիքներ մշակողներին, հետազոտողներին, ասպիրանտներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Other Subjects

Գիրքը նվիրված է գրացուցակների և քարտարանների համակարգի կազմակերպման, կիրառման և զարգացման սկզբունքներին գրադարանային-տեղեկատվական հաստատություններում։ Այն ներկայացնում է գրադարանային ֆոնդերի նկարագրման, դասակարգման, որոնման և օգտագործողների տեղեկատվական սպասարկման գործընթացների տեսական ու գործնական հիմքերը։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են գրացուցակների տեսակները, քարտարանների կառուցվածքը, դրանց կազմման կանոնները, տեղեկատվական նյութերի համակարգման մեթոդները և գրադարանային աշխատանքի արդյունավետ կազմակերպման ուղիները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գրադարանավարների գործնական գործունեությանը, մատենագիտական աշխատանքի կատարելագործմանը, ֆոնդերի հաշվառման և տեղեկատվության արագ հասանելիության ապահովման մեխանիզմներին։ Գիրքը նախատեսված է որպես մեթոդական օգնություն գրադարանավարների համար՝ նպաստելով գրադարանային գործընթացների միասնական կազմակերպմանը, մասնագիտական հմտությունների զարգացմանը և ընթերցողների տեղեկատվական պահանջների առավել արդյունավետ բավարարմանը։ Աշխատանքը օգտակար է գրադարանների աշխատակիցների, մատենագետների, տեղեկատվական ոլորտի մասնագետների, գրադարանագիտություն ուսումնասիրող ուսանողների և գրքային մշակույթով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Religion

