Անձի տնտեսական վարքի մոդելավորման հոգեբանական օրինաչափությունները

Agriculture

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է լեռնային ռելիեֆի պայմաններում ոռոգման համակարգերի արդյունավետության բարձրացման ուղիների ուսումնասիրությանը՝ ջրային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման և գյուղատնտեսական արտադրության կայունության ապահովման նպատակով։ Աշխատության շրջանակում վերլուծվում են լեռնային տարածքներին բնորոշ բնական և տեխնիկական առանձնահատկությունները, որոնք ազդեցություն են ունենում ոռոգման ջրի բաշխման, տեղափոխման և օգտագործման արդյունավետության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տեղանքի թեքությանը, բարձրությունների տարբերությանը, հողերի ջրաթափանցելիությանը, ջրային ռեսուրսների տարածական բաշխվածությանը և դրանց ազդեցությանը ոռոգման համակարգերի աշխատանքի վրա։ Ուսումնասիրության մեջ քննարկվում են ոռոգման ջրանցքների, խողովակաշարերի, ջրամբարների, պոմպակայանների և ջրի կարգավորման այլ կառույցների տեխնիկական վիճակի ու արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները։ Քննության են առնվում ջրի կորուստների նվազեցման, ոռոգման ռեժիմների օպտիմալացման, ջրի հավասարաչափ բաշխման և ժամանակակից ոռոգման տեխնոլոգիաների կիրառման խնդիրները։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել կաթիլային, անձրևացման և այլ ջրախնայող համակարգերի կիրառման հնարավորությունները՝ հաշվի առնելով լեռնային գյուղատնտեսական տարածքների պայմանները և մշակաբույսերի ջրապահանջը։ Կարևորվում է նաև ջրային ռեսուրսների կառավարման և թվային վերահսկման ժամանակակից մեթոդների կիրառումը, որոնք կարող են նպաստել ջրի ծախսի ճշգրիտ հաշվառմանը, ոռոգման գործընթացի վերահսկմանը և համակարգերի շահագործման արդյունավետության բարձրացմանը։ Ուսումնասիրությունը անդրադառնում է նաև հողի էրոզիայի, ջրակալման և այլ բնապահպանական խնդիրների կանխարգելմանը, որոնք կարող են առաջանալ լեռնային պայմաններում ոռոգման ոչ արդյունավետ կազմակերպման հետևանքով։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու լեռնային ռելիեֆում գործող ոռոգման համակարգերի հիմնական տեխնիկական և կազմակերպական խնդիրները և առաջարկելու դրանց կատարելագործման ուղղություններ՝ հիմնված ջրախնայողության, էներգաարդյունավետության և կայուն գյուղատնտեսության սկզբունքների վրա։ Այն կարող է օգտակար լինել գյուղատնտեսության և ջրային տնտեսության մասնագետների, ինժեներների, հիդրոտեխնիկների, ագրոնոմների, հողաշինարարների, բնապահպանների, հետազոտողների, ուսանողների և լեռնային տարածքների ջրային ռեսուրսների կառավարմամբ հետաքրքրվող մասնագետների համար։

Economics

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում առևտրային գործառնությունների կառավարման արդյունավետության բարձրացմանը՝ առաջադիմական տեխնոլոգիաների կիրառման միջոցով։ Գրքում ուսումնասիրվում են առևտրային գործընթացների կազմակերպման ժամանակակից մոտեցումները, թվային լուծումների ներդրման հնարավորությունները, տեղեկատվական համակարգերի դերը և դրանց ազդեցությունը բիզնես գործընթացների օպտիմալացման վրա։ Հեղինակը վերլուծում է էլեկտրոնային առևտրի, ավտոմատացված կառավարման համակարգերի, տվյալների մշակման, շուկայի վերլուծության և նորարարական գործիքների կիրառման նշանակությունը՝ ՀՀ առևտրային կազմակերպությունների մրցունակության բարձրացման համատեքստում։ Աշխատությունում ներկայացվում են առևտրային գործառնությունների կառավարման առկա խնդիրները, տեխնոլոգիական վերափոխման ուղղությունները, արդյունավետության գնահատման մեթոդները և գործնական առաջարկություններ՝ ուղղված կազմակերպությունների կառավարման համակարգերի կատարելագործմանը։ Գիրքը նախատեսված է տնտեսագետների, մենեջերների, ձեռնարկատերերի, առևտրային ոլորտի մասնագետների, պետական կառավարման ներկայացուցիչների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար, ովքեր հետաքրքրված են թվային տեխնոլոգիաների կիրառմամբ բիզնեսի կառավարման զարգացման հարցերով։