Կրոնագիտական, աստվածաբանական, պատմաբանասիրական և հայագիտական բնույթի աշխատությունը նվիրված է հայ միջնադարյան հոգևոր գրականության նշանավոր ներկայացուցիչներից մեկի՝ Սուրբ Ներսես Շնորհալու աղոթական ժառանգությանը, քրիստոնեական հավատքի վերաբերյալ նրա պատկերացումներին և հայկական եկեղեցական ավանդության մեջ աղոթքի ունեցած նշանակությանը։ Լատիներեն ձևակերպված անվանումը մատնանշում է Հայոց կաթողիկոս Ներսես Կլայեցու աղոթքները՝ հնարավորություն ընձեռելով ուսումնասիրելու հայ միջնադարյան հոգևոր մշակույթի կարևորագույն արտահայտություններից մեկը։ Ներսես Դ Կլայեցին, որը հայ մատենագրության մեջ առավել հայտնի է Ներսես Շնորհալի անունով, տասներկուերորդ դարի նշանավոր աստվածաբան, բանաստեղծ, շարականագիր և եկեղեցական գործիչ էր, որի ստեղծագործական ժառանգությունը նշանակալի տեղ է զբաղեցնում հայ քրիստոնեական գրականության պատմության մեջ։ Նրա հոգևոր գործունեությունը կապված է Կիլիկյան Հայաստանի եկեղեցական և մշակութային կյանքի զարգացման, քրիստոնեական վարդապետության մեկնաբանության, հավատացյալների հոգևոր դաստիարակության և եկեղեցական միասնության գաղափարների տարածման հետ։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է աղոթքի աստվածաբանական բովանդակությունը, մարդու և Աստծու փոխհարաբերության քրիստոնեական ըմբռնումը, մեղքի ու ապաշխարության գաղափարները, աստվածային ողորմածության նկատմամբ հավատը և հոգևոր կատարելագործման ձգտումը։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի աղոթական խոսքի կառուցվածքը, նրա ներքին տրամաբանությունը, աստվածաբանական խորհրդանշանները և հոգևոր ապրումների արտահայտման գրական միջոցները։ Ներսես Շնորհալու աղոթական ստեղծագործություններում կարևոր տեղ են զբաղեցնում խոնարհության, ինքնաքննության, ներողամտության, սիրո, բարեգործության և հոգևոր մաքրագործման գաղափարները, որոնք արտացոլում են միջնադարյան հայկական քրիստոնեական բարոյագիտության հիմնարար սկզբունքները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է աղոթքի՝ որպես անհատական և համայնքային հոգևոր կյանքի բաղադրիչի ուսումնասիրությունը։ Հայկական եկեղեցական ավանդության մեջ աղոթքը դիտարկվում է ոչ միայն որպես կրոնական ծիսակարգի մաս, այլև որպես մարդու ներաշխարհի վերափոխման, հոգևոր ինքնաճանաչման և բարոյական պատասխանատվության գիտակցման միջոց։ Այս համատեքստում առանձնահատուկ նշանակություն ունի աղոթական տեքստերի լեզվական և գեղարվեստական կազմակերպումը, քանի որ դրանցում աստվածաբանական գաղափարները հաճախ ներկայացվում են բանաստեղծական պատկերների, խորհրդանշական արտահայտությունների և հուզականորեն ներգործուն խոսքի միջոցով։ Աշխատության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև աղոթքների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, դիմումների և խնդրանքների հաջորդականությունը, գոհաբանության ու փառաբանության ձևերը, ինչպես նաև աստվածաշնչյան գաղափարների և պատկերների արտացոլումը։ Առանձին հետաքրքրություն է ներկայացնում Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունների կապը Սուրբ Գրքի, եկեղեցու հայրերի ուսմունքի և հայ միջնադարյան աստվածաբանական մտքի զարգացման հետ։ Նրա աղոթական ժառանգության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես են աստվածաշնչյան բարոյական սկզբունքները և քրիստոնեական վարդապետության հիմնական դրույթները վերածվել հավատացյալների առօրյա հոգևոր կյանքի համար նախատեսված գրական արտահայտությունների։ Հատուկ նշանակություն ունի «Հավատով խոստովանիմ» աղոթաշարի հետ առնչվող ավանդույթը, որն առանձնահատուկ տեղ է գրավում հայ քրիստոնեական աղոթական մշակույթում և հայտնի է իր հոգևոր բովանդակությամբ ու քսանչորս աղոթքներից կազմված կառուցվածքով։ Ներսես Շնորհալու աղոթքների ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև հայոց լեզվի պատմության և միջնադարյան գրականության տեսանկյունից, քանի որ նրա ստեղծագործություններում արտահայտվում են գրաբարի լեզվական հարուստ հնարավորությունները, հոգևոր բառապաշարի առանձնահատկությունները և միջնադարյան հայ գրական ոճի արտահայտչական միջոցները։ Լատիներեն անվանումը լրացուցիչ հետաքրքրություն է առաջացնում հայ հոգևոր ժառանգության միջազգային տարածման, թարգմանական ավանդույթների և եվրոպական գիտական ու եկեղեցական միջավայրերում հայկական աստվածաբանական գրականության ընկալման տեսանկյունից։ Նման հրատարակությունների ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել հայերեն բնագրերի և օտարալեզու տարբերակների փոխհարաբերության, թարգմանական սկզբունքների, աստվածաբանական եզրույթների փոխանցման և մշակութային միջնորդության առանձնահատկությունների բացահայտմանը։ Միաժամանակ միայն անվանումից հնարավոր չէ որոշել տվյալ հրատարակության ամբողջական կազմը, բնագրային տարբերակը կամ գիտական մեկնաբանությունների առկայությունը, ուստի դրա կոնկրետ տեքստաբանական առանձնահատկությունները պահանջում են առանձին ուսումնասիրություն։ Պատմական տեսանկյունից կարևոր է նաև տասներկուերորդ դարի հայկական եկեղեցական կյանքի ընդհանուր միջավայրի դիտարկումը, երբ Կիլիկիայի հայկական իշխանական և հոգևոր կենտրոններում զարգանում էին մատենագրությունը, կրթությունը, աստվածաբանական բանավեճերը և միջեկեղեցական հարաբերությունները։ Ներսես Շնորհալու հոգևոր ժառանգությունը ձևավորվել է այդ պատմամշակութային պայմաններում և արտացոլում է ինչպես հայկական եկեղեցական ինքնության պահպանման, այնպես էլ քրիստոնեական համընդհանուր արժեքների արտահայտման ձգտումը։ Աշխատության թեմատիկան առնչվում է նաև աղոթքի բարոյադաստիարակչական նշանակությանը, հավատացյալների հոգևոր կրթությանը և քրիստոնեական արժեքների սերնդեսերունդ փոխանցման գործընթացին։ Հետազոտության մեթոդաբանական շրջանակում կարող են կիրառվել պատմաբանասիրական, տեքստաբանական, աստվածաբանական, համեմատական գրականագիտական և լեզվաոճական վերլուծության մոտեցումներ։ Դրանք հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու աղոթական տեքստերի գաղափարական կառուցվածքը, գրական արտահայտչամիջոցները, աստվածաշնչյան հղումների համակարգը և հայկական հոգևոր գրականության զարգացման մեջ դրանց ունեցած նշանակությունը։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում աղոթական ժառանգության ձեռագրական փոխանցման, հրատարակման, թարգմանության և եկեղեցական կիրառության պատմության հարցերը։ Աշխատության գիտական և մշակութային արժեքը պայմանավորված է հայ միջնադարյան աստվածաբանական մտքի, քրիստոնեական բարոյագիտության և հոգևոր բանաստեղծության ուսումնասիրության համար դրա ունեցած նշանակությամբ։ Այն կարող է օգտակար լինել աստվածաբաններին, հայագետներին, եկեղեցու պատմաբաններին, միջնադարագետներին, բանասերներին, կրոնագետներին, թարգմանաբաններին, հոգևոր կրթական հաստատությունների դասախոսներին, ուսանողներին և հայկական քրիստոնեական մշակույթով հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Հրատարակությունն ունի կրոնագիտական, պատմական, գրականագիտական և աղբյուրագիտական նշանակություն՝ նպաստելով Ներսես Շնորհալու աղոթական մտածողության, հայ միջնադարյան հոգևոր գրականության գեղարվեստական առանձնահատկությունների, քրիստոնեական բարոյական արժեքների և հայկական եկեղեցական մշակույթի պատմական շարունակականության առավել խորքային ըմբռնմանը։