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է Երևանի բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում սովորող արտասահմանցի ուսանողների սննդային վարքագծի, փաստացի սննդակարգի և առողջական վիճակի հիգիենիկ գնահատմանը։ Հետազոտության կենտրոնում ուսանողների ամենօրյա սննդի կառուցվածքը, սննդանյութերի ընդունման ընդհանուր առանձնահատկությունները, սննդի կազմակերպման պայմանները և դրանց հնարավոր կապը օրգանիզմի ֆունկցիոնալ վիճակի ու ուսումնական կենսակերպի հետ են։ Քննվում են արտասահմանցի ուսանողների՝ նոր բնակլիմայական, սոցիալական և կենցաղային միջավայրին հարմարվելու առանձնահատկությունները, քանի որ բնակության վայրի փոփոխությունը կարող է ուղեկցվել սովորական սննդային ռեժիմի, սննդատեսակների ընտրության և առօրյա կենսակերպի փոփոխություններով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում սննդակարգի բազմազանությանը, սննդի ընդունման պարբերականությանը, հիմնական սննդանյութերի հարաբերակցությանը և սննդային սովորությունների համապատասխանությանը առողջ սնուցման ընդհանուր հիգիենիկ սկզբունքներին։ Դիտարկվում են նաև ուսումնական ծանրաբեռնվածության, ֆիզիկական ակտիվության, հանգստի ռեժիմի և կենցաղային պայմանների հնարավոր ազդեցությունները ուսանողների ընդհանուր ինքնազգացողության վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում առողջական վիճակի գնահատումը՝ համապատասխան բժշկական և հիգիենիկ ցուցանիշների համադրման միջոցով, ինչը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել սնուցման և առողջության միջև հնարավոր փոխկապակցվածությունները՝ առանց դրանք ինքնաբերաբար պատճառահետևանքային կապ համարելու։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել տարբեր խմբերի սննդային առանձնահատկությունները՝ հաշվի առնելով մշակութային սննդային ավանդույթները, Հայաստանում բնակվելու տևողությունը և ուսանողական կենցաղի պայմանները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև հանրակացարաններում կամ այլ բնակության վայրերում սննդի կազմակերպման, հանրային սննդի ծառայությունների օգտագործման և սննդամթերքի ընտրության հետ կապված հիգիենիկ հարցերին։ Ստացված տվյալների համակարգումը կարող է ծառայել ուսանողական միջավայրում առողջ սնուցման կազմակերպման և կանխարգելիչ առողջապահական միջոցառումների գիտական հիմնավորման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է սննդի հիգիենայի, հանրային առողջության, սննդաբանության և ուսանողների առողջության ուսումնասիրության մոտեցումները՝ արտասահմանցի ուսանողների սննդային և առողջական վիճակի համալիր բնութագիր ձևավորելու նպատակով։

Pedagogy

Այս աշխատությունը նվիրված է թույլ տեսողություն ունեցող կրտսեր դպրոցականների գրավոր խոսքի խանգարումների շտկման աշխատանքների օպտիմալացման խնդիրներին՝ ընդգծելով հատուկ մանկավարժության, լոգոպեդիայի և ներառական կրթության համատեղ մոտեցումների կարևորությունը։ Գրքում վերլուծվում են տեսողական սահմանափակումների ազդեցությունը գրավոր խոսքի ձևավորման գործընթացի վրա՝ ներառյալ գրի տեխնիկական դժվարությունները, ուղղագրական սխալների հաճախականությունը, տեքստի կառուցվածքային կազմակերպման խնդիրները և լեզվական հմտությունների դանդաղ զարգացումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում շտկողական աշխատանքի մեթոդների կատարելագործմանը՝ բազմազգայական ուսուցման կիրառմամբ, հպման, լսողական և տեսողական մնացորդային հնարավորությունների համադրմամբ, ինչպես նաև հատուկ դիդակտիկ նյութերի և տեխնոլոգիական միջոցների օգտագործմամբ։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև անհատականացված ուսուցման ծրագրերի մշակման սկզբունքները, ուսուցչի և լոգոպեդի համագործակցության ձևերը, ինչպես նաև ընտանիքի ներգրավման դերը շտկողական գործընթացում։ Վերլուծվում են կրթական միջավայրի հարմարեցման միջոցները՝ ներառյալ դասարանի կազմակերպումը, ուսուցման տեմպի կարգավորումը և գնահատման մեթոդների ճկունացումը, որոնք նպաստում են աշակերտների ակադեմիական առաջընթացին։ Գրքի նպատակն է առաջարկել համակարգված և արդյունավետ մոտեցումներ թույլ տեսողություն ունեցող կրտսեր դպրոցականների գրավոր խոսքի զարգացման և շտկման համար։