Literature

Ալեքսանդր Շիրվանզադե-ի «Նամուս» վեպը սոցիալ-հոգեբանական ստեղծագործություն է, որտեղ հեղինակը պատկերում է ավանդական հասարակության մեջ մարդու կյանքի, սիրո և պատվի հարաբերությունների բարդ ու հաճախ ողբերգական բախումը։ Վեպի հիմքում ընկած է «նամուս»՝ պատվի և հասարակական կարծիքի կոշտ կանոնի գաղափարը, որը որոշիչ դեր է խաղում հերոսների ճակատագրերում և հաճախ դառնում նրանց անձնական երջանկության կործանման պատճառ։ Շիրվանզադեն ցույց է տալիս, թե ինչպես են ավանդույթները, շրջապատի կարծիքը և սոցիալական ճնշումները սահմանափակում անհատի ազատությունը՝ ստիպելով մարդկանց զոհել իրենց զգացմունքները և իրական սերը հասարակական «պարտադրանքին» հնազանդվելու համար։ Ստեղծագործությունում ընդգծվում է նաև այն ողբերգական հետևանքը, երբ մարդը ապրում է ոչ թե իր ցանկություններով, այլ արտաքին կանոններով, ինչը բերում է հոգեբանական կործանման և մարդկային հարաբերությունների խեղաթյուրման։

History

Աշխատությունը նվիրված է XVII դարի հայ մտավոր և մշակութային կյանքի նշանավոր ներկայացուցիչ Երեմիա Քյոմուրճյանի պատմագրական գործունեության ու նրա թողած գրավոր ժառանգության համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում հեղինակի պատմագիտական հայացքների, պատմական նյութի ընտրության և շարադրման սկզբունքների, աղբյուրների օգտագործման առանձնահատկությունների ու իր ժամանակաշրջանի իրադարձությունների մեկնաբանման եղանակների բացահայտումն է։ Նրա երկերը դիտարկվում են XVII դարի Օսմանյան կայսրության, Կոստանդնուպոլսի հայ համայնքի և ընդհանրապես հայ հասարակական ու մշակութային կյանքի պատմության ուսումնասիրման կարևոր սկզբնաղբյուրների համատեքստում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել այն հանգամանքին, թե պատմագիրը ինչպես է համադրում իրադարձությունների ժամանակագրական ներկայացումը անձնական դիտարկումների, ժամանակակիցների մասին տեղեկությունների, հասարակական կյանքի նկարագրությունների և ավանդված պատմական նյութի հետ։ Այս տեսանկյունից նրա ժառանգությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու ոչ միայն քաղաքական իրադարձությունները, այլև քաղաքային առօրյան, համայնքային հարաբերությունները, եկեղեցական կյանքը, կրթամշակութային միջավայրը և հայ բնակչության կապերը տարածաշրջանի այլ հասարակական խմբերի հետ։ Կարևորվում է նաև հեղինակի՝ որպես իր ժամանակի ականատեսի և տեղեկություններ հավաքող մտավորականի դերը, քանի որ պատմական հաղորդումների աղբյուրագիտական արժեքը գնահատելիս անհրաժեշտ է տարբերակել անմիջական դիտարկումները, փոխանցված տեղեկությունները և ավելի վաղ աղբյուրներից վերցված նյութերը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նրա պատմագրական լեզվին, պատմական կերպարների ներկայացման եղանակներին, ժամանակի և պատճառահետևանքային կապերի ընկալմանը, ինչպես նաև կրոնական ու բարոյական պատկերացումների ազդեցությանը պատմական իրադարձությունների մեկնաբանության վրա։ Ձեռագրական ավանդույթի ուսումնասիրությունը ևս կարևոր ուղղություն է՝ հնարավորություն տալով պարզելու երկերի պահպանման, ընդօրինակման, խմբագրման և հետագա շրջանառության առանձնահատկությունները։ Նրա ստեղծագործությունների համադրումը ժամանակակից և նախորդ հայ պատմագիրների աշխատությունների հետ նպաստում է XVII դարի հայ պատմագրության զարգացման միտումների և հեղինակային առանձնահատկությունների բացահայտմանը։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը միավորում է պատմագրության պատմության, աղբյուրագիտության, ձեռագրագիտության և հայ մշակույթի պատմության մոտեցումները՝ ներկայացնելով հեղինակի ժառանգության նշանակությունը վաղ նոր շրջանի հայ հասարակության, Կոստանդնուպոլսի հայկական միջավայրի և հայ պատմական մտքի զարգացման ուսումնասիրման համար։