Literature

Աշխատությունը նվիրված է խորհրդային բռնաճնշումների, աքսորի և ճամբարային կյանքի թեմաներով ստեղծված հայ արձակի համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հեղինակը վերլուծում է այն գրական երկերը, որոնք պատկերում են ստալինյան բռնությունների տարիներին մարդու ճակատագիրը, հոգեբանական տառապանքները, ազատության սահմանափակումը և մարդկային արժանապատվության պահպանման պայքարը։ Ուսումնասիրության կենտրոնում գտնվում է հատկապես Գուրգեն Մահարու «Ծաղկած փշալարեր» ստեղծագործությունը, որը դարձել է ճամբարային իրականությունը ներկայացնող հայ գրականության կարևորագույն գործերից մեկը։ Աշխատության մեջ բացահայտվում են հիշողության, պատմական ճշմարտության, անհատի և բռնապետական համակարգի հակադրության թեմաները, ինչպես նաև վավերագրական և գեղարվեստական տարրերի փոխհարաբերությունները։ Հեղինակը դիտարկում է ճամբարային արձակի գաղափարական, գեղագիտական և ժանրային առանձնահատկությունները, համեմատում տարբեր հեղինակների մոտեցումները և ներկայացնում այդ գրականության տեղը նորագույն հայ արձակի զարգացման մեջ։ Գիրքը կարևոր ներդրում է խորհրդային բռնաճնշումների թեմայի գրական արտացոլման ուսումնասիրության գործում՝ հնարավորություն տալով հասկանալ, թե ինչպես են պատմական ողբերգությունները վերածվել գեղարվեստական արժեքների և ազգային հիշողության պահպանման միջոցի։

Other Subjects

Պատմագիտական և տոհմաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Օրբելյան իշխանական տոհմի ներկայացուցիչ Թարսայիճ Օրբելյանի և Մինա Խաթունի սերունդների ծագումնաբանության, ընտանեկան կապերի և պատմական գործունեության ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում միջնադարյան Հայաստանի իշխանական տների ձևավորման և զարգացման առանձնահատկությունները, Օրբելյանների տոհմի պատմական նշանակությունը և Սյունիքի քաղաքական ու հասարակական կյանքում նրանց ունեցած դերակատարությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Թարսայիճ Օրբելյանի և Մինա Խաթունի ընտանիքի տոհմաբանական կապերին, ժառանգական հաջորդականությանը, ամուսնական հարաբերությունների միջոցով ձևավորված ազնվական կապերին և հետագա սերունդների պատմական ճակատագրերին։ Դիտարկվում են իշխանական տոհմերի ներքին կառուցվածքը, ժառանգության փոխանցման ավանդույթները, հողային տիրույթների կառավարման առանձնահատկությունները և եկեղեցական հաստատությունների հետ ունեցած հարաբերությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են օգտագործվել միջնադարյան պատմագրական աղբյուրներ, վիմագիր արձանագրություններ, ձեռագրերի հիշատակարաններ և տոհմաբանական տեղեկություններ՝ ընտանեկան կապերն ու պատմական իրադարձությունները վերականգնելու նպատակով։ Քննարկվում են նաև Օրբելյանների մշակութային և հոգևոր հովանավորչությունը, նրանց առնչությունները հայկական վանական կենտրոնների հետ և իշխանական ընտանիքների մասնակցությունը տարածաշրջանի հասարակական կյանքին։ Անդրադարձ է կատարվում տոհմաբանական ուսումնասիրությունների նշանակությանը միջնադարյան Հայաստանի քաղաքական պատմության, ազնվականության կառուցվածքի և ընտանեկան ժառանգության պահպանման գործընթացների բացահայտման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայոց միջնադարյան պատմության, պատմական տոհմաբանության, աղբյուրագիտության, վիմագրագիտության և Սյունիքի իշխանական տների պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։